QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN và cơ CHẾ HOẠT ĐỘNG của DIỄN đàn AN NINH KHU vực ARF

Diễn đàn khu vực ASEAN (tiếng Anh: ASEAN Regional Forum; viết tắt: ARF) được thành lập năm 1994 nhằm thúc đẩy cơ chế đối thoại và tham vấn về các vấn đề an ninh và chính trị trong khu vực, xây dựng lòng tin và phát triển ngoại giao phòng ngừa. Khẩu hiệu của ARF là Xúc tiến hòa bình và an ninh qua đối thoại và hợp tác ở Châu Á Thái Binh Dương.

DẪN NHẬP 2

Chương 1 QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH DIỄN ĐÀN AN NINH KHU VỰC ASEAN (ARF). 3

1.1 Yêu cầu bức thiết cần có một diễn đàn an ninh khu vực 3

1.2 ARF được thiết lập và những bước đi quan trọng đầu tiên 6

Chương 2 QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN VÀ CƠ CHẾ HOẠT ĐỘNG CỦA DIỄN ĐÀN AN NINH KHU VỰC ARF 9

2.1 Quá trình phát triển 9

2.1.1 Sự phát triển về thành phần thành viên 9

2.1.2 Các kì họp và tuyên bố quan trọng mang tính lịch sử 10

2.2 Cơ chế hoạt động của ARF 14

2.2.1 Mục tiêu 14

2.2.2 Cơ cấu tổ chức 15

2.2.3 Nguyên tắc hoạt động 16

2.2.4 Lộ trình phát triển của ARF 16

Chương 3 ARF NHẬN ĐỊNH QUÁ KHỨ, HƯỚNG TỚI TƯƠNG LAI 20

3.1 Thành tựu của ARF 20

3.2 Hạn chế của ARF 20

3.3 Vai trò của ARF 21

3.4 Triển vọng của ARF 23

Chương 4 VIỆT NAM VỚI DIỄN ĐÀN AN NINH KHU VỰC ASEAN (ARF) 24

4.1 Việt Nam tham gia ARF 24

4.2 Vai trò của Việt Nam trong diễn đàn 26

KẾT LUẬN 26

TÀI LIỆU THAM KHẢO 28

DẪN NHẬP.

Từ sau khi chiến tranh lạnh kết thúc, đứng trước rất nhiều nguy cơ truyềnthống và phi truyền thống, các nhà lãnh đạo của các quốc gia trong khu vực Châu

Á Thái Bình Dương đã có sự thay đổi lớn trong tư duy an ninh An ninh toàn diện

và an ninh hợp tác dần chiếm ưu thế trong quá trình định hình chính sách an ninhtrong khu vực “ASEAN tích cực nêu ra các sáng kiến an ninh một phần nhằm tìmkiếm vai trò an ninh mới của mình sau Chiến tranh lạnh mặt khác để cho phươngTây thấy rằng sự cố kết của họ sẽ buộc phương Tây phải quan tâm đến” Kết quảcuối cùng là sự ra đời của một số cơ chế đa phương, và Diễn đàn hợp tác an ninhThái Bình Dương (ARF) là một trong cơ chế đa phương duy nhất chuyên trách về

an ninh trong khu vực

Diễn đàn khu vực ASEAN (tiếng Anh: ASEAN Regional Forum; viếttắt: ARF) được thành lập năm 1994 nhằm thúc đẩy cơ chế đối thoại và tham vấn

về các vấn đề an ninh và chính trị trong khu vực, xây dựng lòng tin và phát triển

ngoại giao phòng ngừa Khẩu hiệu của ARF là "Xúc tiến hòa bình và an ninh qua

đối thoại và hợp tác ở Châu Á Thái Binh Dương".

Chương 1 QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH DIỄN ĐÀN AN NINH KHU VỰC ASEAN (ARF).

1.1 Yêu cầu bức thiết cần có một diễn đàn an ninh khu vực.

Trước khi ARF ra đời, các nước ASEAN chỉ hợp tác an ninh trên cơ sởsong phương và đa phương với một trong các cường quốc quân sự bên ngoài, còngiữa họ với nhau chỉ hợp tác an ninh trên cơ sở song phương

Tuy nhiên, ở thời kỳ Hậu chiến tranh lạnh, nếu tiếp tục hợp tác an ninh như

cũ, ASEAN không thể đối phó một cách hiệu quả với những thách thức về chínhtrị - an ninh đang diễn ra, cụ thể:

- Sự lo ngại của ASEAN về một “khoảng trống quyền lực” khi chiếntranh lạnh kết thúc

Năm 1991, chiến tranh lạnh kết thúc Mặc dù cuộc đối đầu giữa các nướclớn, các siêu cường quốc trên phạm vi toàn thế giới tạm thời lắng xuống, thời kìhậu chiến tranh được mở ra, nhưng môi trường an ninh nói chung và Đông Nam Ánói riêng còn tiềm ẩn nguy cơ xung đột Sự cân bằng an ninh mà Mỹ và Liên Xôtạo ra trước đây trên thế giới giới nói chung và Đông Nam Á nói riêng bị phá vỡ.Liên Xô suy yếu buộc phải rút sự có mặt quân sự của mình ở Việt Nam Mỹ điềuchỉnh chiến lược rút quân khỏi các căn cứ quân sự Philippin Điều đó đã tạo ra

“khoảng trống quyền lực” ở Đông Nam Á Các nước ASEAN lo ngại rằng nhữngnước có tiềm lực kinh tế, chính trị như Trung Quốc, Nhật Bản nhảy vào lấp

-các con đường biển quan trọng là kho tài nguyên ít được khai thác Vì vậy mà biểnĐông trở thành đối tượng tranh chấp của rất nhiều quốc gia trong khu vực.

Là một điểm nóng trong xung đột tiềm tàng giữa Trung Quốc với các nướcĐông Nam Á và Mỹ, biển Đông có tầm quang trọng to lớn đối với hòa bình, ổnđịnh và thịnh vượng của Châu Á Thái Bình Dương

Với ước tính chiếm khoảng 10% lượng đánh bắt cá hằng năm trên toàn thếgiới, biển Đông trở nên cực kì quan trọng đối với ngành bắt cá của các quốc giaven biển Khu vực này cũng chứa đựng những nguồn năng lượng tiềm năng quantrọng như dầu khí và khí ga tự nhiên

Trong những năm qua, số lượng những vụ va chạm giữa các nước lựclượng biển gia tăng đột ngột, bao gồm cả những bế tắc căng thẳng giữa TrungQuốc và Philippin tại bãi Hoàng Nam vào tháng 4/2012 và tranh chấp giữa ViệtNam và Trung Quốc, vụ HD981 tháng 5/2014, những vấn đề tranh chấp ngày cànggay gắt có thể dấy lên sự mất ổn định khu vực

Ngoài những lo ngại mang tính chất vĩ mô, sinh ra bởi sự tác động của cácyếu tố bên ngoài, trong nội bộ ASEAN cũng tồn tại những mâu thuẫn về chủquyền lãnh thổ, tôn giáo, sắc tộc

Những năm qua, vấn đề sắc tộc ở Đông Nam Á khá nổi cộm, một số khuvực bị giày vò bởi xung đột sắc tộc không những đã kiềm chế cải cách và pháttriển đất nước, mà còn gây ảnh hưởng tiêu cực cho toàn bộ kinh tế khu vực

Sự khác biệt về ý thức hệ, đặc biệt là ảnh hưởng của quan hệ quốc tế baotrùm, sự chi phối của các nước lớn đến tình hình chính trị của các nước Đông Nam

Á nên các nước này vẫn có sự thận trọng trong quan hệ với Đông Dương

ASEAN có vị thế chủ đạo, cốt lõi trong hợp tác Đông Á Đối với ASEANgiải quyết vấn đề sắc tộc, không những là bước đi quan trọng tìm kiếm mô hình

phát triển phù hợp với nước mình, mà còn là vấn đề then chốt của việc có thể pháttriển bền vững hay không Đối với các nước ASEAN chỉ xử lí tốt vấn đề sắc tộcthì phát triển mới ổn định.

- Thách thức của toàn cầu hóa và cạnh tranh quốc tế

Bên cạnh những mặt tích cực, toàn cầu hóa cũng tạo ra những thách thứcmới Nó làm nảy sinh các vấn đề an ninh mới, có tính chất phi truyền thống như anninh kinh tế, chính trị, bản sắc quốc gia, dân tộc

Kinh tế lạc hậu sẽ ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, dẫn đến sự chênh lệchgiàu nghèo trong nước, và giữa các nước với nhau Đây là miếng đất tốt cho sựnảy sinh và phát triển của các loại chủ nghĩa dân tộc cực đoan núp dưới màu sắctôn giáo, sắc tộc

Toàn cầu hóa cũng có thể làm suy giảm chủ quyền quốc gia Nó không chỉtạo điều kiện cho các dòng chảy tự do của thương mại và đầu tư mà cùng với nó là

sự di cư bất hợp pháp việc vận chuyển, buôn lậu hàng hóa, ma túy vượt qua cácđường biên giới quốc gia Tình hình đó làm cho biên giới quốc gia bị chọc thủng

cả về phương diện an ninh lẫn kinh tế

Ngoài những vấn đề nêu trên, bản thân một số nước ASEAN trước đây cóquan hệ mật thiết với Mỹ như Philippin, Thái Lan, Xingapo cũng vẫn muốn tiếptục duy trì quan hệ quân sự - an ninh truyền thống với Mỹ để làm đối trọng kiềmchế tham vọng của một số cường quốc như Trung Quốc, Nhật Bản

Như vậy, sự kết thúc của chiến tranh lạnh đã làm các nước ASEAN lo ngạirằng vai trò của họ trong chiến lược của các nước phương Tây sẽ giảm đi đáng kể

vì phương Tây không còn nhu cầu hỗ trợ ASEAN nhằm mục đích tập hợp lựclượng phục vụ cho chiến lược toàn cầu của mình Tuy vậy điều này lại tạo thuậnlợi cho các nước này phát huy vai trò độc lập của mình và mở rộng mối quan hệvới các nước khác do không còn phụ thuộc vào các nước lớn để đảm bảo an ninhcho mình như trong thời kỳ chiến tranh lạnh Việc ASEAN tích cực nêu ra các

sáng kiến an ninh một phần nhằm tìm kiếm vai trò an ninh mới của mình sauChiến tranh lạnh, mặt khác để cho phương Tây thấy rằng sự cố kết của họ sẽ buộcphương Tây phải quan tâm đến.

Bên cạnh các vấn đề an ninh truyền thống, các nước ASEAN đang phải đốimặt với các thách thức an ninh phi truyền thống như các vấn đề về môi trường,cướp biển, buôn lậu ma túy, rửa tiền, di cư bất hợp pháp, tội phạm xuyên quốcgia… Việc đối phó với các thách thức này vượt quá khả năng của từng nước vàđòi hỏi phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa các nước trong khu vực

Trước tình hình đó, bắt buộc các nước ASEAN cần phải có một diễn đànhoặc một cơ chế để giải quyết các vấn đề thách thức mới về an ninh khu vực

1.2 ARF được thiết lập và những bước đi quan trọng đầu tiên.

Thứ nhất, có thể nói ý tưởng khởi đầu cho việc thành lập ARF bắt đầu từcuộc họp cấp cao ASEAN IV tại Singapore vào tháng 1 năm 1992, khi đó thủtướng Singapore Goh Chok Tong đề cập đến hợp tác an ninh thông qua đối thoạivới các nước ngoài khu vực

Thứ hai, tại cuộc họp được tổ chức lần đầu tiên giữa các quan chức cấp caoASEAN và các nước thành viên đối thoại với ASEAN (ASEAN - PMC) tạiSingapore vào tháng 5 năm 1993 đã nêu rõ việc mở rộng cơ chế PMC để bàn về anninh

Thứ ba, tại cuộc họp ASEAN-PMC vào tháng 7 năm 1993, 18 nước thànhviên thống nhất tổ chức một cuộc họp riêng của tất cả các ngoại trưởng tham dựASEAN và hội nghị sau hội nghị ngoại trưởng PMC Cuộc họp này sẽ được gọi làARF đầu tiên sẽ diễn ra ở Bangkok vào tháng 7 năm 1994 Như vậy có thể nói hộinghị thành lập ARF là do các nước ASEAN đưa ra và cơ cấu của ARF được sửdụng theo cơ cấu của ASEAN - PMC Các ngoại trưởng ASEAN đã tuyên bố

“ARF có thể trở thành diễn đàn tham khảo ý kiến có hiệu quả ở khu vực Châu Thái Bình Dương để thúc đẩy đối thoại mở về hợp tác an ninh và chính trị trongkhu vực”

Á-Sáng kiến ARF sở dĩ được các nước tham gia ASEAN - PMC dễ dàng chấpnhận vì trước hết ARF đáp ứng được lợi ích và nhu cầu của các bên liên quan.

+ Hoa Kỳ hy vọng kiềm chế được Trung Quốc, đối thủ hàng đầu của Mỹ ởChâu Á và là nước có khả năng thách thức vị trí của họ trong nền chính trị và kinh

tế thế giới trong thế kỉ XXI Sự thay đổi trong lập trường của Mỹ về hợp tác anninh đa phương là một trong những yếu tố quan trọng làm cho sáng kiến ARF trởthành hiện thực

+ Trung Quốc thông qua ARF, sẽ có cơ hội trình bày quan điểm của mình

về các vấn đề Châu Á - Thái Bình Dương, qua đó giúp xóa bỏ mối lo ngại của cácnước trong vùng về Trung Quốc Trung Quốc lo ngại lợi ích của họ sẽ bị vi phạmnếu không tham gia diễn đàn, các cường quốc khác có thể lợi dụng ARF để côngkích và bôi nhọ họ nhằm lôi kéo các nước Đông Nam Á

+ Nhật Bản : Tham gia diễn đàn sẽ giúp họ giảm bớt sự phụ thuộc vào Mỹ

và tạo cơ hội cho Nhật Bản nâng cao vị thế ở Châu Á - Thái Bình Dương Conđường giao thông trên biển có ý nghĩa sống cong đối với an ninh Nhật Bản sẽđược bảo đảm

+ Nga muốn khẳng định vai trò của họ với tư cách là một cường quốc Châu

Á - Thái Bình Dương, bảo vệ được những lợi ích an ninh và kinh tế của mình đồngthời tham gia vào việc hình thành trật tự mới ở khu vực này trong thời lỳ Hậuchiến tranh lạnh

Phản ứng của các nươc ASEAN cùng các nước được mời tham gia Diễnđàn đối thoại an ninh khu vực của ASEAN cho thấy họ đều có lợi ích chung trongmột Châu Á - Thái Bình Dương hòa bình, an ninh, ổn định

Ngày 25/7/1994, ARF đã chính thức ra đời thông qua Hội nghị lần thứ nhấtdiễn ra tại Bangkok (Thái Lan) với sự có mặt của 18 nước: 6 nước ASEAN( Brunei, Indonesia, Malaysia, Philippin, Singapore và Thái Lan), 7 nước đối thoạicủa ASEAN (Mỹ, Nhật, Canada, Liên minh Châu Âu, Australia, New Zeland, Hàn

Quốc), 3 nước quan sát viên ASEAN (Việt Nam, Lào, Papua New Ghinee) và 2thành viên tư vấn của ASEAN (Nga, Trung Quốc).

Cuộc họp mặt lịch sử này diễn ra trong 3 tiếng đồng hồ và hầu như không

xử lý một vấn đề cụ thể nào mà chủ yếu tạo ra bầu không khí hòa hợp, tin cậy giữacác quốc gia khác nhau ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương

Những người tham gia ARF - 1 đã tiến hành trao đổi quan điểm về tìnhhình chính trị và an ninh hiện tại ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, hội nghị

đã bước đầu đi tới một số thỏa thuận sau:

+ Triệu tập họp ARF hàng năm và tiến hành Hội nghị thứ hai của ARF tạiBrunei

+ Tán thành mục đích và nguyên tắc của Hiệp định Thân hữu và Hợp tácĐông Nam Á với tư cách là bộ luật ứng xử chỉ đạo các mối quan hệ giữa các nhànước và là công cụ ngoại giao duy nhất để xây dựng lòng tin trong khu vực, ngoạigiao phòng ngừa, hợp tác chính trị và an ninh

Tại hội nghị họp ở Brunei (1/8/1995) và ở Indonesia (7/1996), cơ cấu tổchức và cơ chế vận hành của ARF đã được hoàn tất

Như vậy, sau 3 hội nghị ARF, ASEAN và những nước tham gia Diễn đànnày đã xây dựng được một cơ chế hợp tác an ninh đa phương ở Châu Á – TháiBình Dương

Chương 2 QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN VÀ CƠ CHẾ HOẠT ĐỘNG CỦA DIỄN ĐÀN AN NINH KHU VỰC ARF.

2.1 Quá trình phát triển.

2.1.1 Sự phát triển về thành phần thành viên.

Từ khi thành lập đến nay, ARF đã trải qua 19 hội nghị Các hội nghị được

tổ chức vào tháng 7 hàng năm ở các nước thành viên ASEAN Số lượng thànhviên ban đầu là 18, hiện nay đã lên tới 27 nước Bao gồm: 10 quốc gia thành viêncủa ASEAN; 10 nước đối tác đối thoại của ASEAN (bao gồm Úc, Canada, TrungQuốc, EU, Ấn Độ, Nhật Bản, New Zealand, Hàn Quốc, Nga và Hoa Kỳ), cùng vớiPapua New Guinea, Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Triều Tiên, Mông Cổ, Pakistan,Bangladesh, Sri Lanka, Đông Timo

Về việc kết nạp thành viên mới, trên cơ sở Báo cáo của Chủ tịch ARF, Hộinghị ARF III tổ chức ở Indonesia (7/1996) đã thảo luận và đi tới nhất trí đưa ra cácchỉ tiêu sau:

1 Phải là những quốc gia có chủ quyền

2 Phải cam kết và hoat động một cách hợp tác nhằm đạt được những mụctiêu chính của ARF

3 Tuân thủ và tôn trọng những tuyên bố và quyết định của diễn đàn

4 Tất cả những thành viên ASEAN đương nhiên là thành viên của ARF

5 Phải là những nước có thể ảnh hưởng trực tiếp đối với hòa bình và anninh khu vực (Đông Bắc Á, Đông Nam Á và châu Đại Dương)

ARF kiểm soát ở mức độ thích hợp số lượng thành viên để bảo đảm tínhhiệu quả Tất cả các đơn xin tham gia phải được trình cho Chủ tịch ARF Chủ tịch

sẽ tham khảo ý kiến của các thành viên khác ở SOM và tìm hiểu xem liệu có sự

nhất trí kết nạp không Sự gia nhập của thành viên mới phải được sự đồng thuậncủa các bộ trưởng.

2.1.2 Các kì họp và tuyên bố quan trọng mang tính lịch sử.

- ARF - 1 là hội nghị thành lập tổ chức diễn đàn tại Băng Cốc - TháiLan vào ngày 25/7/1994 Hội nghị khẳng định ARF là diễn đàn thích hợp để tiếnhành đối thoại về các vấn đề an ninh; nhất trí triệu tập hội nghị trên cơ sở hàng 20năm và tán thành lấy các nguyên tắc của hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác Đông Nam

Á (TAC) làm nguyên tắc chỉ đạo hoạt động

Sau hội nghị thành lập, các Hội nghị tiếp theo đã đạt được một thỏa thuậncụthể về tiến trình của ARF, bàn những vấn đề có liên quan đến việc bảo đảm anninh khu vực như: Vấn đề biển Đông; vấn đề Campuchia; tình hình bán đảo TriềuTiên, Kôsvô, Trung Đông, quan hệ Ấn Độ - Pakistan; về một khu vực không vũkhí hạt nhân (SEANWFZ); cấm thử vũ khí hạt nhân (CTBT); thảo luận tài liệuphương hướng (Concept paper); thành lập các nhóm hỗ trợ giữa hai kỳ hội nghị.Các vấn đề an ninh mới như chống khủng bố, chống tội phạm xuyên quốc gia,buôn lậu ma túy

- Hội nghị ARF - 2 tại Brunei ngày 30/7/1995 đã xác định hoạt độngcủa diễn đàn được triển khai qua ba giai đoạn là: Giai đoạn một - tiến hành cácbiện pháp xây dựng lòng tin (CBMS); Giai đoạn hai - thực hiện ngoại giao phòngngừa (PD); Giai đoạn ba - giải quyết các xung đột Hiên nay, ARF đang trong tiếntrình thực hiện giai đoạn hai, tuy nhiên vẫn tập trung cho các biện pháp CBMS vàđan xen giữa CBMS và PD, nhất là tăng cường vai trò của chủ tịch ARF, trong khimột số nước muốn nhanh chóng triển khai hoạt động giải quyết xung đột

- ARF - 3 họp ngày 23/7/1996 tại Giacacta (Inđônêxia), có thêm Ấn

Độ và Mianma tham gia, nâng số thành viên lên 21 Hội nghị tiếp tục thảo luậnnhững vấn đề về tổ chức, cơ cấu, mục tiêu và phương hướng chung Sau đó Hộinghị cũng bàn thảo thẳng thắn những vấn đề liên quan đến hòa bình, an ninh khuvực như bán đảo Triều Tiên, eo biển Đài Loan, biển Đông

- ARF - 4 họp ngày 27/7/1997 tại Kuala Lumpua (Malaixia) Hội nghịđánh giá tình hình an ninh ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương tiếp tục được cảithiện, hòa bình, ổn định vẫn được duy trì mặc dù còn tồn tại những thách thức;phát triển kinh tế trở thành ưu tiên hàng đầu của tất cả các nước ARF - 4 cũngkhẳng định kết nạp Lào và Mianma vào ASEAN là đóng góp tích cực cho việctăng cường hòa bình và ổn định ở khu vực; Hiệp ước khu vực Đông Nam Á không

vũ khí hạt nhân (SEANWFZ) có hiệu lực từ ngày 27/3/1997 là cố gắng quan trọngcủa ASEAN vì an ninh khu vực; hoan nghênh nỗ lực của các bên tìm kiếm giảipháp hòa bình cho sự tranh chấp trên biển Đông; bày tỏ quan ngại về tình hìnhCampuchia đầu tháng 7/1997, giữ vững nguyên tắc không can thiệp vào nội tìnhCampuchia, công việc Campuchia do người Campuchia giải quyết, song không bỏrơi Campuchia mà ASEAN góp phần sớm khôi phục sự ổn định ở nước này, vẫn

để ngỏ cửa cho Campuchia gia nhập ASEAN, mục tiêu của 10 nước sẽ thành hiệnthực

- ARF - 14 năm 2007 tại Manila (Philippin), các đại biểu tập trungthảo luận hàng loạt các vấn đề nóng đối với an ninh toàn cầu trong đó có cuộcchiến chống khủng bố, chương trình hạt nhân trên bán đảo Triều Tiên, các điểmnóng trên thế giới

- Tại Hội nghị ARF - 16 (2009) tại Phuket (Thái Lan), dư luận trong

và ngoài khu vực đặc biệt quan tâm tới diễn đàn an ninh khu vực ASEAN lần này,bởi đây được coi là cơ hội để các bên hữu quan thương đàm, giải quyết những vấn

đề còn vướng mắc Hội nghị cũng thảo luận những biện pháp nhằm đối phó vớichủ nghĩa khủng bố, nhất là sau 2 vụ đánh bom tự sát 17/7/2009 tại khách sạn ởJakrta, Inđônêxia Trọng tâm của hội nghị lần này là tăng cường hòa bình và hữunghị.Các vấn đề nóng hổi, nổi cộm luôn được ARF hết sức lưu tâm, các quốc giatrong khu vực sẽ cùng nhau thảo luận, xem xét và đưa ra những hướng giải quyết.Điều này cho thấy ARF có hoạt động hết sức linh hoạt, tức thời

- Hội nghị Diễn đàn khu vực ARF lần thứ 17 (ngày 23/7/2010) tại HàNội (Việt Nam) các bộ trưởng đã nghe Philippin chia sẻ về tình hình xây dựng và

phát triển đất nước thời gian qua, trong đó có công tác chuẩn bị cho bầu cử Cácnước bày tỏ mong muốn cuộc bầu cử tại Philippin sẽ diễn ra tự do, công bằng, với

sự tham gia của các đảng phái, tạo điều kiện để có thể ổn định đất nước và tậptrung phát triển Các nước khẳng định sẽ phối hợp với Philippin trên tinh thần tíchcực và xây dựng, ủng hộ philippin tiếp tục hợp tác với ASEAN và Liên Hợp Quốctrong tiến trình hòa giải dân tộc và phát triển đất nước

- ARF - 18 (23/7/2011) tại Bali (Inđônêxia) Trước những vấn đề nổicộm như tình hình bán đảo Triều Tiên, vấn đề biển Đông, các nước mong muốnbán đảo Triều Tiên hòa bình, ổn định và không có vũ khí hạt nhân; sớm nối lạiđàm phán 6 bên; nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo đảm hòa bình, ổn định,

an ninh, an toàn hàng hải biển Đông; giải quyết tranh chấp giữa các bên liên quanbằng biện pháp hòa bình; tôn trọng các nguyên tắc của luật pháp quốc tế, nhất làCông ước Luật biển năm 1982 của Liên hợp quốc (UNCLOS), bảo đảm thực hiệnhiệu quả DOC; hoan nghênh việc thông qua Quy tắc hướng dẫn thực hiện DOCnhằm thúc đẩy xây dựng lòng tin, tiến tới xây dựng Bộ Quy tắc ứng xử trên biểnĐông (COC)

- ARF - 19 (12/7/2012) tại Phnômpênh (Campuchia) Tại hội nghị lầnnày, các bộ trưởng nhấn mạnh cần tăng cường các nỗ lực của khu vực cho các mụctiêu chung là hòa bình, an ninh, ổn định, hợp tác và phát triển Trong bối cảnh khuvực hiện vẫn phải đối mặt với nhiều diễn biến phức tạp và các hình thức về cả anninh truyền thống và an ninh phi truyền thống, ASEAN và ARF cần thể hiện vaitrò chủ động của mình, đặc biệt là thúc đẩy việc tôn trọng các nguyên tắc và chuẩnmực của luật pháp quốc tế, tăng cường đối thoại, xây dựng lòng tin, giải quyết hòabình các tranh chấp, không sử dụng vũ lực; đồng thời phát huy vai trò của cáccông cụ hợp tác chính trị – an ninh ở khu vực như hiệp ước TAC, SEANWFZ,Tuyên bố DOC, ARF,… vì hòa bình, ổn định, an ninh và hợp tác ở khu vực Trongthảo luận, các Bộ trưởng đề cao vai trò và những đóng góp của ARF với tư cách làdiễn đàn hàng đầu để trao đổi và hợp tác về các vấn đề chính trị – an ninh khu vực

Hội nghị cũng đã trao đổi về các vấn đề khu vực cùng quan tâm, trong đó

có tình hình Mianma, bán đảo Triều Tiên… Hội nghị hoan nghênh những tiếntriển gần đây tại Mianma và những nỗ lực của chính phủ Mianma phát triển đấtnước và hòa hợp dân tộc; hoan nghênh các cải thiện quan hệ ngoại và kinh tế vớiMianma; đồng thời đề nghị sớm dỡ bỏ tất cả các cấm vận đối với Mianma Cácnước nhất trí sẽ tiếp tục hỗ trợ Mianma tăng cường hội nhập khu vực cũng nhưquan hệ với cộng đồng quốc tế Về tình hình bán đảo Triều Tiên, các nước mongmuốn bán đảo Triều Tiên hòa bình, ổn định và không có vũ khí hạt nhân; thựchiện các nghị quyết liên quan của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc; sớm nối lạiđàm phán 6 bên; khẳng định ARF sẵn sàng góp phần tạo môi trường thuận lợi chocác bên đối thoại và trao đổi xây dựng giữa các bên.Vấn đề biển Đông là chủ đềđược quan tâm ở hội nghị ARF lần thứ 19 Nhiều nước đã phát biểu bày tỏ quanngại về các diễn biến phức tạp gần đây ở biển Đông, ảnh hưởng đến hòa bình, ổnđịnh, an ninh, an toàn và tự do hàng hải ở khu vực; theo đó, nhấn mạnh tất cả cácnước phải giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, tôn trọng luật phápquốc tế và công ước luật biển năm 1982 của Liên Hợp Quốc; thực hiện đầy đủtuyên bố về ứng xử của các bên ở biển Đông (DOC); sớm xây dựng bộ quy tắcứng xử ở biển Đông(COC); để bảo đảm hiệu quả hòa bình, ổn định và an ninh ởbiển Đông

- Đặc biệt, Hội nghị ARF lần thứ 21 tổ chức tại Brunei tháng 8-2014

đã đưa ra tuyên bố hết sức quan trọng về biển Đông trước tình hình căng thẳngtrên biển Đông thông qua việc Trung Quốc đưa giàn khoan HD981 xâm phạm chủquyền Việt Nam, đồng thời là việc Philippin đã kiện Trung Quốc ra tòa án quốc tế

Có thể thấy bước đi này của ARF là hết sức cần thiết để nêu ra tiếng nói bảo vệ anninh khu vực và chủ quyền của các nươc thành viên ASEAN

Như vậy, đánh giá chung cho thấy, bất chấp những khác biệt lớn giữa cácnước thành viên về tình hình an ninh, chính trị, kinh tế hay bản sắc văn hóa, xãhội, ARF đã đạt được một số thành tựu đáng kể, cụ thể: Thúc đẩy và ngày càng

nâng cao sự tin tưởng, hiểu biết lẫn nhau giữa các quốc gia thành viên thông quacác hành động cụ thể như: Sẵn sàng thảo luậnhàng loạt vấn đề an ninh trong một

cơ chế đa phương; tạo lập, duy trì đối thoại và tư vấn với tinh thần cởi mở, thẳngthắn; minh bạch thông tin về chính sách quốc phòng, từng bước hạn chế, phòngngừa các tranh chấp, đụng độ xảy ra giữa các quốc gia, góp phần đáng kể vào đảmbảo hòa bình, an ninh khu vực Bằng chứng là: Nhiều nước ngoài khu vực ASEANvẫn tiếp tục tỏ nguyện vọng được tham gia ARF như Kazactan, quan hệ Mỹ –ASEAN bước sang trang mới, khôi phục sự quan tâm của Mỹ với Đông Nam Ákhi Mỹ tham dự ARF ngay sau khi Hiệp ước đối tác và thân thiện (TAC) được kíkết năm 2009 Tiêu biểu nhất là nỗ lực của các quốc gia để cho ra đời Tuyên bố vềcách ứng xử của các bên ở biển Đông (DOC) với nền tảng sử dụng các nguyên tắccủa Hiệp ước TAC, tiến tới xây dựng bộ quy tắc ứng xử cho các bên ở biển Đông(COC), mới đây nhất là quy tắc hướng dẫn thực thi Tuyên bố về cách ứng xử củacác bên ở biển Đông (DOC) đã được chính thức thông qua tại Hội nghị ngoạitrưởng ASEAN –Trung Quốc diễn ra vào ngày 21/7/2011

2.2 Cơ chế hoạt động của ARF

Hội nghị Bộ trưởng ASEAN lần thứ 27 (1994) nói rằng "ARF có thể trởthành một diễn đàn tư vấn có hiệu quả ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương nhằmthúc đẩy đối thoại cởi mở về hợp tác an ninh và chính trị ở khu vực Trong bối