Bài thuyết trình: CÁC CẶP PHẠM TRÙ CỦA PHÉP BIỆN CHỨNG DUY VẬT

Các cặp phạm trù cơ bản của phép biện chứng duy vậtCái chung và cái riêng Nguyên nhân và kết quả Nội dung và hình thức... Là phạm trù dùng để chỉ những mặt, những thuộc tính giống nhau ở

Trang 1

Chào mừng Cô và các bạn đến với

buổi thuyết trình của nhóm 3

ngày hôm nay

1 Nguyễn Võ Thanh Tuyền

2 Nguyễn Thị Yến Nhi

Trang 2

CHỦ ĐỀ 4 CÁC CẶP PHẠM TRÙ CỦA PHÉP

BIỆN CHỨNG DUY VẬT

Trang 3

Các cặp phạm trù cơ bản của phép biện chứng duy vật

Cái chung và cái riêng

Nguyên nhân và kết quả

Nội dung và hình thức

Trang 4

Là phạm trù dùng để chỉ những mặt, những thuộc tính giống nhau ở nhiều sự vật, hiện tượng, quá trình riêng lẻ.

Cái

chung

PHẠM TRÙ CÁI CHUNG, CÁI RIÊNG & CÁI ĐƠN NHẤT .

Trang 5

Là phạm trù dùng để chỉ một sự vật, một hiện tượng, một quá trình riêng lẻ nhất định.

Cái

riêng

PHẠM TRÙ CÁI CHUNG, CÁI RIÊNG & CÁI ĐƠN NHẤT .

Trang 6

Là phạm trù dùng để chỉ những nét, những mặt, những thuộc tính, chỉ có ở một kết cấu vật chất nhất định và không lặp lại ở bất kì một kết cấu nào khác.

Trang 7

Mối quan hệ biện chứng của cái chung, cái riêng, cái đơn nhất

1. Cái chung chỉ tồn tại trong cái riêng,

thông qua cái riêng

2. Cái riêng chỉ tồn tại trong mối liên hệ

đưa đến cái chung

3. Cái chung là 1 bộ phận của cái riêng, còn

cái riêng không gia nhập vào cái chung

4. Cái đơn nhất có thể biến thành cái chung

và cái chung có thể biến thành cái đơn

nhất

Trang 8

Ý nghĩa phương pháp luận của cái

chung, cái riêng, cái đơn nhất

o Phải xuất phát từ cái riêng để tìm cái

o Khi cần thiết cần tạo cho cái đơn nhất

biến thành cái chung và ngược lại

Trang 9

VÍ DỤ

Cái chung của thủ đô là thuộc tính “trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá của một quốc gia” Nhưng, từng thủ đô cụ thể còn có nhiều nét riêng khác về diện tích, dân số, vị trí địa lý, v.v Cho nên, một thủ đô cụ thể – với tư cách là cái riêng – có nhiều đặc điểm, thuộc tính hơn thủ đô (với tư cách là cái chung) Do vậy, cái riêng phong phú hơn cái chung Nhưng rõ ràng, thuộc tính “trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá của một quốc gia dân tộc” sâu sắc hơn, nó phản ánh được bản chất sâu xa, ổn định, bền vững của thủ

đô, những thuộc tính về dân số, vị trí, diện tích, v.v không nói lên được bản chất của thủ đô

Trang 10

PHẠM TRÙ NGUYÊN NHÂN VÀ KẾT QUẢ.

Trang 12

Cuộc đấu tranh giữa giai cấp vô sản và giai cấp tư sản là nguyên nhân đưa đến kết quả là cuộc cách mạng vô sản nổ ra.

VÍ DỤ

Trang 13

MỐI QUAN HỆ BIỆN CHỨNG GIỮA NGUYÊN

NHÂN VÀ KẾT QUẢ.

Nguyên nhân sinh ra kết

quả như thế nào?

Nguyên nhân sinh ra kết

quả như thế nào?

Trang 14

MỐI QUAN HỆ BIỆN CHỨNG GIỮA NGUYÊN

NHÂN VÀ KẾT QUẢ.

Trang 15

VÍ DỤ

Trang 16

Tuy nhiên

Nguyên nhân và kết quả không chỉ có mối liên

hệ về thời gian

Nguyên nhân và kết quả không chỉ có mối liên

hệ về thời gian

Trang 17

VÍ DỤ

Sấm luôn luôn đến sau chớp, nhưng chớp không phải là nguyên nhân của sấm, mà là do sự phóng điện rất mạnh từ các đám mây tích điện, tốc độ lan truyền của ánh sáng lớn hơn tốc độ lan truyền của âm thanh nên ta thường thấy chớp trước khi nghe tiếng sấm.

Trang 18

Cùng một nguyên nhân có thể sinh ra nhiều kết quả khác nhau tùy vào hoàn

cảnh cụ thể

Trang 19

Đốt ngọn

lửa vào đèn

dầu

Có ánh sáng để mọi người làm việc

Bấc ngắn, dầu dần cạn đi

Làm tăng nhiệt độ môi trường xung quanh

Trang 20

Cùng một kết quả có thể được gây nên từ nhiều nguyên nhân khác nhau

Trang 21

Vật thể

nóng lên

Do cọ xác

Mặt trời chiếu vào

Do bị đốt nóng

Trang 22

TÍNH CHẤT

TÍNH TẤT YẾU

TÍNH

KHÁCH

QUAN

TÍNH PHỔ BIẾN

Trang 23

ta nhận thức được nó hay không

VÍ DỤ

 Người cổ đại không tìm ra

nguyên nhân của các hiện tượng tự nhiên nhưng người hiện đại đã tìm ra nguyên nhân của chúng

Trang 24

có nguyên nhân

VÍ DỤ

Trang 26

Ý NGHĨA PHƯƠNG PHÁP LUẬN NGUYÊN NHÂN – KẾT QUẢ

 Cơ sở lý luận để giải thích một cách đúng đắn mối quan

hệ nhân – quả

 Muốn khắc phục một hiện tượng tiêu cực thì phải tiêu

diệt nguyên nhân sinh ra nó.

 Phân loại nguyên nhân, tìm ra nguyên nhân cơ bản,

nguyên nhân chủ yếu giữ vai trò quyết định đối với kết quả.

 Biết sử dụng sức mạnh tổng hợp của nhiều nguyên nhân

để tạo ra kết quả nhất định.

Trang 27

PHẠM TRÙ NỘI DUNG VÀ HÌNH THỨC.

Tổng hợp tất cả những mặt, những yếu tố, những quá trình tạo nên sự vật.

Nội

dung

Cách tổ chức kết cấu của nội dung, là mối liên

hệ ổn định giữa các mặt, các yếu tố, bộ phận tạo thành nội dung.

Cách tổ chức kết cấu của nội dung, là mối liên

hệ ổn định giữa các mặt, các yếu tố, bộ phận tạo thành nội dung.

Hình

thức

Trang 28

VÍ DỤ

Một cái bàn học

là toàn bộ những vật liệu gỗ, đinh,

…là nội dung còn hình thức là

sự sắp xếp những nguyên vật liệu đó

Trang 29

TÍNH CHẤT VÀ MỐI QUAN HỆ BIỆN CHỨNG GIỮA NỘI DUNG VÀ HÌNH THỨC.

Thống nhất THỨCHÌNH

NỘI DUNG

Lực lượng sản xuất là nội dung, Quan hệ sản xuất là hình thức(với tư cách là cơ sở hạ tầng thì nó lại là nội dung, kiến trúc thượng tầng lại là hình thức)

Trang 30

HÌNH THỨC

NỘI

Để đáp ứng nội dung, nhiệm vụ các chức năng của

nhà nước thay đổi thì hình thức bộ máy của nhà nước cũng thay đổi

Trang 31

HÌNH THỨC

NỘI DUNG

Trang 32

HÌNH THỨC

NỘI DUNG

Phải phù hợp

Trang bìa của một cuốn sách phải phụ thuộc vào nội dung của cuốn sách đó

Trang 33

Ý NGHĨA PHƯƠNG PHÁP LUẬN.

Cần tránh sự tách rời giữa nội dung và hình thức

Khi xem xét sự vật, hiện tượng trước tiên cần căn

cứ vào nội dung

Khi xem xét sự vật, hiện tượng trước tiên cần căn

cứ vào nội dung

Cần biết sử dụng nhiều hình thức để phục vụ cho

Trang 34

Những bài học kinh nghiệm được rút ra từ

hoạt động thực tiễn và hoạt động nhận thức

 Trong hoạt động thực tiễn cần lưu ý: Nắm được chìa khóa là cái chung sẽ giải quyết được cái riêng Không nên tuyệt đối hóa cái chung hoặc cái riêng Trong hoạt động thực tiễn phải tạo điều kiện cho cái đơn nhất có lợi cho con người dần trở thành cái chung và ngược lại

 Trong hoạt động thực tiễn và nhận thức cần tôn trọng tính khác quan của mối quan hệ nhân quả Phải biết

xác định đúng nguyên nhân của các vấn đề nảy sinh để tìm cách giải quyết phù hợp Cần khai thác, tận dụng những kết quả đã có được để thúc đẩy nguyên nhân tác động theo hướng tích cực phục vụ con người

Trang 35

V.I.Lênin viết trong “Bút ký triết học”: “Phát triển là một cuộc đấu tranh giữa các mặt đối lập”(V.I.Lênin Toàn tập, Nxb Tiến bộ, M.1978, t.29, tr379)

V.I.Lênin đã khẳng định luận điểm của ông dựa vào quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập

Trang 36

Nước ta quá độ lên chủ nghĩa xã hội trong bối cảnh quốc tế có những biến đổi to lớn và sâu sắc

Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ, kinh tế tri thức và quá trình toàn cầu hóa diễn ra mạnh mẽ, tác động sâu sắc đến sự phát triển của nhiều nước

Các mâu thuẫn cơ bản trên thế giới biểu hiện dưới những hình thức và mức độ khác nhau vẫn tồn tại và phát triển

Hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ, hợp tác và phát triển là xu thế lớn

Trang 37

Nhưng đấu tranh dân tộc, đấu tranh giai cấp, chiến

tranh cục bộ, xung đột vũ trang, xung đột sắc tộc, tôn giáo, chạy đua vũ trang, hoạt động can thiệp, lật đổ, khủng bố, tranh chấp lãnh thổ và tài nguyên tiếp tục diễn ra phức tạp

Lực lượng Densus 88 của Indonesia bắt giữ các phần tử khủng bố

Trang 38

 Khu vực châu Á – Thái Bình Dương và Đông

Nam Á phát triển năng động, nhưng cũng tiềm ẩn những nhân tố mất ổn định.

 Tình hình đó tạo thời cơ phát triển, đồng thời đặt

ra những thách thức gây gắt, nhất là đối với

những nước đang và kém phát triển

Trang 39

Liên hệ nước ta

Văn kiện trình Đại Hội XI Của Đảng

Chương : CƯƠNG LĨNH XÂY DỰNG

ĐẤT NƯỚC TRONG THỜI KỲ QUÁ

ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

Trang 40

Đại hội Đảng XI:

“Sự nghiệm cách mạng là của nhân dân, do nhân

dân và vì nhân dân Chính nhân dân là người làm

nên những thắng lợi lịch sử Toàn bộ hoạt động của Đảng phải xuất phát từ lợi ích và nguyện vọng chính đáng của nhân dân Sức mạnh của Đảng là ở sự gắn

bó mật thiết với nhân dân Quan liêu, tham nhũng,

xa rời nhân dân sẽ dẫn đến những tổn thất khôn

lường đối với vận mệnh đất nước của chế độ xã hội chủ nghĩa và của Đảng”

Trang 41

Dưới sự lãnh đạo của Đảng , quần chúng nhân dân

đã phát huy vai trò của mình trong sự nghiệp đổi mới và đã đạt được những thành tựu cơ bản , thể hiện trong các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, giáo dục, quốc phòng an ninh, đảm bảo sự ổn định

và phát triển đất nước trong suốt thời kỳ đổi mới vừa qua

Trang 42

Thành tựu to lớn có ý nghĩa lịch sử :

 Đất nước thực hiện thành công bước đầu công

cụ đổi mới, ra khỏi tình trạng kém phát triển; đời sống nhân dân được cải thiện rõ rệt

 Hệ thống chính trị và khối đại đoàn kết dân tộc được củng cố , tăng cường

 Độc lập, chủ quyền thống nhất toàn vẹn lãnh

thổ và chế độ xã hội chủ nghĩa được giữ vững vị thế và uy tính của Việt Nam trên trường quốc tế được nâng cao

 Sức mạnh tổng hợp của đất nước đã tăng lên rất nhiều, tạo tiền đề để nước ta tiếp tục phát triển mạnh mẽ theo con đường xã hội chủ nghĩa.

Trang 43

Ý nghĩa của nó trong quá trình hội nhập quốc tế của nước ta ngày nay

Trong quá trình hội nhập ngày nay có nhiều mặt đối lập như mâu thuẫn :

Mâu thuẫn phải được giải quyết bằng con đường

đấu tranh và phát triển Để khắc phục được những đối lập phải xác định đúng lúc chín mùi, tìm ra

phương thức, phương tiện và lực lượng giải quyết không được vội vàng khi chưa đủ điều kiện

Thuận lợi >< khó khăn

Thời cơ >< thách thức

Trang 44

Thời cơ, thuận lợi :

Đất nước ta đã thống nhất được đường lối, chính sách, đối ngoại

Tích cực, chủ động hội nhập giúp ta càng vững bước

và phát triển hơn trên con đường hội nhập

Việc tham gia hội nhập quốc tế giúp ta mở rộng thị

trường, có nhiều cơ hội hơn thúc đẩy và phát triển đất nước, ta có thể có được vị thế bình đẳng như các thành viên khác trong những chính sách thương mại toàn cầu,

có được quyền lợi, quyền thương lượng và tiếng nói Quá trình hội nhập khiến các nước phụ thuộc nhau và giúp đỡ nhau cùng phát triển duy trì trật tự xã hội.

Trang 45

Thách thức , khó khăn

Còn nhiều khó khăn trong vấn đề an

ninh,trật tự, giữ gìn bản sắc dân tộc Đứng trước nguy cơ có lối sống thực dụng chạy

theo lợi nhuận Chịu sự ràng buộc về

thương mại, kinh tế của các nước đang phát triển Trình độ còn thấp, quản lí nhà nước còn chưa mạnh, cạnh tranh hàng hóa còn rất nhiều mặt hạn chế

Trang 46

Cảm ơn cô và các bạn đã chú ý lắng nghe !

Định dạng
Số trang	46
Dung lượng	9,9 MB