Bài giảng Bệnh loãng xương - BS. Hồ Phạm Thục Lan

Bài giảng Bệnh loãng xương cung cấp những kiến thức về Đại cương về Loãng xương; Nhận thức mới về loãng xương; Tình hình loãng xương tại Việt Nam; Qui mô loãng xương ở Việt Nam; Hệ quả của gãy xương do loãng xương; Vitamin D và Loãng xương;...Mời các bạn cùng tham khảo!

Trang 1

Loãng xương

BS Hồ Phạm Thục Lan

Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch

BV Nhân dân 115

Trang 2

Hồ Phạm Thục Lan – Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch – Bệnh viện Nhân dân 115 – TP Hồ Chí Minh

Đại cương về Loãng xương

Trang 3

Nhận thức mới về loãng xương

Loãng xương được định nghĩa là một bệnh với đặc tính lực của xương bị suy yếu dẫn đến xương

Trang 4

Gãy xương là hệ quả của loãng xương

Lực - bone strength

Mật Độ xương

Chất lượng Bone quality

Trang 5

Xương thường bị gãy

 Xương đốt sống (vertebral fractures)

 Cổ xương đùi (femoral neck)

 Xương tay (Colles’ fracture)

 Xương chậu (Pelvis fracture)

Trang 6

Trang 7

Mineralized bone matrix

Osteoblasts

New bone Osteoclasts

• Transforming growth factor

• Insulin-like growth factors

• Fibroblast growth factors

• Platelet-derived growth factor

• Bone morphogenic proteins

Roodman GD N Engl J Med 2004;350:1655-1664

Xương là một mô động

Trang 8

Tình hình loãng xương tại Việt Nam

Trang 9

Qui mô loãng xương ở Việt Nam

0 10 20 30 40 50

Trang 10

Tần suất gãy xương đốt sống

theo độ tuổi

0 10 20 30 40 50

Trang 12

Qui mô loãng xương ở Việt Nam

Số liệu sử dụng: Ho-Pham et al, Prevalence of osteoporosis in Vietnam, BMC Musculoskeletal Disorders 2011

Trang 13

Qui mô gãy xương đùi ở Việt Nam

Số liệu sử dụng: Hồ Phạm Thục Lan – Cẩm nang Loãng xương (Nxb Y học 2011)

Trang 14

Tăng nguy cơ gãy xương tái

biểu hiện lâm sàng Bệnh

nhân bị gãy xương đốt sống có nguy cơ bị gãy xương đốt sống khác, và gãy xương ngoài cột sống tăng cao Ngoài ra, gãy xương đốt sống còn liên quan đến đau lưng mãn tính, suy kiệt thể lực dẫn đến tàn phế, giảm chất lượng cuộc sống , và qun trọng hơn hết là tăng nguy

cơ tử vong.

Trang 15

Chẩn đoán

Trang 16

Đo khối lượng xương

Trang 17

Đo lường vi cấu trúc xương: HR-pQCT

Trang 18

Đánh giá đặc điểm mô xương

Seibel MJ (2005) Clinical use of markers of bone turnover in metastatic bone disease

Nat Clin Pract Oncol 2: 504–517 10.1038/ncponc0320

Trang 19

Đo mật độ xương bằng DXA

 Tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán

loãng xương là đo mật độ xương

bằng DXA tại vị trí cổ xương đùi

hoặc đốt sống

Trang 20

BMD biến đổi theo độ tuổi và chỉ số T

mMĐX

SD (độ lệch chuẩn)

iMDX mMDX T

SD

−

=

Chỉ số T (T-score):

Trang 21

Tiêu chuẩn WHO: chỉ số T

World Health Organization Technical Report Series 921 Prevention and Management of Osteoporosis: Report

of a WHO Scientific Group 2003; National Osteoporosis Foundation Clinician’s Guide to Prevention and

Trang 22

Tiêu chuẩn WHO: chỉ số T

Key Point

Normal bone mass is defined as a bone mineral density (BMD) value that is within 1 standard

Supplemental Information

recommended for treatment;

receive appropriate pharmacologic therapy (after appropriate evaluation to exclude secondary

Trang 23

Mật độ xương và gãy xương

 Nữ- khoảng 50% ca gãy xương không bị

Trang 24

Yếu tố nguy cơ

Nh ng y u t không th can ữ ế ố ể

Thi u calcium ế Nghi n r ệ ượ u bia Suy y u th l c ế ị ự Hay b t ị é ngã Thi u v n đ ng c th ế ậ ộ ơ ể

Trang 26

Mô hình FRAX

Trang 27

Ngưỡng nguy cơ nào để điều trị ?

Không cần

Nguy cơ gãy xương

Trang 28

Vitamin D và Loãng xương

Trang 29

Vitamin D – không phải là vitamin

 Hai dạng: vitamin D 2 và D 3

 D 2 có thời gian bán hủy

dài hơn D 3

Trang 30

Trang 31

UV da

B sung + th c ph m ổ ự ẩ

Cholecalciferol (vitamin D3) Ergocalciferol (vitamin D2)

Calcidiol (25hydroxy vit D)

Calcitriol (1,25hydroxy vit D) 24,25dihydroxy vitamin D

Tăng h p thu ấ Tăng PTH Gi m Ca++ ả

Trang 32

Chuyển hóa của vitamin D tại các mô

Thận 1,25(OH) 2 D 3

Ruột

Ngoại biên 1,25(OH) 2 D 3

Các mô khác

CaBP

Tín hiệu

tế bào

Trang 34

 Quy trình sản xuất của 1,25(OH)2D3 dưới tác động của OHase, sau đó tương tác với thụ thể vitamin D (VDR hay vitamin D receptor) ở mô ngoài thận (não, vú, tim, ruột, và các tế bào miễn dịch), giúp kiểm soát sự tăng trưởng, biệt hóa tế bào và kích thích bài tiết insulin và chi phối đến các chức năng của lympocytes và macrophages, những quá

1-trình này xảy ra hoàn toàn độc lập với quá 1-trình chuyển hóa calcium của 1,25(OH)2D3 Ở nồng độ > 30 ng/mL, 25(OH)D

có chức năng tăng cường họat động tự miễn, điều hòa

hormon PTH, huyết áp, và đường huyết

Chuyển hóa của vitamin D tại các mô

Trang 35

Hệ quả thiếu sinh tố D

Appropriate neuromuscular function

*Vitamin D inadequacy is defined as serum 25(OH)D <30 ng/mL.

Adapted from Parfitt AM et al Am J Clin Nutr 1982;36:1014–1031; Allain TJ, Dhesi J Gerontology 2003;49:273–278; Holick MF

Osteoporos Int 1998;8(suppl 2):S24–S29; DeLuca HF Metabolism 1990;39(suppl 1):3–9; Lips P In: Advances in Nutritional Research

New York, Plenum Press, 1994:151–165; Pfeifer M et al Trends Endocrinol Metab 1999;10:417–420; Heaney RP Osteoporos Int

Bone mineral density

Parathyroid hormone

Risk of fracture

Trang 36

Ảnh hưởng “kinh điển” của vitamin D

 1651 : ca còi xương đầu tiên

 Đầu thế kỉ 20: mối liên hệ giữa

thiếu ánh nắng mặt trời và còi

xương

 1920 : điều trị còi xương bằng

cách … phơi nắng

Trang 37

Ảnh hưởng “kinh điển” – nhuyễn xương

Trang 38

Ảnh hưởng “kinh điển” – nhuyễn xương

Trang 39

Tiêu chuẩn thiếu vitamin D

Trang 40

Ja pa

n Th aila nd

M ala ysia

Au stra lia

Pa cific R im

18 C ou ntri es

Trang 41

Thiếu vitamin D tại TP Hồ Chí Minh

Trang 42

Thiếu vitamin D tại TP Hồ Chí Minh

HoPham, et al Osteoporosis International 2009

Trang 43

Yếu tố nguy cơ thiếu VD

 Bệnh: Crohn, Celiac, cystic fibrosis,

suy gan, suy thận

 Thuốc: Phenytoin, carbamazepine,

rifampicin, isoniazide, cimetidine,

thiazide, lithium, colestipol

Trang 44

Vitamin D + calcium

Trang 45

Vitamin D + calcium giảm gãy xương

Trang 46

Tóm lược

tạo và hủy xương

tạo xương

xương, tăng mật độ xương, cải thiện cấu trúc xương

Định dạng
Số trang	46
Dung lượng	1,86 MB