Đảng bộ tỉnh bắc ninh lãnh đạo hội liên hiệp phụ nữ tỉnh từ năm 1997 đến năm 2015

Sự lãnh đạo sát sao của Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh với Hội Liên hiệp Phụ nữ là nhân tố quan trọng hàng đầu quyết định những thành công của công tác phụ nữ và hoạt động của các cấp Hội Phụ nữ

TRẦN THỊ VÂN

ĐẢNG BỘ TỈNH BẮC NINH LÃNH ĐẠO HỘI LIÊN HIỆP PHỤ NỮ TỈNH

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

TRẦN THỊ VÂN

ĐẢNG BỘ TỈNH BẮC NINH LÃNH ĐẠO HỘI LIÊN HIỆP PHỤ NỮ TỈNH

TỪ NĂM 1997 ĐẾN NĂM 2015

LUẬN ÁN TIẾN SĨ

NGÀNH: LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

Mã số: 9229015

Người hướng dẫn khoa học: 1 PGS TS Nguyễn Viết Thảo

2 TS Lương Viết Sang

HÀ NỘI - 2021

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ theo quy định

Tác giả luận án

Trần Thị Vân

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 9 1.1 Những công trình khoa học liên quan đến đề tài luận án 9 1.2 Những nội dung liên quan tới đề tài luận án mà các công trình đã đề cập và những vấn đề luận án tập trung nghiên cứu, giải quyết 28 Chương 2: ĐẢNG BỘ TỈNH BẮC NINH LÃNH ĐẠO HOẠT ĐỘNG CỦA HỘI LIÊN HIỆP PHỤ NỮ TỈNH TỪ NĂM 1997 ĐẾN NĂM 2005 31 2.1 Những yếu tố tác động tới sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh đối với hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ (1997-2005) 31 2.2 Chủ trương và quá trình Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh lãnh đạo hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh (1997-2005) 47 Chương 3: ĐẢNG BỘ TỈNH BẮC NINH LÃNH ĐẠO HOẠT ĐỘNG CỦA HỘI LIÊN HIỆP PHỤ NỮ TỈNH (2005-2015) 75 3.1 Yêu cầu đổi mới hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Bắc Ninh trong tình hình mới 75 3.2 Chủ trương và quá trình Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh tăng cường lãnh đạo hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh (2005-2015) 85 Chương 4: NHẬN XÉT VÀ MỘT SỐ KINH NGHIỆM 119 4.1 Nhận xét sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh đối với Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh từ năm 1997 đến năm 2015 119 4.2 Một số kinh nghiệm 139 KẾT LUẬN 152 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 155 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 156 PHỤ LỤC 174

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Lịch sử của dân tộc Việt Nam là lịch sử đấu tranh dựng nước gắn liền với giữ nước Trong hàng ngàn năm lịch sử ấy, phụ nữ Việt Nam luôn giữ vai trò quan trọng và đã có những đóng góp to lớn Từ Bà Trưng, Bà Triệu dấy binh, khởi nghĩa đánh đuổi ngoại bang trong thời kỳ Bắc thuộc cho đến phong trào phụ nữ Việt Nam trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ, lịch sử hào hùng của dân tộc luôn xuất hiện những tấm gương các nữ tướng anh hùng, những

nữ chiến sỹ quả cảm, những người mẹ, người vợ sẵn sàng cống hiến và hy sinh cho độc lập, tự do của dân tộc và các lĩnh vực khác trong đời sống xã hội Ghi nhận vai trò to lớn và những đóng góp quan trọng của phụ nữ Việt Nam trong suốt chiều dài lịch sử dân tộc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tặng cho phụ nữ Việt Nam tám chữ vàng “Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang” Bước vào thời

kỳ đổi mới, lại một lần nữa phụ nữ Việt Nam vinh dự, tự hào được Đảng phong tặng “Trung hậu, đảm đang, tài năng, anh hùng”

Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn xác định đúng đắn vai trò, vị trí của phụ nữ trong sự nghiệp cách mạng của toàn Đảng và toàn dân ta Đảng coi công tác vận động phụ nữ nói chung, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ nữ nói riêng và sự nghiệp giải phóng phụ nữ, phát huy vai trò của phụ nữ trên các lĩnh vực là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu nhằm xây dựng lực lượng to lớn cho cách mạng Để phát huy vai trò, sức mạnh của phụ nữ Việt Nam, trong hơn 90 năm qua, những quan điểm, chủ trương của Đảng về công tác phụ nữ luôn được quán triệt kịp thời, sâu sắc và nhanh chóng được tổ chức thực hiện nghiêm túc, hiệu quả

Từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, để quy tụ, phát huy sức mạnh của mọi tầng lớp phụ nữ Việt Nam, Đảng đã chỉ đạo thành lập các tổ chức phụ nữ như: Hội Phụ nữ Phản đế Đông Dương (năm 1930), Hội Phụ nữ Dân chủ (năm 1936), Đoàn Phụ nữ Cứu quốc (giai đoạn 1941-1945) và Hội Liên hiệp Phụ nữ

Việt Nam (20-10-1946) nhằm xây dựng hạt nhân đoàn kết, lãnh đạo phụ nữ trong các phong trào cách mạng, chăm lo đời sống và phấn đấu thực hiện bình đẳng giới, vì sự nghiệp giải phóng phụ nữ Dưới sự lãnh đạo của Đảng, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam không ngừng lớn mạnh và trưởng thành, làm tốt nhiệm vụ tập hợp đông đảo mọi tầng lớp phụ nữ Việt Nam; bảo vệ quyền lợi và ích hợp pháp, chính đáng của phụ nữ; phấn đấu vì sự phát triển của phụ nữ và bình đẳng giới; nâng cao vị thế của phụ nữ trong hệ thống chính trị… góp phần xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam ngày càng thể hiện tốt vai trò của mình, trở thành cầu nối vững chắc giữa Đảng với mọi tầng lớp phụ nữ; tích cực tham gia các hoạt động nhằm nâng cao vai trò của phụ nữ Việt Nam trong khu vực và trên trường quốc tế

Bên cạnh những thành tựu đã đạt được, công tác phụ nữ nói chung và hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam nói riêng trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, hội nhập và phát triển vẫn đang đứng trước nhiều khó khăn, thách thức, vẫn còn một số hạn chế chậm được khắc phục Từ những yêu cầu khách quan và chủ quan trong công tác hoạt động của Hội Phụ nữ các cấp trước bối cảnh, tình hình mới, để nâng cao chất lượng các phong trào phụ

nữ và phát huy vai trò của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Đảng yêu cầu các cấp Hội Phụ nữ phải không ngừng đổi mới nội dung và phương thức hoạt động nhằm nâng cao vị thế của Hội Liên hiệp Phụ nữ nói riêng và công tác phụ nữ nói chung, tạo mọi điều kiện để phụ nữ Việt Nam tham gia đóng góp ngày càng nhiều hơn cho sự phát triển của gia đình và đất nước; thực hiện thắng lợi sự nghiệp giải phóng phụ nữ, bình đẳng giới và vì sự tiến bộ của phụ nữ Việt Nam

Năm 1997, tỉnh Bắc Ninh được tái lập, bước vào thời kỳ phát triển mới với nhiều cơ hội, thuận lợi và khó khăn, thách thức đan xen Dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh, tổ chức Hội Phụ nữ các cấp và phong trào phụ nữ trên quê hương Kinh Bắc đã sớm ra đời, trưởng thành và phát triển Trong lịch sử, phụ

nữ Bắc Ninh đã có những đóng góp quan trọng cho sự nghiệp đấu tranh cách

mạng cũng như xây dựng và bảo vệ quê hương quan họ nói riêng và cả nước nói chung Tuy nhiên, trong công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, hội nhập và phát triển, Hội Liên hiệp Phụ nữ và phong trào phụ nữ tỉnh Bắc Ninh cũng đứng trước nhiều khó khăn, thách thức, đặc biệt là tổ chức Hội và phong trào phụ nữ ở cấp cơ sở vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế, chưa thực sự đáp ứng được những yêu cầu, nhiệm vụ của thời kỳ mới Để nâng cao vị thế của phụ nữ Bắc Ninh và phát huy hiệu quả vai trò tổ chức Hội các cấp trong việc vận động, tập hợp mọi tầng lớp phụ nữ trên địa bàn tỉnh tham gia tích cực vào công cuộc phát triển toàn diện của tỉnh và cả nước, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của phụ nữ, nắm bắt được những tâm tư, nguyện vọng của các tầng lớp phụ nữ, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Bắc Ninh xác định cần phải tiếp tục đổi mới cả về tổ chức, nội dung, phương thức hoạt động

Ngay sau khi tái lập tỉnh, năm 1997, dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh, hệ thống chính trị nói chung và Hội Liên hiệp Phụ nữ nói riêng không ngừng được kiện toàn về tổ chức bộ máy, cán bộ Trên cơ sở đánh giá đầy đủ những thuận lợi, khó khăn, thách thức đối với công tác phụ nữ, Đảng bộ tỉnh

đã xây dựng và ban hành nhiều văn bản, chỉ thị, nghị quyết nhằm chỉ đạo, lãnh đạo Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh kịp thời đổi mới, tăng cường hoạt động Sự lãnh đạo sát sao của Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh với Hội Liên hiệp Phụ nữ là nhân tố quan trọng hàng đầu quyết định những thành công của công tác phụ nữ và hoạt động của các cấp Hội Phụ nữ tỉnh Bắc Ninh trong những năm 1997-2015

Nghiên cứu, đánh giá quá trình Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh lãnh đạo Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh trong những năm 1997-2015 là một nhiệm vụ cần thiết, nhằm khẳng định sự đúng đắn, sáng tạo của Đảng bộ tỉnh trong việc xây dựng và ban hành những chủ trương, chính sách và quá trình chỉ đạo thực hiện đối với Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh; trên cơ sở phân tích, đánh giá những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của ưu điểm và hạn chế đó, có thể bước đầu đúc kết một số bài học kinh nghiệm để vận dụng cho quá trình lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh đối với công

tác phụ nữ và tổ chức Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh trong những năm tới, qua đó góp phần thúc đẩy sự phát triển xứng tầm của phong trào phụ nữ trên quê hương Kinh Bắc nói riêng và phong trào phụ nữ Việt Nam nói chung ngày càng vững mạnh, hiệu quả đáp ứng được những nhiệm vụ và yêu cầu cấp thiết của thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, hội nhập và phát triển là việc làm hết sức cần thiết

Với những ý nghĩa quan trọng và thiết thực đó, nghiên cứu sinh chọn đề

tài: “Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh lãnh đạo Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh từ năm

1997 đến năm 2015” làm luận án Tiến sĩ, chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án

- Làm rõ những yếu tố tác động đến quá trình Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh lãnh đạo hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh từ năm 1997 đến năm 2015

- Phân tích, luận giải, làm rõ những chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng

bộ tỉnh Bắc Ninh đối với hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh từ năm 1997 đến năm 2015

- Nhận xét, đánh giá những ưu điểm và hạn chế; đúc kết một số kinh nghiệm từ quá trình Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh lãnh đạo hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh từ năm 1997 đến năm 2015

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận án là những quan điểm, chủ trương và quá trình lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh đối với hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh từ năm 1997 đến năm 2015

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Nội dung: Luận án tập trung nghiên cứu quá trình lãnh đạo của Đảng bộ

tỉnh Bắc Ninh đối với việc củng cố bộ máy tổ chức; hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh từ năm 1997 đến năm 2015:

- Phân tích những quan điểm, chủ trương của Đảng Cộng sản Việt Nam

và Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh về công tác phụ nữ và hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ

- Quá trình Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh lãnh đạo thực hiện việc củng cố bộ máy tổ chức; công tác phụ nữ và hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh trên các mặt chủ yếu: Nâng cao nhận thức của các cấp ủy Đảng, chính quyền đối với hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh; xây dựng và phát triển tổ chức Hội về bộ máy, đội ngũ cán bộ và phát triển hội viên; phát triển kinh tế - xã hội; đẩy mạnh thực hiện công tác tuyên truyền, sơ kết, tổng kết, nhân rộng điển hình tiên tiến, nâng cao chất lượng các phong trào thi đua yêu nước

Không gian: Luận án nghiên cứu trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

Thời gian: Luận án nghiên cứu quá trình Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh lãnh đạo

hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh từ năm 1997 đến năm 2015 Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, luận án có đề cập một số nội dung, sự kiện trước năm

4.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng chủ yếu là phương pháp lịch sử và phương pháp lôgíc; ngoài ra, luận án cũng áp dụng phương pháp phân tích, tổng hợp, thống kê, so sánh, tổng kết thực tiễn, đúc rút kinh nghiệm Cụ thể:

- Phương pháp lịch sử được sử dụng chủ yếu trong chương 2 và chương

3 nhằm làm rõ cơ sở hình thành hệ thống những chủ trương, quan điểm của Đảng và Đảng bộ tỉnh chỉ đạo hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh

- Phương pháp lôgíc được sử dụng ở chương 2 và chương 3 để liên kết các sự kiện lịch sử, các nội dung về sự phát triển nhận thức và quá trình hoàn thiện chủ trương của Đảng và Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh đối với hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh; trong chương 4, phương pháp lôgíc được sử dụng

để khái quát những ưu điểm, hạn chế và đúc rút những kinh nghiệm trong quá trình Đảng bộ tỉnh lãnh đạo Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh từ 1997 đến 2015

- Phương pháp phân tích, tổng hợp chủ yếu để phân tích, tổng kết những quan điểm, chủ trương và chỉ đạo của Đảng và Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh về công tác phụ nữ và hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh

- Phương pháp thống kê trong luận án được dùng để thống kê số liệu, kết quả các hoạt động, các phong trào của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh

- Phương pháp so sánh, tổng kết thực tiễn, đúc rút kinh nghiệm nhằm làm rõ sự phát triển về chủ trương, sự chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh qua các giai đoạn, trên cơ sở đó tổng kết và đúc rút những kinh nghiệm lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh đối với hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh

4.3 Nguồn tư liệu

Luận án chủ yếu sử dụng những nguồn tư liệu được khai thác sau:

- Hệ thống các văn kiện, nghị quyết, báo cáo của Trung ương Đảng, các văn bản của Nhà nước về công tác phụ nữ và Hội Liên hiệp Phụ nữ; các văn bản của Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam

- Các chỉ thị, nghị quyết, báo cáo chuyên đề, đề án, chương trình hành động… của Tỉnh ủy Bắc Ninh; các báo cáo tổng kết quý, năm, sơ kết, tổng kết các giai đoạn, nhiệm kỳ của Hội Liên hiệp Phụ nữ và phong trào phụ nữ tỉnh Bắc Ninh

- Các công trình khoa học, kết quả điều tra thực tế, bài nghiên cứu liên quan đến công tác phụ nữ và việc lãnh đạo hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ

- Các tư liệu điền dã được nghiên cứu sinh thu thập tại các địa phương như: thành phố Bắc Ninh, huyện Từ Sơn, huyện Gia Bình, huyện Lương Tài, huyện Quế Võ, huyện Yên Phong…; các sở, ban, ngành như: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Lao động, Thương binh và Xã hội, Sở Y tế, Sở Giáo dục và Đào tạo, Ban Tuyên giáo Tỉnh uỷ, Ban Nội chính Tỉnh uỷ, Mặt trận Tổ quốc tỉnh, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Bắc Ninh…

- Các bài báo, tạp chí, bài hội thảo khoa học có liên quan đến công tác phụ nữ và Đảng lãnh đạo công tác Hội Liên hiệp Phụ nữ được đăng tải trên các tạp chí, báo in, báo điện tử của Trung ương, địa phương, các cơ quan, tổ chức, ban, ngành, đoàn thể…

5 Những đóng góp mới của luận án

- Góp phần hệ thống hoá, làm rõ chủ trương, chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh đối với công tác của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh từ năm 1997 đến năm 2015

- Làm rõ những yếu tố tác động đến sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh đối với công tác phụ nữ và hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh từ năm 1997 đến năm 2015 như: chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; các điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của tỉnh

- Đánh giá khách quan những ưu điểm và hạn chế trong quá trình Đảng

bộ tỉnh lãnh đạo Hội Liên hiệp Phụ nữ, trên cơ sở đó, đúc kết một số kinh nghiệm có giá trị lý luận và thực tiễn đối với công tác phụ nữ và Hội Liên hiệp Phụ nữ

- Cung cấp thêm tư liệu cho công tác nghiên cứu, giảng dạy Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam nói chung và lịch sử địa phương nói riêng

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

- Kết quả nghiên cứu của luận án góp phần tổng kết thực tiễn, cung cấp những luận cứ khoa học cho việc tiếp tục đổi mới, hoàn thiện và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phụ nữ và Hội Liên hiệp Phụ nữ trong tình hình mới

- Luận án có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo phục vụ công tác nghiên cứu, giảng dạy, học tập môn Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam Ở một mức độ nhất định, kết quả nghiên cứu của luận án có giá trị thực tiễn đối với việc lãnh đạo công tác phụ nữ của Đảng trong thời kỳ đổi mới

7 Kết cấu của luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, danh mục các công trình khoa học của tác giả đã công bố liên quan đến đề tài luận án và phụ lục Luận án kết cấu gồm 4 chương, 8 tiết

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

1.1 NHỮNG CÔNG TRÌNH KHOA HỌC LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

Phong trào phụ nữ, sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phụ nữ nói chung và với tổ chức Hội Liên hiệp phụ nữ nói riêng là một trong những vấn

đề được sự quan tâm của các nhà khoa học Nghiên cứu về vấn đề này, các nhà khoa học đã tiếp cận trên nhiều góc độ khác nhau của các ngành khoa học như:

sử học, xã hội học, chính trị học, nhân học, các nghiên cứu về giới, Đến nay,

đã có rất nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến vấn đề này được công bố dưới nhiều hình thức khác nhau như: sách, các bài báo trên tạp chí, kỷ yếu hội thảo khoa học, đề tài khoa học, luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ… Có thể khái quát thành những nhóm công trình chủ yếu sau:

1.1.1 Nhóm công trình khoa học nghiên cứu về phụ nữ, vai trò của phụ nữ nói chung và bình đẳng giới, sự tiến bộ của phụ nữ nói riêng

Là đối tượng nghiên cứu của nhiều ngành khoa học, phụ nữ và vai trò của phụ nữ được nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác nhau dưới nhiều lăng kính của các ngành khoa học như: Chính trị học, Triết học, Xã hội học, Hồ Chí Minh học, Lịch sử Các công trình nghiên cứu đã đề cập đến nhiều khía cạnh, cả trên phương diện lý luận và thực tiễn về vai trò, vị thế và những đóng góp to lớn của người phụ nữ Việt Nam trong lịch sử đấu tranh bảo vệ, xây dựng và phát triển đất nước trong thời kỳ mới

Đề cập tới những vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến phụ nữ và vai trò của phụ nữ, tiêu biểu có các công trình như:

Tác phẩm: Vai trò và nhiệm vụ của Phụ nữ Việt Nam trong giai đoạn mới của cách mạng, xuất bản năm 1974, của tác giả Lê Duẩn [10] đánh giá cao

về vai trò quan trọng của phụ nữ Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ,

cứu nước và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc Tác phẩm cũng nêu ra những nhiệm vụ, trách nhiệm của Đảng và Nhà nước, các đoàn thể đối với phong trào phụ nữ trong giai đoạn cách mạng mới

Nội dung cuốn sách Hai mươi năm một chặng đường phát triển của phụ

nữ Việt Nam 1975-1995 của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam [92] đã làm rõ

chặng đường phát triển của phụ nữ Việt Nam và hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam từ sau khi đất nước thống nhất, cả nước xây dựng chủ nghĩa

xã hội cho đến những năm tiến hành sự nghiệp đổi mới đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng, trong đó có những đóng góp của không nhỏ của phụ nữ Việt Nam

với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Tác giả Lê Chân Phương trong cuốn Hồi ký Những chặng đường đã qua

[166] đã tái hiện lại những kỷ niệm sâu sắc nhất về những chặng đường hoạt động cách mạng của mình, góp phần vào sự nghiệp đấu tranh cách mạng; trong

đó vai trò và những đóng góp của người phụ nữ Việt Nam được khắc hoạ khá rõ nét

Công trình Phụ nữ Việt Nam bước vào thế kỷ XXI của Hội Liên hiệp Phụ

nữ Việt Nam [96] đã giới thiệu những hoạt động, vai trò và truyền thống của phụ

nữ Việt Nam trong tiến trình lịch sử phát triển đất nước Công trình đánh giá toàn diện hoạt động của phụ nữ Việt Nam từ khi có Đảng, trong sự nghiệp mười lăm năm đổi mới đất nước và sự trưởng thành trên tất cả các mặt của đời sống xã hội góp phần khẳng định vai trò của người phụ nữ Việt Nam trong thế kỷ XXI

Đề tài Nâng cao năng lực lãnh đạo của cán bộ nữ trong hệ thống chính trị của Ban Tổ chức Trung ương [3] nghiên cứu một cách có hệ thống về đội ngũ

cán bộ nữ; khẳng định phụ nữ Việt Nam không chỉ dạn dày, tháo vát trong công việc gia đình mà họ còn tích cực, trách nhiệm, đem hết sức mình khi được tổ chức phân công, đảm nhiệm tham gia vào các vị trí lãnh đạo, quản lý chủ chốt Kết quả nghiên cứu của đề tài đã góp phần làm sáng tỏ những luận cứ khoa học

về việc nâng cao vị trí, vai trò, năng lực lãnh đạo của cán bộ nữ; đồng thời, đề

xuất những giải pháp cơ bản nhằm nâng cao năng lực và sự tham gia lãnh đạo, quản lý của phụ nữ trong hệ thống chính trị

Đăng trên Tạp chí Tuyên giáo, tác giả Lê Lục có bài viết về Công tác tuyên truyền của Đảng nhằm nâng cao vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế tri thức [123] Bài viết đã phân tích và khẳng định vai trò lãnh đạo, tuyên truyền

quan trọng của Đảng đối với công tác phụ nữ trong sự phát triển của nền kinh tế tri thức và nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao nhận thức và vai trò của các cấp ủy Đảng, chính quyền, ban, ngành, đoàn thể về vai trò của phụ nữ trong

xã hội, đây là một trong những giải pháp then chốt nhằm nâng cao vai trò, vị thế người phụ nữ Việt Nam trong thời kỳ đổi mới đất nước

Với cuốn sách Gia đình, phụ nữ Việt Nam với dân số, văn hóa và sự phát triển bền vững, tác giả Lê Thi [178] đã đưa ra những chuẩn mực người phụ nữ

Việt Nam thời hiện đại, qua đó đánh giá về vai trò của phụ nữ và của gia đình trong các vấn đề dân số, văn hoá và môi trường Vị trí của gia đình Việt Nam và phụ nữ Việt Nam trong xu thế toàn cầu hoá, hội nhập và phát triển

Tác giả Dương Thị Minh đã phân tích những nhân tố cơ bản tác động, từ

đó dự báo sự thay đổi trong nhận thức về vai trò của phụ nữ trong cuốn sách Gia đình Việt Nam và vai trò của phụ nữ trong giai đoạn hiện nay [138] Qua đó, tác

giả cũng đưa ra các giải pháp nhằm xây dựng gia đình Việt Nam để phát huy vai trò của người phụ nữ Việt Nam trong giai đoạn hiện nay

Trong công trình Nghiên cứu gia đình, thế giới thời kỳ đổi mới của các tác

giả Nguyễn Hữu Minh, Trần Thị Vân Anh [139] đã đề cập đến một số bài viết nghiên cứu về những vấn đề gia đình và giới, phụ nữ, bình đẳng giới, gia đình

và trẻ em trong bối cảnh mới, đặc biệt là sự tham gia của phụ nữ Việt Nam vào công tác lãnh đạo, quản lý trong hệ thống chính trị

Cuốn sách Vai trò của phụ nữ Việt Nam trong thời kỳ đổi mới đất nước

và hội nhập quốc tế của Hoàng Thị Ái Nhiên [145] đã hệ thống hoá những chủ

trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về vai trò của

người phụ nữ Việt Nam Tác giả cũng dẫn giải bằng những thống kê cụ thể về việc phụ nữ tham gia các hoạt động chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội Trên cơ

sở đó đã khẳng định vai trò và những đóng góp to lớn của phụ nữ trong thời kỳ đổi mới đất nước và hội nhập quốc tế

Những bài viết chuyên đề mang tính chuyên sâu được đăng trên các tạp chí, tham luận trong kỷ yếu của các hội thảo khoa học về phụ nữ và phát huy vai trò của phụ nữ Việt Nam trong thời kỳ mới như:

Tham luận của tác giả Nguyễn Thị Bình về Phát huy hơn nữa vai trò của phụ nữ trong tham gia quản lý Nhà nước [6], tại Hội thảo khoa học vai trò của phụ nữ trong tham gia quản lý Nhà nước do Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam

tổ chức đã khái quát thực trạng vai trò của phụ nữ Việt Nam trong hệ thống chính trị và bài viết cũng đưa ra những giải pháp nhằm thúc đẩy và phát huy hơn nữa vai trò của phụ nữ trong tham gia quản lý Nhà nước trong thời kỳ đổi mới đất nước

Trong bài Vai trò của phụ nữ Việt Nam trong phát triển kinh tế - xã hội, tham gia quản lý Nhà nước và định hướng phát triển đến năm 2000, tác giả

Trương Mỹ Hoa [72] đã khẳng định vai trò, khả năng, sức sáng tạo của phụ nữ Việt Nam trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, nâng cao vai trò trong hệ thống chính trị, thích ứng và hội nhập trong xu thế phát triển của trong nước và thế giới; để phát huy vai trò đó, đòi hỏi phụ nữ phải nỗ lực nhiều mặt: có tri thức, có văn hóa, có kỹ năng sống, biết đối mặt với áp lực và vươn lên mọi khó khăn thử thách…

Các bài viết: Tư tưởng Hồ Chí Minh về giải phóng Phụ nữ và xây dựng

đội ngũ cán bộ nữ của tác giả Nguyễn Thị Mão [126]; Chủ tịch Hồ Chí Minh

với công tác đào tạo bồi dưỡng và đề bạt cán bộ nữ của Hoàng Thị Nữ [161]; Chủ tịch Hồ Chí Minh với việc đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ nữ của tác

giả Nguyễn Thị Kim Dung [11] đã khẳng định quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về công tác phụ nữ và xác định vai trò, vị trí, những đóng góp to lớn của

phụ nữ trong sự nghiệp cách mạng của dân tộc, từ đó thấy được tầm quan trọng của công tác cán bộ nữ Qua đó, các tác giả đưa ra những đề xuất nhằm thực hiện tốt công tác cán bộ nữ trong thời kỳ đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

Tác giả Nguyễn Thị Thanh Hoà với nhiều bài viết đã làm nổi bật và khẳng định vị thế, vai trò của người phụ nữ Việt Nam trong thời kỳ đổi mới không ngừng phát huy sức mạnh, sự chủ động, sáng tạo trên mọi lĩnh vực chính

trị, kinh tế, văn hoá - xã hội trong thời kỳ mới: Hoạt động và đóng góp của phụ

nữ Việt Nam trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa [74]; Nâng cao vị thế của phụ nữ Việt Nam trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa [75]; Tiếp tục tăng cường sự tham gia của phụ nữ trong đời sống chính trị của đất nước [79]…

Bài viết Phụ nữ tham gia lãnh đạo, quản lý ở nước ta hiện nay của Phạm

Hạnh Sâm [170] đăng trên Tạp chí Cộng sản đã đề cập đến sự tham chính của phụ nữ trong lãnh đạo, quản lý Bên cạnh đó, người phụ nữ trong thời đại mới

có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển năng lực và trí tuệ, đóng góp to lớn cho

sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, đổi mới và hội nhập

Tác giả Nguyễn Thị Thu Hồng có bài viết mang tính tổng kết Năm năm thực hiện Nghị quyết số 11-NQ/TW của Bộ Chính trị khóa X về công tác phụ nữ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước [113] Bài viết đã tổng

kết những kết quả đã đạt được sau 5 năm thực hiện Nghị quyết số 11-NQ/TW của Bộ Chính trị trên các mặt chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội; đồng thời chỉ

rõ những phương hướng nhằm tiếp tục thực hiện tốt nội dung của Nghị quyết 11 trong tình hình mới

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Xã hội học của Võ Thị Mai về Vai trò của

nữ cán bộ quản lý Nhà nước trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa (trường hợp tỉnh Quảng Ngãi) [125] đã làm rõ thực trạng và xu hướng biến đổi

vai trò nữ cán bộ quản lí nhà nước trong quá trình công nghiệp hoá - hiện đại

hoá Đề xuất giải pháp nâng cao vai trò nữ cán bộ quản lí nhà nước phù hợp yêu cầu đẩy mạnh các quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá

Một số công trình nghiên cứu cán bộ nữ, chính sách đối với phụ nữ trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá; chiến lược phát triển vì sự tiến bộ của phụ

nữ Việt Nam: Chiến lược phát triển vì sự tiến bộ của Phụ nữ Việt Nam tới năm

2010 của Nhà xuất bản Phụ nữ [150]; tác giả Đặng Thu Nga với bài viết Cán bộ

nữ trong công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa [141]; Phụ nữ Việt Nam tăng cường đoàn kết cùng toàn dân hăng hái phấn đấu thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá của tác giả Đỗ Mười [140] đăng trên Báo Phụ nữ Việt Nam; Bài báo Chính sách đối với phụ nữ nông thôn trong thời kỳ công nghiệp hóa của tác giả Hoàng Bá Thịnh [179]; tác giả Vương Thị Hanh: Công tác cán bộ nữ trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa [71]…

Những công trình trên đã khẳng định vai trò, vị trí của người phụ nữ Việt Nam trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hoá và đời sống xã hội; trong sự nghiệp đổi mới, hội nhập và phát triển

Các công trình nghiên cứu về bình đẳng giới và sự tiến bộ của phụ nữ: Chủ nghĩa Mác và vấn đề giải phóng phụ nữ của Nhà xuất bản Phụ nữ

[149] đã trình bày những quan điểm lý luận cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin đối với vấn đề giải phóng phụ nữ: Tình cảnh phụ nữ dưới chế độ tư bản chủ nghĩa và yêu cầu tất yếu phải giải phóng phụ nữ; đường lối chính trị của cách mạng vô sản về vai trò, địa vị và nhiệm vụ của phụ nữ trong cuộc đấu tranh giải phóng phụ nữ và xây dựng chủ nghĩa xã hội; những điều kiện căn bản và biện pháp cụ thể hoàn toàn giải phóng phụ nữ; vai trò, khả năng của phụ nữ trong đấu tranh cách mạng và trong lao động sản xuất

Công trình Lênin với vấn đề giải phóng phụ nữ của Nhà xuất bản Phụ nữ

[148] đã tập hợp một số bài trích từ “Lênin toàn tập” và trích trong “Lênin với vấn đề giải phóng phụ nữ” về quan điểm lý luận cơ bản của chủ nghĩa Mác -

Lênin đối với vấn đề đấu tranh giải phóng phụ nữ và sự cần thiết đưa phụ nữ tham gia vào các mặt hoạt động xã hội

Cuốn sách Chủ tịch Hồ Chí Minh với sự nghiệp giải phóng phụ nữ của

tác giả Trần Dương [12] đã tập hợp những bài nói, bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh về chủ đề giải phóng phụ nữ Những mẩu chuyện, hồi kí, bài viết thể hiện lòng kính trọng, yêu quý và biết ơn sâu sắc của phụ nữ Việt Nam và phụ nữ quốc tế với Người

Cuốn sách Bác Hồ với sự tiến bộ của phụ nữ của nhóm tác giả Như Quỳnh,

Lê Minh Cầm và Minh Hiền [169] đã trình bày những quan điểm, tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về vấn đề giải phóng phụ nữ và sự tiến bộ của phụ nữ Các tác giả đã phân tích vai trò của phụ nữ đối với sự phát triển của đất nước; trình bày những câu chuyện về tình thương yêu, sự quan tâm dạy bảo của Bác với chị em phụ nữ và những kỷ niệm sâu đậm, những tình cảm tha thiết của phụ

nữ dành cho Chủ tịch Hồ Chí Minh

Quan điểm cơ bản về Vấn đề giải phóng phụ nữ của Đảng Lao động Việt

Nam [66] đã nêu lên đặc điểm, hoàn cảnh bị áp bức của phụ nữ Việt nam dưới chế độ phong kiến Những quan điểm cơ bản của Đảng Lao động Việt Nam về vấn đề giải phóng phụ nữ Vấn đề giải phóng phụ nữ với cuộc cách mạng quan

hệ sản xuất, cách mạng khoa học kỹ thuật, tư tưởng, văn hoá Phương châm, phương pháp công tác vận động phụ nữ

Một số bài viết như: Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề giải phóng phụ nữ của tác giả Đặng Thị Lương [124]; Hồ Chí Minh với vấn đề giải phóng phụ nữ,

tác giả Thái Sơn [173] đã trình bày những quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh

về vai trò của phụ nữ trong xã hội và khẳng định con đường giải phóng dân tộc cũng là con đường giải phóng phụ nữ Sự nghiệp giải phóng phụ nữ phụ thuộc vào chính sự cố gắng, phấn đấu của bản thân phụ nữ

Các tác giả Lê Ngọc Hùng, Trần Thị Vân Anh trong cuốn sách Phụ nữ, giới và phát triển [114] đã làm rõ những khái niệm cơ bản của phụ nữ học về

các vấn đề phụ nữ, giới và phát triển; vị trí, vai trò của phụ nữ trong đổi mới kinh tế xã hội Các luận cứ khoa học giúp nâng cao chính sách xã hội đối với phụ nữ ngang tầm đổi mới kinh tế trên cơ sở thực tiễn phong trào phụ nữ Việt Nam

Tác phẩm Tham gia xây dựng chính sách, pháp luật về bình đẳng giới

của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam [105] đã chỉ rõ những kiến thức, kỹ năng, nghiệp vụ cơ bản của công tác hội và trở thành cẩm nang cho cán bộ Hội các cấp sử dụng trong việc thực hiện nhiệm vụ tham gia đóng góp, xây dựng chính sách, pháp luật về bình đẳng giới cho phụ nữ Việt Nam

Kỷ yếu Hội thảo khoa học Vấn đề bình đẳng giới ở vùng dân tộc thiểu

số nước ta hiện nay của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh [80] với các

bài viết khái quát về thành tựu và những vấn đề đặt ra đối với thực hiện bình đẳng giới nói chung và bình đẳng giới ở vùng dân tộc thiểu số nói riêng, từ đó đưa ra những khuyến nghị chính sách, những giải pháp khả thi giúp Đảng và Nhà nước tiếp tục thúc đẩy hơn nữa việc thực hiện bình đẳng giới vùng dân tộc thiểu số ở nước ta hiện nay

Tác giả Dương Thị Xuân trong cuốn sách Sự tiến bộ của phụ nữ Việt Nam trong công cuộc đổi mới đất nước [192] đã trình bày những chủ trương, đường

lối của Đảng và chính sách của Nhà nước đối với sự tiến bộ của phụ nữ Chỉ rõ những kết quả hoạt động của phụ nữ Việt Nam trên nhiều lĩnh vực như: chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội Tác giả cũng khẳng định vị trí, vai trò, vị thế của người phụ nữ Việt Nam trong nước và trên trường quốc tế

Lê Viết Trực trong Sổ tay công tác bình đẳng giới và vì sự tiến bộ của phụ nữ: Dùng cho cán bộ làm công tác bình đẳng giới và vì sự tiến bộ của phụ nữ ở cấp cơ sở [188] đã trình bày một số văn bản chính sách và pháp luật về công tác

bình đẳng giới và vì sự tiến bộ của phụ nữ: Nghị quyết số 11-NQ/TW ngày 4-2007 của Bộ chính trị về công tác phụ nữ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước; Luật bình đẳng giới

27-Tác giả Nguyễn Linh Khiếu trong công trình Nghiên cứu Phụ nữ, giới và gia đình [119] đã khái quát về gia đình và vai trò của người phụ nữ trong gia

đình Sự bình đẳng giới của phụ nữ nói chung và phụ nữ nông thôn nói riêng trong thời đại ngày nay cũng như vai trò của phụ nữ trong việc chăm sóc, nuôi dạy và giáo dục trẻ em

Luận án của Trần Thị Huyền: Tư tưởng Hồ Chí Minh về bình đẳng nam

nữ và vận dụng vào thực hiện bình đẳng giới ở Việt Nam hiện nay [117] bảo vệ

tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh đã phân tích làm rõ những quan điểm cơ bản tư tưởng Hồ Chí Minh về bình đẳng nam nữ Phân tích thực trạng vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về bình đẳng nam nữ ở Việt Nam hiện nay Luận án đã đề xuất những quan điểm, giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện bình đẳng giới ở Việt Nam hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh, đáp ứng yêu cầu pháp triển đất nước

Bài viết đăng trên Tạp chí Xây dựng Đảng của tác giả Hà Thị Khiết:

Quan tâm hơn nữa việc thực hiện bình đẳng giới, tạo điều kiện cho Phụ nữ tham gia các hoạt động quản lý Nhà nước, xã hội [118] đã khẳng định những

thành tựu, kết quả về bình đẳng giới và sự tiến bộ của phụ nữ, đặc biệt là sự tham gia vào các hoạt động lãnh đạo, quản lý Nhà nước, quản lý xã hội đã tạo tiền đề quan trọng cho sự phát triển của phụ nữ Việt Nam trong thế kỷ XXI Để tăng cường bình đẳng giới, tạo điều kiện cho phụ nữ tham gia các hoạt động quản lý nhà nước và xã hội, thực hiện tốt vai trò người công dân, người lao động, người mẹ, tác giả đã đưa ra một số kiến nghị, đề xuất tham mưu với Đảng, Nhà nước về thực hiện bình đẳng giới và công tác cán bộ nữ Chăm lo xây dựng tổ chức và đội ngũ cán bộ Hội, đặc biệt là cán bộ cơ sở

Tác giả Dương Thị Duyên với các bài viết Phụ nữ và chính quyền [13]

và Những việc cần làm để thúc đẩy sự tiến bộ của Phụ nữ [14] đã khẳng định

vai trò của người phụ nữ Việt Nam trong thời kỳ mới với sự tham gia ở hầu hết các lĩnh vực mà trong đó đặc biệt là sự tham chính trong hệ thống chính trị

Đây cũng chính là những việc cần làm để thúc đẩy sự tiến bộ, tự tin của người phụ nữ trong vai trò mới

Những công trình khoa học nghiên cứu chung về phụ nữ và vai trò của phụ nữ Việt Nam đã khẳng định vị trí, vai trò của phụ nữ đối với sự nghiệp cách mạng Các công trình này đã làm rõ những chủ trương, đường lối của Đảng về công tác phụ nữ nói chung, lãnh đạo tổ chức Hội Liên hiệp Phụ nữ và phong trào phụ nữ nói riêng; nêu lên qua trình hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam trong thời kỳ mới, đề xuất những giải pháp nâng cao hiệu quả lãnh đạo của Đảng và hoạt động của Hội phụ nữ các cấp

1.1.2 Nhóm công trình khoa học nghiên cứu về tổ chức Hội Liên hiệp Phụ nữ và phong trào phụ nữ Việt Nam

Từ những tổ chức tiền thân cho đến ngày nay, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam luôn đoàn kết, vận động, tập hợp rộng rãi các tầng lớp phụ nữ, phát huy truyền thống yêu nước, anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang, góp phần tích cực vào sự nghiệp xây dựng, bảo

vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh

Nghiên cứu về lịch sử ra đời, trưởng thành và phát triển của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam; công tác vận động phụ nữ và phong trào phụ nữ Việt Nam qua các thời kỳ có các công trình tiêu biểu như:

Nhóm các công trình của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam: Lịch sử Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam (1930-1976), tập I [109] đã làm rõ về những truyền

thống tốt đẹp của người phụ nữ Việt Nam, trình bày sự ra đời và hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam qua các thời kỳ: Đấu tranh giành độc lập (1930-1945), kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, xây dựng miền Bắc và kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1954-1976); sự ra đời của Hội Liên hiệp Phụ nữ giải

phóng miền Nam Việt Nam (1961-1976) Cuốn Lịch sử Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam (1976-2012), tập II [110] đã khắc hoạ quá trình hoạt động của Hội Liên

hiệp Phụ nữ Việt Nam qua các thời kỳ: Khắc phục hậu quả chiến tranh khôi phục kinh tế, những năm đầu đổi mới (1987-1997), thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại

hoá đất nước (1997-2012) Các công trình Biên niên lịch sử Hội Liên hiệp Phụ

nữ Việt Nam (1930-1976), tập I [111] và Biên niên lịch sử Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam (1976-2012), tập II [112], đã nghiên cứu tập hợp các sự kiện cơ bản

được chọn lọc, đối chiếu, xác minh và hệ thống hóa nhằm qua đó thể hiện một cách toàn diện quá trình hình thành tổ chức và hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ

nữ Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh; hệ thống các quan điểm, đường lối, của Đảng đối với công tác vận động phụ nữ trong đó có

sự hoạt động tích cực và những đóng góp to lớn của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam trong các chặng đường cách mạng

Cuốn sách Phụ nữ Việt Nam trong sự nghiệp giải phóng dân tộc và công cuộc đổi mới đất nước của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam [102] đã giới thiệu

một số bài viết cho thấy sự quan tâm của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với phụ nữ Việt Nam; những văn kiện, nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về công tác phụ nữ; những đóng góp của phụ nữ Việt Nam trong tiến trình

80 năm lịch sử đấu tranh cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng (1930-2007) Khẳng định sự nỗ lực, những đóng góp to lớn của mọi tầng lớp phụ nữ và phong trào phụ nữ Việt Nam trong sự nghiệp cách mạng của dân tộc

Trong Lời phát biểu của các đồng chí Lê Duẩn - Phạm Văn Đồng, Lê Văn Lương tại Hội nghị tổng kết công tác phụ vận tháng 2-1971 [9] đã chỉ rõ đường

lối, quan điểm, nhiệm vụ, phương hướng hoạt động công tác phụ vận của Đảng

và Chính phủ trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước ở miền Nam và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc

Bài viết Làm tốt công tác vận động, quy tụ sức mạnh của các tầng lớp phụ

nữ Việt Nam của Nguyễn Thị Thanh Hòa [78] đã làm rõ kết quả của công tác

phụ nữ, tổ chức Hội và phong trào phụ nữ Việt Nam trong những năm

2007-2012, đóng góp vào việc thực hiện thắng lợi nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội,

an ninh - quốc phòng của đất nước Đồng thời, đưa ra những dự báo về đối với công tác vận động phụ nữ trong thời kỳ mới Tác giả cũng đề xuất những phương hướng và giải pháp mang tính đột phá của Hội, nhằm phát huy hơn nữa vai trò của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam trong công tác vận động phụ nữ để quy tụ

và phát huy sức mạnh đoàn kết của các tầng lớp phụ nữ trong công cuộc đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá

Bài viết đăng trên Tạp chí Cộng sản Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, nhân tố quyết định thành công trong công tác vận động phụ nữ của Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam của tác giả Nguyễn Thị Thu Hà [69] đã khẳng định

vai trò quan trọng của Đảng là nhân tố quyết trong việc lãnh đạo công tác vận động phụ nữ trong giai đoạn hiện nay; Đảng đổi mới việc ban hành các chủ trương, nghị quyết theo hướng nâng cao vai trò, nhấn mạnh nhiệm vụ của các cấp hội; thể chế hóa chủ trương, nghị quyết thành các chính sách cụ thể, phát huy tiềm năng, thế mạnh, vai trò chủ thể của phụ nữ và chăm lo cho phụ nữ

Luận án tiến sĩ Lịch sử của Hoàng Thị Phương: Cuộc vận động phụ nữ miền Bắc của Đảng Lao động Việt Nam (1965-1975) [165] đã làm sáng tỏ những

những nhân tố tác động đến cuộc vận động phụ nữ miền Bắc từ năm 1965 đến

1975 Hệ thống hoá những chủ trương của Đảng Lao động Việt Nam trong cuộc vận động phụ nữ ở miền Bắc trong thời kỳ này Luận giải nội dung của cuộc vận động gắn với những phong trào và những kết quả đạt được ở từng giai đoạn khác nhau gắn với những điều kiện lịch sử cụ thể Chỉ ra nguyên nhân của những thành tựu và hạn chế của cuộc vận động từ đó rút ra một số kinh nghiệm vận dụng vào công cuộc vận động phụ nữ trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa hiện nay

Những công trình nghiên cứu trên đã làm rõ vai trò, các phương thức lãnh đạo của Đảng đối với công tác vận động phụ nữ; khẳng định vị thế của phụ nữ Việt Nam trong công cuộc đổi mới đất nước, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện

đại hoá; đề xuất một số giải pháp, phương hướng trong công tác lãnh đạo để thực

hiện tốt hơn công tác vận động phụ nữ của Đảng trong tình hình mới

Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam là tổ chức chính trị - xã hội trong hệ thống chính trị, có tư cách pháp nhân, đại diện cho quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của các tầng lớp phụ nữ Việt Nam; phấn đấu vì sự phát triển của phụ nữ và bình đẳng giới Trong công cuộc đổi mới đất nước, việc đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ là một yêu cầu mang tính khách quan và trở thành lĩnh vực nhận được sự quan tâm nghiên cứu của nhiều nhà khoa học, trong đó, tiêu biểu là các công trình:

Cuốn sách Các quy định của pháp luật về nhiệm vụ, quyền hạn của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam [95], đã nghiên

cứu những quy định của Hiến pháp và pháp luật hiện hành về chức năng, nhiệm

vụ, quyền hạn của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam trong hệ thống chính trị của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Trong cuốn Nâng cao vị trí chính trị và năng lực hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam xuất bản năm 2005 của tác giả Trịnh Xuân Giới [68] đã

khẳng định vị trí của người phụ nữ Việt Nam trong hệ thống chính trị, đồng thời

đề cập đến những chủ trương của Đảng đối với hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ

nữ trong giai đoạn hiện nay

Trong bài viết Phụ nữ Việt Nam đoàn kết, sáng tạo, bình đẳng và phát triển, xây dựng tổ chức Hội vững mạnh [77] và Nhiệm vụ trọng tâm, then chốt của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam các cấp trong thời kỳ mới [73] của tác giả

Nguyễn Thị Thanh Hòa đã chỉ rõ: phụ nữ Việt Nam chiếm trên 48% lực lượng lao động xã hội, tham gia trong hầu hết các ngành nghề, lĩnh vực của đời sống

xã hội Các tầng lớp phụ nữ Việt Nam đã có đóng góp to lớn vào thành tựu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Để xây dựng và phát huy vai trò của tổ chức hội ngày càng vững mạnh, Hội Liên hiệp Phụ nữ xác định trọng tâm của công tác phụ nữ là thực hiện bình đẳng giới làm mục tiêu, chương trình hành động

Bài viết Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam với việc xây dựng các mô hình hoạt động của Trương Thị Khuê [120] đã đề cập đến mô hình, các thức tuyên

truyền, giáo dục, hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế của các cấp Hội, nhằm nâng cao kiến thức và năng lực của phụ nữ trong thời kỳ mới

Bài viết Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam với công tác tuyên truyền, giáo dục phẩm chất đạo đức phụ nữ Việt Nam thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa

của Hoàng Thị Ái Nhiên [146] đã đề cập đến sự cần thiết của công tác tuyên truyền, giáo dục phẩm chất đạo đức phụ nữ thời kỳ mới, nêu lên những kết quả

và yêu cầu đổi mới công tác tuyên truyền, giáo dục phẩm chất đạo đức phụ nữ Việt Nam trong bối cảnh mới

Bên cạnh các công trình nghiên cứu, các bài viết, là hệ thống các đề tài khoa học, tiêu biểu là:

Đề tài khoa học cấp Bộ: Thực trạng lao động nữ khu vực công nghiệp tham gia sinh hoạt Hội trên địa bàn dân cư của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam

[103] Kết quả nghiên cứu của đề tài đã phản ánh thực trạng lao động nữ trong khu vực công nghiệp tham gia sinh hoạt Hội, phân tích những thuận lợi, khó khăn và đề ra những giải pháp giúp phụ nữ khu công nghiệp có điều kiện để tham gia tích cực vào tổ chức Hội

Đề tài khoa học cấp Bộ: Khảo sát, đánh giá mô hình thu hút hội viên phụ

nữ tham gia hoạt động Hội Liên hiệp Phụ nữ và đề xuất giải pháp của Hội Liên

hiệp Phụ nữ Việt Nam [106] đã tập trung nghiên cứu và chỉ ra những khó khăn, thách thức đối với công tác tổ chức Hội; đồng thời, đề xuất phương hướng, giải pháp nhằm đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Hội; đẩy mạnh tập hợp, thu hút mọi tầng lớp phụ nữ Đề tài đã phân tích và làm rõ những mô hình hoạt động hiệu quả trong việc thu hút hội viên: các mô hình nhóm theo sở thích, lứa tuổi, ngành nghề

Đề tài của tác giả Nguyễn Thị Kim Thúy về Thực trạng và đề xuất phương hướng đổi mới nội dung, phương thức hoạt động và phát triển tổ chức Hội Liên

hiệp Phụ nữ Việt Nam đáp ứng yêu cầu của thời kỳ mới [185] trình bày những

thực trạng, nhu cầu của phụ nữ, trên cơ sở đó, đề xuất các biện pháp nhằm thu hút và phát triển hội viên Đề tài cũng nêu lên thực trạng của bộ máy tổ chức và trình độ, năng lực của cán bộ Hội các cấp; đề xuất phương hướng đổi mới cơ cấu

tổ chức bộ máy Hội trong giai đoạn mới Bên cạnh đó, đề tài làm rõ vị trí của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước; đồng thời, đánh giá việc triển khai các chương trình, phong trào hoạt động

của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam

Đề tài khoa học Cơ cấu cán bộ và tiêu chuẩn cán bộ lãnh đạo chủ chốt của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam trong hệ thống chính trị đổi mới [98] và công trình khoa học Vị trí, vai trò, chức năng và mô hình tổ chức của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam trong hệ thống chính trị [101] của Hội Liên hiệp Phụ nữ

Việt Nam, đã làm rõ những cơ sở khoa học và thực tiễn của những vấn đề liên quan đến công tác tổ chức, cán bộ của Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp Kết quả nghiên cứu của đề tài đã xác định rõ vị trí, vai trò, chức năng và mô hình tổ chức của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam trong hệ thống chính trị Đây là một trong những yếu tố quan trọng để Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam thực hiện tốt vai trò nòng cốt trong công tác vận động phụ nữ của Đảng nói chung và đổi mới hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp nói riêng trong thời kỳ mới

Một số công trình nghiên cứu về sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động

của Hội Liên hiệp Phụ nữ và phong trào phụ nữ: Luận văn thạc sĩ Sự lãnh đạo của Đảng đối với Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam trong giai đoạn hiện nay của

Trần Thị Lan [121]; Các đề tài luận án tiến sĩ chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng

sản Việt Nam như: Đảng bộ tỉnh Hải Dương lãnh đạo Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh đôi mới nội dung, phương thức hoạt động từ năm 1997 đến năm 2012 của Nguyễn Thị Nhật Thu [181]; Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ từ năm 1996 đến năm

2016 của Nguyễn Thị Hồng Miên [128]; Đảng bộ tỉnh Hưng Yên lãnh đạo hoạt

động của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh từ năm 1997 đến năm 2015” của Nguyễn

Thị Thu Hương [116]… Đây là những công trình tổng kết, thống kê và đánh giá một cách toàn diện, có hệ thống quá trình hình thành và phát triển về cơ cấu, tổ chức và hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam trong lịch sử đấu tranh

cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh

Qua những công trình nghiên cứu trên cho thấy vai trò quan trọng của tổ chức Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam trong việc tập hợp đông đảo, rộng rãi mọi tầng lớp phụ nữ, đại diện, bảo vệ quyền lợi hợp pháp, chính đáng của phụ nữ; nâng cao vai trò tham chính của phụ nữ trong hệ thống chính trị Đây chính là những cơ sở và nguyên tắc để Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam thực hiện ngày càng tốt hơn những chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của tổ chức Hội

Các công trình khoa học đã đề cập ở trên được nghiên cứu với những phạm vi, góc độ khác nhau, nhưng đều làm rõ vai trò của người phụ nữ Việt Nam; khẳng định mối quan hệ giữa Đảng, Nhà nước với Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam; vị trí, vai trò của tổ chức Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp trong hệ thống chính trị; đồng thời, đề cập đến vai trò lãnh đạo của Đảng đối với công tác vận động và tập hợp phụ nữ trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, cũng như việc nâng cao vai trò, vị trí của các đoàn thể chính trị - xã hội, các tổ chức kinh tế - xã hội trong thực hiện công tác vận động phụ nữ Các công trình khoa học này cũng xác định tầm quan trọng của các cấp ủy Đảng trong lãnh đạo nhằm phát huy sức mạnh và năng lực của phụ nữ Việt Nam trên nhiều phương diện; xây dựng tổ chức, bộ máy và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ Hội Liên hiệp Phụ nữ là nhân tố quan trọng để đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của các cấp Hội và phong trào phụ nữ trong cả nước

1.1.3 Nhóm công trình nghiên cứu về Bắc Ninh, phong trào phụ nữ

và những hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Bắc Ninh

Những công trình nghiên cứu chung về mảnh đất, con người Bắc Ninh:

Các công trình nghiên cứu tương đối toàn diện về Bắc Ninh chính là bộ

lịch sử địa phương, tiêu biểu là: Lịch sử đảng bộ Đảng cộng sản Việt nam tỉnh

Hà Bắc, tập 1 [43]; Lịch sử Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh, tập 1 [17]; Biên niên sự kiện lịch sử Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh (2008-2017) [41]; Bắc Ninh Lịch sử kháng chiến chống thực dân Pháp 1945-1954 [7]… Ngoài ra còn có lịch sử Đảng bộ

của các huyện, thành phố, các xã, phường, thị trấn và của một số ngành, cơ quan trong tỉnh Đây là những công trình nghiên cứu công phu về quá trình hình thành và phát triển của Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh từ các tổ chức tiền thân đến khi chính thức thành lập và quá trình lãnh đạo chỉ đạo phong trào cách mạng ở địa phương đến nay Trong suốt chặng đường lịch sử đấu tranh cách mạng, cũng như

sự nghiệp xây dựng và bảo vệ quê hương Kinh Bắc, Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh luôn đánh giá đúng đắn vai trò, vị trí của phụ nữ và quan tâm sát sao công tác lãnh đạo tổ chức Hội Liên hiệp Phụ nữ và các phong trào phụ nữ Bắc Ninh Trên cơ

sở đó, huy động được sự đóng góp to lớn của các tầng lớp phụ nữ tỉnh Bắc Ninh cho sự nghiệp cách mạng, nhất là thời kỳ đổi mới Qua các công trình này, vai trò của phụ nữ Bắc Ninh, các phong trào phụ nữ Bắc Ninh qua các thời kỳ cũng

của tỉnh Bắc Ninh; Một thoáng Kinh Bắc - Bắc Ninh miền di sản của Nguyễn

Trọng Thà [176] đã khái quát đầy đủ, sâu sắc về lịch sử, văn hóa, địa danh và con người Kinh Bắc - Bắc Ninh…

Sở Văn hoá thể thao và du lịch Bắc Ninh đã triển khai biên soạn và xuất

bản công trình Quan họ - Nguồn gốc và quá trình phát triển [172] và Dân ca quan họ Bắc Ninh [171] Các công trình này đã giới thiệu một cách tương đối

đầy đủ những nghiên cứu và phân tích các vấn đề thuộc về nguồn gốc, quá

trình hình thành và phát triển, nội dung tư tưởng và nghệ thuật văn chương của dân ca quan họ… các hình thức sinh hoạt dân ca quan họ trong đời sống,

lễ hội của nhân dân Hà Bắc, sự hình thành các làn điệu, giai điệu lời ca

Bên cạnh đó, có những bài viết, đề tài luận văn, luận án nghiên cứu về sự

lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh trên nhiều lĩnh vực như: Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh lãnh đạo đẩy mạnh phát triển công nghiệp (1997-2014) của tác giả Bùi Đình Tiệp [186]; Một số kinh nghiệm lãnh đạo phát triển kinh tế thủ công nghiệp của Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh của tác giả Nguyễn Thị Như [159]; Công tác phát triển đảng viên ở Đảng bộ Bắc Ninh những năm gần đây của tác giả Đinh Ngọc

Đề tài luận án tiến sĩ: Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh lãnh đạo phát triển thủ công nghiệp từ năm 1997 đến năm 2012 của Nguyễn Thị Như [160] đã tái hiện lại một

cách có hệ thống quá trình Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh lãnh đạo phát triển thủ công nghiệp từ năm 1997 đến năm 2012, phân tích những thành công, những hạn chế của Đảng bộ trong việc xác định hướng đi, đề xuất các giải pháp và tổ chức chỉ đạo thực hiện để phát triển thủ công nghiệp

Luận án Xây dựng nông thôn mới trong phát triển kinh tế - xã hội ở tỉnh Bắc Ninh của Nguyễn Văn Hùng [115] đã trình bày cơ sở lý luận và thực tiễn

xây dựng nông thôn mới trong phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương cấp tỉnh Phân tích thực trạng và đưa ra những phương hướng, giải pháp xây dựng nông

thôn mới trong phát triển kinh tế - xã hội ở tỉnh Bắc Ninh giai đoạn đến năm

2020

Dưới các góc độ khác nhau, những công trình khoa học trên đã nêu bật truyền thống lịch sử, văn hóa và quá trình Đảng bộ và nhân dân tỉnh Bắc Ninh đấu tranh chống đế quốc, phong kiến và xây dựng chủ nghĩa xã hội Qua đó, làm

rõ vai trò lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh và vai trò của phụ nữ Bắc Ninh dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ

Những công trình khoa học nghiên cứu về công tác vận động phụ nữ và hoạt động của Hội Liên hiệp phụ nữ tỉnh Bắc Ninh

Tiêu biểu là công trình khoa học Lịch sử phong trào phụ nữ tỉnh Bắc Ninh (1930-2000) của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Bắc Ninh [84] Công trình đã phản

ánh được những sự kiện quan trọng và những phong trào nổi bật của phụ nữ Bắc Ninh, những đóng góp quan trọng của mọi tầng lớp phụ nữ đối với quê hương Kinh Bắc; đồng thời, khẳng định sự trưởng thành, lớn mạnh của tổ chức Hội và phong trào phụ nữ tỉnh Bắc Ninh, trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp kháng chiến chống đế quốc Mỹ xâm lược và trong thời kỳ xây dựng chủ nghĩa

xã hội

Cuốn sách Lịch sử phong trào phụ nữ tỉnh Bắc Ninh (1930-2020), Hội

Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Bắc Ninh [88] xuất bản năm 2020 với 8 chương đã khái quát lịch sử phong trào phụ nữ và hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Bắc Ninh 90 năm qua, từ đó biểu dương, ghi nhận những đóng góp của các thế hệ hội viên phụ nữ và các cấp Hội Liên hiệp Phụ nữ trong toàn tỉnh Cuốn sách là tài liệu để giáo dục các thế hệ cán bộ Hội và hội viên phụ nữ tiếp tục giữ gìn và phát huy truyền thống yêu nước, phấn đấu, rèn luyện cống hiến nhiều hơn cho sự

nghiệp cách mạng của Đảng, góp phần xây dựng và bảo vệ quê hương đất nước

Những công trình khoa học trên tập trung phân tích vai trò của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh và các tầng lớp phụ nữ qua các thời kỳ lịch sử, bước đầu chỉ ra phương thức lãnh đạo của Đảng bộ Tỉnh đối với phong trào phụ nữ; cung cấp

nhiều tư liệu và cách tiếp cận trong nghiên cứu tổ chức Hội và phong trào phụ

nữ tỉnh Bắc Ninh những năm đổi mới

1.2 NHỮNG NỘI DUNG LIÊN QUAN TỚI ĐỀ TÀI LUẬN ÁN MÀ CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ ĐỀ CẬP VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ LUẬN ÁN TẬP TRUNG NGHIÊN CỨU, GIẢI QUYẾT

1.2.1 Những nội dung liên quan tới luận án mà các công trình đã đề cập

Qua các công trình đã công bố cho thấy, mảng đề tài nghiên cứu liên quan đến công tác hoạt động của phụ nữ khá phong phú, bao quát nhiều lĩnh vực, có giá trị khoa học, thực tiễn cao

Dưới những góc độ tiếp cận khác nhau, các công trình khoa học đã phản ánh, nêu bật vai trò lãnh đạo của Đảng đối với tổ chức Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, cũng như làm rõ được những chủ trương, quan điểm của Đảng đối với công tác phụ nữ Đồng thời, các công trình nghiên cứu cũng cho thấy vị trí, vai trò, đóng góp của phụ nữ trong sự nghiệp cách mạng của dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng cũng như vai trò của phụ nữ Việt Nam trong xã hội Đặc biệt, trong thời kỳ đổi mới, vai trò của phụ nữ và Hội Liên hiệp Phụ nữ ngày càng quan trọng trong hệ thống chính trị Các công trình đã khái quát lên truyền thống quý báu của phụ nữ Việt Nam là những chất liệu tạo niềm tin, khát vọng, thúc đẩy sự tiến bộ của phụ nữa trong thế kỷ XXI, là sức mạnh để Hội Liên hiệp Phụ nữ tham gia hoạt động tích cực trong hệ thống trị, góp phần thực hiện thành công công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

Những công trình nghiên cứu về Bắc Ninh và hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Bắc Ninh đã tái hiện lại những truyền thống tốt đẹp, vai trò của phụ nữ Bắc Ninh trong lịch sử phát triển của tỉnh, là niềm tự hào và kinh nghiệm quý để Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh tiếp tục phát huy vai trò trong điều kiện mới Tuy nhiên, bước vào thời kỳ đổi mới, công tác phụ nữ và hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam nói chung, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Bắc Ninh nói riêng có cả thời cơ, vận hội và khó khăn, thách thức, đòi hỏi phải có

những định hướng, giải pháp mới về tổ chức và hoạt động để hoàn thành nhiệm

vụ chính trị trong điều kiện mới

Những kết quả nghiên cứu trên cung cấp nguồn tư liệu có giá trị phục vụ nghiên cứu, tham khảo và phương pháp tiếp cận; đồng thời, cung cấp những luận cứ khoa học, gợi mở những yêu cầu mới đối với quá trình nghiên cứu luận

án Tuy nhiên, do mục đích và phạm vi nghiên cứu đặt ra, những công trình khoa học nêu trên chỉ đề cập đến hoạt động và những đóng góp của phụ nữ Bắc Ninh, những vấn đề chung về tổ chức, nội dung, phương thức hoạt động Hội Liên hiệp Phụ nữ, công tác vận động phụ nữ ở tỉnh Bắc Ninh ; chưa có công trình nào đi sâu nghiên cứu đầy đủ, có hệ thống về quá trình Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh lãnh đạo hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh từ năm 1997 đến năm

2015 Vì vậy, việc nghiên cứu và thực hiện đề tài này là cần thiết xét trên cả phương diện lý luận và thực tiễn

1.2.2 Những vấn đề luận án tập trung nghiên cứu, giải quyết

Trong khuôn khổ đề tài luận án tiến sĩ, nghiên cứu sinh tập trung nghiên cứu, giải quyết những vấn đề sau:

Về tư liệu:

- Tổng thuật phân tích các công trình nghiên cứu liên quan đến luận án

đã được trình bày ở trên

- Hệ thống hoá tư liệu, tập hợp tư liệu, nguồn tài liệu về quan điểm của Đảng, Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh; sự lãnh đạo của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh đối với công tác phụ nữ, phong trào phụ nữ Trên cơ

sở đó, xây dựng hệ thống tư liệu toàn diện về chủ trương và quá trình Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh lãnh đạo hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh cũng như thực trạng hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh thời kỳ 1997-2015

Về nội dung:

Nêu rõ những yếu tố tác động đến sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh đối với hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh như: Chủ trương, đường lối của

Đảng Cộng sản Việt Nam về công tác phụ nữ và hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ; đặc điểm tự nhiên, lịch sử, văn hoá, kinh tế - xã hội của tỉnh Bắc Ninh và thực trạng hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh trước năm 1997

Trên cơ sở các quan điểm của Đảng, phân tích quá trình phát triển về nhận thức và nhấn mạnh chủ trương của Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh đối với công tác phụ nữ và hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh từ năm 1997 đến năm

2015

Làm rõ quá trình Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh lãnh đạo hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh qua hai giai đoạn: 1997-2005 và 2005-2015 trên các mặt: Nâng cao nhận thức về vai trò, trách nhiệm của các cấp ủy Đảng, chính quyền đối với Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh; xây dựng và phát triển tổ chức Hội về bộ máy, đội ngũ cán bộ, phát triển hội viên; phát triển kinh tế - xã hội; công tác tuyên truyền và sơ kết, tổng kết, nhân rộng điển hình tiên tiến, về đẩy mạnh các phong trào thi đua yêu nước

Đánh giá khách quan những thành công, hạn chế và nguyên nhân quá trình Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh lãnh đạo hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh

từ năm 1997 đến năm 2015; bước đầu đúc kết những kinh nghiệm chủ yếu góp phần hoàn thiện chủ trương, chính sách của Đảng và Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh về lãnh đạo công tác phụ nữ và Hội Liên hiệp Phụ nữ trong thời kỳ mới

Chương 2 ĐẢNG BỘ TỈNH BẮC NINH LÃNH ĐẠO HOẠT ĐỘNG CỦA HỘI LIÊN HIỆP PHỤ NỮ TỈNH TỪ NĂM 1997 ĐẾN NĂM 2005

2.1 NHỮNG YẾU TỐ TÁC ĐỘNG TỚI SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH BẮC NINH ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG CỦA HỘI LIÊN HIỆP PHỤ NỮ (1997-2005)

2.1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - văn hoá - xã hội và truyền thống lịch sử của tỉnh Bắc Ninh

* Điều kiện tự nhiên

Bắc Ninh là một tỉnh đồng bằng thuộc vùng Đồng bằng Bắc Bộ, nằm trong phạm vi từ 20o58’ đến 21o16’ vĩ độ Bắc và 105o54’ đến 106o19’ kinh độ Đông Phía Bắc và Đông Bắc tiếp giáp tỉnh Bắc Giang, phía Nam và phía Đông Nam giáp với tỉnh Hưng Yên và Hải Dương, phía Tây và Tây Bắc giáp thủ đô

Hà Nội Tỉnh có 8 đơn vị hành chính, bao gồm: Thành phố Bắc Ninh, thị xã Từ Sơn và 6 huyện: Tiên Du, Yên Phong, Thuận Thành, Quế Võ, Gia Bình và Lương Tài với 126 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó có 94 xã, 26 phường và

6 thị trấn [8] Bắc Ninh là tỉnh có diện tích tự nhiên nhỏ nhất cả nước với 822,7

km2, nằm trong vùng đồng bằng Bắc Bộ nên địa hình của tỉnh Bắc Ninh khá bằng phẳng, có hướng dốc chủ yếu từ Bắc xuống Nam và từ Tây sang Đông, được thể hiện qua các dòng chảy nước mặt đổ về sông Cầu, sông Đuống và sông Thái Bình Vùng đồng bằng chiếm phần lớn diện tích toàn tỉnh có độ cao phổ biến từ 3 - 7m so với mực nước biển và một số vùng thấp trũng ven đê thuộc các huyện Gia Bình, Lương Tài, Quế Võ

Bắc Ninh nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa với bốn mùa khá rõ rệt, có mùa đông lạnh, mùa hè nóng nực Trong những năm gần đây, nhiệt độ trung bình hàng năm là 23,50C, lượng mưa đạt 1.100 mm-1.200 mm/năm, có năm lên 1.800 mm/năm Độ ẩm trung bình là 82,5% Khí hậu Bắc Ninh thuận lợi cho việc sinh trưởng của lúa, màu, cây công nghiệp, cây ăn quả và luân canh

tăng vụ[30, 16] Bắc Ninh là tỉnh nghèo về tài nguyên khoáng sản, chủ yếu là vật liệu xây dựng với các loại khoáng sản như đất sét, cát xây dựng và than bùn Trong đó, đất sét được khai thác làm gạch, ngói, gốm có trữ lượng lớn được phân

bổ dọc theo sông Cầu, sông Đuống thuộc phạm vi các huyện Thuận Thành, Gia Bình, Quế Võ, Yên Phòng và Tiên Du; đất sét làm gạch chịu lửa phân bổ chủ yếu tại khu vực phường Thị Cầu, thành phố Bắc Ninh Cát xây dựng cũng là nguồn tài nguyên chính có trữ lượng lớn của Bắc Ninh được phân bố hầu như khắp toàn tỉnh, dọc theo sông Cầu, sông Đuống

Bắc Ninh có mạng lưới sông ngòi khá dày đặc, mật độ khá cao với 3 hệ thống sông lớn chảy qua gồm sông Đuống, sông Cầu, sông Thái Bình Sông Cầu bồi đắp phù sa tạo thành hàng trăm hécta các bãi màu mỡ, là nơi có điều kiện tốt cho việc gieo trồng Sông Đuống rộng và sâu, nước chảy xiết, lượng phù sa trong nước rất lớn nên các bãi đất ngoài đê bồi tụ lên tới hàng nghìn hécta thuộc các huyện Tiên Sơn, Thuận Thành, Gia Lương, Quế Võ; đây là loại đất phù sa với tỷ lệ mùn cao, hàm lượng dinh dưỡng tốt, rất phù hợp với điều kiện của nhiều loại cây trồng năng suất cao Sông Thái Bình là hợp lưu ba dòng Đức: Thiên Đức (sông Đuống), Nguyệt Đức (sông Cầu), Nhật Đức (sông Thương), bắt đầu từ Phả Lại đến cửa Vạn Úc, dài 93 km, trong đó có 10 km hữu ngạn chảy qua Gia Lương, lòng sông rộng 300m-400m, độ sâu trung bình mùa cạn cũng đến 8-9m, rất thuận lợi cho giao thông đường thủy[30, 15]

Điều kiện tự nhiên thuận lợi của tỉnh Bắc Ninh là tiền đề quan trọng góp phần phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội của tỉnh nói chung của nâng cao chất lượng hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh trong việc cải thiện đời sống các tầng lớp phụ nữ trên địa bàn nói riêng

* Điều kiện kinh tế - xã hội

Tính đến năm 2015, dân số tỉnh Bắc Ninh là 1.154.660 người, trong đó nam giới chiếm 49,2%, nữ giới 50,8%; mật độ dân số bình quân 1.403 người/km2; lực lượng trong độ tuổi lao động chiếm hơn 50% (661.656 người),

nguồn nhân lực của tỉnh Bắc Ninh đã có sự phát triển nhanh chóng cả về số

lượng và không ngừng nâng cao về chất lượng Về số lượng: tổng nguồn lao

động (bao gồm những người trong độ tuổi lao động và những người ngoài độ tuổi lao động vẫn có khả năng lao động) có 822,1 nghìn người, chiếm tỉ lệ 71,2% dân số, trong đó lao động đang làm việc trên 648,51 nghìn người, chiếm

tỉ lệ 78,88% so với tổng nguồn lao động Về chất lượng: trình độ học vấn và

trình độ chuyên môn kỹ thuật của nguồn nhân lực tỉnh Bắc Ninh trong những năm gần đây không ngừng được nâng cao Học vấn tốt nghiệp trung học phổ thông trở lên chiếm tỉ lệ 23,6%; tốt nghiệp trung học cơ sở 44,34% Hàng năm, tỉnh Bắc Ninh có khoảng 7.000 sinh viên tốt nghiệp các trường đại học, cao đẳng Trình độ chuyên môn kỹ thuật của người lao động cũng được cải thiện đáng kể Trong tổng số lao động đang làm việc, chuyên môn kỹ thuật bậc cao chiếm 8,6%; chuyên môn kỹ thuật bậc trung chiếm 10,8%; các nghề giản đơn

và thợ chiếm 49,2%; các loại công việc khác chiếm 31,4% [8] Đây là lợi thế lớn cho tỉnh Bắc Ninh trong quá trình thu hút đầu tư trong và ngoài nước

Bắc Ninh là tỉnh thuộc vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ có các đường giao thông lớn quan trọng chạy qua, nối liền tỉnh với các trung tâm kinh tế, thương mại và văn hoá của miền Bắc như: Quốc lộ 1A nối Hà Nội - Bắc Ninh

- Lạng Sơn, đường cao tốc Quốc lộ 18 nối sân bay Quốc tế Nội Bài - Bắc Ninh

- Hạ Long, Quốc lộ 38 nối Bắc Ninh - Hải Dương - Hải Phòng; trục đường sắt xuyên Việt đi Lạng Sơn và Trung Quốc; mạng lưới đường thuỷ sông Cầu, sông Đuống, sông Thái Bình chảy ra biển Đông Đây là những điều kiện thuận lợi

để phát triển kinh tế - văn hoá - xã hội và giao lưu với các tỉnh lân cận

Về kinh tế: Trong những ngày đầu mới tái lập, tỉnh gặp muôn vàn khó

khăn, thách thức, điểm xuất phát kinh tế thấp (sản xuất nông nghiệp chiếm 45% GDP của tỉnh), kết cấu hạ tầng vừa thiếu, vừa yếu… Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp uỷ đảng, cùng với sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị và các tầng lớp nhân dân trong tỉnh, nền kinh tế phát triển toàn diện, tốc độ tăng trưởng luôn

duy trì ở mức hai con số, bình quân giai đoạn 1997-2015 đạt 15,1%/năm; quy

mô GRDP năm 2015 là 122.500 tỷ đồng, gấp 60,7 lần năm 1997; cơ cấu kinh

tế tiếp tục chuyển dịch theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, năm 2015: công nghiệp - xây dựng 74,3%, dịch vụ 20,7%, nông, lâm nghiệp và thủy sản 5%, (năm 1997 tỷ lệ tương ứng là: 23,8% - 31,2% - 45%) GRDP bình quân đầu người năm 2015 đạt trên 4.847 USD, gấp 24,7 lần năm 1997 [39]

Về văn hoá - xã hội: Thực hiện tốt chủ trương tăng trưởng kinh tế đi đôi

với phát triển văn hóa và tiến bộ công bằng xã hội, quảng bá hình ảnh “Bắc Ninh văn hiến, năng động và phát triển” Chất lượng giáo dục thực chất ở các cấp học và trình độ đào tạo có nhiều chuyển biến; luôn đứng trong tốp 10 tỉnh dẫn đầu cả nước về phong trào giáo dục và kết quả thi Đại học, Cao đẳng; cơ

sở vật chất được đầu tư theo hướng hiện đại Chất lượng khám chữa bệnh và chăm sóc sức khoẻ nhân dân ngày một tốt hơn Hệ thống thiết chế văn hóa được đầu tư mở rộng, nâng cấp Công tác quản lý, trùng tu, tôn tạo di tích lịch sử, văn hoá được quan tâm Thực hiện tốt chính sách an sinh xã hội, công tác giải quyết việc làm, giảm nghèo được quan tâm, cải thiện đời sống nhân dân…

Với những thành quả to lớn về kinh tế - xã hội của gần 20 năm tái lập tỉnh đã tạo ra những thời cơ và thách thức không nhỏ đến hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Bắc Ninh

* Truyền thống lịch sử - văn hoá

Bắc Ninh từ xa xưa đã là vùng đất ngàn năm văn hiến, có Cổ Loa, Luy Lâu là kinh đô của nước Việt, được biết đến là vùng đất “mỹ tục khả phong”,

“địa linh nhân kiệt” giàu truyền thống lịch sử, khoa bảng, văn hiến và cách mạng Bắc Ninh là nơi hội tụ nhiều tinh hoa làng nghề truyền thống, những lễ hội dân gian và phong tục tập quán đặc sắc

Suốt chặng đường 825 năm (1075-1901), nho sĩ Bắc Ninh đã giành nhiều

vị trí hàng đầu cả về số lượng và học vị Xứ Kinh Bắc đỗ đại khoa có tới gần

700 người Có trạng nguyên khai khoa Lê Văn Thịnh (huyện Gia Bình) Khoa

Mậu Thân (1508), nho sĩ Bắc Ninh chiếm giải Tam khôi: Trạng nguyên Nguyễn Giản Thanh (huyện Đông Ngàn), bảng nhãn Hứa Tam Tỉnh (huyện Yên Phong), thám hoa Nguyễn Hữu Nghiêm (huyện Đông Ngàn) Ở xã Hoài Bão, huyện Tiên Du có Nguyễn Đăng Hạo thi hương, thi hội, thi đình, thi đông các đều đỗ đầu, đi sứ, nổi tiếng ở nước Tàu, được vua nhà Thanh tặng là khôi nguyên Em trai là Nguyễn Đăng Minh đỗ cùng bảng và cháu gọi bằng chú là Nguyễn Đăng Đạo đỗ trạng nguyên

Trong dòng văn học thành văn bằng chữ Hán - còn gọi là văn học Hán học, dòng thơ thiền với tên tuổi của Nguyễn Học, Thiền Lão, Lâm Khu, Tô Minh Trí (Yên Phong); Vạn Hạnh, Đàm Cứu Chỉ, Phạm Thường Chiếu, Vương Minh Thiềm, Lý Ngọc Kiều (Từ Sơn), đã đem vào thi ca sự khoáng đạt, những tâm niệm về nhân sinh với những nét đặc sắc Việt Nam

Đội ngũ văn nhân thi sĩ Bắc Ninh vào thời Lê đã để lại nhiều ấn phẩm có

giá trị như Vũ Mộng Nguyên với Vị khê thi tập, Nguyễn Thiên Tích có Tiên Sơn thi tập, Đào Cừ, Đàm Văn Lễ cùng biên soạn Thiên Nam dư học tập, Thái Thuận có Lã Đường thi tập, Đàm Thận Huy có Mạc trai thi tập, Nguyễn Giản Thanh có Thượng Côn châu ngọc tập, Nguyễn Đăng Đạo có Phụng sứ tập, Nguyễn Công Hãng có Trịnh xà thi tập, Nguyễn Gia Thiều có Cung oán ngâm khúc, Đoàn Thị Điểm có Chinh phụ ngâm, Lê Ngọc Hân có Ai tư vãn…

Cùng với những tên tuổi như Hoàng Văn Hòe, Cao Bá Quát, Nguyễn Cao, Nguyễn Tư Giản Đến nay, Bắc Ninh tự hào là quê hương của nhiều nhà văn, nhà thơ, nhạc sĩ nổi tiếng như Ngô Tất Tố, Nguyễn Công Hoan, Nguyễn Huy Tưởng, Kim Lân, Trần Đức Thảo, Hoàng Tích Chu, Nam Xương, Thế Lữ, Nguyễn Ngọc Tuyết, Hoàng Cầm, Hồ Bắc, Huy Du, Nguyễn Đức Toàn, Nguyễn Phan Hách và bao tài năng trẻ khác

Trong suốt chiều dài lịch sử, ít miền quê nào có được kho tàng văn hóa đặc sắc, đồ sộ như Bắc Ninh, với 1.558 di tích lịch sử, trong đó có 195 di tích cấp quốc gia, 386 di tích cấp tỉnh, 8 hiện vật, nhóm hiện vật bảo vật quốc gia…,

tiêu biểu là 4 di tích quốc gia đặc biệt: chùa Dâu, chùa Bút Tháp, chùa Phật Tích, Khu lăng mộ và đền thờ các vị vua triều Lý…, mỗi di tích nơi đây đều mang những dấu ấn lịch sử quan trọng Đặc biệt, Bắc Ninh còn là quê hương của 4 di sản văn hóa phi vật thể được Tổ chức UNESCO ghi vào danh mục Di sản Văn hóa thế giới: dân ca quan họ Bắc Ninh, ca trù, tín ngưỡng thờ Mẫu, kéo co làng Hữu Chấp

Ở Bắc Ninh, gần như hết mùa xuân các làng xã của Bắc Ninh đều vào đám và mở hội Mỗi hội có những nét riêng như Hội Lim - hội chùa và hội Quan họ với làn điệu dân ca trữ tình mượt mà độc đáo; hội Phù Đổng tượng trưng cho hội chiến trận, cho sức mạnh phi thường của ông Gióng; hội Đình Bảng ca ngợi 8 đời vua Lý có công mở ra thời kỳ văn minh Đại Việt; hội Dâu, hội chùa

Trong lịch sử hàng ngàn năm của dân tộc Việt Nam, người dân Kinh Bắc luôn được biết đến với những phẩm chất thông minh, sáng tạo Trải qua nhiều thế hệ, người Bắc Ninh đã hun đúc và xây dựng được tinh thần đoàn kết, lòng yêu nước, luôn quả cảm, kiên cường trong đấu tranh chống giặc ngoại xâm Các thế hệ người Bắc Ninh có tính cộng đồng cao, luôn đoàn kết thủy chung bên nhau, vượt khó đi lên xây dựng quê hương, đấu tranh dũng cảm, kiên cường bảo vệ quê hương, đất nước

2.1.2 Truyền thống và phong trào phụ nữ Bắc Ninh trước năm 1997

Trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc, phụ nữ Việt Nam nói chung và phụ nữ Bắc Ninh nói riêng luôn thể hiện xứng đáng với truyền thống quý báu “Anh hùng - Bất khuất - Trung hậu - Đảm đang”

Dưới chế độ phong kiến, người phụ nữ bị trói buộc bởi các lễ giáo phong kiến như “Tam tòng, tứ đức” và những luân lý “nam tôn, nữ ti”, “nhất nam viết hữu, thập nữ viết vô” Tuy bị đè nặng bởi lễ giáo và luân lý phong kiến, nhưng không cam chịu số phận, các thế hệ phụ nữ Bắc Ninh vẫn kiên trì, kiên cường thể hiện vị thế, vai trò quan trọng của mình trong đời sống xã hội, đã có không