Tuan 33 On tap phan Van hoc

 Thao tác lập luận phân tích: - Làm rõ đặc điểm về nội dung và hình thức, GV yêu cầu học sinh nắm được cấu trúc và các mối quan hệ bên trong và bên quan niệm, yêu cầu, cách thức tiến ng[r]

Ngày soạn: .8.2012 Ngày dạy : .8.2012 Dạy lớp: 11A Ngày dạy : .8.2012 Dạy lớp: 11B Ngày dạy : .8.2012 Dạy lớp: 11D Tiết 2

VÀO PHỦ CHÚA TRỊNH

(Trích Thượng kinh kí sự)-Lê Hữu Trác-

I Mục tiêu bài học:

1 Kiến thức:

- Bức tranh chân chân thực, sống động về cuộc sống xa hoa, đầy quyền uy nơi phủ chúa Trịnh và thái độ tâm trạng của nhân vật “tôi” khi bước vào phủ chúa chữa bệnh cho Trịnh Cán

- Vẻ đẹp tâm hồn của Hải Thượng Lãn Ông; lương y; nhà nho thanh cao, coi thường danh lợi

- Những nét đặc sắc của bút pháp kí sự: tài quan sát miêu tả sinh động những sự việc có thật; lối kể chuyện lôi cuốn, hấp dẫn; lựa chọn chi tiết đặc sắc; đan xen văn xuôi và thơ

1 Kiểm tra bài cũ: (5p)

a.Câu hỏi:Tác giả có những suy nghĩ ntn khi lần đàu tiên thấy được những quang cảnh

trong phủ chúa?

b.Yêu cầu trả lời:Quang cảnh ở đó khác hẳn cuộc sống đời thường và tác giả đã đánh giá:

“Cả trời Nam sang nhất là đây!” Qua bài thơ ta thấy danh y cũng chỉ ví mình như một ngườiđánh cá ( ngư phủ ) lạc vào động tiên (đào nguyên ) dù tác giả vốn là con quan sinh trưởng ởchốn phồn hoa nay mới biết phủ chúa

c.Biểu điểm: Đủ ý:7 điểm, Diễn đạt: 1 điểm, Soạn bài: 2 điểm

2 Dạy nội dung bài mới

Lời giới thiệu.(1p): Lê Hữu Trác không chỉ nổi danh là một “lương y như từ mẫu”

mà còn là một nhà thơ, nhà văn nổi tiếng Với tập kí sự đặc sắc “ Thượng kinh kí sự” – đây là

tác phẩm có giá trị hiện sâu sắc đồng thời thể hiện nhân cách thanh cao của tác giả Để hiểuđiều này ta tìm hiểu tiếp đoạn trích “ Vào phủ chúa Trịnh”.

HS thực hiện những yêu cầu của GV

I Tim hiểu chung:

II Đọc - hiểu văn bản:

1.Tác giả kể chuyện được vua cho đem cáng đến đón vào cung chữa bệnh:

1) Thái độ của tác giả ntn khi bước vào

cung?

(nhóm 1 )

Qua con mắt và cảm nghĩ của tác giả ta

thấy chúa Trịnh là một nơi đệ hưởng lạc

để củng cố quyền uy , xa rời cuộc sống

nhân dân, một nơi để hưởng lạc củng cố

2 Tác giả kể và tả những điều mắt thấy tai nghe khi được dẫn vào cung:

3 Tác giả kể và tả việc đi sâu vào nội cung và

khám bệnh cho thế tử: (10P)

quyền uy bằng lầu cao cửa rộng che giấu

sự bất ực cả mình trước tình cảnh của đất

nước

1 tác giả kể và tả về thâm cung với

những chi tiết nào? Qua đó ta thấy chúa

Trịnh đã thể hiện cuộc sống vương giả

ghế rồng, đèn sáng lấp lánh, hương hoa ngào

Qua lời kể và tả, ta thấy tác giả đã rơi

vào thế bị động ntn?

GV giảng:

Chi tiết thế tử khen ông này lạy khéo là

ngạt, cung nhân xúm xít, màu mặt phấn, màu áođỏ

- Thủ tục rườm rà, nhiêu khê: bữa ăn sáng củatác giả ở điếm hậu mã, cảnh mọi người chầuchực hầu thế tử, cảnh chuẩn bệnh kê đơn, phảilạy chào bốn lạy, lại được khen một câu : “ Ôngnày lạy khéo”

chi tiết rất đắt, vì nó vừa chân thực vừahài hước kín đáo Nó không chỉ tả cảnhsinh hoạt giàu sang của phủ chú mà cònnói lên quyền uy tối thượng của đấngcon trời, cháu trời và thân phận nhỏ nhoi,thấp bé của người thầy thuốc và thái độkín đáo khách quan của người kể.

Mối quan hệ vua – tôi làm cho mối quan

hệ giữa người ban ơn ( người chữa bệnh)

và người hàm ơn ( con bệnh ) trở nên vô

nghĩa bất bình đẳng

Câu hỏi THMT :

Qua cuộc sống của thế tử, em suy nghĩ

ntn về mối quan hệ giữa môi trường sống

và con người?

→ Nội cung là một cảnh vàng son, nhưng tùhãm, thiếu không khí, ngột ngạt, cuộc sống thế tửnhư “ con chim non nhốt trong lồng son”

gv giải thích các từ khó và đưa ra câu

hỏi:

1) Cách chuẩn bệnh của Lê Hữu Trác

cùng những biến tâm tư của ông khi kê

đơn cho ta hiểu gì về người thầy thuốc

( hs thảo luận trả lời gv nhận xét)

- Bồi dưỡng thể lực, thể lực tốt sẽ đuổi đượcbệnh ( Quan điểm này xuất phát từ cuộc sống của

Ông cũng muốn kết hợp việc nâng cao

thể lực đồng thời với trị bệnh nhưng ông

nghĩ nếu chữa lành quá sớm thì chúa sẽ

khen và giữ lại làm quan, điều này ông

không muốn Trong ông có một mâu

thuẫn phải trung với chúa nhưng phải

tránh việc chúa bắt làm quan nên ông

chọn phương sách bồi dưỡng sức khỏe

thế tửi và các biểu hiện bên ngoài của bệnh)

- Phương sách hòa hoãn, kéo dài thời gian chữabệnh để ông có thể về lại quê nhà

2) Qua những phân tích trên , hãy đánh

giá chung về tác giả ?

-Gv nhận xét ,tổng hợp:

-Hs suy nghĩ, trả lời

=> Đó là người thày thuốc giỏi ,giàu kinhnghiệm ,có lương tâm ,có y đức,

Qua đoạn trích ,Anh (chị) có nhận xét gì

về nghệ thuật viết kí sự của tác giả ?Hãy

phân tích những nét đặc sắc đó?

- GV tổng hợp :

=> Một nhân cách cao đẹp ,khinh thường lợidanh,quyền quí, quan điểm sống thanh đạm,trong sạch

5 Bút pháp kí sự đặc sắc của tác phẩm(6P)

- HS trao đổi ,thảo luận ,đại diện trình bày

III Tổng kết (5P)

Đoạn trích “Vào phủ chúa Trịnh” phản ảnhquyền lực to lớn của Trịnh Sâm, cuộc sống xahoa hưởng lạc trong phủ chúa đồng thời bày tỏthái độ coi thường danh lợi quyền quý của tácgiả.

3.Củng cố - Luyện tập.(5P)

Củng cố: Hệ thống nội dung bài học Ghi nhớ SGK

Luyện tập: Hãy đánh giá chung về tác giả ?

Đó là người thày thuốc giỏi ,giàu kinh nghiệm, có lương tâm, có y đức Một nhân cáchcao đẹp ,khinh thường lợi danh,quyền quí, quan điểm sống thanh đạm ,trong sạch

4 Hướng dẫn học bài cũ và chuẩn bị bài mới: (2P)

a Học bài cũ

- Bức tranh chân chân thực, sống động về cuộc sống xa hoa, đầy quyền uy nơi phủ chúa Trịnh và thái độ tâm trạng của nhân vật “tôi” khi bước vào phủ chúa chữa bệnh cho Trịnh Cán

- Vẻ đẹp tâm hồn của Hải Thượng Lãn Ông; lương y; nhà nho thanh cao, coi thường danh lợi.

- Những nét đặc sắc của bút pháp kí sự: tài quan sát miêu tả sinh động những sự việc cóthật; lối kể chuyện lôi cuốn, hấp dẫn; lựa chọn chi tiết đặc sắc; đan xen văn xuôi và thơ

b.Soạn bài mới.

Chuẩn bị bài :Từ ngôn ngữ chung đến lời nói cá nhân

Tìm hiểu biểu hiện của cái chung trong ngôn ngữ của xã hội và cái riêng trong lời nói cánhân cùng mối tương quan giữa chúng

IV Rút kinh nghiệm.

………

………

………

………

………

………

………

Ngày soạn: 8.2012 Ngày dạy : 8.2012 Dạy lớp:11A Ngày dạy : 8.2012 Dạy lớp:11B Ngày dạy : 8.2012 Dạy lớp:11DTiết 3:

TỪ NGÔN NGỮ CHUNG ĐẾN LỜI NÓI CÁ NHÂN

I Mục tiêu bài học:

1 Kiến thức:

- Nắm được biểu hiện của cái chung trong ngôn ngữ của xã hội và cái riêng trong lời nói

cá nhân cùng mối tương quan giữa chúng

- Ý thức tôn trọng những qui tắc ngôn ngữ chung của xã hội, góp phần vào việc pháttriển ngôn ngữ nước nhà.

II Chuẩn bị của GV và HS:

III Tiến trình dạy học:

* Ổn định tổ chức: (1’)

1 Kiểm tra bài cũ.( Kết hợp trong quá trình giảng dạy)

2.Dạy nội dung bài mới

Lời giới thiệu.(1p): Các nhà khoa học cho rằng “ sau lao động và đồng thời với lao

động là tư duy và ngôn ngữ “, tức ngôn ngữ là sản phẩm chung của XH loài người Nhờ có ngôn ngữ mà con người có thể trao đổi thông tin, trao đổi tư tưởng tình cảm và từ đó tạo lập các mối quan hệ XH Hay ngôn ngữ là phương tiện giao tiếp chung của XH mà mỗi cá nhân

điều phải sử dụng để “phát tin” và “nhận tin” dưới các hình thức nói và viết Như vậy, ngôn ngữ chung của XH và việc vận dụng ngôn ngữ vào từng lời nói cụ thể của mỗi cá nhân là mộtquá trình “ giống và khác nhau”, nhưng không đối lập mà lại có mối quan hệ qua lại chặt chẽ.Vậy cái chung ấy là gì? Ta tiềm hiểu bài “ Từ ngôn ngữ chung đến lời nói cá nhân “.

Hoạt động của GV Hoạt động của HS

HS thực hiện những yêu cầu của GV

I Tìm hiểu bài: (23p)

1 Ngôn ngữ là tài sản chung của xã hội:

Hoạt động1: Hướng dẫn hs hình

thành khái niệm về ngôn ngữ chung:

Thao tác 1: GV cho hs tìm hiểu từ thực

tiễn sử dụng ngôn ngữ hằng ngày qua

hệ thống câu hỏi:

* Ngôn ngữ là tài sản chung của một dân tộc,

một cộng đồng xã hội dùng để giao tiếp: biểu

1) Trong giao tiếp hằng ngày ta sử

dụng những phương tiện giao tiếp nào?

Phương tiện nào là quan trọng nhất?

Đối với người Việt Nam là tiếng Việt

2) Ngôn ngữ có tác dụng nào đối giao

hiện, lĩnh hội

- Mỗi cá nhân phải tích lũy và biết sử dụngngôn ngữ chung của cộng đồng xã hội

tiếp XH?

- Ngôn ngữ giúp ta hiểu được điều người khác nói và làm cho người khác hiểu được điều ta nói

3) Ngôn ngữ có vai trò như thế nàotrong cuộc sống xã hội?

4) Vậy tính chung của ngôn ngữ được biểu hiện ntn?

(hs thảo luận trả lời )

a.Tính chung của ngôn ngữ.

- Bao gồm:

+ Các âm ( Nguyên âm, phụ âm )+ Các thanh ( Huyền, sắc, nặng, hỏi, ngã,ngang)

+ Các tiếng (âm tiết )

Hoạt động 2: Hướng dẫn hs hình

+ Các ngữ cố định (thành ngữ, quán ngữ)

b Qui tắc chung, phương thức chung.

- Qui tắc cấu tạo các kiểu câu: Câu đơn, câughép, câu phức

- Phương thức chuyển nghĩa từ: Từ nghĩa gốcsang nghĩa bóng

Tất cả được hình thành dần trong lịch sửphát triển của ngôn ngữ và cần được mỗi cá

thành lời nói cá nhân.

1) Lời nói - ngôn ngữ có mang dấu ấn

cá nhân không? Tại sao?

-Tích hợp GD KNS

Hoạt động nhóm

GV tổ chức một trò chơi giúp HS nhận

diện tên bạn mình qua giọng nói

nhân tiếp nhận và tuân theo

2 Lời nói – sản phẩm của cá nhân:

HS đọc phần II và trả lời câu hỏi

- Giọng nói cá nhân: Mỗi người một vẻ riêngkhông ai giống ai

- Vốn từ ngữ cá nhân: Mỗi cá nhân ưa chuộng

và quen dùng một những từ ngữ nhất định - phụthuộc vào lứa tuổi, vốn sống, cá tính, nghề

- Chia làm 4 đội chơi Mỗi đội cử một

bạn nói một câu bất kỳ Các đội còn lại

nhắm mắt nghe và đoán người nói là

ai?

2) Tìm một ví dụ ( câu thơ, câu văn )

mà theo đội em cho là mang phong

cách cá nhân tác giả, có tính sáng tạo

độc đáo trong việc sử dụng từ ngữ?

nghiệp, trình độ, môi trường địa phương …

- Sự chuyển đổi, sáng tạo khi sử dụng từ ngữquen thuộc: Mỗi cá nhân có sự chuyển đổi,sáng tạo trong nghĩa từ, trong sự kết hợp từngữ…

- Việc tạo ra những từ mới

- Việc vận dụng linh hoạt sáng tạo qui tắcchung, phương thức chung

Bài tập 1

- Tạo âm hưởng mạnh và tô đậm hình tượng

thơ - cá tính nhà thơ Hồ Xuân Hương.

Bài tập 3

Trong đoạn trích “Vào phủ chúa Trịnh” quan chánh đường sử dụng cách nói riêng của quan lại trong triều:

Thế tử = con vua; thánh thượng = vua; tiểu hoàng môn = hoạn quan; thánh chỉ = lệnh vua,

…

- Làm bài tập còn lại - bài tập 3.

b.Học bài mới.

Viết bài làm văn số 1

Thể loại: Nghị luận xã hội

IV Rút kinh nghiệm.

………

………

………

Ngày soạn: .8.2012 Ngày dạy : .8.2012 Dạy lớp:11A Ngày dạy : .8.2012 Dạy lớp:11B Ngày dạy : 8.2012 Dạy lớp:11D

Tiết 4

BÀI VIẾT SỐ 1 ( Nghị luận xã hội)

I Mục tiêu bài học:

1 Kiến thức :

- Củng cố kiến thức về văn nghị luận đã học ở THCS và học kì II lớp 10

- Vận dụng được kiến thức và kĩ năng đã học về văn nghị luận xã hội để viết được bài vănnghị luận xã hội có nội dung sát với thực tế cuộc sống và học tập của học sinh phổ t hông

2 Kĩ năng:

- Rèn luyện và nâng cao nâng cao khả năng làm một bài văn nghị luận

-Tích hợp KNS.+ Giải quyết vấn đề.

+ Nhận thúc xác định giá trị của cuộc sống

3 Thái độ:

Thái độ trung thực và nghiêm túc khi làm bài

II Chuẩn bị của GV và HS:

HÌNH THỨC KIỂM TRA: Tự luận

Cộng

Làm văn

Nghị luận

xã hội

Viết bàivăn nghịluận xã hội

100

1

10 điểm 100%

IV Biên soạn đề kiểm tra theo ma trận.

ĐỀ 1: KIỂM TRA (Lớp A, Lớp D)

MÔN NGỮ VĂN 11

Thời gian: 45 phút (không kể thời gian giao đề)

Hãy bàn về tính trung thực trong học tập và thi cử của học sinh ngày nay

-Hết -ĐỀ 2: KIỂM TRA (Lớp B)

MÔN NGỮ VĂN 11

Thời gian: 45 phút (không kể thời gian giao đề)

Hãy bàn về lối sống giản dị trong xã hội hiện đại

V Hướng dẫn chấm biểu điểm.

Yêu cầu cần đạt:

A/ Yêu cầu về kĩ năng:

- Nắm vững phương pháp làm bài nghị luận xã hội

- Bố cục bài làm hợp lí, lập luận chặt chẽ, chữ viết rõ ràng, không mắc lỗi diễn đạt,dùng từ, ngữ pháp, lỗi chính tả

B/ Yêu cầu về kiến thức:

- Đề 1: Học sinh cần có những hiểu biết cơ bản về tính trung thực của học sinh.

- Đề 2: Học sinh cần trình bày suy nghĩ của mình về tính lối sống giản dị

- Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau song cần đạt ý của các phần cầnđạt được như sau:

Đề 1:I Mở bài(1đ)

Giới thiệu được yêu cầu của đề bài (tính trung thực trong học tập và thi cử)

II Thân bài

- Giới thiệu được tầm quan trọng của học tập đối với con người và xã hội(1đ)

- Có rất nhiều HS xác định được sự cần thiết của việc học và có ý thức học tập tốt (cần đưa

ra một vái ví dụ cụ thể…)(1đ)

- Bên cạnh đó còn một số HS (không phải là ít…) chưa ý thức được điều này nên lườinhác, mải chơi, ỷ lại vào người khácNhưng lại muốn được điểm cao, muốn được xã hội thừanhận, không dám nhìn thẳng vào sự thật thiếu trung thực trong học tập và thi cử (Lấy ví dụ

cụ thể và những biểu hiện của sự thiếu trung thực đó)(.2đ)

- Tác hại của sự thiếu trung thực trong học tập và thi cử đối với xã hội và đối với từng cánhân.(2đ)

- Nói lên suy nghĩ của bản thân về thực trạng đó (cần có thái độ rõ ràng)(2đ)

+ Khuyến khích thêm điểm cho những bài là có sáng tạo

Đề 2:

I Mở bài (1đ)

Giới thiệu được yêu cầu của đề bài (lối sống giản dị)

II Thân bài

1 Giải thích(1đ)

-Giản dị là lối sống chân phương phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh của bản thân, gia đình và

xã hội, không xa hoa, lãng phí, cầu kì trong ăn mặc, ở, đi lại và giao tiếp hàng ngày Lối sống

giản dị làm cho con người dễ hòa nhập tập thể, cộng đồng, dễ được mọi người gần gũi, quan tâm, giúp đỡ khi cần thiết.

Bác Hồ là tấm gương sáng về lối sống giản dị

2 Bàn luận(4đ)

-Giản dị : là lối sống đẹp, vẻ đẹp không khoa trương nhưng thu hút lòng người

Mọi người, nhất là lớp trẻ, cần phấn đấu tu dưỡng để có lối sống giản dị

Giản dị không chỉ là lối sống, cách sống mà còn là một quan niệm sống Giản dị không chỉ biểu biện trong cuộc sống hàng ngày mà còn ở trong suy nghĩ, trong tiềm thức, phong cách

sống của mỗi con người.

-Lối sống giản dị xuất phát từ quan niệm sống, chân thành, trung thực, không gượng ép, giả dối, giả tạo

-Lối sống giản dị phản ánh một mặt trong đạo đức, tác phong, thực chất con người nhưng không phải tự nhiêu mà có được Để có lối sống giản dị, con người phải rèn luyện trong ý thức và biểu hiện trong cuộc sống hàng ngày

3 Liên hệ(3đ)

-Lối sống giản dị bắt đầu từ sự quý trọng những gì ta có trong tay, những giá trị mà ông cha

để lại, đồng tiền mà cha mẹ vất vả làm ra Điều đó làm cho ta có ý thức tiết kiệm và lối sống giản dị

-Tìm hiểu và học tập lối sống giản dị của Bác Hồ

III Kết luận(1đ)

- Khẳng định lối sống đẹp mà mỗi người cần có

Lưu ý: - Chỉ cho điểm tối đa khi thí sinh đạt được cả yêu cầu về kĩ năng và kiến thức

- Giáo viên cần linh hoạt trong khi chấm, tránh hiện tượng đếm ý cho điểm.

*.Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà.

a.Học bài cũ.

- Đọc bài Sống đơn giản- Xu thế của thế kỉ XXI

-Tích hợp GDBVMT:

b.Chuẩn bị bài mới.

-Tiết sau soạn bài Tự tình

-Tìm hiểu cuộc đời, tâm sự của HXH

IV Rút kinh nghiệm.

Ngày soạn: .8.2012 Ngày dạy : .8.2012 Dạy lớp: 11A Ngày dạy : .8.2012 Dạy lớp: 11B Ngày dạy : .8.2012 Dạy lớp: 11D Tiết 5

- Đọc hiểu thơ trữ tình theo đặc trưng thể loại

- Phân tích bình giảng bài thơ

- Rèn kĩ năng đọc diễn cảm và phân tích tâm trạng nhân vật trữ tình

-Tích hợp KNS:+Giao tiếp: Bộc lộ, chia sẻ, đồng cảm, trân trọng với người PN.

+Tư duy sáng tạo:Phân tích, bình luận.trình bày cảm nhận về cách biểu hiện của NVTT trong VH trung đại

+Ra quyết định:Nhận thức và xác định ý thức cá nhân về quyền con người

3 Thái độ: