Các nhà kinh điển của CNMLN, Hồ Chí Minh cho rằng: Dự báo xu hướng phát triển của tình hình là một yêu cầu, là phương thức lãnh đạo của Đảng. Đảng ta cho rằng: dự báo phát triển của tình hình trong nước đã khó, dự báo sự phát triển của thế giới bao giờ cũng khó khăn hơn. Đc Lê Duẩn nói: “Lãnh đạo CM giỏi lắm có thể phán đoán tình hình được 7080% nhưng cứ làm đã, qua thực tế mà liên tục tìm hiểu, bổ sung thêm” (Về CTND, CTQG, H. 1993, tr 177) Liên Xô, Đông Âu sụp đổ có bất ngờ với ta không? phải nghiên cứu lý giải cho đúng, mới tránh đi vào vết xe đổ đó. (1,2) 1. Các hình thức sụp đổ của CNXH trên thế giới và nhận định của Đảng ta a. Các hình thức sụp đổ của CNXH trên thế giới Chuyển hoá trong nội bộ Đảng, thông qua bầu cử như Ba Lan, Hunggary. Chuyển hoá bên trong, kết hợp với lừa bịp, kích động biểu tình của quần chúng làm thay đổi chế độ như: Đức, Tiệp, Bungary. Diễn biến hoà bình, BLLĐ như: Rumany. Chuyển hoá bên trong, bên trên như: Liên Xô. b. Nhận định của Đảng ta Các hình thức sụp đổ trên, Đảng ta có dự báo, có phương án đối phó thông qua các NQ sau:
Trang 1DO NHÂN DÂN VÌ NHÂN DÂN
Mục đích, yêu cầu: Thời kì đổi mới, Đảng ta tổng kết 5 năm năm bài học kinh
nghiệm lớn của cách mạng việt nam, trong đó đã nhấn mạnh đề cao kinh nghiệm “sự nghiệp cách mạng là của ND do nhân dân, vì nhân dân” (Cương lĩnh ĐH.VII-1991)
Tư tưởng của bài học không phải là mới, nhưng phải chăng thời kỳ 1975-1986 ta sao nhãng,không coi trọng tư tưởng bài học này, không thấy hết tầm quan trọng của bài học Thời kỳ đổi mới đang có nhỉều biến động cả tích cực và tiêu cực tới động cơ và nhận thức bài học quan trọng này, nhất là trong tổ chức thực hiện
Bài này cần nhận thức sâu sắc ngùôn gốc của bài học, nắm vững những kinh nghiệm thực hiện bài học trong đổi mới
Bố cục nội dung 2 phần :
1 Nguồn gốc bài học
2 Những kinh nghiệm của bài học cách mạng là sự nghiệp của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân
Phương pháp: lịch sử, lô gích, so sánh
Thời gian:
2 tiết
Phương pháp:
lịch sử, lô gích, so sánh
Danh mục tài liệu:
- Tài liệu bắt buộc đọc:
1 TCCT, Lịch sử ĐCSVN, Tập 2, Nxb QĐND,H.1995 tr 221-236
2 Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH Nxb ST, H.1991, tr 5,9 - 10
3.Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII, Nxb ST, H 1991
4.Văn kiện Đại hội VIII, Nxb CTQG, H 1996, Tr 41-42, 62, 63, 73-74, 120-121
Trang 2I Nguồn gốc ra đời của bài học
(Nghiên cứu giáo trình tr.221-226)
1 Nguồn gốc về mặt cơ sở lý luận:
- Quan điểm chủ nghĩa Mác Lê nin khẳng định nhân dân là người sáng tạo
ra lịch sử
Trong lịch sử, quần chúng ND là người sáng tạo ra lịch sử Không có cuộc cách mạng nào trong lịch sử có thể giành thắng lợi mà không có chính quần chúng tham gia quyết định
Lê nin viết: “Cách mạng là những ngày hội của những người bị áp bức, bóc lột Không lúc nào quần chúng nhân dân có thể tỏ ra là người tích cực, sáng tạo ra những trật tự xã hội mới như trong thời kỳ cách mạng” (Lê nin, toàn tập, tập 11, Nxb TB, M, 1979,tr131)
Ngày nay cuộc CMXHCN là cụôc cách mạng sâu sắc triệt để, vĩ đại vì mục đích và lợi ích của con người; của giai cấp, xã hội càng đòi hỏi quần chúng
Lê nin: Tính chủ động sáng tạo của quần chúng là nguyên lý cơ bản của
xã hội mới, CNXH không phải là kết quả của những sắc lệnh từ trên ban xuống, CNXH sinh động sáng tạo, là sự nghiệp của bản thân quần chúng (Lê nin toàn tập,Tr 26, Nxb ST, H1963, T327)
- Tư tưởng của Chủ tịch HCM về cách mạng phải dựa chắc vào dân, lấy dân làm gốc Trong cách mạng XHCN Lãnh tụ của quần chúng nhân dân là Đảng cộng sản Chủ tịch HCM lắm vững bản chầt nguyên lý, vận dụng lý luận chủ nghĩa Mác Lê nin, đặc điểm chuyền thống yêu nước và cách mạng của nhân dân Việt nam, hình thành tư tưởng dựa chắc vào dân “lầy dân làm gốc”, “có dân
là có tất cả”
Tư tưởng bao trùm của HCM về vai trò quần chúng nhân dân trong sự nghiệp cách mạng là: Tư tưởng “lấy dân làm gốc” Người nói:
“Gốc có vững cây mới bền Xây lầu thắng lợi trên nền nhân dân”
(HCM toàn tập T4, tr18)
Trang 3Dĩ nhiên quần chúng nhân dân phải được giáo dục, giác ngộ, được tổ chức lại, phải lầy lìên minh công nông làm nòng cốt, do đảng cộng sản lãnh đạo
Bác Hồ nói với đồng chí Nguyễn Văn Ninh “Bât cứ trong tình huống nào cũng phải bám chắc lấy dân, dựa vào dân để tồn tại ” đó là chìa khoá của mọi thắng lợi” (Xem TP Bác Hồ viết di chúc, in lần thứ hai, nhà xuất bản sự thật, H1989, Tr 97)
Quần chúng phải được giác ngộ, tổ chức, đoàn kết, lãnh đạo chặt chẽ Năm 1923, trước khi rời nước Phấp, trong thư để lại cho các đồng chí cùng hoạt động, Bác Hồ viết: “ đối với tôi, câu trả lời đã rõ ràng, trở về nước, đi vào quần chúng, thức tỉnh họ, giác ngộ họ, tổ chức họ, đoàn kết họ, huấn luyện họ, đưa họ
ra đấu trnh giành tự do độc lập (HCM toàn tập, T1, Tr 173-174)
Tổng khởi nghĩa tháng 8/1945 thắng lợi nhờ đảng ta chuẩn bị chu đáo lực lượng của hàng triệu nhân dân được tổ chức chặt chẽ trong mặt trận Việt minh, các đoàn thể cứu quốc, do Đảng lãnh đạo đã lật nhào chế độ thực dân đế quốc có
bộ máy đồ sộ đô hộ nước ta
- Thời kỳ giữ vững chính quyền cách mạng trong những năm 1945-1946 + Hoàn cảnh đất nước giành độc lập nhưng đúng trước khó khăn thách thức: Vận mệnh đất nước như ngàn cân treo sợi tóc Thù trong, giặc ngoài cấu kết, giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm (Từ vĩ tuyến 16 trở ra phía bắc 20 nvạn quân Tưởng đứng chân; phí nam quân Anh giúp quân Pháp nhảy vào miền Nam; các đảng phái phía đông cấu kết với Trung quốc ra sức chống phá chính quyền
CM, phá mặt trận Việt minh, phá Đảng ta; Việt quốc, Việt cách, đại việt, quốc dân đảng, đại việt quốc gia xã hội đảng ), kinh tế nước ta khánh kiệt, tiêu điều, tài chính tiếp quản Ngân hàng Đông dương chỉ còn 1 230 720 đồng, trong kho bạc có 586 ngàn đồng tiền rách
+ Đảng lãnh đạo nhân dân đoàn kết tiến hành cách mạng vượt qua thử thách, giữ vững chính quyền chuẩn bị kháng chiến Về kinh tế, chính phủ vận động nhân dân đóng gopd tiền của và hưởng ứng “tuần lễ vàng”, “xây dựng quĩ độc lập” Từ ngày 17-24/9 nhân dân đã góp được 370 kg vàng, 60 triệu đồng cho quĩ độc lập, đảm bảo phục vụ quốc phòng, khuyến khích học
Trang 4Như vậy về lý luận thành công hay thất bại đề do quần chúng nhân dân quyết định
2- Cơ sở thực tiễn:
* Truyền thống dân tộc, dựng nước và giữ nước biết dựa chắc vào dân
- Lịch sử dân tộc ta tồn tại, phát triển là nhờ ông cha ta biết dựa vào dân, phát huy sức mạnh của nhân dân Kế sách giữu nước của cha ông ta là: khoan thư sức dân làm kế sâu, rễ bền gôc” va xem “đó là thượng sách để giữ nước” (Trần Quốc Toản tổng kết nguyên tắc để “yên dân”)
Cha ông ta tổng kết lịch sử rút ra:
“Chở thuyền là dân, lật thuyền cũng là dân, thế mới biết sức dân như nước” Vai trò quần chúng nhân dân là chú trọng nhất trong xã hội
Thời nhà Hồ mặc dù lo bố phòng chặt chẽ, thành cao hào sâu, xích sắt cửa biển, có vũ khí khá hiện đại nhưng do không được lòng dân nên giặc xâm lăng
đã cướp nước
* Quá trình đảng lãnh đạo cách mạng nước ta, nhờ phất huy sức mạnh đoàn kết toàn dân tiến hành cách mạng (theo sự lãnh đạo của Đảng mà cách mạng đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác)
- Trong cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, đường lối lãnh đạo của đảng đã biết dựa chắc vào dân, dựa chắc vào dân phát huy sức mạnh toàn dân, đáp ứng đúng nhu cầu, nguyện vọng của nhân dân, được nhân dân đồng lòng hưởng ứng làm nên thắng lợi cách mạng tháng 8/1945, đã giữu vững chính quyền cách mạng 1945-1946, tiến hành kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ thắng lợi
- Trong CM XHCN khi nào đảng biết dựa chắc vào dân, quan tâm tới khả năng, nhu cầu, nguyện vọng, lợi ích của nhân dân, biết tổ chức nhân dân tiến hành
sự nghiệp CM thì khi đó phong trào CM phát triển giành những thắng lợi lớn
- Khi đất nước gặp khó khăn về kinh tế XH thì chính nhân dân là người sáng tạo ra cách nghĩ, cách làm mới, tìm cách giải quyết khó khăn Hiện tượng
“khoán chui trong nông nghiệp, xé rào trong công nghiệp ” Trong những năm cuối thập kỷ 70 đầu thập kỷ 80, điều đó được thể hiện; tuy nhiên có lúc chủ
Trang 5trương, chính sách của ta không phù hợp với thực tế khả năng, nguyện vọng của nhân dân, trong tổ chức thực hiện còn nhiều vi phậm ví dụ: còn vi phạm quyền làm chủ của nhân dân, tình trạng quan liêu, mệnh lệnh, thủ tục phiền hà, sách nhiễu, tham nhubngx, mất lòng tin và động lực trong nhân dân Tình trạng trên làm cho vai trò quần chúng không được phát huy đầy đủ, thạm chí tiêu cực
- Thời kỳ đổi mới 1986 đến nay: Đảng ta biết dựa vào dân lấy dân làm gốc dẫn đến cách mạng thắng lợi: “Đã tổng kết kinh nghiệm cách mạng mấy chục năm qua và kinh nghiệm trong những năm đổi mới rút ra bài học “Sự nghiệp cách mạng là của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân”
Tóm lại: cả về lý luận và thực tiễn cách mạng nước ta chứng minh sự
nghịêp cách mạng là của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân là một bài học lớn của cách mạng Việt nam
II- Những kinh nghiệm của bài học sự nghiệp cách mạng là của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân (Ba kinh nghiệm lớn)
1- Toàn bộ hoạt động của Đảng phải xuất phát từ lợi ích, nguyện vọng của nhân dân
* Vì sao?
- Lợi ích, nguyện vọng chân chính của nhân dân là động lực phong trào cách mạng quần chúng - Lợi ích nguyện vọng chân chính của nhân dân phản ánh
ý chí, động lực của nhân dân, phản ánh qui luật vận động, phát triển xã hội
Ví dụ: Sống trong chế độ thực dân phong kiến, nhân dân mong được độc lập tự do; sống trong hoà bình, nhân dân mong được dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh; sống trong đói nghèo, dân muốn có cơm ăn áo mặc Vì vậy khi Đảng nắm bắt và đáp ứng đúng nguyện vọng của nhân dân sẽ tạo nên sức lôi cuốn quần chúng mạnh mẽ vào phong trào cách mạng do đó nguyện vọng chính đáng của nhân dân phải là đầu mối của mọi chủ trương chính sách cuả đảng
Trong bài: “Cần tẩy sạch bệnh quan liêu, mệnh lệnh” Hồ Chí Minh chỉ cho những cán bộ không hiểu nhân dân rằng: “Họ quên rằng nhân dân cần trông thấy lợi ích thiết thực (Lợi ích gần và lợi ích xa, lợi ích riêng và lợi ích chung,
Trang 6lợi ích bộ phận và lợi ích toàn cục) Đối với nhân dân không thể lý luận suông, chính trị suông”
Người khẳng định: “dân chỉ biết rõ giá trị của tự do, độc lập khi mà dân được ăn no, mặc đủ” ( HCM Toàn tập T4, tr 87) Trong kháng chiến thì “võ luận thế nào, các uỷ ban hành chính không được bỏ dân bơ vơ” (HCM, toàn tập, T4,tr 323)
Bản thân Đảng CSVN là người đại diện chân chính cho lợi ích của giai cấp và dân tộc, Đảng không có lợi ích nào khác là phụng sự Tổ quốc, phụng sự nhân dân Cho nên mọi hoạt động lãnh đạo của Đảng luôn xuất phát từ lợi ích của nhân dân
- Thực tiễn quá trình Đảng lãnh đạo cách mạng nước ta khi nào đường lối chính sách của Đảng đáp ứng đúng lợi ích nguyện vọng của nhân dân thì cuốn hút được đông đảo nhân dân ủng hộ, làm lên thắng lợi cách mạng Ngược lại khi chủ trương chính sách của Đảng xa rời thực tế, nguyện vọng của nhân dân dẫn đến cách mạng gặp khó khăn
Trong CMDT dân chủ Đảng xác định mục tiêu, nhiệm vụ của cuộc cách mạng là đánh đổ đế quốc phong kíên giành độc lập dân tộc, ruộng đầt cho dân cày Trong từng thời kỳ cụ thể Đảng lại có những mục tiêu cụ thể thiết thực, đáp ứng đúng nguyện vọng và khả năng của nhân dân, đã lôi cuốn cả dân tộc vào cụôc đấu tranh cách mạng
Cách mạng tháng 8/1945 nôi cuốn hàng chục triệu nhân dân dủ mọi tầng lớp tham gia Khẩu hìệu: Phá kho thóc của Nhật có sức cổ vũ lớn lao giành độc lâp dân tộc
Thời kỳ 1945-1946 trong lúc chính quyền còn non trẻ, đã phải đối mặt với thù trong giặc ngoài, lên kinh tế tài chính khánh kiệt, nhân dân phải đương đầu với “giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại sâm”- Nhưng nhờ Đảng ta có chính sách đúng lên nhân dân hết lòng ủng hộ cách mạng đã đưa cách mạng vựơt qua bước hiểm
Trang 7nghèo Sản lượng cả năm 1946 đã đạt 1.925.000 tấn xấp xỉ bằng vụ mùa của cả nước năm 1940 Trước tổng khởi nghĩa tháng 8 dân ta trên 90% không biết chữ, nhưng chủ chương “diệt giặc dốt” nhưng chỉ trong 1 năm đã có 2,5 triệu người biết chữ Bác nói “ Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu”
Cụôc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ (2 tên đế quốc to) nhưng do Đảng có đường lối cách mạng đúng, đáp ứng đúng ý trí nguyện vọng của ND, đã được toàn thể nhân dân ủng hộ và tham gia kháng chiến, đưa 2 cuộc kháng chiến của ta đến thắng lợi vẻ vang
Những khẩu hiệu cụ thể trong từng thời kỳ cũng có sức cổ vũ to lớn quần chúng ND
Ví dụ như: Thời kỳ 1939/1945 ta có khẩu hiệu “Phá kho thóc của Nhật, giải quyết nạn đói, chính quyền về tay ND” Thời kỳ 1950-1975: khẩu hìệu quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược, “Mỗi người làm việc bằng 2 vì Miền nam ruột thịt chính phủ tổ chức tuần lễ vàng (17-24/9/1945) đã được nhân dân đóng góp 370 kg vàng và hơn 60 triệu đồng cho quỹ độc lập và quỹ đảm phụ Quốc phòng ( 6 đồng một chỉ vàng), riêng bà Hoàng Thị Minh Hồ ở 48 Hàng Ngang- chủ hãng buôn tơ lụa góp 109 lượng vàng và nhiều tiền của mua vũ khí.Nhật cho cho chính phủ may áo cho chíên sĩ ta Nhờ có nhân dân, biết dựa vào dân mà Đảng đã lãnh đạo bảo vệ chính quyền CM chuẩn bị đất nước bước vào cuộc kháng chiến
Trong cách mạng XHCN Đảng xác định mục tiêu nhiệm vụ (cao cả là) giữ vững độc lập dân tộc, thực hiện dân giâu, nước mạnh, xã hội dân chủ vặn minh
Mục tiêu trên là ý trí, nguyện vọng chính đáng của mọi tầng lớp giai cấp, tôn giáo dân tộc, là mục tiệu, lý tưởng của giai cấp công nhân, lại được Đảng cụ thể hoá bằng các chủ chựơng chính sách thích hợp, các nhiệm vụ trong từng kế hoạch đã cổ vũ tòan thể ND hăng hái xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc
Trang 8Ví dụ: Chính sách phát triển kinh tế nhiều thành phần, định hướng XHCN,xây dựng kinh tế thị trường định hướng XHCN, chính sách xoá đói giảm nghèo Đáp ứng đúng nguyện vọng của ND, đựơc nhân dân tích cực hưởng ứng
Ngược lại, khi mục tiêu nhiệm vụ và chính sách không đáp ứng đúng lợi ích, nguyện vọng chính đáng của nhân dân sẽ gây ra cản trở cho phong trào cách mạng quần chúng Ví dụ: Cơ chế tập trung quan liêu bao cấp triệt tiêu động lực hăng hái của ngưới lao động Nông dân bỏ ruộng vườn, công nhân lao động cấm chừng kinh tế XH lâm vào hủng hoảng
Cần chú ý: trong xã hội có nhiều giai cấp, tầng lớp, dân tộc tất yếu sẽ có những lợi ích khác nhau, thậm trí trái ngược nhau Để giải quyết sự nhau về lợi ích quyền lợi, Đảng ta xác định
Phải dựa trên nguyên tắc: (sau đây để tìm ra mẫu số chung) Tìm kiếm tôn trọng phát huy yếu tố tương đồng, thống nhất để giải quyết dần yếu tố khác biệt hoặc mâu thuẫn Phương châm là: “Dân tộc trên hết, Tổ Quốc trên hết”, “Tất cả cho con người , vì con người” Dân tộc ngày nay là dân tộc XHCN, Tổ Quốc ta
là Tổ quốc việt nam XHCN, lợi ích DT và lợi ích giai cấp công nhân là thống nhất Đó là lợi ích vì: “Dân giầu, nước mạnh , XH công bằng dân chủ,văn minh”
* Những nội dung rút ra từ kinh nghiệm:
- Trong hoạt động lãnh đạo của Đảng, mọi chủ trương, đường lối, chính sách phải thấu suốt quan điểm: tất cả do nhân dân, vì nhân dân Hồ Chí Minh chỉ ra:” bao nhiêu lợi ích đề vì dân, bao nhiêu quyền hạn đều của dân, công cuộc đổi mới, xây dựng là trách nhiệm của dân nói tóm lại quyền hành và lực lượng
đề ở nơi dân” (Hồ Chí Minh toàn tập T5, Tr 299)
Trang 9- Đảng phải lắng nghe sâu sát ý kiến của nhân dân, tổng kết kịp thời những sáng kiến, khái niệm của nhân dân, yêu cầ, nguyện vọng chính đáng của nhân dân để bổ sung đường lối, chính sách của đảng
- Kiên quyết đấu tranh chống quan liêu, mệnh lênh, xa rời quần chúng, chống tham nhũng, tiêu cực trong cán bộ, đảng viên
- Đối với những chủ trương, chính sách có quan hệ trực tiếp tới đời sống của nhân dân cần lấy ý kiến của nhân dân trước khi ban hành Tiếp tục quán triệt quan điểm: Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra
2- Đảng phải có chủ trương, biện pháp, hình thức tổ chức thích hợp đẻ phát huy sức mạnh của quần chúng nhân dân, đặc biệt trong tình hình hiện nay
* Bởi vì: “Thực chất nhằm phát huy vai trò, sức mạnh làm chủ của nhân dân”
- Một là: Hình thức tổ chức là cái vỏ vật chất chứa đựng sức mạnh đoàn kết toàn dân Tổ chức càng chắc chắn, nhiều tầng nhiều lớp thì sức mạnh đoàn kết toàn dân càng được phát huy đầy đủ
- Hai là: Hình thức tổ chức phải là tổ chức cách mạng, phải linh hoạt, vừa tầm nhận thức giác ngộ cách mạng, vừa tầm khả năng cách mạng của nhân dân
- Ba là: Quần chúng càng được giác ngộ cao, tổ chức càng được chặt chẽ
và đường lối lãnh đạo của đảng càng đúng đắn thì sức mạnh càng to lớn
- Bốn là: Thực tiễn cách mạng cho thấy, khi đảng có đường lối, chủ trương đúng và hình thưức tổ chức quần chúng thích hợp thì phong trào cách mạng của quần chúng phát triển mạnh mẽ Ngược lại, dù chủ trương, đường lối, chính sách đúng nhưng hình thức tổ chức quần chúng không thích hợp thì dù đảng có cố gắng mấy cũng không tạo ra được phong trào cách mạng của quần chúng phát triển
Trong CM dân tộc dân chủ biểu hiện:
Trang 10- Thời kỳ 1936-1939: Mục đích trước mắt đấu tranh đòi các lợi ích thường ngày, đòi dân sinh, dân chủ, hoà bình, chống phát xít, chống chiến tranh Để đạt mục đích, đảng xác định: Hình thức tổ chức tập hợp quần chúng, thành lập mặt trận dân tộc dân chủ đông dương, đoàn thanh niên dân chủ, hội phụ nữ dân chủ lập các Hội cấy, hội cày, hội lợp nhà, hội hiếu hỉ, hội cứu tế bình dân “Phụ nữ, thanh niên phản đế” đã tạo ra một phong trào cách mạng rộng lớn (Hoạt động công khai để hợp pháp)
- Thời kỳ 1939-1945: Với mục đích đấu tranh giành chính quyền (Mục đích trực tiếp) Đảng quyết đinhj lập ra các hình thức tổ chức cứu quốc, mặt trận việt minh, phụ nữ cứu quốc hội, thanh niên cứu quốc hội trên cơ sở kế thừa phát triển các hình thức tổ chức trong thời kỳ trước đi vào hoạt động bất hợp pháp là phù hợp trình độ giác ngộ của quần chúng và ba hoàn cảch thời kỳ này là:
Thời kỳ bảo vệ thành quả cách mạng và kháng chiến chống Pháp (1945-1954): Mục đích là bảo vệ cách mạng 1945-1946 và kháng chiến kiến quốc thắng lợi giải phóng đất nước để thực hiện mục đích, Đảng xác định các hình thức tổ chức mặt trận Việt Minh, mặt trận liên việt (1946), Mặt trận liên việt (1951) Các tổ chức quần chúng đã thu hút mọi giai cấp, tầng lớp, dân tộc tham gia kháng chiến
- Thời kỳ 1954-1975: Mục đích là giải phóng miền nam, bảo vệ miền bắc,
cả nước hoà bình độc lập thống nhất đi lên CNXH và xác định:
Hình thức tổ chức: - MTTQ Việt nam và các tổ chức đoàn thể chính trị
- Mặt trận dân tộc giải phóng miền nam và đoàn thể quần chúng ở miền nam
Cả hai thời kỳ kháng chiến ta không những thành lập được nhiều mặt trận trong nước mà còn thành lập được mặt trận 3 nước đông dương, mặt trận nhân dân thế giới ủng hộ Việt nam kháng chiến Các phong trào thanh niên 3 sẵn sàng, Phụ nữ 3 đàm đang, phong traog thi đua giữa hậu phương với tiền phương,