Hệ thống cỡ số của các nước trên thế giới đã xây dựng từ rất lâu và luôn được đầu tư nghiên cứu và cập nhật liên tục để đáp ứng được nhu cầu đa dạng về vóc dáng và tốc độ phát triển thể chất của người tiêu dùng. Trong bài báo tác giả sẽ hệ thống lại các phương pháp xây dựng hệ thống cỡ số và giới thiệu các hệ thống cỡ số của các nước trên thế giới. Mời các bạn cùng tham khảo!
Trang 1GIỚI THIỆU MỘT SỐ HỆ THỐNG CỠ SỐ QUẦN ÁO
TRÊN THẾ GIỚI
Nguyễn Thị Ngọc Quyên
Khoa Kiến trúc Mỹ thuật, trường Đại học Công nghệ TP Hồ Chí Minh (HUTECH)
TÓM TẮT
Hệ thống cỡ số của các nước trên thế giới đã xây dựng từ rất lâu và luôn được đầu tư nghiên cứu và cập nhật liên tục để đáp ứng được nhu cầu đa dạng về vóc dáng và tốc độ phát triển thể chất của người tiêu dùng Trong bài báo tác giả sẽ hệ thống lại các phương pháp xây dựng hệ thống cỡ số và giới thiệu các hệ thống cỡ số của các nước trên thế giới
Từ khóa: Cỡ số, nhân trắc học, kích cỡ, cơ thể người, tiêu chuẩn cỡ số, kích thước chủ đạo, bước nhảy
1 ĐẶT VẤN ĐỀ
Từ thế k 19, trang phục may sẵn đã bắt đầu xuất hiện theo nhu cầu của công chức một số ngành nghề cao cấp như quân đội, ngân hàng,… và số đông người dân sành điệu sống ở thành thị Sự phát triển của thời trang may sẵn kéo theo sự ra đời của hàng loạt nhà may đo và nhiều phát triển khác như máy may công nghiệp, phương pháp thiết kế rập, phương pháp hình thành dáng quần áo và hệ thống cỡ số trang phục tiêu chuẩn
Năm 1880, xưởng sản xuất trang phục may sẵn đầu tiên ở Mỹ đặt tại trung tâm New York đã xuất hiện với đầy đủ cỡ số tiêu chuẩn cho nam giới Mỹ Họ ứng dụng hệ thống cỡ số và công nghệ kỹ thuật vào trong sản xuất hàng loạt Năm 1890, 90 nam giới Mỹ mặc trang phục may sẵn Các tổ chức liên bang đã lấy số
đo chiều cao, vòng ngực, vòng eo, dài chân của hàng triệu tân binh để làm tiêu chuẩn cho số đo trang phục
Mỹ Lúc đầu, xưởng chỉ sản xuất một cỡ trung bình cho tất cả mọi người, đến đầu thế k 20, các cỡ số được hoàn chỉnh, nhảy mẫu với độ chính xác cao hơn cả may đo đáp ứng được nhu cầu của xã hội
Hệ thống cỡ số đầu tiên được Hoàng gia Anh tài trợ để thiết lập là BS1445:1951, sau đó chuyển thành BS3666:1963 và áp dụng cho công chúng
Hiện nay, có nhiều hệ thống cỡ số đang được sử dụng trên thế giới Đối với vóc dáng người châu Á, 3 hệ thống cỡ số được chú ý nhiều nhất là JIS L 4005: 1997 của Nhật, KS K 0050- 1999 của Hàn Quốc, GB/T 1335.3-1997 của Trung Quốc Các nước Châu Âu như Đức, Pháp, Úc, New Zealand, và Bắc Âu đã làm lại
hệ thống cỡ số của họ để hòa hợp hơn với tiêu chuẩn thế giới ISO
2 NỘI DUNG
2.1 Các phương pháp xây dựng hệ thống cỡ số
Nghiên cứu các hệ thống cỡ số trên thế giới được trình bày ở bảng 1, ta có thể tổng hợp những nội dung chính như sau:
Phương pháp nghiên cứu ứng dụng trong nhân trắc học là phương pháp nghiên cứu cắt ngang Từ thế k
19, kết quả nghiên cứu nhân trắc học được xử lý bằng công thức trung bình cộng Đến nay để xử lý số liệu
đã ứng dụng nhiều công thức tính toán, chủ yếu sử dụng toán xác suất thống kê với các phần mềm Excel,
Trang 2PCSS, R, SPSS Các phần mềm dần được nâng cấp nên công việc tính toán, xử lý số liệu nhanh với độ chính xác cao
Phương pháp xác định kích thước chủ đạo chủ yếu là phương pháp thành phần chính với nghiên cứu của Salusso cùng cộng sự vào năm 1985 1 , tác giả đã nghiên cứu xây dựng hệ thống kích thước và sử dụng
kỹ thuật PC để xác định kích thước chủ đạo Nghiên cứu ứng dụng kỹ thuật này khác với nghiên cứu trước đây của O’Brien và Shelton, khi áp dụng PCA các tác giả đã giảm dữ liệu và khi phân tích các thành phần chỉ chọn một kích thước chủ đạo cho mỗi thành phần
Về phương pháp lựa chọn cỡ số tối ưu, đã có nhiều thuật toán được ứng dụng trong nghiên cứu để lựa chọn cỡ số tối ưu Phương pháp tối ưu hóa xác định số lượng cỡ số thỏa mãn khách hàng của các nghiên cứu Tryfos 2 và McCulloch 3 đều ứng dụng phương pháp tối ưu hóa nhưng McCulloch thực hiện mục tiêu mang đến sự vừa vặn trong hệ thống cỡ số cho khách hàng còn Tryfos với mục tiêu tăng số lượng cỡ
số của sản phẩm bán ra Phương pháp sơ đồ nhánh cây xác định số lượng cỡ số đảm bảo sản xuất và đáp ứng người tiêu d ng Chung và Wang 4 đã xây dựng kỹ thuật này và xây dựng hệ thống cỡ số cho trẻ em
độ tuổi học sinh Đài Loan năm 2007 Phương pháp này cũng chứng minh số lượng cỡ số ít hơn số lượng
cỡ số của Hàn Quốc Lin cùng cộng sự ứng dụng phương pháp trên để phân loại cỡ số cho đồng phục lính
Áp dụng PC để chọn lựa các kích thước chủ đạo quan trọng Sau đó ứng dụng sơ đồ cây ra quyết định để phân nhóm cơ thể Phương pháp này ph hợp đối với việc đáp ứng quy mô rộng nhưng ít cỡ số Phương pháp sơ đồ cây được ứng dụng thành công năm 2010 Kỹ thuật trí tuệ nhân tạo ( I) là phương pháp mới nhất giúp phát triển hệ thống cỡ số Mặc dù kỹ thuật này chưa được áp dụng rộng rãi nhưng là kỹ thuật rất quan trọng, đem lại hiệu quả bởi thuật toán linh hoạt giúp giảm thiểu số lượng cỡ vóc, tăng hiệu suất đáp ứng và khai thác dữ liệu tốt hơn Phương pháp này dường như là kỹ thuật tốt nhất hiện nay Tự tổ chức phương pháp (SOM) cũng là một kỹ thuật hiệu quả như mạng lưới dây thần kinh Phương pháp thống kê này giúp giảm thiểu số lượng cỡ số, mang lại lợi ích cho các nhà sản xuất
2.2 Giới thiệu một số tiêu chuẩn cỡ số quần áo trên thế giới
Hệ thống cỡ số của các nước trên thế giới với nhiều kích cỡ để phù hợp các dạng cơ thể người như tiêu chuẩn ASTM của Mỹ, tiêu chuẩn ISO, tiêu chuẩn TGL của Đức, tiêu chuẩn JIS của Nhật Bản, tiêu chuẩn
KS của Hàn Quốc, tiêu chuẩn GB của Trung Quốc, … Sơ lược một số hệ thống cỡ số quần áo trên thế giới thể hiện ở bảng 1
Bảng 1 Các tiêu chuẩn cỡ số trên thế giới [5]
Tên nước
(Tiêu chuẩn)
Số lượng kích thước
Kích thước chủ đạo
Dạng người (số lượng cỡ số)
Drop (cm)
Mỹ
(ASTM D 6240)
35 Chiều cao đứng
Vòng ngực Vòng eo
S (Size 34 - 37)
M (Size 38 - 41)
L (Size 42 - 45)
XL (Size 46 – 49) 2XL (Size 50 – 53) 3XL (Size 54 – 57) 4XL (Size 58 – 60)
15,3 15,2 14,6÷15,3 12,1 8,9÷11,4 2,6÷7,7 5,1 ISO
(ISO/TR 10652)
55 Chiều cao đứng
Vòng ngực
A ( 29 cỡ số )
R (48 cỡ số )
16
12
Trang 3Tên nước
(Tiêu chuẩn)
Số lượng kích thước
Kích thước chủ đạo
Dạng người (số lượng cỡ số)
Drop (cm) Vòng eo
Drop
P (49 cỡ số )
S (46 cỡ số )
C (29 cỡ số )
6
0 -6
LB CHXHCN Xô Viết
(17521)
63 Chiều cao đứng
Vòng ngực Vòng eo
360 cỡ số
CHDC Đức
(TGL-20866)
45 Chiều cao đứng
Vòng ngực Vòng eo
3 nhóm chiều cao S, M,
T cho 9 dạng cơ thể:
TA
TS
MA
MN
ML
MS
MP
SS
SP
12
12
12
12
8
6
6
4
0 Nhật Bản
(JIS L4005)
26 Chiều cao đứng
Vòng ngực Vòng eo
A (280 cỡ số )
B (280 cỡ số )
Y (280 cỡ số ) Hàn Quốc
(KS K 0050:2004)
25 Chiều cao đứng
Vòng ngực Vòng eo
Y
A
B
BB
21
15
12
9 Trung Quốc
(GB/T 1335)
45 Chiều cao đứng
Vòng ngực Vòng eo Drop
Y
A
B
C
20÷18 12;14;16 8÷10
6
Nhu cầu mặc đẹp và thời trang ngày càng được nâng cao Các dạng người được phân theo chỉ số drop góp phần cho công tác thiết kế và sản xuất may công nghiệp đáp ứng nhu cầu người tiêu dùng Các tiêu chuẩn
cỡ số phân theo dạng người được trình bày ở bảng 2
Trang 4Bảng 2 Các tiêu chuẩn cỡ số phân theo dạng người [6]
Nước
Đức
(DIN EN
13402)
Cơ bắp Mảnh Bình thường Săn chắc
To Thấp Săn chắc
Eo to Lưng ngắn
440÷1160 90÷110 44÷58 22÷29 144÷156 225÷295 47÷59 495÷575
-16
12
12 đến - 8
8 đến -6
8 đến -6 -6 đến – 4 4/6/8 4/6/8
168÷190 177÷190 168÷186 162÷180 168÷184 156÷174 166÷178 162÷170
Mỹ
(ASTM D4910)
Bình thường Cao Rất cao
To
To cao
S-XXL MT-XXLT MXT-3XIXT 2XL-5XL 2XLT-5XLT
173÷182 183÷192 193÷201 173÷182 183÷192
-15 -15 -15 -10 -10
Pháp
(NF G03-008)
Cơ bắp Mảnh Bình thường Săn chắc
To Mập
Eo to
Cơ bắp Mảnh Bình thường Săn chắc
To Mập
Eo to
-16 đến 14 -12 đến 8 -12 đến 8 -8 đến 4 -8 đến 4 -4 đến +/- 0 4/6/8
168/174/180 180/186 168/174/180/186 174/180 162/168 162/168/174 162/168/174/180
Hàn Quốc
(KS K 0050)
Y
A
B
BB
18
18
10 đến 12
6 đến 10
Hầu hết các hệ thống cỡ số quần áo đều chọn kích thước chủ đạo là chiều cao đứng, vòng ngực 2 và tùy từng đối tượng mà chọn thêm vòng eo, vòng mông, drop làm kích thước chủ đạo Một số tiêu chuẩn ISO, STM, CEN, H K , NF, JIS, KS, GB đều chọn vòng ngực, vòng eo, chiều cao đứng làm kích thước chủ
đạo ở hình 1, 2, 3 Khoảng giá trị kích thước vòng ngực, vòng eo, chiều cao của các nước thể hiện ở hình
1, 2, 3 [7] Ở hình 1 ta thấy tiêu chuẩn ASTM của Mỹ có khoảng giá trị kích thước vòng ngực và vòng eo cách xa, vòng ngực có giá trị từ 86÷152cm và vòng eo có giá trị từ 71‚158cm, kích thước chiều cao với khoảng giá trị nhỏ từ 172‚187cm, điều này cho thấy hệ thống cỡ số của Mỹ sẽ có nhiều dạng cỡ số theo kích thước vòng hơn là phân nhóm theo kích thước chiều cao Đối với hệ thống cỡ số của Nhật thì ngược lại, khoảng giá trị vòng ngực và vòng eo nhỏ từ 86‚104cm đối với vòng ngực và từ 68‚104cm đối với vòng eo, tuy nhiên khoảng giá trị chiều cao lại lớn từ 150÷190cm, ta thấy với giá trị trên nên hệ thống cỡ
số của Nhật sẽ có nhiều dạng cỡ số theo kích thước chiều cao Như vậy qua hình 1, 2, 3 cho thấy hệ thống
cỡ số quần áo của các nước đều có sự lựa chọn kích thước chủ đạo gần giống nhau, nhưng giá trị kích thước chủ đạo sẽ khác nhau, tính toán lựa chọn cỡ số tối ưu sẽ khác nhau phụ thuộc vào đặc điểm hình dạng, tầm vóc cơ thể người của mỗi nước quốc gia Đối với bước nhảy, t y theo hình dáng cơ thể và cỡ số
Trang 5khác nhau sẽ có bước nhảy các kích thước chủ đạo khác nhau ở các quốc gia Như LB CHXHCN Xô Viết: tiêu chuẩn GOCT 17521 – 72 chọn bước nhảy hệ thống cỡ số nam giới với chiều cao đứng 6cm, vòng ngực 4cm, vòng eo 6cm Tiêu chuẩn ISO/TR 1062:1991 chọn bước nhảy hệ thống cỡ số nam giới với chiều cao đứng 6cm, vòng ngực 4cm, vòng bụng 4cm Tiêu chuẩn JIS L4005:2001 hệ thống cỡ số Nhật Bản chọn bước nhảy chiều cao đứng là 8cm, vòng ngực 6cm,…
Hình 1 Giá trị size vòng ngực nam của các tiêu chuẩn thế giới
Hình 2 Giá trị size vòng eo nam của các tiêu chuẩn thế giới
Hình 3 Giá trị size chiều cao nam của các tiêu chuẩn thế giới
Trang 6Theo sự phát triển dân số và phong cách sống, các nước trên thế giới đã thực hiện nghiên cứu và cập nhật thường xuyên hệ thống cỡ số quần áo, điển hình như Hàn Quốc, thời gian cập nhật hệ thống cỡ số khoảng
từ 5‚7 năm 2 , thời điểm cập nhật hệ thống cỡ số của Hàn Quốc được trình bày ở bảng 3
Bảng 3 Thực hiện điều tra nhân trắc của Hàn Quốc qua các năm 2
Khảo sát nhân trắc
Số lượng
kích thước
Ứng dụng Thành lập
KSK0031
Cập nhật KSK0034
Cập nhật KSG2016
Cập nhật KSK0051
Cập nhật KSK0051
Cập nhật KSK0051
3 KẾT LUẬN
Trên thế giới, mỗi quốc gia lựa chọn số lượng kích thước khác nhau phụ thuộc vào yêu cầu sản xuất Kích thước chủ đạo chủ yếu là chiều cao đứng và vòng ngực lớn nhất, ngoài ra còn có thêm vòng eo và vòng mông, giá trị drop Đa số các nước chọn bước nhảy kích thước chủ đạo với chiều cao đứng 6cm và vòng ngực lớn nhất là 4cm, tuy nhiên tùy thuộc vào đặc điểm cơ thể của mỗi nước khác nhau dẫn đến chọn bước nhảy khác nhau trong hệ thống cỡ số phân theo dạng người Ngày nay khi kinh tế xã hội phát triển, thể chất con người cũng luôn phát triển, hệ thống cỡ số rất đa dạng về kích cỡ để phù hợp nhu cầu và hình dạng phong phú của cơ thể con người Hệ thống cỡ số những năm gần đây trung bình từ 57 năm được cập nhật lại và ứng dụng phương pháp đo gián tiếp 3D để thu thập dữ liệu nhân trắc nhằm đáp ứng tốc độ nghiên cứu
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Stancic, I, Supuk, T, Cecic (2009) Computer vision system for human anthropometric parameters estimation Wseas transactions on systems, 8, pp.430-439
[2] Tryfos, P (1986) An integer programming approach to the apparel sizing problem Journal of the Operational Research Society 37:1001-1006
[3] McCulloch, C.E, Paal, B and Ashdown (1998) An optimization approach to apparel sizing Journal
of the Operational research Society 49:492-499
[4] Chung, M J and Wang (2006) The development of sizing system for school students in 36th International conference on computer and industrial engineering Taipei, Taiwan
[5] W YU (2004) Human Anthropometrics and sizing system The Textile institute, pp.169-172
[6] J Chun.(2014) International apparel sizing systems and standardization of apparel sizes Textile institute 148, pp.275-301
[7] J BOugourd.(2014) National size and shape surveys for apparel design Textile institute 148, pp.142-164