Giáo trình kiểm toán môi trường

DANH M C CH VI T T T ASOSAI C ăquanăKi mătoánăt iăcaoăchâu Á Asian Organization of Supreme Audit Institutions - ASOSAI BVMT B oăv ămôiătr ng BOD Nhuăc uăoxyăsinhăhóa Biochemical oxygen d

H C VI N NÔNG NGHI P VI T NAM

Ch biên:ăCAOăTR NGăS N

GIÁO TRÌNH

NHÀ XU T B N H C VI N NÔNG NGHI P - 2021

góp ph n vào công cu c b o v môiătr ng và phát tri n b n v ng đ tăn c,

đ c bi t là cung c p tài li u h c t p, gi ng d y cho sinh viên, gi ng viên ngành khoa h c môiătr ng và công ngh k thu tămôiătr ng, các nghiên c u sinh và làm tài li u tham

kh o cho đ c gi có quan tâm t iăl nhăv c ki mătoánămôiătr ng, cu n Giáo trình Ki m

toánă môiă tr ng đ căTS.ăCaoăTr ngăS năbiên so n Giáo trình này cung c p cho

ng i h c nh ng ki n th căc ăb n v ki mătoánămôiătr ng;ăcácăb c th c hi n và tri n khai m t cu c ki mă toánă môiă tr ng; gi i thi u các ví d ng d ng ki m toán môi

tr ng trong th c t

Giáoătrìnhăđ c biên so n bao g m 2 ph n và chia thành 4ăch ng:

Ph n A: KI MăTOỄNăMỌIăTR NG - Bao hàm các n i dung lý thuy tăc ăb n

v ki mătoánămôiătr ng, ph n này g mă3ăch ng:

Ch ngă1:ăGi i thi u chung v ki mătoánămôiătr ng, bao g m: Các khái ni măc ă

b n; cách phân lo i;ăđ iăt ng, m c tiêu, n iădungăvƠăỦăngh aăc a ki mătoánămôiătr ng

Ch ngă2:ăC ăs khoa h c c a ki mătoánămôiătr ng, bao g m:ăC ăs pháp lý; c ă

s th c ti n vƠăc ăs k thu t

Ch ngă3:ăQuy trình ki mătoánămôiătr ng, bao g m: Gi i thi u quy trình th c

hi n; L p k ho ch, cácăb c th c hi n m t cu c ki mătoánămôiătr ng và th c hi n k

ho chăhƠnhăđ ng

Ph n B: KI M TOÁN CH T TH I - ơyălƠăph n n i dung ki n th c nâng cao

nh m trang b thêm cho sinh viên nh ng ki n th c c n thi tăđ th c hi n m t cu c ki m toán ch t th i, m t lo i ki mătoánăth ng g p nh t c a ki mătoánămôiătr ng Ki n th c

ph năBăđ c bao g n trong n i dung c aăch ngă4

Ch ngă4: Trình bày nh ng ki n th căc ăb n v ki m toán ch t th iănh :ăKi m toán ch t th i công nghi p; ki m toán rác th i sinh ho t

s d ng giáo trình có hi u qu , sinh viên c n ph i đ c trang b nh ng ki n

th căc ăb n v : Ngu n và ch t ô nhi m; các d ng ô nhi mămôiătr ng; bi n pháp kh c

ph c ô nhi mămôiătr ng Bên c nhăđó, sinh viên nên tham kh o thêm nh ng tài li u có liênăquanănh :ăQu nălỦămôiătr ng; Công ngh môiătr ng; H th ng ISO 14000 liên

h n i dung lý thuy t trong giáo trình v i v năđ môiătr ng trong th c ti năđ có th

ng d ng, v n d ng các ki n th c m t cách hi u qu nh t

L nă đ u tiên giáo trình đ c biên so n nên không tránh kh i nh ng thi u sót Chúng tôi xin chân thành c mă nănh ng ý ki năđóngăgópăxơyăd ngăđ l n tái b n sau giáo trình s đ c c p nh p và hoàn thi năh n.ăM i ý ki năđóngăgópăxinăg i v B môn

Qu nălỦămôiătr ng, khoa Môiătr ng, H c vi n Nông nghi p Vi t Nam

Tác gi

TS.ăCaoăTr ngăS n

M C L C

L IăNịIă U iii

DANH M C CH VI T T T viii

PH N A KI MăTOỄNăMỌIăTR NG 1

Ch ng 1 GI I THI U CHUNG V KI MăTOỄNăMỌIăTR NG 1

1.1 M T S KHÁI NI M LIÊN QUAN T I KI MăTOỄNăMỌIăTR NG 1

1.1.1 S raăđ i c a ki mătoánămôiătr ng 1

1.1.2 Khái ni m v ki m toán 1

1.1.3 Khái ni m v ki mătoánămôiătr ng 2

1.1.4 M t s thu t ng liên quan 3

1.2 M CăTIểU,ă IăT NG, N IăDUNGăVĨăụăNGH AăC A KI M TOÁN MỌIăTR NG 4

1.2.1 M c tiêu c a ki mătoánămôiătr ng 4

1.2.2.ă iăt ng c a ki mătoánămôiătr ng 4

1.2.3 N i dung c a ki mătoánămôiătr ng 6

1.2.4.ăụăngh a,ăl i ích c a ki mătoánămôiătr ng 6

1.2.5 V trí c a ki mătoánămôiătr ng trong h th ng qu nălỦămôiătr ng 7

1.3 PHÂN LO I KI MăTOỄNăMỌIăTR NG 9

1.3.1 Phân lo i theo ch th ki m toán 9

1.3.2 Phân lo i theo m căđíchăki m toán 12

1.3.3 Phân lo iătheoăđ iăt ng ki mătoánămôiătr ng 12

CÂU H I ÔN T PăCH NGă1 13

Ch ngă2.ăC ăS C A KI MăTOỄNăMỌIăTR NG 14

2.1.ăC ăS PHÁP LÝ C A KI MăTOỄNăMỌIăTR NG 14

2.1.1.ăCácăquyăđ nh pháp lu t v ki mătoánămôiătr ng Vi t Nam 14

2.1.2 Các ISO v ki mătoánămôiătr ng 18

2.2.ăC ăS TH C TI N C A KI MăTOỄNăMỌIăTR NG 24

2.2.1 Ki mătoánămôiătr ng trên th gi i 24

2.2.2 Tình hình th c hi n ki mătoánămôiătr ng Vi t Nam 28

2.3.ăC ăS K THU T C A KI MăTOỄNăMỌIăTR NG 30

2.3.1 Lý thuy t chung v cân b ng v t ch tăvƠăn ngăl ng 30

2.3.2.ăPh ngăphápăxơyăd ng cân b ng v t ch tăvƠăn ngăl ng 33

2.3.3 M t s k thu tă c tính ngu n th i 37

CÂU H I ÔN T PăCH NGă2 43

Ch ngă3.ăQUYăTRỊNHăKI MăTOỄNăMỌIăTR NG 44

3.1 GI I THI U QUY TRÌNH TH C HI N KI MăTOỄNăMỌIăTR NG 44

3.2 L P K HO CH CHO M T CU C KI MăTOỄNăMỌIăTR NG 46

3.2.1.ăXácăđ nh s cam k t 46

3.2.2.ăXácăđ nh ph măviăvƠăđ aăđi m ki mătoánămôiătr ng 46

3.2.3 L p nhóm ki mătoánămôiătr ng 47

3.3.ăCỄCăB C TH C HI N M T CU C KI MăTOỄNăMỌIăTR NG 49

3.3.1 Ho tăđ ngătr c ki mătoánămôiătr ng (Pre ậ Environmental Audit) 50

3.3.2 Ho tăđ ng ki m toán t iăc ăs (On-Site Audit) 64

3.3.3 Ho tăđ ng sau ki m toán môiătr ng 69

3.4 TH C HI N K HO CHăHĨNHă NG 71

3.4.1 L p k ho chăhƠnhăđ ng 72

3.4.2 Th c hi n k ho chăhƠnhăđ ng 73

3.4.3 Quá trình theo dõi và hi u ch nh 73

3.4.4 T ng k t l i k ho chăhƠnhăđ ng 73

CÂU H I ÔN T PăCH NGă3 74

BÀI T PăCH NGă3 74

PH N B KI M TOÁN CH T TH I 76

Ch ngă4.ăKI M TOÁN CH T TH I 76

4.1 GI I THI U CHUNG V KI M TOÁN CH T TH I 76

4.1.1 Khái ni m v ki m toán ch t th i 76

4.1.2 V trí và vai trò c a ki m toán ch t th i trong ki mătoánămôiătr ng 76

4.1.3 Các y u t c n thi t c a ki m toán ch t th i 77

4.1.4 Quy mô c a m t cu c ki m toán ch t th i 77

4.2 QUY TRÌNH KI M TOÁN CH T TH I CÔNG NGHI P 78

4.2.1.ăGiaiăđo n ti năđánhăgiá 78

4.2.2.ăXácăđ nhăvƠăđánhăgiáăcácăngu n th i 84

4.2.3 Xây d ngăvƠăđánhăgiáăcácăph ngăánăgi m thi u ch t th i 89

4.3 QUY TRÌNH KI M TOÁN RÁC TH I SINH HO T 93

4.3.1 Gi i thi u chung v quy trình ki m toán rác th i sinh ho t 93

4.3.2.ăChínăb căc ăb n th c hi n ki m toán rác th i sinh ho t 94

CÂU H I ÔN T PăCH NGă4 97

BÀI T P TH C HÀNH KI M TOÁN CH T TH I 97

TÀI LI U THAM KH O 99

PH L C M T S NGHIÊN C U TH C T V KI M TOÁN CH T TH I 104

PH L C 1: KI M TOÁN CH T TH I NGÀNH B T GI Y 104

1.1 Các d li uăc ăb n 104

1.2 Xácăđ nhăvƠăđánhăgiáăcácăngu n th i 108

PH L C 2 KI M TOÁN RÁC TH I T Iă TR NGă I H C NEW BRUNSWICLK (M ) 114

PH L C 3 KI M TOÁN CH T TH IăCH NăNUỌIăBọăTH T T I XÃ L CHI, HUY N GIA LÂM, THÀNH PH HÀ N I 125

DANH M C CH VI T T T

ASOSAI C ăquanăKi mătoánăt iăcaoăchâu Á

(Asian Organization of Supreme Audit Institutions - ASOSAI) BVMT B oăv ămôiătr ng

BOD Nhuăc uăoxyăsinhăhóa

(Biochemical oxygen demand ậ BOD)

BS Tiêuăchu năAnhă(BritishăStandardăậ BS)

COD Nhuăc uăoxyăhóaăh că(Chemical oxygen demand ậ COD)

CBI Hi păh iăCôngănghi păAnhă(Conferderation of Britist Industry)

DESIRE Trìnhădi năgi măthi uăch tăth iăchoăcácăngƠnhăcôngănghi pănh

(Desmontration in Small Industries of Reducing Waste)

MC ánhăgiáămôiătr ngăchi năl c

TM ánhăgiáătácăđ ngămôiătr ng

EAPS Tiêuăchu năkhíaăc nhămôiătr ngăc aăs năph m

(Environmental Aspect Product Standard)

EL Dánănhƣnămôiătr ngă(EnvironmentalăLabeling)

EMAS H ăth ngăki mătoánăvƠăqu nălý sinh thái

(Eco-Management and Audit System) EMS;

HTQLMT

H ăth ngăqu nălỦămôiătr ngă (Environmental Management System)

FRSWC Qu nălỦăch tăth iăr năvùngăFrederiction

(Frederiction Region Solid Waste Management - FRSWC)

INTOSAI C ăquanăKi mătoánăt iăcaoăqu căt

(International Organization of Supreme Audit Institutions - INTOSAI) ISO T ăch căTiêuăchu năqu căt ă(International Standard Organization)

IPCC yăbanăLiênăchínhăph ăv ăBi năđ iăkhíăh u

(Intergovernmental Panel on Climate Change)

UNB iăh căNewăBrunswick (University of New Brunswick)

UBTVQH yăbanăTh ngăv ăQu căh i

PH N A KI MăTOỄNăMỌIăTR NG

Ch ng 1 nh m cung c p thông tin c b n v Ki m toán môi tr ng nh : Các khái

ni m v ki m toán và ki m toán môi tr ng; phân lo i ki m toán môi tr ng; đ i t ng,

m c tiêu và ý ngh a c a ki m toán môi tr ng Sau khi h c xong ch ng này, sinh viên c n

hi u đ c các n i dung sau: các khái ni m liên quan đ n ki m toán môi tr ng; phân lo i

ki m toán môi tr ng; đ i t ng, m c tiêu và ý ngh a c a ki m toán môi tr ng

1.1 M T S KHÁI NI M LIÊN QUAN T I KI MăTOỄNăMỌIăTR NG 1.1.1 S raăđ i c a ki mătoánămôiătr ng

Ki mătoánămôiătr ng có ngu n g c t khu v c B c M vào nh ngăn mă70ăc a

th k XX ơyălƠăgiaiăđo n mà n n công nghi p và kinh t c a khu v c B c M phát tri n m nh m , các lo i ch t th i,ăn c th i, khí th i phát sinh t các ho tăđ ng công nghi p và các ho tăđ ng kinh t khácăđƣălƠmă nhăh ng x u t iămôiătr ng, s ô nhi m môiătr ng lan r ng và tr nên nghiêm tr ng (William, 1998)

Tr c nh ng v năđ b c xúc v môiătr ng, hàng lo t công c lu t pháp, kinh t đƣăđ căđ aăraănh m qu n lý t tămôiătr ng và b t bu c các t ch c,ănhƠămáy,ăc ăs

s n xu t ph i tuân theo Trong b i c nhăđó, ki mătoánămôiătr ng (KTMT) đƣăđ c ra

đ iăvƠăđ c xem nh ălƠăm t công c qu n lý s c bén và hi u qu Banăđ u, KTMT ra

đ i nh m h tr các doanh nghi păt ănhơnăđápă ng trách nhi m pháp lý v b o v môi

tr ng M t th i gian sau, KTMTăđ c th a nh n là m t công c qu nălỦămôiătr ng

c aăc ăquanăqu nălỦănhƠăn c v môiătr ng (EPA Victorya, 2007)

Ki mătoánămôiătr ngăth căs ăphátătri năm nhăm ăvƠoănh ngăn mă80ăc aăth ăk ăXXă ăcácăn căB căM ăvƠăchơuăỂu,ăngƠyănayăthìănóăđƣăđ căphátătri năr ngărƣiătrênăquyămôătoƠnăc u.ăM ,ăCanada,ăAnhălƠănh ngăn căđ uătiênăth căhi năho tăđ ngăki mătoánăcóăhi uăqu ăvƠăthƠnhăcông.ăCácăn cănƠyăc ngăcóănh ngăc ăquanăti năhƠnhăho tă

đ ngăki mătoánămôiătr ngăchuyênănghi pănh tăv iănh ngălu tăs ,ăchuyênăgiaăđ yăkinhănghi m,ăcóăuyătín,ăđ căc păch ngăch ăch ngănh năđ tătiêuăchu năki mătoánăviênămôiă

tr ng (Ph măTh ăVi tăAnh,ă2006)

Ngày nay, khi v năđ ămôiătr ngăngƠyăcƠngătr ănênăph căt păvƠămangătínhăch tătoƠnăc uăthìăcƠngăcóănhi uăqu căgiaătrênăth ăgi i s ăd ngăki mătoánămôiătr ngătrongă

vi c b oăv ămôiătr ng.ă ơyălƠăm tăxuăh ngăphátătri năt tăy u,ăkháchăquan

1.1.2 Khái ni m v ki m toán

Ki m toán có ngu n g c t Latină lƠă ắAudit”,ă nguyênă b nă lƠă ắAuditing”.ă T ắAuditing”ăl i có ngu n g c t đ ng t trong ti ngăLatinăắAudive”,ăngh aălƠănghe.ăT

ngu n g c này ta có th hình dung ra hình nh c a m t cu c ki m toán c đi n, đóălƠă

vi c m tăng iăghiăchépăđ c to lên cho m tăbênăđ c l păắnghe”ăvƠăch p nh n Tr i qua

th i gian dài phát tri n, ngƠyănayăđƣăcóăr t nhi u khái ni m khác nhau v ki m toán TheoăLiênăđoƠnăKi m toán qu c t (International Federation of Accountants - IFAC) thì: “Ki m toán là vi c các ki m toán viên đ c l p ki m tra và trình bày ý ki n c a mình

v các b n báo cáo tài chính”

Vi t Nam, theo Quy ch ki mătoánăđ c l p trong n n kinh t qu c dân (Ban hành theo Ngh đ nh s 07/CP ngày 29/01/1994 c a chính ph )ăđƣăch rõ: “Ki m toán

đ c l p là vi c ki m tra và xác nh n c a ki m toán viên chuyên nghi p thu c các t

ch c ki m toán đ c l p v tính đúng đ n h p lý c a các tài li u, s k toán và báo cáo quy t toán c a các doanh nghi p, các c quan, t ch c đoàn th , t ch c xã h i khi có yêu c u c a các đ n v này”

T cách di năđ t này ta có th th y, banăđ u khái ni m ki m toán ch bó h p trong

l nhăv c tài chính, sau này m iăđ c m r ng sang nh ng l nhăv c khác, trongăđóăcóămôiătr ng M t cu c ki m toán có th hi uăđ năgi n là m t cu c ki m tra và rà soát

v i s tham gia c aăắbaăng i”ăhayăắbaănhóm” (g măng i/nhómăng i ki m toán còn

g i là ki m toán viên/đ i ki m toán; ng i/nhómăng i b ki m toán hay còn g iălƠăđ i

t ng ki mătoán;ăng i/nhómăng i th ba g i là khách hàng) và tr iăquaăbaăgiaiăđo n:

- ánhăgiá:ă ánh giá v năđ c n ki m toán th c s là gì;

- Ki m tra: So sánh nh ng v năđ c n ki m toán có tuân th tri tăđ các tiêu chu n

n i b , tiêu chu năđ aăph ngăhayătiêuăchu n,ăquyăđ nh, lu t pháp đƣăđ ra hay không và

m căđ tuân th đ năđơu;

- Ch ng nh n k t qu : Ch ng nh n hay minh ch ng k t qu ki m toán (ph i có

d u xác nh n c aăc ăquanăki m toán có uy tín)

1.1.3 Khái ni m v ki mătoánămôiătr ng

Ki mă toánă môiă tr ng là m t thu t ng b t ngu n t ngành k toán tài chính

nh m ch khái ni m v phép ki m ch ng các ho tăđ ng tác nghi p và xác nh p v s

li u (Ki m toán tài chính)

Hi n nay, trên th gi iăđƣăcóăr t nhi uăcácăđ nhăngh aăkhácănhauăv ki m toán môi

tr ng.ă N mă 1998, Vi nă th ngă m i Qu c t ICC (International Chamber of

Commerce )ăđƣăđ aăraăkháiăni măbanăđ u v ki mătoánămôiătr ngănh ăsau:“Ki m toán

môi tr ng là m t công c qu n lý bao g m s ghi chép m t cách khách quan, công khai các t ch c môi tr ng, s v n hành các thi t b , c s v t ch t v i m c đích qu n

lý môi tr ng b ng cách tr giúp qu n lý, ki m soát các ho t đ ng và đánh giá s tuân

th các chính sách c a công ty bao g m s tuân th theo các tiêu chu n môi tr ng”

Theo tiêu chu n ISO 14010 (1996) ph n 3.9 thì ki mătoánămôiătr ngăđ căđ nh

ngh aănh ăsau: “Ki m toán môi tr ng là m t quá trình th m tra có h th ng và đ c

ghi thành v n b n, bao g m vi c thu th p và đánh giá m t cách khách quan các b ng

ch ng nh m xác đ nh nh ng ho t đ ng, s ki n, h th ng qu n lý liên quan đ n môi

tr ng hay các thông tin v nh ng k t qu c a quá trình này cho khách hàng”

Theo C c B o v Môiătr ng Vi t Nam (2003), ki mătoánămôiătr ng là: ắCông

c qu n lý bao g m m t quá trình đánh giá có tính h th ng, đ nh k và khách quan

đ c v n b n hóa v vi c làm th nào đ th c hi n t ch c môi tr ng, qu n lý môi

tr ng và trang thi t b môi tr ng ho t đ ng t t”

Nh ăv y,ăđƣăcóăkháănhi uăđ nhăngh aăkhácănhauăv ki mătoánămôiătr ngăđ c

đ aăra.ăTrongănh ng đ nhăngh aăđó, đ nhăngh aăv ki mătoánămôiătr ng c a t ch c ISOăđ aăraătrongăph n 3.9 c a tiêu chu năISOă14010ăn mă1996ăđ c coi là đ yăđ và hoàn ch nh nh t T đ nhăngh aănƠyătaăcóăth rút ra nh ngăđi m m u ch t c a ki m toán môiătr ng:

Là quá trình ki m tra có h th ngăvƠăđ căghiăthƠnhăv năb n: Vi c th c hi n ki m toánămôiătr ngătuơnătheoăcácăb c, trình t trong m t h th ng nh tăđ nh T t c ho t

đ ng trong quy trình ki mătoánăđ u ph i l păthƠnhăv năb n và có s ký k t c a các bên liên quan

Ti n hành m t cách khách quan: Ki mătoánămôiătr ngăđánhăgiáăd a trên nh ng thông tin, s li u, d li uăđ c thu th p khách quan, không d aăvƠoăỦăngh ăch quan c a

b t c cá nhân, t ch c nào

Thu th păvƠăđánhăgiáăb ng ch ng ki m toán: Các s li u, d li u,ăthôngătinăđ c các ki m toán viên thu th păvƠăđánhăgiáăthôngăquaăcácăph ngăpháp,ăk n ng,ănghi p v trong quá trình ki m toán

Xácăđ nh v năđ , xem xét có phù h p v i tiêu chu n ki m toán hay không: đ i chi u b ng ch ng thu th p đ c v i các chu n m c,ăquyăđ nh, quy chu n c a pháp lu t vƠăcácăc ăquanănhƠăn c

Thông tin các k t qu c a quá trình này cho khách hàng: Cung c p k t qu ki m

toánăchoăkháchăhƠngă(ng iăđ ngăraăthuêăc ăquanăki mătoánămôiătr ng th c hi n cu c

ki mătoánămôiătr ng)

Theoă nh ă đ nhă ngh a, ki mă toánă môiă tr ng th c ch t là m t công c qu n lý

nh m ki mă tra,ă đánhă giáă tínhă hi u qu , m că đ phù h p c a các n l c b o v môi

tr ng hay h th ng qu nălỦămôiătr ng c a các nhà máy, doanh nghi păđ aăph ng.ăơyălƠăm t cu c rà soát có h th ng, liên quan t i vi c phân tích, ki m tra và xác nh n các th t c c ngănh th c ti n ho tăđ ng b o v môiătr ng c a các doanh nghi p, nhà máy nh măđ aăraăk t lu năxemăcácăc ăs đóăcóătuơnăth theo nh ngăquyăđ nh pháp lý, chínhăsáchămôiătr ng c aăNhƠăn căhayăkhôngăvƠăc ăs đóăcóăđ c ch p nh n v m t môiătr ng hay không

1.1.4 M t s thu t ng liên quan

Ki m toán viên (Auditor): Còn g iălƠăng i ki mătoánăhayăthƠnhăviênăđ i ki m toán

đ c s d ngăđ ch nh ngăng i tr c ti p tham gia, ti n hành cu c ki m toán Ki m toán viênăđ c phân chia thành ki mătoánăviênăthôngăth ng và ki mătoánăviênătr ng

Ki m toán viên tr ng (Leader of Audit team): Ki mătoánăviênătr ng hay còn g i

lƠăđ iătr ngăđ i ki mătoán,ălƠăng iăđ ngăđ u nhóm ki m toán và ch u trách nhi m chính cho vi c th c hi n toàn b cu c ki mătoánămôiătr ng

i t ng ki m toán (Auditee): Là nh ng cá nhân, t ch c ho căc ăs b ti n hành

ki m toán Thu t ng nƠyăđ c s d ngăđ ch các cá nhân, t ch c,ăc ăs mà ho tăđ ng

c a h đangăđ c ti n hành ki m toán

Khách hàng (Client): Hay còn g i là bên th ba,ăđơyălƠănh ngăng i có nhu c u

mu n bi t k t qu c a cu c ki m toán Thu t ng nƠyădùngăđ ch cácăc ăquan,ăt ch c,

cá nhân y quy n ki m toán

B ng ch ng ki m toán (Audit Evidence): Hay còn g i là ch ng c ki m toán, là

ắCácăthôngătinăđ c xác minh v s l ng ho c ch tăl ng, các b n ghi ho c tuyên b v

s ki n d a trên các cu c ph ng v n, th m tra tài li u, quan sát các ho tăđ ng và hoàn

c nh,ăcácăđoăđ c th c nghi m ho c các bi n pháp khác n m trong ph m vi ki mătoán”

Phát hi n ki m toán (Audit Findings): Là ắk t qu đánhăgiáăb ng ch ng ki m toán thuăđ c thông qua vi c so sánh chúng v i các tiêu chu n ki mătoánăđƣăth a thu n Các phát hi n ki m toán t oăc ăs cho báo cáo ki mătoán”

K t lu n ki m toán (Audit Conclusion): LƠăquanăđi m ho c s phán xét chuyên môn c a các chuyên gia ki m toán v đ iăt ng ki m toán d a trên và gi i h n các suy

M c tiêu chung c a ki mătoánămôiătr ng là ti n hành ki mătra,ăđánhăgiáăs tuân

th c aăcácăc ăquan,ăt ch c, cá nhân liên quan t i ho tăđ ng qu nălỦămôiătr ng M t khác, ki mătoánămôiătr ngăcònăh ng t i m c tiêu c i thi n và hoàn ch nh h th ng

qu nălỦămôiătr ngăchoăcácăc ăquan,ăt ch căđ căxemăxét.ăNh ăv y, ki m toán môi

tr ngăh ng t i m cătiêuăchungălƠăđemăl i l i ích cho t t c các bên tham gia

b M c tiêu c th

Các m c tiêu c th mà m t cu c ki mătoánămôiătr ngăh ng t iăđóălƠ:

- ánhăgiáăđ c s tuân th , ch p hành c a nhà máy, công ty, t ch căđ i v i chính sách, pháp lu t c aăNhƠăn c, các nguyên t c, th t c qu c t v b o v môiătr ng;

- ánhăgiáăđ c m căđ phù h p, s hi u qu c a các chính sách qu n lý môi

tr ng n i b c a công ty, nhà máy, t ch c v i lu t pháp c aăNhƠăn c;

- Xây d ng k ho chăhƠnhăđ ng nh m nâng cao hi u qu qu nălỦămôiătr ng cho các công ty, nhà máy, t ch c th c hi n ki mătoánămôiătr ng

1.2.2 ă iăt ng c a ki mătoánămôiătr ng

Thôngăquaăcácăđ nhăngh aătaăcóăth ph n nào th yăđ căcácăđ iăt ng c a ki m toánămôiătr ng.ă iăt ngăchínhăvƠăth ng g p nh t c a ki mătoánămôiătr ng là các

c ăs s n xu t công nghi p ho c các công ty v a s n xu t, v aăkinhădoanh.ă ơyăc ngăchínhălƠăđ i t ng chính gây ra nh ng v năđ v môiătr ng Tuy nhiên, ngày nay ki m toánămôiătr ngăđƣăđ c m r ng và bao trùm nhi uăl nhăv c khác nhau, doăđóăđ i

Quá trình ki m toán có th đ c th c hi năđ i v i toàn b quy trình ho tăđ ng c a cácăđ iăt ng nói trên ho c có th ch ti năhƠnhăđ i v i m tăgiaiăđo nănƠoăđóăc a quy trình s n xu t,ădoăđóăđ iăt ng c a ki m toán môiătr ngătrongăcácătr ng h pănƠyăc ngă

s khác nhau Ví d , đ i v i m t quy trình s n xu t c th (Hình 1.1) có th ti n hành xem xét toàn b quy trình s n xu tăđó, t c là bao g m t t c các y u t đ uăvƠoăvƠăđ u ra: Nguyên nhiên li u,ăn ngăl ng,ăn c, s n ph m công nghi p, các lo i ch t th iầăTuyănhiên, vi c ki mătoánăc ngăcóăth ch ti năhƠnhăđ i v i các y u t đ u vào ho căđ i v i các y u t đ u ra, th m chí ch là m t ph n nh c a y u t đ u vào ho c y u t đ u ra (Ví

d : ki mătoánăn ngăl ng, ki m toán ch t th i r n, ki m toán khí th iầ)

Hìnhă1.1.ă uăvƠoăvƠăđ u ra c a m t quá trình s n xu t

1.2.3 N i dung c a ki mătoánămôiătr ng

T cácăđ nhăngh aăv ki mătoánămôiătr ng, chúng ta có th th y n i dung chính

c a ki mătoánămôiătr ng là:

Ki mătoánămôiătr ngăđiăxemăxét,ăđánhăgiáăs tuân th so v i th t c b o v môi

tr ngăvƠăchínhăsáchămôiătr ng c a m t doanh nghi p, t ch c tuân theo các nguyên

t c gi gìnămôiătr ng trong s ch và phát tri n b n v ng Trên th c t , quá trình ki m toán môiătr ng có th di n ra m t cách t nguy n, nó ch b t bu c trong nh ngătr ng

h păđƣăđ c lu tăphápăquyăđ nh

Bên c nhăđó, m t n i dung quan tr ng khác c a ki mătoánămôiătr ng là nghiên

c u, ki m tra k các tài li u, s li u,ăcácăbáoăcáoămôiătr ng c a công ty, nhà máy trong

m t th iăgianăđ dài nh m tìm ki m nh ng sai sót, vi ph m trong các ho tăđ ng b o v môiătr ng c a nhà máy, công ty T đóăđiăđ n k t lu năxemăcácăc ăs s n xu tănƠyăđƣă

đ tăđ c m c tiêu b o v môiătr ngăđ raăhayăch a,ăđ ng th i c ngăđ đ t bi n pháp

Vi c thu th p thông tin c a m t cu c ki mătoánăđ c thông qua quá trình ph ng

v n tr c ti p các b ch ch t, cán b công nhân viên c a nhà máy ho c thông qua các

b ng câu h i ki m toán, thông qua quá trình thanh tra t i hi nătr ngầ T đóăcóăth đánhăgiáăm t cách chính xác nh t ho tăđ ng b o v môiătr ng và s tuân th các chính sách, pháp lu tămôiătr ng c aăcácăc ăs s n xu t

M t n i dung quan tr ng khác c a ki mătoánămôiătr ng là ph iăđ aăraăđ c các phát hi n ki m toán, s không phù h p và b ng ch ng h tr , ch ng minh cho nh ng phát hi n này Các phát hi n ki m toán s lƠăc ăs đ thi t l p m t k ho chăhƠnhăđ ng

c i thi n và hi u ch nh ti p theo

N i dung cu i cùng c a ki mătoánămôiătr ng đó là thi t l p báo cáo ki m toán và thông tin k t qu ki mătoánăchoăkháchăhƠngăvƠăc ăs b ki m toán

1.2.4.ăụăngh a,ăl i ích c a ki m toán môi tr ng

T cácăđ nhăngh aănêuătrênăv ki mătoánămôiătr ng, có th th y ki m toán môi

Ki mătoánămôiătr ngăđ căti năhƠnhănh măm căđíchăki mătraăvƠăđánhăgiáăs ătuơnăth ăc aăcácăc ăs ăs năxu tăđ iăv iăcácălu tăl ăvƠăquyăđ nhăkh tăkheăc aămôiătr ng.ăBanăđ u, ki mătoánămôiătr ngăch ăt pătrungăvƠoănhi măv ătrên,ătuyănhiênăcùngăv iăth iăgianăvƠăyêuăc uăth căt , ki mătoánămôiătr ngăngƠyăcƠngăđ căm ăr ngăvƠăbaoătrùmănhi uăkhíaăc nhăh n

SauăđơyălƠănh ng l i ích chính c a ki mătoánămôiătr ng:

- B o v môiătr ngăvƠăgiúpăđ m b o s tuân th cácăđi u lu t v môiătr ng cho cácăc ăquan,ăt ch c th c hi n ki mătoánămôiătr ng;

- Nơngăcaoătrìnhăđ qu n lý và nh n th c c a công nhân t i các nhà máy trong

vi căthiăhƠnhăcácăchínhăsáchămôiătr ng,ăđemăl i hi u qu t tăh nătrongăqu n lý t ng th môiătr ng, nâng cao ý th c v môiătr ngăc ngănh ătráchănhi m c a công nhân trong

l nhăv c này;

- ánhăgiáăđ c ho tăđ ngăvƠăch ngătrìnhăđƠoăt o cán b , công nhân viên c a cácănhƠămáy,ăc ăs s n xu t v ki n th cămôiătr ng;

- Thu th păđ căđ yăđ các thông tin v hi n tr ng môiătr ng c aănhƠămáy.ăC nă

c vƠoăđóăđ cung c păthôngătin,ăc ăs d li u cho cácătr ng h p kh n c p và có k

ho ch ng phó k p th i;

- ánhăgiáăđ c m căđ phù h p c aăcácăchínhăsáchămôiătr ng, ho tăđ ng s n

xu t n i b c a nhà máy v i các chính sách, th t c, lu t l b o v môiătr ng c a Nhà

n c c hi n t iăvƠăt ngălai;

- H tr vi cătraoăđ i thông tin gi aăcácănhƠămáy,ăcácăc ăs s n xu t v i nhau;

- Ch ra thi u sót, các b ph n qu n lý y u kém, t đóăđ ra bi n pháp c i thi n có

hi u qu đ qu n lý môi tr ng và s n xu t m t cách t tăh n;

- Ng năng aăvƠătránhăcácănguyăc ,ăs c v môiătr ng ng n h năc ngănh ădƠiăh n;

- Nâng cao uy tín cho công ty, c ng c quan h c a công ty v iăcácăc ăquană

h u quan

V i vai trò h t s c to l nănh ătrênăthìăki mătoánămôiătr ng không ch đ năthu n

là m t công c qu nălỦămôiătr ng mà nó còn là m t l a ch năđ phát tri n,ăc ngănh ălƠă

m tăph ngăphápăđoăđ c, tính toán, d báoătr căcácătácăđ ng x uăđ nămôiătr ng

1.2.5 V trí c a ki mătoánămôiătr ng trong h th ng qu n lý môiătr ng

a Ki m toán môi tr ng là m t b ph n c a h th ng qu n lý môi tr ng

M t h th ng qu nălỦămôiătr ngăth ng bao g m nhi u b ph n khácănhauăđ

th c hi n các ch căn ngăriêngăbi t Các ch căn ngăchínhăc a m t h th ng qu n lý môi

tr ngăthôngăth ng bao g m:

Ch c n ng l p k ho ch: Thi t l p các m cătiêu,ăchínhăsách,ăch ngătrình,ăth t c

b o v môiătr ng cho m tăc ăs c th

Ch c n ng t ch c: Thi t l păc ăc u t ch c,ăxácăđ nh rõ ch căn ng,ănhi m v ,

vai trò c a t ng b ph nătrongăc ăc u t ch c.ăXácăđ nh rõ yêu c u, tiêu chu n và nhu

c uăđƠoăt o cán b , nhân viên ph c v các b ph n c a h th ng qu nălỦămôiătr ng

Ch c n ng h ng d n và đi u khi n: H ng d n,ă thúcă đ y và th c hi n các

ch ngătrình,ăbi năphápă uătiên.ăXácăđ nh tiêu chu n th c hi n,ăđánhăgiáănhuăc u c i

ti n và qu n lý s thayăđ i

Ch c n ng thông tin: Hình thành kênh thông tin, liên l c gi a các b ph n trong

h th ng c aăc ăs ho c liên k t v iăcácăc ăs bên ngoài nh m th c hi n t t quá trình traoăđ i thông tin trong và ngoài c ăs

Ch c n ng ki m soát và đánh giá: Ch căn ngănƠyălƠăvi căđiărƠăsoátăl i toàn b các

ho tăđ ng c a h th ng qu nălỦămôiătr ng,ăđánhăgiáăcácăk t qu , hi u qu c a các ho t

đ ng b o v môiătr ng t đóăphátăhi n các t n t i, y uăkémăvƠăđ xu tăcácăc ăh i c i

ti n h th ng qu nălỦămôiătr ng

Ki mătoánămôiătr ng v iăđ c thù và ch căn ngăc a mình đƣ đóngăvaiătròăquană

tr ng vào ch căn ngăki măsoátăvƠăđánhăgiáăc a h th ng qu nălỦămôiătr ng.ăNh ăv y, trong c u trúc c a h th ng qu nălỦămôiătr ng, ki m toánămôiătr ng là công c qu n lỦăđ c s d ng phía sau c a các công c qu nălỦămôiătr ng khác

b M i quan h gi a ki m toán môi tr ng v i m t s công c khác

Nh ăđƣănóiă trên, ki mătoánămôiătr ng là m t b ph n c a h th ng qu n lý môi

tr ng, doăđóănó có m i quan h g n bó m t thi t v i các công c qu nălỦămôiătr ng khác SauăđơyălƠăm t vài ví d c th

- M i quan h gi a ki m toán môi tr ng và đánh giá tác đ ng môi tr ng

ánhăgiáătácăđ ngămôiătr ng là công c giúp nhà qu n lý d báoătr c các tác

đ ngămôiătr ng có th x y ra khi ti n hành th c hi n m t d án b t k Ch đ uăt ă

ph i l păbáoăcáoăđánhăgiáătácăđ ngămôiătr ng,ăxácăđ nhărõătácăđ ngămôiătr ng có th

x yăraăvƠăđ aăraăbi n pháp kh c ph c, b o v môiătr ngăđ h n ch cácătácăđ ngăđó.ă

Báoăcáoăđánhăgiáătácăđ ngămôiătr ngăsauăđóăs đ c h iăđ ng th măđ nh xem xét thông qua N uăbáoăcáoăđ c thông qua thì d án s đ c ti n hành Tuy nhiên, sau khi d ánăđ c ti n hành, li u các ch đ uăt ăcóăth c hi năđúngăcácăbi n pháp b o v môiătr ng nh ăđƣăcamăk tătrongăbáoăcáoăđánhăgiáătácăđ ngămôiătr ng hay không là

m t v năđ mà các nhà qu nălỦăquanătơm.ă giám sát v năđ này, các qu c gia trên

th gi iăđƣăs d ng ki mătoánămôiătr ngăđ ti năhƠnhăxemăxét,ăđánhăgiáăcácăho t

đ ngămôiătr ng mà ch d án th c hi năxemăcóăđúngăv i nh ng cam k t mà h đƣă

đ aăraăhayăkhôngă(ki mătoánătácăđ ngămôiătr ng) Chính vì v y, trongăquyătrìnhăđánhăgiáătácăđ ngămôiătr ng c a nhi uăn c trên th gi i, ki mătoánămôiătr ngălƠăb c

cu iăcùngăđ c th c hi n n c ta hi n nay, trong quy trình l păbáoăcáoăđánhăgiáătácă

đ ngămôiătr ng thì các ho tăđ ng thanh ki mătraăđ c thay th cho ho tăđ ng ki m toánămôiătr ng

- M i quan h gi a ki m toán môi tr ng và quan tr c môi tr ng

Thôngăth ng, t i m i qu c gia, d li u v ch tăl ngămôiătr ngăth ngăđ c cung c p b iăcácăđ năv th c hi n ho tăđ ng quan tr cămôiătr ng Tuy nhiên, đ b o

đ m s li u quan tr cămôiătr ngăđ c cung c p b iăcácăđ năv th c hi n quan tr c là trung th c, chính xác thì ph i c năđ n m t công c đ ki m tra và ki mătoánămôiătr ng

là m t công c h u hi u Ví d , Indonesia, t t c báo cáo quan tr cămôiătr ng c a

đ năv th c hi n ho tăđ ng quan tr c công b ph iăđ căđóngăd u xác nh n c a m tăc ăquan ki mătoánămôiătr ng đ b oăđ m s trung th c và m căđ chính xác c a các s

li u quan tr c.ăCácăc ăquanăki mătoánămôiătr ng này có th lƠăc ăquanănhƠăn c ho c

t ănhơnăđ căNhƠăn c ki m soát m t cách ch t ch thông qua h th ng c p gi y phép hành ngh ki mătoánămôiătr ng

- M i quan h gi a thanh tra môi tr ng và ki m toán môi tr ng

n c ta hi n nay, ho tăđ ngăthanhătraămôiătr ngăđ căquyăđ nh c th trong

Lu t B o v môiătr ng N i dung c aăthanhătraămôiătr ng ch y u là phát hi n các sai sót trong quá trình th c thi Lu t B o v Môiătr ng c aăcácăc ăs s n xu t, kinh doanh Công vi cănƠyăc ngălƠăm t n i dung c a ki mătoánămôiătr ng Tuy nhiên, ki m toán môiătr ngăvƠăthanhătraămôiătr ng l i khác nhau v b n ch t.ăThanhătraămôiătr ng là

ho tăđ ng b t bu căđ c th c hi n b iăc ăquanăNhƠăn c qu n lý v môiătr ng v i

m căđíchăphátăhi n các sai sót c a các doanh nghi p s n xu t, kinh doanh và ti n hành

x ph t nh ng sai ph mă đóă theoă quyă đ nh c a lu tă pháp.ă Ng c l i, ki m toán môi

tr ng không mang tính b t bu c (ch b t bu c trong nh ng tr ng h păđ c bi t do lu t phápăquyăđ nh) mà ch y uăđ c ti n hành b i s t nguy n c aăcácăc ăs s n xu t, kinh doanh Vi c th c hi n ki mătoánămôiătr ng nh măxemăxét,ăđánhăgiáănh ng h n

ch , thi u sót trong vi c th c thi pháp lu t v môiătr ngănh ngăkhôngăph iăđ ti n hành

x ph t các doanh nghi pămƠălƠăđ ch ra cho h c ăh i và bi n pháp kh c ph c, c i ti n các sai ph m và h n ch đó

T nh ng phân tích trên cho th y, gi a ki mătoánămôiătr ng và các công c

qu nălỦămôiătr ng khác có m i quan h g n bó m t thi t v i nhau, th ng nh t và h tr

l nănhauăđ t o thành m t h th ng qu nălỦămôiătr ng hi u qu

1.3 PHÂN LO I KI MăTOỄNăMỌIăTR NG

Ki mătoánămôiătr ngăđangăngƠyăcƠngăphátătri năvƠăbaoătrùmănhi uăl nhăv c,ăkhíaă

c nh môiătr ngăkhácănhauăd năt i hình thành nhi uălo i,ănhi uăd ngăki mătoánămôiă

tr ng.ăCóăr tănhi uăcáchăđ ăphơnălo iăki mătoánămôiătr ng,ăsauăđơyălƠăm tăs ăki uăphơnălo iăph ăbi nănh t

1.3.1 Phân lo i theo ch th ki m toán

C năc ăvƠoăch ăth ăki mătoánă(t căng iăti năhƠnhăcu căki mătoán), chúng ta có

th ăchiaăki mătoánămôiătr ngăthƠnhăbaălo iălƠ:ăKi mătoán môiătr ng n iăb ,ăki mătoán môiătr ng nhƠăn căvƠăki mătoán môiătr ng đ căl p

a Ki m toán môi tr ng n i b (Environmental Internal Audit)

Ki mătoánămôiătr ngăn iăb ălƠăcu căki mătoánămôiătr ngăđ căth căhi năb iăcácăki mătoánăviênăn iăb ăc aăchínhăt ăch căđó.ăHayănóiăcáchăkhácălƠăđơyălƠăvi căm tăt ă

ch căt ăđánhăgiáăcácăho tăđ ngăvƠăvi căthiăhƠnhăcácăquyăđ nhăv ămôiătr ngăc aămình

M căđíchăchínhăc aăvi căti năhƠnhăki mătoánămôiătr ngăn iăb nh m:

- T ă rútă raă bƠiă h că vƠă kinhă nghi mă v ă côngă tácă qu nă lỦă môiă tr ngă c aă c ă s ă

cu căki mătoánăđ căl păt ăbênăngoƠi

Thôngăth ng, cácăcu căki mătoánăn iăb ăđ căchínhăc ăs ăti năhƠnhăđ nhăk ătheoă

m tăth iăgianănh tăđ nhănh ngăc ngăcóăth ăđ căti năhƠnhăm tăcáchăb tăth ngănh măđápă ngăl iănh ngăthayăđ iăđángăk ătrongăh ăth ngăqu nălỦămôiătr ng,ăcácăho tăđ ng,ă

s năph m,ăd chăv ăc ăs ăNhìnăchung,ăkhiăcu căki mătoánămôiătr ngăn iăb ăđ căth că

hi năs ăt oăraăc ăh iăđ ăc ăs ăđóăc iăti năh ăth ngăqu nălỦămôiătr ngăngƠyăm tăt tăh n

b Ki m toán môi tr ng đ c l p (Environmental Independent Audit)

Ki mătoánămôiătr ngăđ căl pălƠăm tăcu căki mătoánămôiătr ngăđ căti năhƠnhă

b iă nh ng ki mă toánă viênă đ că l pă thu că cácă côngă ty,ă v nă phòngă ki mă toánă chuyênănghi p.ă ơyălƠăm tălo iăhìnhăho tăđ ngăd chăv ăt ăv năđ căphápălu tăth aănh năho că

b oăh ,ăđ căqu nălỦăch tăch ăb iăcácăhi păh iăchuyênăngƠnhăv ăki mătoánămôiătr ng.ă

Cu căki mătoánănƠyădi năraătùyătheoăyêuăc uăc aăcôngătyăho căc aăm tăbênăth ăbaăg iăchungălƠăkháchăhƠngăđ iăv iăc ăquanăki mătoán Nh ng cu căki mătoán môiătr ng đ că

l păđ căth căhi năv iănhi uălỦădoăkhácănhauăbaoăg m:

ánhăgiáăs ăthíchăh păc aăh ăth ngăqu nălỦămôiătr ngăc aăm tăc ăquanătheoăm tătiêuăchu nănƠoăđóă(Víăd ISOă14000),ăđ ăth aănh năch ngăch ămôiătr ngăđƣăđ căc păchoăc ăquanăđóălƠăh pălỦ

- ánhăgiáăđ ătinăc yăc aăm tăt ăch căcóămongămu năthi tăl păhayăti păt căthi tă

l pănh ngăh păđ ngăkinhăt ăv iăkháchăhƠng Víăd ăm tăcôngătyăđánhăgiáăs ăcungăc pănguyênăv tăli uăthôăt ăm tăđ iătácăliênădoanhăho căki mătoánăm tănhƠăth u x ălỦăch tă

th iăchoăcôngătyăđó;

- Ki mătraăxemăh ăth ngăqu nălỦămôiătr ngăvƠăho tăđ ngăth căt ă c aănóăđ tăhayăkhôngăđ tăcácăyêuăc uăhi uăch nhăđ căbi tăđƣăđ aăraătrongăcácăcu căki mătoánă

tr căđó

T ăcácălỦădoătrên, ki mătoánăđ căl păs ăcóăhaiăhìnhăth căti năhƠnh:

Tr ng h p th nh t: M tă t ă ch că đánhă giáă vi că thiă hƠnhă cácă chínhă sáchă môiă

tr ngăc aăcácănhƠăth uăph ,ănhƠăcungă ngăv tă t ăho căđ iălỦăc aănhƠăs năxu tă(g iăchungălƠăđ iătác).ă ơyălƠătr ngăh păđíchădanhăcôngătyăti năhƠnhăđánhăgiáăxemăđ iătácăkinhădoanhăc aăh ăcóătuơnăth ătheoănh ng quyăđ nh,ăth ăt căv ămôiătr ngăvƠăcácăv nă

đ ăliênăquanăhay không, thông tin h ăcungăc păcóătinăc yăhayăkhông

Víăd :ăM tăb nhăvi năthuê công ty môi tr ngăđôăth ăđ ăx ălỦăch tăth iănguyăh iă

c aămình.ăCôngătyămôiătr ngăđôăth ăcamăk tăs ăx ălỦăcácăch tăth iănguyăh iănƠyăđúngătheoăquyăđ nhăc aăphápălu t.ăHaiăbênăkỦăh păđ ngăkinhădoanhăv iănhau.ăB nhăvi năti năhƠnhăki mătoánămôiătr ngănh măki mătraăxemăcôngătyămôiătr ngăđôăth ăcóăx ălỦăch tă

th iănguyăh iăc aăh ăđúngătheoăquyăđ nhăc aăpháp lu tănh ăđƣăcamăk tăhayăkhông

Tr ng h p th hai: M tăt ăch cănƠoăđóăthuêăm tăbênăth ăbaăđ căl păti năhƠnhă

ki mătoán,ăđánhăgiáăcácăho tăđ ngăvƠăvi căthiăhƠnhăcácăquyăđ nhăv ămôiătr ngăc aăm tă

c ăs ămƠăh ăc năki mătra.ă

Víăd :ăM tăcôngătyăm ăthuêăm tăcôngătyăki mătoánămôiătr ngăti năhƠnhăki mătoánămôiătr ngăđ iăv iăm tăcôngăty conăc aăh

c Ki m toán nhà n c v môi tr ng (Environmental National Audit)

Ki mătoánănhƠăn căv ămôiătr ngălƠăm tăcu căki mătoánămôiătr ngădoăcácăc ăquanăqu nălỦăch căn ngăc aănhƠăn căvƠăc ăquanăki mătoánănhƠăn căti năhƠnhătheoă

lu tăđ nh.ăKi mătoánănhƠăn căth ngăti năhƠnhăđ ăđánhăgiá,ăki mătraăs ătuơnăth ,ăxemăxétăvi căch păhƠnhăcácăchínhăsách,ălu tăl ăliênăquanăt iăv năđ ămôiătr ngăc aăc ăquan,ă

nh mănơngăcaoăhi uăqu ăthiăhƠnhălu tăb oăv ămôiătr ng

Hi nănay, lu tăphápăv ăb oăv ămôiătr ngăc aăNhƠăn cătaăch aăcóăquyăđ nhăb tăcácăc ăquan,ăt ăch căph iăti năhƠnhăki mătoánămôiătr ng.ăDoăđó,ăki mătoánăNhƠăn că

v ămôiătr ngăth ngăítăđ căth căhi n,ăchúngăch ăđ căth căhi nătrongănh ngătr ngă

h păđ căbi t Víăd ătrongăm tăs ătr ngăh păđ căbi t, B ăTƠiănguyênăvƠăMôiătr ngăthƠnhăl păcácăt ăchuyênăgiaăđ căbi tănh măki mătra,ăđánhăgiáăcácăbáoăcáoăchuyênămônă

v ăho tăđ ngămôiătr ngăc aăm tăs ăc ăquan,ăt ăch cătr căthu căch ngăh nănh ăTrungătơmăQuanătr cămôiătr ngă - T ngăc căMôiătr ng;ăm tăkhác, trongăl nhăv căt ănhơnă

ch ngăh nănh ăv ăCông ty Vedan gơyăôănhi măn căsôngăTh ăV i, B ăTƠiănguyênăvƠăMôiătr ngăc ngăti năhƠnhăthƠnhăl păđoƠnăchuyênăgiaăti năhƠnhăki mătoánămôiătr ngă

nh măxácăđ nhăm tăcáchăchínhăxácăcácăsaiăph măc aăcôngătyănƠy

iăv iăm tăs ăqu căgia nh ăM ,ăAnh,ăCanadaầ, khiăLu tăKi mătoánămôiătr ngăđƣăđ căbanăhƠnh, vi căth căhi năki mătoánănhƠăn căv ămôiătr ngăđ căti năhƠnhăkháă

th ngăxuyênănh măđánhăgiáăvƠăphátăhi năcácăsaiăph măc aăcácăđ năv ,ăt ăch cătrongă

vi căch păhƠnhălu tăphápăv ăb oăv ămôiătr ng.ă

1.3.2 Phân lo i theo m căđíchăki m toán

C năc ătheoăcácă m căđíchămƠăcu căki mătoánă môiătr ngăh ngăt i, taăcóăth ăphơnălo iăki mătoánămôiătr ngăthƠnhăcácăd ngănh ăsau:

a Ki m toán môi tr ng pháp lý

ơyălƠăm tăcu căki mătoán môiătr ng đ căth căhi nătrênăt măv ămôănh măxemăxét,ăđánhăgiá các chính sách c a NhƠăn c v quy n s h u, s d ng và b o v ngu n tài nguyên thiên nhiên, xem xét các b lu t,ăv năb n lu t,ăquyăđ nh v b o v môiătr ng mƠăNhƠăn căbanăhƠnhăcóăphùăh păvƠăhi uăqu ăhayăkhông

C ăth ăthìăm cătiêuăc aăki mătoánăphápălỦămôiătr ngăliênăquan t iăcácăv năđ ă

nh :ăcácăm cătiêuăchínhăthu căchínhăsáchămôiătr ngăc aăđ tăn c; kh ăn ngăti păc năcácăm cătiêuănƠyăc aăphápălu tăhi năhƠnhănh ăth ănƠo?ăvi c banăhƠnhălu tăphápăcóăth ă

đ căs aăđ iăt tănh tăra sao?

b Ki m toán môi tr ng t ch c

ơyălƠălo iăki mătoánămôiătr ngăliênăquanăt iăcácăthôngătinăv ăc ăc uăqu nălỦămôiătr ngăc aăm tăcôngăty,ăcáchătruy năđ tăthôngătinăn iăb ăvƠăraăbênăngoƠi,ăch ngătrìnhăđƠoăt o,ărènăluy năki năth cămôiătr ng,ănơngăcaoăỦăth căb oăv ămôiătr ngăc aăcánăb ăcôngănhơnăviênăc aăm tăcôngăty

Lo iăki mătoánănƠyăđ căbi tăcóăíchătrongăvi cătraoăđ iăthôngătinăvƠăkinhănghi mă

s năxu t,ăqu nălỦămôiătr ngăc aăcácăcôngătyăv iănhau

c Ki m toán môi tr ng k thu t

ơyălƠăm tăcu căki mătoánămôiătr ngănh măđánhăgiáătrangăthi tăb ,ămáyămócăc aăcácădơyătruy năs năxu t,ăquáătrìnhăv năhƠnh,ăho tăđ ngăc aăchúng

Ki mătoánămôiătr ngăk ăthu tălƠăm tălo iăhìnhăki mătoánăph ăbi năvƠăr ngărƣiă

nh t,ăđ căbi tăth ngăđ căs ăd ngăđ ăki mătoánăchoăcácăc ăs ăs năxu tăcôngănghi p,ă

ch ngăh nănh ăki mătoánăch tăth iăr n,ăki mătoánăch tăth iăkhí

1.3.3 Phân lo iătheoăđ iăt ng ki m toán môiătr ng

C năc ăvƠoăcácăđ iăt ngăc aăki mătoánămôiătr ng, ng iătaăcóăth ăphơnăchiaă

ki mătoánămôiătr ngăraălƠmăr tănhi uălo i,ăb iăl ăđ iăt ngăc aăki mătoánămôiătr ngă

r tăđaăd ngăvƠăphongăphú.ăSauăđơyălƠăm tăvƠiăd ngăki mătoánămôiătr ngăth ngăg pătheo cách phơnălo iănƠy

a Ki m toán h th ng qu n lý môi tr ng

Ki mătoánăh ăth ngăqu nălỦămôiătr ngălƠăquáătrìnhăth mătraăcóăh ăth ngăvƠăđ căghiăthƠnhăv năb năvi căthuăth păvƠăđánhăgiáăm t cách khách quanăcácăb ngăch ngănh m: Xácăđ nhăh ăth ngăqu nălỦămôiătr ngăc aăm tăt ăch căcóăphùăh păv iănh ng tiêu chu năki mătoánăc aăcácăh ăth ngăqu nălỦămôiătr ngăhayăkhông?

Xácăđ nhăxemăh ăth ngăđóăcóăđ căthiăhƠnh hi uăqu ăhayăkhôngăvƠăthôngăbáoăk tă

qu ăchoăkháchăhƠng

b Ki m toán ch t th i

Ki mătoánăch tăth iălƠăvi căquanăsát,ăđo đ c,ăghiăchépăcácăs ăli u,ăthuăth păvƠăphơnătíchăcácăm uăch tăth i,ănh măng năng aăvi căphátăsinhăraăch tăth i,ăgi măthi uăvƠăquayăvòng ch tăth i.ăKi mătoánăch tăth iălƠăb căđ uătiênătrongăquáătrìnhăt iă uăhóaăvi căt nă

d ngătri tăđ ătƠiănguyênăvƠănơngăcaoăhi uăqu ăs năxu t.ă

c Ki m toán n ng l ng

Ki mătoánăn ngăl ng là vi c xem xét, ki mătra,ăxácăđ nh m căđ tiêu th n ngă

l ngă(đi n, d u,ăthan,ăn cầ)ăt i m t nhà máy hay m tăc ăs s n xu t trong m t giai

đo n c th đ đánhăgiáăm căđ phù h p gi a các thông tin v n ngăl ng có th đ nh

l ngăđ c v i các chu n m căđƣăđ c thi t l p

M c tiêu c a ki mătoánăn ngăl ngăh ng t i là:

+ ánh giá m căđ tiêuăhaoăn ngăl ng trên m tăđ năv s n ph măc ngănh ătìnhă

tr ng s d ngăn ngăl ng th c t c a dây chuy n công ngh ;

+ So sánh k t qu ki m toán v i các tiêu chu năvƠăđ xu tăph ngăánăc i thi n tình hình s d ngăn ngăl ng t iăđ năv nh m gi măchiăphíăn ngăl ng;

+ So sánh hi u qu s d ngăn ngăl ng gi a các nhà máy khác nhau

d Ki m toán tác đ ng môi tr ng

Ki mătoánătácăđ ngămôiătr ng là m t d ngăc ăb n c a ki mătoánămôiătr ng,

đ c hi u là quá trình ki m tra có h th ngăcácătácăđ ng môiătr ng th c t c a m t d ánăđangăho tăđ ng d a vào các s li u quan tr cămôiătr ng nh m gi m thi u r i ro v môiătr ng

M c tiêu chính c a ki mătoánătácăđ ngămôiătr ngăh ng t i là:

+ ánhăgiáăcácătácăđ ngămôiătr ng th c t c a m t t ch căkhiăđiăvào ho tăđ ng

so v iăcácătácăđ ngăđƣăđ cătrìnhăbƠyătrongăbáoăcáoăđánhăgiáătácăđ ngămôiătr ng (Báo cáoă TM)ăc a t ch căđó

+ Ki m tra, giám sát các ho tăđ ng b o v môiătr ng và gi m thi uătácăđ ng môi

tr ngăđƣăđ c cam k tătrongăbáoăcáoă TMăsoăv i th c t và m t s v năđ có liên quan khác c a m t t ch c

CÂU H I ÔN T PăCH NGă1

Câu 1: Phân tích và so sánh các khái ni măc ăb n v ki mătoánămôiătr ng?

Câu 2: Phân tích các m c tiêu c a ki mătoánămôiătr ng?

Câu 3: Trình bày các n iădungăc ăb n c a ki mătoánămôiătr ng?

Cơuă4:ăụăngh aăc a ki mătoánămôiătr ng trong công tác qu nălỦămôiătr ng?

Câu 5: Trình bày các cách phân lo i ki mătoánămôiătr ng?

C h ng 2 C S C A KI MăTOỄNăMỌIăTR NG

Ch ng 2 trình bày các ki n th c liên quan t i c n c pháp lý, c s k thu t và

c s th c ti n c a ki m toán môi tr ng Sau khi h c xong ch ng 2, sinh viên c n

hi u đ c các n i dung c b n nh sau: C s pháp lý c a ki m toán môi tr ng; C s

th c ti n th c hi n ki m toán môi tr ng; C s k thu t c a ki m toán môi tr ng

đ ngămôiătr ng trong m iăl nhăv c

Lu tă BVMTă n mă 2014ă baoă g mă 170ă đi u, đ că phơnă chiaă thƠnhă 20ă ch ngă

g m:ăCh ngă1 - Nh ngăquyăđ nhăchung;ăCh ngă2 - Quy ho ch BVMT, đánhăgiáămôiătr ng chi năl c ( MC), đánhăgiáătácăđ ngămôiătr ng ( TM) và k ho ch hóa công tác b o v môiătr ng;ăCh ngă3 - BVMT trong s d ng tài nguyên thiên nhiên;

Ch ngă 4 - ng phó v i bi nă đ i khí h u;ă Ch ngă 5 - BVMT bi n và h iă đ o;

Ch ng 6 - BVMT n c,ăđ tăvƠăkhôngăkhí;ăCh ngă7 - BVMT trong ho tăđ ng s n

xu t, kinh doanh d ch v ;ăCh ngă8 - BVMTăđôăth ,ăkhuădơnăc ;ăCh ngă9 - Qu n lý

ch t th i;ăCh ngă10 - X lý ô nhi m, ph c h i và c i thi nămôiătr ng;ăCh ngă11 - Quy chu n k thu tămôiătr ng, tiêu chu nămôiătr ng;ăCh ngă12 - Quan tr c môi

tr ng;ăCh ngă13 - Thôngătinămôiătr ng, ch th môiătr ng, th ngăkêămôiătr ng và báoăcáoămôiătr ng;ăCh ngă14 - Trách nhi m c aăcácăc ăquanăqu nălỦănhƠăn c v BVMT;ăCh ngă15 - Trách nhi m c a m t tr n t qu c Vi t Nam, t ch c chính tr - xã

h i, t ch c xã h i - ngh nghi p và c ng đ ng dơnă c trongă BVMT;ă Ch ngă 16 - Ngu n l căBVMT;ăCh ngă17 - H p tác qu c t v BVMT;ăCh ngă18 - Thanh tra,

ki m tra, x lý vi ph m, gi i quy t tranh ch p, khi u n i, t cáo v môiă tr ng;

Ch ngă19 - B iăth ng thi t h i v môiătr ng;ăCh ngă20 - i u kho n thi hành

- Các v n b n d i lu t

Bên c nh lu t BVMT, h th ng các thôngăt ,ăngh đ nhăvƠăcácăv năb năd i lu t khác c aăNhƠăn căc ngălƠănh ngăc năc pháp lý quan tr ng c a các ho tăđ ng qu n lý

môiătr ng nói chung và ki mătoánămôiătr ngănóiăriêng.ă ơyăcóăth coi là nh ngăđi u kho n ki m toán quan tr ngăđ c s d ng khi ti n hành th c hi n các cu c ki m toán môiătr ng liên quan t i s tuân th pháp lu t c a các t ch căt ănhơn.ăM t s cácăv nă

b năd i lu t quan tr ng liên quan t iăl nhăv c qu nălỦămôiătr ngănh ăsau:

i) M t s Ngh đ nh quan tr ng

Ngh đ nh s 18/2015/N -CP ngày 01/04/2015ăquyăđ nhăv ăquyăho ch BVMT, MC,ă TM,ăk ho ch BVMT;

Ngh đ nh s 19/2015/N -CP ngày 01/04/2015ăquyăđ nhăchiăti tăthiăhƠnhăm t s ă

đi uăc aălu tăBVMTă2014;

Ngh đ nh s 38/2015/N -CPăngƠyă24/04/2015ăquyăđ nh v qu n lý ch t th i và

ph li u;

Ngh đ nh s 155/2016/N -CPă ngƠyă 18/11/2016ă quyă đ nh v x ph t vi ph m hƠnhăchínhătrongăl nhăv c b o v môiătr ng;

Ngh đ nh s 40/2019/N -CPăngƠyă13/5/2019ăquyăđ nh v s aăđ i, b sung m t s

đi u c a các Ngh đ nhăquyăđ nh chi ti t,ăh ng d n thi hành Lu t B o v môiătr ng ii) CácăThôngăt

Thôngă t ă s 27/2015/TT-BTNMTă ngƠyă 29/05/2015ă quyă đ nh v ánhă giáă môiă

tr ng chi năl c,ăđánhăgiáătácăđ ngămôiătr ng và k ho ch b o v môiătr ng;

Thôngă t ă s 35/2015/TT-BTNMTă ngƠyă 30/06/2015ă quyă đ nh v B o v môi

tr ng khu kinh t , khu công nghi p, khu ch xu t, khu công ngh cao;

Thôngăt ăs 36/2015/TT-BTNMT ngày 30/06/2015ăquyăđ nh v Qu n lý ch t th i nguy h i;

Thôngă t ă s 31/2016/TT-BTNMTă ngƠyă 14/10/2016ă quyă đ nh v B o v môi

tr ng c m công nghi p, khu kinh doanh, d ch v t p trung, làng ngh vƠăcácăc ăs s n

QCVN19/2009/BTNMT - Quy chu n k thu t Qu c gia v khí th i công nghi p

b M t s v n b n lu t v ki m toán môi tr ng

T iăVi tăNam,ăn iădungăki mătoánămôiătr ng cònăch aăđ căquyăđ nh m t cách

rõ ràng, tuy nhiên ki mătoánămôiătr ng đƣăđ căđ c p t i trongăm tăs ăv năb n lu t,

c ăth ănh ăsau:

- Lu t B o v môi tr ng n m 2014

Kho nă7, i uă6ăLu t B oăv ămôiătr ngă2014ăquyăđ nhăNh ngăho tăđ ngăb oăv ămôiătr ngăđ căkhuy năkhích,ătrongăđóăcóăho tăđ ng:

ắ uăt ăxơyăd ngăc ăs ăs năxu tăthi tăb ,ăd ngăc ăb oăv ămôiătr ng;ăcungăc păd chă

v ăb oăv ămôiătr ng;ăth căhi năki mătoánămôiătr ng;ătínăd ngăxanh;ăđ uăt ăxanh”.ă

- Chi n l c phát tri n ki m toán nhà n c đ n n m 2020

Chi năl căphátătri năki mătoánăNhƠăn căđ năn mă2020ăbanăhƠnhăkèmătheoăNgh ăquy tăs ă927/2010/UBTVQH12ăngƠyă19/4/2010ăc aă yăbanăTh ngăv ăQu căh i

M că 3,ă i mă 3.3.2.2ă (Th că hi nă chi nă l că đƠoă t o,ă b iă d ngă cánă b ,ă côngă

ch c):ăắXơyăd ngăvƠăđ iăm iăch ngătrình,ăn iădungăđƠoăt oătheoăt ngăch cădanhăg nă

v iătiêuăchu năhoáăcánăb ;ăg nălỦălu năv iăth căti n,ăk tăh pătrangăb ăki năth cănghi pă

v ăv iăvi c nơngăcaoăph măch tăchínhătr ,ăđ oăđ căv năhoáăngh ănghi p,ăki năth căphápă

lu tăvƠăk ăn ngăth căhƠnhănh măđápă ngăđ căyêuăc uăth căhi nănhi măv ăki mătoánăbáoăcáoătƠiăchính,ăki mătoánătuơnăth ăvƠăki mătoánăho tăđ ng;ăb iăd ng,ăb ăsungăm tă

s ăn iădungăđƠo t oăv ăm tăs ăl nhăv căki mătoánăm iănh ;ăki mătoánămôiătr ng,ăki mătoánătráchănhi măkinhăt ,ăki mătoánăho tăđ ng,ăki mătoánăchuyênăđ ;ăt ngăc ngăđƠoăt oănghi păv ăki mătoánătrongămôiătr ng, côngăngh ăthôngătin;ăđƠoăt oăngo iăng ,ătinăh căchoăcánăb ,ăcôngăch c,ăđ căbi tălƠăchoăKi mătoánăviênănh măđápă ngănhuăc uăh iănh pă

qu căt ”

- Quy t đ nh s 42/2008/Q -KTNN c a T ng ki m toán Nhà n c ngày 14/01/2008

Quy tăđ nhănƠy cóăn iădungăquy đ nhăthƠnhăl pănhómăcôngătácăv ăki mătoánămôiă

tr ngăt ăn mă2008 N iădungănh ăsau:

+ C ă cácă thƠnhă viênă trongă nhómă thamă giaă cácă cu că h pă c aă INTOSAIă vƠă

ASOSAI;

+ aăn iădungăki mătoánămôiătr ngăvƠoăK ăho chăhƠnhăđ ngăth căhi năChi nă

l căphátătri năKTNNăđ năn mă2020ă(Chi năl cănƠyăđƣăđ căUBTVă Qu căh iăc aă

Vi tăNamăphêăchu n);

+ V ăQuanăh ăqu căt ăc aăKTNNăVi tăNamăđƣăvƠăđangăch ătrìăvi căbiênăd chăcácătƠiăli uăh ngăd năv ăki mătoánămôiătr ngăc aăINTOSAI,ăASOSAIăđ ăcácăki mătoánăviênăcóăđi uăki năti păc n;

+ăNhómăcôngătácăv ăki mătoánăho tăđ ngă(KTH )ăc aăKTNNă(đ c thƠnhăl păt iăquy tăđ nhăs ă1761/Q -KTNNăngƠyă12/11/2012)ăđƣăxơyăd ngăChi năl căphátătri năvƠă

K ăho chăhƠnhăđ ngăth căhi năchi năl căphátătri năki mătoánăho tăđ ngăc aăKTNN.ă

N iădungănƠyăđƣăđ căc ăth ăhóaăt iăQuy tăđ nhăs ă1145/Q -KTNN ngày 09/10/2013

c aăT ngăKi mătoánăNhƠăn căv ăbanăhƠnhăắK ăho chăchi năl căphátătri năKTNNăgiaiă

đo nă2013-2017”

- Quy t đ nh s 1030/2009/Q -TTg ngày 20/7/2009 c a Th t ng Chính ph phê duy t “ án phát tri n ngành công nghi p môi tr ng Vi t Nam đ n n m 2015,

t m nhìn đ n n m 2025”

Kho nă4ăM căIIIă i uă1ăquyăđ nh:ăắHìnhăthƠnhăvƠăphátătri năm ngăl iăt ăch că

d chă v ă môiă tr ng,ă baoă g m:ă d chă v ă quană tr că môiă tr ng;ă d chă v ă phơnă tíchă môiă

tr ng;ăd chăv ăt ăv năđánhăgiáătácăđ ngămôiătr ng,ăki mătoánămôiătr ng,ăápăd ngă

s năxu tăs chăh n;ăd chăv ăthuăgom,ăv năchuy n,ăx ălỦ,ătáiăch ăch tăth i;ăd chăv ăthi tă

k ,ăch ăt o,ăxơyăd ngăh ăth ngăx ălỦămôiătr ng;ăd chăv ăt păhu n,ăđƠoăt oănơngăcaoă

n ngăl căv ăb oăv ămôiătr ng”

- Quy t đ nh s 1216/Q -TTg ngày 5/9/2012 c a Th t ng Chính ph phê duy t Chi n l c b o v môi tr ng qu c gia đ n n m 2020, t m nhìn đ n n m 2030

Kho nă2ă i uă1ăquyăđ nh:ăắKhuy năkhíchăápăd ngămôăhìnhăqu nălỦămôiătr ngătheoătiêuăchu năISOă14000,ăs năxu tăs chăh n,ăki mătoánăch tăth i,ăđánhăgiáăvòngăđ iă

s năph m,ăcácămôăhìnhăqu nălỦămôiătr ngătiênăti nătrongăs năxu t,ăkinhădoanh”

c Các rào c n pháp lý trong ki m toán môi tr ng

Ki mă toánă môiă tr ngă đƣă vƠă đangă đ c quan tâm nhi uă h nă n c ta trong

nh ngăn măv a qua, tuy nhiên vi c tri n khai và áp d ng ki mătoánămôiătr ng còn g p nhi uăkhóăkh nădo thi uăcácăquyăđ nh mang tính pháp lý c aăNhƠăn c Các rào c n chính v m t pháp lý c a ki mătoánămôiătr ng n c ta nh sau:

+ Ch aăcóăc ăch h tr c th cho các t ch c (doanh nghi p,ăc ăs s n xu t)

th c hi n ki mătoánămôiătr ng, doăđóăkhôngăthúcăđ yăđ c tính t nguy n c a các t

ch c trong vi c th c hi n ki mătoánămôiătr ng;

+ Thi uăcácăv năb năphápălỦăquyăđ nh rõ ch căn ng,ăquy n h n ki m toán môi

tr ngătrongătr ng h p các t ch c bu c ph i ti n hành ki mătoánămôiătr ng;

+ Thi u các chu n m c,ăh ng d n, c m nang v ki mătoánămôiătr ng nói riêng cho các t ch c;

Vào cu i nh ngăn mă70ăvƠăđ u nh ngăn mă80 c a th k XX, v i s phát tri n

m nh m c a ngành công nghi p cácăn c B c M và châu Âu làm n y sinh nhi u

v năđ v ô nhi mămôiătr ng, yêu c u b o v môiătr ng tr thành nhi m v quan

tr ng c a các qu căgiaănƠy.ăTr cătìnhăhìnhăđó, nhi u qu căgiaăđƣăxơyăd ng và thi t l p

h th ng qu nălỦămôiătr ng c a riêng mình nh m gi i quy t tri tăđ các v năđ môi

tr ng phát sinh

Các qu căgiaăđiătiênăphongătrongăvi c thi t l p h th ng qu nălỦămôiătr ng có th

k t iănh :ăM , Canada B c M ; Anh,ă c châu Âu Nh n l c c a các qu c gia này mà nhi u tiêu chu n liên quan t i h th ng qu nălỦămôiătr ngăđ căraăđ iănh :ăTiêu chu n BS 7750 c a Anh; tiêu chu n NSF 110 c a M ; tiêu chu n CSA c a Canada hayă Quyă đ nhă ắQu nă lỦă sinhă tháiă vƠă l că đ ki mă đ nh”ă cùngă v i b tiêu chu n ISO 9000 c a liên minh châu Âuầ Tuy nhiên, v năđ môiătr ng là m t v năđ toàn

c u, đòiăh i s h p tác và ph i h p ch t ch gi a các qu c gia trên th gi i.ăDoăđó, vi c phân tán và khác bi t trong các h th ng qu nălỦămôiătr ng c aăcácăn c trên th gi i

tr thành các rào c n,ăkhóăkh năcho qu nălỦămôiătr ng toàn c u

Tr c nhu c u c n ph i có m t h th ng qu nălỦămôiătr ng chung và th ng nh t cho các qu c gia trên th gi i thì t ch c Tiêu chu n qu c t (ISO)ăđƣăxơyăd ng và công

b b tiêu chu n ISO 14000 v h th ng qu nălỦămôiătr ngăvƠoăn mă1996.ă

- M c đích

B tiêu chu năISOă14000ăraăđ i v i m căđíchăchungălƠăh tr vi c b o v môi

tr ng và ki m soát ô nhi m, đápă ng yêu c u c a kinh t , xã h i

M căđíchăc ăb n c a ISO 14000 là h tr các t ch c trong vi c phòng tránh các nhăh ngămôiătr ng phát sinh t ho tăđ ng s n xu t, phân ph i và tiêu th s n ph m

ho c các d ch v c a t ch căđó.ăM t khác, khi th c hi n ISO 14000 các t ch c có th

đ m b o r ng các ho tăđ ng môi tr ng c aămìnhăđápă ngăđ c các yêu c u lu t pháp

hi n t iăvƠăt ngălai.ăISOă14000ăc g ngăđ tăđ c m căđíchănƠyăb ng cách cung c p cho

t ch c ắcác y u t c a m t HTQLMT có hi u qu ” ISO 14000 không thi t l p hay b t

bu c ph i tuân theo các yêu c u v ho tăđ ngămôiătr ng m t cách c th Các ch c

n ngănƠyăthu c t ch căvƠăcácăđ năv ph trách v pháp lu t trong ph m vi ho tăđ ng

c a t ch c

- Ph m vi áp d ng

Ph măviăđi u ch nh c a b tiêu chu năISOă14000ălƠăắnh ng tiêu chu n liên quan

t i các thi t b và h th ng qu nălỦămôiătr ng”ăph m vi này không bao g m cácăl nh

v cănh :

- Ph ngăphápăthanhătraănh ng y u t gây ô nhi m;

- Nh ng h n ch đ i v i nh ng y u t gây ô nhi m và nh ng nhăh ng;

- M căđ tácăđ ngăđ nămôiătr ng;

- Tiêu chu n hoá s n ph m

T ph m vi trên, ta có th th y rõ r ng b tiêu chu n ISO 14000 không liên quan

đ n nh ngăquyăđ nh lu t pháp qu c gia v môiătr ng Nh ng h n ch đ i v i nh ng

y u t gây ô nhi m, nh ng nhăh ng và m căđ tácăđ ngăđ nămôiătr ng v nălƠăđ c quy n c a các nhà ch c trách B tiêu chu n ISO 14000 ch cung c p m t công c qu n

lý cho các t ch c mu n ki măsoátăl nhăv cămôiătr ngăc ngănh ănh ngătácăđ ngăđ n môiătr ng c a mình

- C u trúc n i dung

B tiêu chu nă ISOă14000ăđ c phân chia theo hai h th ng là: ánh giá v t

ch căvƠăđánhăgiáăv s n ph m bao g mă6ăl nhăv c:

H th ngă đánhă giáă t ch c g mă 3ă l nhă v c: i) H th ng qu nă lỦă môiă tr ng (EMS - Environmental Management System); ii) Ki mă toánă môiă tr ng (EA - Environmantal Audits); iii) ánhă giáă ho tă đ ng môiă tr ng (EPE - Environmental Performance Evaluation)

H th ngă đánhă giáă s n ph m g mă 3ă l nhă v c: i) ánhă giáă vòngă đ i s n ph m (LCA - Life Cycle Assessment); ii) Ghiă nhƣnă môiă tr ng (EL - Environmental Labeling); iii) Tiêu chu n khía c nhămôiătr ng c a s n ph m (EAPS - Environmental Aspect Product Standard)

Quanăđi m ch đ o c a b tiêu chu n ISO 14000 là: H th ng qu nălỦămôiătr ng đóngăvaiătròătrungătơmăvƠănh ng tiêu chu n khác s góp ph n h tr cho các nhân t nh trongă chínhă sáchă môiă tr ng và h th ng qu n lý c a t ch c Bên c nh nh ng tiêu chu n trong ISO/TC207 còn có r t nhi u tiêu chu n k thu t khác mà các công ty có th

s d ng trong h th ng qu nălỦămôiătr ng c a mình: Ví d , nh ng tiêu chu n cho vi c

th c hi năđoăl ngătrongămôiătr ng và các tiêu chu năliênăquanăđ n nh ng yêu c u trong l păđ t Ngoài ra, còn có r t nhi u u banăISOăkhácăc ngănghiênăc u phát tri n

lo i tiêu chu n này

Hình 2.1 C u trúc c a b tiêu chu n ISO 14000

b Các ISO v Ki m toán môi tr ng

Ki mătoánămôiătr ng n mătrongăl nhăv c th 2 c a h th ng đánh giá v t ch c thu c b tiêu chu n ISO 14000 bao g m 4 tiêu chu n c th là:

ISO 14010 - H ng d n ki mătoánămôiătr ng: Các nguyên t c chung

ISO 14011 - H ng d n Ki mătoánămôiătr ng: Th t c ki m toán ậ Ki m toán

- N i dung ISO 14010 - H ng d n ki m toán môi tr ng: Các nguyên t c chung

Tiêu chu năISOă14010ăđ c thi t l p nh măđ aăraăcácănguyênăt căchungăđ h ng

d n cho công tác Ki mătoánămôiătr ng t i các t ch c

Vi c ki mătoánămôiătr ng c n ph iăđ c ti n hành t pătrungăvƠoăcácăđ iăt ng đƣăđ căxácăđ nh rõ rƠngăvƠăđ căv năb n hóa Các bên ch u trách nhi m v đ iăt ng

ki mătoánăc ngăph iăđ căphơnăđ nh m tăcáchărõărƠngăvƠăđ căghiăthƠnhăv năb n

M t cu c ki mă toánă môiă tr ng ch đ c ti n hành n u sau khi th o lu n v i khách hàng ki mătoánăviênătr ng ch c ch n r ng: i) ƣăcóăđ yăđ các thông tin thích

tiêu chu n khác

h p v đ iăt ng c n ki m toán; ii) Cóăđ yăđ ngu n l căđ th c hi n cu c ki m toán; iii) Có s h pătácăthíchăđángăc aăbênăđ c ki m toán

M t cu c ki mătoánămôiătr ng khi th c hi n ph i tuân th các nguyên t cănh ăsau:

* Yêu c u v m c đích và ph m vi

Vi c ki m toán ph iăđ c ti n hành d a trên m căđíchădoăkháchăhƠngăđ ra Ph m

vi ki m toán s do ki mătoánăviênătr ng quy tăđ nh Tuy nhiên, quy tăđ nh này có s tham kh o ý ki n c a khách hàng nh măđ tăđ c các m c tiêu mà h đ ra Ph m vi ph i nêu b tăđ c m căđ và ranh gi i ki mătoán.ăTr c khi ti n hành ki m toán, đ i ki m toán c n ph i thông báo rõ m căđíchăvƠăph m vi ki mătoánăchoăđ iăt ng ki m toán

* Yêu c u v tính khách quan, đ c l p và trung th c

b oăđ m tính khách quan cho các phát hi n và k t qu ki m toán thì các thành viên c aăđ i ki m toán ph iălƠăng iăđ c l p v i các ho tăđ ng do h ki m toán Các

ki m toán viên ph iălƠăng i có tính khách quan, không thành ki n và không mâu thu n

v l i ích trong su t quá trình ki m toán

i v i vi c s d ng ki m toán viên n i b ho c thành viên khác bên ngoài thì

c n ph i do khách hàng xem xét, quy tăđ nh Ki m toán viên n i b ph iălƠăng i không

có trách nhi m liên quan tr c ti păđ n ho tăđ ng đ c ki m toán

Thành viên c aăđ i ki m toán ph iălƠăng i có ki n th c, k n ngăvƠăkinhănghi m

đ đ măđ ngăcácătráchănhi m ki m toán

* Yêu c u v s c n tr ng ngh nghi p c n có

th c hi n và t ch c t t m t cu c ki m toán môi tr ng, các ki m toán viên

c năcóăđ s c n tr ng, chuyên c n, k n ngăvƠăkh n ngăphánăxétăt t

M i quan h gi aăcácăthƠnhăviênăđ i ki m toán và khách hàng ph i là m i quan h tin c y và c n tr ng Tr khi có các yêu c u v vi c b o m t các thông tin

Các ki m toán viên c n ph i tuân th các th t căđ m b o ch tăl ng

* Yêu c u v tính h th ng

Vi c ki mătoánămôiătr ng ph iăđ c ti n hành theo các nguyên t c chung và tuân theoăcácăh ng d năliênăquanăđ n các lo i ki mătoánămôiătr ngăt ngă ng

nâng caoăđ ch c ch năvƠăđ tin c y thì vi c ki mătoánămôiătr ng ph iăđ c

t ch c theo đúngănghi p v đ căxácăđ nhărõărƠng,ăđ căv năb n hóa và tuân theo các

th t c có h th ng

* Yêu c u v tiêu chu n, b ng ch ng và phát hi n ki m toán

Xácăđ nh các tiêu chu năđánhăgiáălƠăm t vi c r t quan tr ng trong quá trình ki m toán M căđ chi ti t c a tiêu chu năđánhăgiáăph iăđ c th ng nh t gi a ki m toán viên

tr ngăvƠăkháchăhƠng,ăđ ng th i ph iăđ c thông báo rõ v iăđ iăt ngăđ c ki m toán Cácăthôngătinăt ngă ng ph iăđ c thu th p, phân tích, x lý và l p thành h s ăđ

s d ng làm b ng ch ng ki mătoánăvƠăđ ki m tra xem tiêu chu n ki mătoánăcóăđ c đápă ng hay không

B ng ch ng ki m toán ph i có ch tăl ngăvƠăđ v s l ng sao cho khi so sánh các b ng ch ng ki m toán v i các tiêu chu n ki m toán, các ki m toán viên làm vi c

đ c l p v i nhau v năđ tăđ c k t qu t ngăt

* Yêu c u v đ tin c y c a các phát hi n và k t lu n ki m toán

Cu c ki mătoánămôiătr ng ph iăđ c thi t k và th c hi n sao cho khách hàng và các ki m toán viên có s tinăt ng c n thi tăvƠoăđ tin c y c a các phát hi n và k t lu n

ki m toán

B ng ch ng thu th păđ c trong quá trình ki mătoánăth ng là các thông tin s n

có và m t ph n ph thu c vào gi i h n v th i gian và ngu n l c c a cu c ki m toán Chính vì v y trong m t cu c ki m toán luôn có y u t không ch c ch năvƠăng i s

d ng các k t qu ki m toán ph i bi t rõ s không ch c ch n này

Ki m toán viên ph i cân nh c các h n ch liênăquanăđ n các b ng ch ng thu th p khi ki m toán và ch p nh n s không ch c ch năđóătrongăcácăphátăhi n và k t qu ki m toán,ăđ ng th i ph iătínhăđ n các d ki n này khi ti n hành l p k ho ch và t ch c

ki m toán

Ki mătoánăviênăc ngăph i c g ng thu th păđ c nhi u các b ng ch ng ki m toán

đ đ m b oăđ chính xác cho các phát hi n và k t lu n ki m toán

* Yêu c u v báo cáo đánh giá

Các phát hi n ki m toán ho c tóm t t các phát hi n ki m toán ph iăđ c thông báo cho khách hàng trong b n báo cáo.ăBênăđ c ki m toán ph i nh năđ c m t b n báo cáo, tr tr ng h p đ c bi t do khách hàng không cho phép

Báo cáo ki m toán b t bu c ph i có các n i dung sau: (1) căđi m nh n d ng c a

t ch căđ c ki m toán và khách hàng; (2) M căđíchăvƠăph m vi ki mătoánăđƣăđ c

th o lu n; (3) Các tiêu chu năđƣăđ c th ng nh tăđ s d ngălƠmăc năc t ch c ki m toán; (4) Th i gian và th i h n ki m toán; (5) Các thành viên c aăđ i ki m toán; (6) Các

đ i di năbênăđ c ki m toán tham gia vào quá trình ki m toán; (7) Cácăquyăđ nh v b o

m t k t qu ki m toán; (8) Danhăsáchăcácăn iăg i báo cáo ki m toán; (9) Tóm t t quá trình ki m toán (bao g m c cácăkhóăkh năg p ph i trong quá trình ki m toán); (10) Các

k t lu n ki m toán Ngoài các thông tin b t bu c k trên thì trong báo cáo ki m toán có

th có thêm các n i dung khác tùy theo yêu c u, tính ch t c a m i cu c ki m toán

- N i dung ISO 14011 - H ng d n Ki m toán môi tr ng: Th t c ki m toán -

Ki m toán H th ng qu n lý môi tr ng

ISOă14011ăđ c ban hành nh m ch rõ m căđíchăc a vi c ki m toán HTQLMT, vai trò và trách nhi m c a các bên tham gia trong quá trình ki mătoánăvƠăđ aăraăm t quy trình ki m toán m u cho các t ch c ti n hành

* M căđíchăc a ki m toán HTQLMT

Vi c ti n hành cu c ki m toán HTQLMT nh măđ t t i các m cătiêuănh ăsau:ă + Xácăđ nh s phù h p c a HTQLMT c a t ch căđ c ki m toán so v i các tiêu chu n ki m toán HTQLMT;

+ Xácăđ nh rõ HTQLMT c a t ch căđ c ki mătoánăcóăđ c áp d ng và duy trì

m t cách hoàn h o hay không;

+ Xácăđ nhăcácăc ăh i c i ti n HTQLMT c a t ch căđ c ki m toán;

+ ánhăgiáăkh n ngăc i thi n h th ng qu n lý n i b đ b oăđ m HTQLMT c a

t ch c liên t c phù h p và có hi u qu ;

+ ánhăgiáăHTQLMTăc a m t t ch căđ thi t l p m i quan h h p tác Ví d v i bên cung ng ho c b n hàng liên doanh, liên k t

* Vai trò và trách nhi m c a các bên tham gia

Nh ăđƣăđ c p ph n trên, m t cu c ki mătoánămôiătr ng g m có 3 bên tham gia: Ch th ki mătoánăhayăđ i ki mătoán;ăđ iăt ng ki mătoánăhayăc ăs b ki m toán

và khách hàng hay bên th ba

Khách hàng: Khách hàng khi tham gia vào cu c ki m toán ph i có trách nhi m

nh ăsau: i) Xácăđ nh các nhu c u c n thi tăđ i v i cu c ki m toán; ii) G p g , ti p xúc

v iăđ iăt ng ki mătoánăđ cóăđ c s h pătácăđ yăđ vƠăđ xu t các quá trình; iii) Xác

đ nhărõăđ iăt ng ki m toán; iv) L a ch n ki m toánăviênătr ng ho căc ăquanăki m toán và cho ý ki n v c ăc uăđ i ki m toán; v) Trao th m quy n và cung c p ngu n l c thích h păđ ti n hành ki m toán; vi) Thông qua các tiêu chu n ki m toán HTQLMT; vii) Thôngăquaăch ngătrìnhăki m toán; viii) Ti p nh n báo cáo ki mătoánăvƠăxácăđ nh

vi c phân phát báo cáo

i ki m toán: Khi ti n hành l a ch năcácăthƠnhăviênătrongăđ i ki m toán c n

ph i b oăđ măđ i ki m toán có kinh nghi m, ki n th c, k n ngăđ th c hi n cu c ki m toán C n ph i chú ý t i các yêu c u và các v năđ sau:

Ph iăcóătrìnhăđ theoăđúngăyêuăc u (Xem ph n n i dung ISO 14012);

+ăXácăđ nh rõ lo i t ch c, quá trình, ho tăđ ng ho c các ch căn ngăc n ki m toán;

+ Xácăđ nh s thành viên, kh n ngăngônăng và ki n th c c aăcácăcáănhơnătrongăđ i

ki m toán;

+ Chú ý t i mâu thu n gi aă cácă thƠnhă viênă trongă đ i ki m toán v iă đ iă t ng

ki m toán;

+ Chú ý t i các yêu c u c a khách hàng, các bên công nh n và ch ng nh n k t qu

i t ng ki m toán: Trách nhi m và ho tăđ ng c aăđ iăt ng ki m toán bao g m:

+ Thông báo cho nhân viên m căđíchăvƠăph m vi ki m toán khi c n thi t;

+ Cung c păcácăph ngăti n c n thi tăchoăđ i ki mătoánăđ b oăđ m quá trình

ki m toán ti t ki m và hi u qu ;

+ C các cán b có trách nhi măvƠăđ uyătínăđ làm vi c v iăđ i ki mătoán;ăh ng

d năđ aăđi m ki m toán và b oăđ măsaoăchoăđ i ki m toán n măđ c các yêu c u v an

toàn, s c kh e và các yêu c u khác c a t ch c;

+ Cho phép s d ngăcácăph ngăti n, thi t b , nhân s , tài li u, thông tin và h s ă

liên quan khi các ki m toán viên yêu c u;

+ Ph i h p cùng các ki mătoánăviênăđ đ trìnhăvƠăđánhăgiáăcácăm căđíchăki m toán c năđ tăđ c;

+ Nh năbáoăcáoăđánhăgiá,ătr tr ng h p khách hàng yêu c u b o m t

- N i dung ISO 14012: H ng d n ki m toán môi tr ng: Chu n trình đ đ i v i

ki m toán viên

N i dung chính c a tiêu chu năISOă14012ăđ c p t i các yêu c u v chuyên môn,

k n ngăvƠăkinhănghi m c a các ki m toán viên và ki mătoánăviênătr ng

* Yêu c u chung v i m t ki m toán viên

Các thành ki mătoánăviên,ăđ c bi t là ki mătoánăviênătr ng ph i có k n ngăthƠnhă

th o, ki n th c chuyên môn sâu r ng,ăđ căđƠoăt o bài b n, có b ng c p và nh ng v n

đ c n thi t khác Theo tiêu chu n ISO 14012 thì các ki mătoánăviênăđ t yêu c u ph i là

ng i có h c v năđ căđƠoăt o chính quy v công tác ki m toán môi tr ng c th là: + Có kinh nghi m trong công tác (t 4-5ăn mătr lên);

+ Ph iălƠăng iăkháchăquan,ăđ c l păvƠăcóăn ngăl c;

+ Công b ng không thành ki n;

+ Có k n ngăgiaoăti p cá nhân t t;

+ Cóăkhuynhăh ng t p th ;

+ Cóăcácăđ cătínhănh :ăQuy c , t m , th c t ,ăh ng t i k t qu

Ngoài nh ng yêu c u trên thì các ki m toán viên và ki mătoánăviênătr ng c n thi t ph i có nh ng am hi u sâu v :

+ H th ng qu nălỦămôiătr ng và các tiêu chu n;

+ Các quy trình, th t c và các k thu t ki m toán;

+ Các lu tăvƠăcácăquyăđ nh v môiătr ng có liên quan;

+ Cácăl nhăv c liên quan c a khoa h c và công ngh môiătr ng;

+ăCácăl nhăv c k thu tăvƠămôiătr ng thích h p v nh ng khâu v n hành c a các

c ăs liên quan

Chi ti t các yêu c u v chuyên môn, nghi p v ,ăt ăch tăđ oăđ c c a m t ki m toán viênăđ căquyăđ nh c th trong tiêu chu n ISO 14012 ho c TCVN: ISO 14012/1997

2.2.ăC ăS TH C TI N C A KI MăTOỄNăMỌIăTR NG

2.2.1 Ki mătoánămôiătr ng trên th gi i

a Ki m toán môi tr ng t i M

Ho tăđ ng ki m toán môiătr ng b tăđ uăđ c th c hi n M vƠoăđ u nh ng

n mă1970,ăkhiăđóăm t s nhƠălƣnhăđ o c a các ngành công nghi păt ănhơnăđƣăth a nh n

hi u qu c a ho tă đ ng ki mă toánă môiă tr ng n i b vƠă đƣă ti n hành th c hi n các

ch ngătrìnhăki m toán này trong các công ty c a h Ngành công nghi p hóa ch t là ngƠnhăđ u tiên áp d ng ho tăđ ng ki mătoánămôiătr ngătrongăl nhăv căt ănhơnăt i M vào nh ngăn mă1970 (United States of Environmental Protection Agency, 1997)

Sauăđó,ăđ n cu i nh ngăn mă1970ăvƠăđ u nh ngăn mă1980, các t ch c Chính

ph , các c v nămôiătr ng và nh ngăng i làm lu t t i M c ngăb tăđ u th a nh n

hi u qu c aăcácăch ngătrìnhăki mătoánămôiătr ng y ban An ninh và Th tr ng là

c ăquanănhƠăn căđ u tiên M s d ng ki mătoánămôiătr ngănh ăm t công c qu n

lý H đƣă bu că baă côngă tyă nhƠă n c là: US Steel; Allied Chemical và Occidental Petroleum ph i ti n hành ki mătoánămôiătr ng n i b nh m đánhăgiáămôiătr ng t nhiên và các trách nhi m v môiătr ng c aăcôngătyăđ công b cho các c đôngătrong

nh ngăbáoăcáoăhƠngăn m (United States of Environmental Protection Agency, 1997) Trongăgiaiăđo nănƠy,ăcácăquyăđ nh v môiătr ng M c ngăngƠyăcƠngătr lên

ph c t p và ch t ch h n.ăDoăđó, vi c không tuân th cácăquyăđ nh v môiătr ng s làm gia t ngăchi phí cho cácăc ăs s n xu t V i vi c thông qua các b lu t nh : B lu t

ắB o v và Ph c h i tài nguyên” n mă1976;ăB lu t ắTráchănhi m, b iăth ng và ng phóămôiătr ng”ăn mă1980, C c B o v môiătr ng M đƣănh n m nh vai trò th c hi n cácăch ngătrình ki mătoánămôiătr ng n i b t iăcácăc ăs s n xu t T đó,ănhi u nhà

qu nălỦămôiătr ng c aăcácăcôngătyăđƣăphátătri n và s d ng ki mătoánămôiătr ng n i

b nh ăm t công c đ gi m chi phí và trách nhi m pháp lu t v i vi c không tuân th cácăquyăđ nh v b o v môiătr ng c a nhƠăn c

Trong nh ngăn măg năđơy,ăv i hành lang pháp lý c a b lu tăắTuơnăth các quy

đ nhăliênăbang”ăcùngăv i các quy tăđ nh ch đ o c a Th t ng chính ph mà các c ăquan liên bang c a M đƣăđ aăraăcácăquyăđ nh và trách nhi m nghiêm ng t liên quan t i

b o v môiătr ng K t qu là, ki mătoánămôiătr ngăđ c th a nh năvƠăđ tăđ c thành công trong c haiăl nhăv căt ănhơnăvƠăl nhăv c công Hi n nay, ho tăđ ng ki m toán môi

tr ng M không ch d ng l i ph mă viă trongă n că mƠă cònă đ c th c hi n trên

ph m vi qu c t

Cácăl nhăv c ki mătoánămôiătr ng c th đ c tri n khai trên th c t ph m vi

qu c gia và qu c t c a M bao g m: Ki m toán qu nălỦămôiătr ng;ăđánhăgiá c ăh i phòng ng a ô nhi m; các tiêu chu n ki mătoánăvƠăcácăc ăquanăki m toán chuyên nghi p

đ c hình thành Hình 2.2 ch ra các lo i hình ki mătoánămôiătr ngăth ngăđ c ti n hành t i các bang c aăn c M

Theo chi uăt ngăd n c a hình chóp, vi c l a ch n th c hi n gi m d n, tuy nhiên quy mô ki m toán l i toàn di năh n.ăVí d , các cu c ki mătoánăắTuơnăth ”ăvƠăắChuy n

nh ng quy n s h u”ăđ c ch n l a làm công c qu nălỦămôiătr ng nhi uăh năsoăv i các ki mătoánăđánhăgiáăắHo tăđ ngăxanh”ă(cácăho tăđ ng b o v môiătr ng: Tái s

d ng và tìm ki m các s n ph m thân thi n môi tr ng) ho căđánhăgiáăắr iăro”ăn iămƠăcác ki mătoánăviênăđánhăgiáăcácăr iăroăkhôngăđ c ki m soát c ng v i các yêu c u v s tuân th Tuy nhiên, theo chi uăt ngăc a hình chóp thì quy mô ki m toán ngày càng

ph c t păh n

Ngu n: United States of Environmental Protection Agency, 1997

Hình 2.2 Phân b các lo i ki mătoánămôiătr ng đ c th c hi n t i M

b Ki m toán môi tr ng t i châu Âu

Ngu n: Nguy n Th Ng c Ánh & Cao Tr ng S n, 2016

Hình 2.3 Chu k t ng quát Ch ngătrìnhăKi m toán và Qu n lý sinh thái (EMAS)

Ki mătoánămôiătr ng du nh p vào châu Âu t B c M vào nh ngăn mă70ăsauăđóăphát tri n m nh m trong nh ngăn mă80 c a th k XX Thángă4/1995,ăắCh ngătrìnhă

ki m toán và qu nălíăsinhăthái”ă(EMAS)ăngƠyăcƠngătr nên có hi u l căvƠăđ c phát tri n

m nh Ch 2ăn măsauăkhiăđ c công b , đƣăcóăt ng s 386 công ty chơuăỂuăđ ngăkỦă

Ho tăđ ngăxanh

R iăro môiătr ngă

H ăth ngă

Qu nălỦămôiătr ng

S ătuơnăth ăcácăchínhăsách Chuy nănh ngăquy năs ăh u

T ng quan Tr

Chính sách Tr

Ki m toán Tr

Ch ngătrình

Tr

Quan tr c Tr

thamăgiaăch ngătrìnhăEMAS,ătrongăđóăch y u là các công ty c aă c v i 293 công ty Các nhà s n xu tă đ ngă kíă th c hi n EMAS ph i t cam k t th c hi n ki m toán môi

tr ng và l p báo cáo v môiătr ng Các cu c ki m toán này ph i do các ki m toán viên

đ c l p t bên ngoài th c hi n Quy trình c aăEMASăđ c mô t trong hình 2.3

Bên c nh h th ng EMAS, ho tăđ ng ki mătoánămôiătr ng t i chơuăỂuăcònăđ c

h tr b i b tiêu chu n ki m soát ch tăl ng ISOă9000ă(raăđ iăn m 1987) và b tiêu chu năISOă14000ă(raăđ iăn mă1995)ă- B tiêu chu n v H th ng qu nălỦămôiătr ng bao g m nhi u tiêu chu n liên quan tr c ti p và gián ti p t i ki mătoánămôiătr ng

c Ki m toán môi tr ng t i Anh

AnhălƠăn căđ u tiên ti p nh n ki m toán môi tr ng t M vào nh ngăn mă70ă

c a th k XXăthôngăquaăcácăcôngătyăđa qu căgia.ăBanăđ u, ki mătoánămôiătr ng ch

đ c áp d ng m t s côngătyătrongăl nhăv c công nghi p, sauăđó đ c th c hi n h u

h t các ngành công nghi p vào nh ngăn mă1990.ă

năn mă1994, Hi p h i công nghi păAnhă(CBI)ăđƣăxu t b n tài li uăh ng d n

ki mătoánămôiătr ng cho ho tăđ ngăth ngăm i nh m thu h p các l h ng trong h

th ng qu nălỦămôiătr ng c a các ngành s n xu t công nghi p.ăCBIăđƣăkêuăg i t t c các công ty thu c liên hi p Anh th c hi n ki m toánămôiătr ng Trongăn mă1994,ăVi n Tiêu chu n Anh qu căđƣăcôngăb b tiêu chu n BS7750, mô t chi ti tăcácăđ căđi m c a

h th ng qu nălỦămôiătr ng, nhi u n i dung trong b tiêu chu nănƠyălƠăc ăs quan

tr ng cho ho tăđ ng ki m toán c a qu c gia này (William, 1998)

N mă1995, Chính ph Anhăđƣăcôngăb H th ng Ki m toán và Qu n lý sinh thái -

V ngăqu c Anh (UK-EMAS) áp d ngăchoăcácăl nhăv c công i uănƠyăđánhăd u vi c

ki mătoánămôiătr ng không ch đ c ti n hành l nhăv căt ănhơnămƠăcònăđ c các

l nhăv căcôngădoănhƠăn c qu n lý (Ph mă c Hi uă&ă ng Th Hòa, 2009)

Ngày nay, ki mătoánămôiătr ngăđ c th c hi n m nh m vƠăđóngăvaiătròăquană

tr ng trong vi c b o v môi tr ng trong ho tăđ ng s n xu t kinh doanh t i Anh Theo

s li uăđi u tra c a CBI,ăKTMTăđƣăgiúpăchoăcácădoanhănghi păvƠăcácăl nhăv c trong n n kinh t c a Anh thuăđ c nh ng k t qu đángăl uătơmă(B ng 2.1)

B ng 2.1 L i ích kinh t do ki mătoánămôiătr ng mang l i t i m t s l nhăv c Anh qu c

L nh v c Bi n pháp th c hi n sau ki m toán môi tr ng Chi phí ti t ki m hàng n m (b ng Anh) Th i gian hoàn v n

i n (truy n

t i đi n) Gi m t n th t nh thay th dây d n m i b ng đ ng 27.000 2 n m

d Ki m toán môi tr ng t i m t s n c châu Á

M c dù ki mă toánă môiătr ngă đ c du nh p vào châu Á khá ch m so v i các

n c châu Ểuănh ngăm t s qu c gia chơuăỄăc ngăđƣăđ aăho tăđ ng ki m toán môi

tr ng vào trong h th ng qu nălỦămôiătr ng c a mình

T i nă , ho tăđ ng ki mătoánămôiătr ngăđ căđ aăvƠoăh th ng qu n lý môi

tr ng qu c gia t nh ngăn mă1990.ăN mă1993,ă y ban N ngăsu tăqu căgiaă nă ăth că

hi năd ăánăắTrình di n gi m ch t th i t i các ngành công nghi p nh ”, trong khuôn kh

d án quy trình DESIRE (Desmontration in SmallăIndustriesăofăReducingăWaste)ăđ c thi t l păđ ti n hành ki m toán ch t th i Quyătrìnhăki mătoánăch tăth i nƠyăsauăđó đƣă

đ căphátătri n và ápăd ngăr ngărƣi,ăđemăl i các hi u qu cao (India NPC, 1994)

Indonesia c ngălƠăm tăn că ăchâu Á ngăd ngăkháăhi uăqu ăho tăđ ngăki mătoánămôiătr ngătrongăh ăth ngăqu nălỦămôiătr ng.ă ăqu nălỦăch tăl ngăn căt iăcácăl uă

v căsôngătrongăph măviătoƠnăqu c, Chínhăph ăIndonesia đƣăyêuăc uăcácănhƠămáyăd cătrênăcácăb ăsôngăph iăn păbáoăcáoăquanătr căch tăth iăđ nhăk ă i u đángăchúăỦălƠăcácăbáoăcáoăquanătr cănƠyăph iăđ căcácănhƠăki mătoánămôiătr ngăki mătraăvƠăxácănh n.ăDoăđó,ănh ngăbáo cáo này th ngăr tăchínhăxácăb iăc ăquanăqu nălỦămôiătr ngăc aăIndonesiaăs ăti năhƠnhăl păs ăđenăv iănh ngănhƠăki mătoánămôiătr ngăkhôngătrungăth căvƠăkhôngăchoăh ăti păt călƠmăvi c.ăNh ngăsaiăsótăc aăbáoăcáoăquanătr căch tăth iăs ă

đ căphátăhi năkhiăc ăquanăqu nălỦămôiătr ngăti năhƠnhăthanhătraăng uănhiênăvƠăb tă

ng (Manfred Schereiner, 2002)

2.2.2 Tình hình th c hi n ki mătoánămôiătr ng Vi t Nam

Khái ni m ki mătoánămôiătr ng v n còn là m t khái ni m m i n c ta, khi

nh c t i ki mătoánămôiătr ng, ng iătaăth ngăliênăt ng t iăl nhăv c ki m toán tài chính Trên th c t , ki mă toánă môiă tr ng tuy có ngu n g c t ki m toán tài chính

nh ngăl i khác bi t hoàn toàn v b n ch t Trong khi ki m toán tài chính t p trung vào các ho tăđ ng s d ng ngu n kinh phí, các báo cáo tài chính thì ki mătoánămôiătr ng

l i t p trung vào s tuân th lu t pháp v môiătr ng, phát hi n nh ng h n ch trong h

th ng qu nălỦămôiătr ngăvƠătìmăc ăh iăđ kh c ph c các h n ch đó.ăNóiăcáchăkhác,

ki mătoánămôiătr ngăcóăđ i t ng và m c tiêu riêng,ăđ c l p v i ki m toán tài chính

Vi c thu t ng ki mătoánămôiătr ngăkhôngăđ c hi u bi t m t cách chính xác

n c ta m t ph n là do hi nănayăcácăquyăđ nh pháp lu t v qu nălỦămôiătr ngăch aăđ

c p t i ho tăđ ng ki mătoán.ăN c taăđƣăcóăLu t Ki mătoánănh ngăđ iăt ng c a b lu t này ch là nh ng báo cáo tài chính, các ho tăđ ng có s d ng ngu n kinh phí c a Nhà

n c Ngay c B Khoa h c & Công ngh khi chuy n ng b tiêu chu n ISO 14000 sang

Ti ng Vi tă c ngă d chă khôngă sátă ngh aă thu t ng ắKi mă toánă môiă tr ng”.ă Thu t ng ắEnvironmentalăAudit”ăkhiăđ c chuy n sang ti ng Vi t l iălƠă ắ ánhă giáămôiătr ng”ă

đi u này càng khi n cho khái ni măắKi mătoánămôiătr ng”ăítăđ c bi t t i ho c bi t t i

m tăcáchăkhôngăchínhăxácă(CaoăTr ngăS nă&ăNguy n Th H ngăGiang,ă2019)

M c dù thu t ng ki mătoánămôiătr ng còn khá m i m vƠăch aăđ c hi u bi t

m tăcáchăchínhăxácănh ngăcácăn i dung c a ki mătoánămôiătr ngăđƣăvƠăđangăđ c th c

hi n cácăc ăs công nghi păvƠăcácăcôngătyăd i nhi u tên g i khácănhauănh :ăRà soát môiătr ng, t ngăquanămôiătr ng, ki măsoátămôiătr ngăhayăđánhăgiáătácăđ ng môi

tr ng (Tr nh Th Thanh & Nguy n Th Hà, 2003)

Theo LêăV năKhoa (2010), khi phân tích h th ng qu nălỦămôiătr ng trên th

gi i và Vi tăNamăc ngăđƣăch rõ s khác bi t ch trên th gi i các ho tăđ ng ki m toánămôiătr ng là b ph n cu i cùng c a h th ng qu nălỦămôiătr ng,ătrongăkhiăđóă

n c ta ho tăđ ng ki mătoánămôiătr ngăđ c thay th b ng các ho tăđ ng thanh ki m tra (Hình 2.4)

Ngu n: Lê V n Khoa, 2010

Hình 2.4 Qu nălỦămôiătr ng trên th gi i và Vi t Nam

Tuy nhiên, nh có s h p tác qu c t mà ho tăđ ng ki mătoánămôiătr ngăđ c

th c hi n và hi u bi t nhi uăh nă n c ta M t s d án qu c t đƣăm các l p t p hu n

v h th ng qu nălỦămôiătr ng, ki mătoánămôiătr ng, các ho tăđ ng trình di n công nghi pănh :ăD án môiătr ng Vi t Nam - Canadaă(1997);ăkhóaăđƠoăt o v h th ng qu n lỦămôiătr ng và các công c h tr do gi ng viên Hy L p trình bày T ng c c oăl ng

ch tăl ngă(1999)ầăNh ng l p t p hu n giúp cho nh ng nghiên c u v môiătr ng Vi t Nam và nh ngăl nhăv c có liên quan có thêm nh ng ki n th c và cách ti p c n m i

Hi n nay, ki mă toánă môiă tr ng Vi t Nam ch y u m i d ng l i v nă đ

ki m toán ch t th i công nghi p,ăch aăti p c n các m c tiêu ki mătoánăkhácăđƣăđ c

th c hi n trên th gi iănh ăki m toán h th ng qu nălỦămôiătr ng,ăcácăch ngătrìnhăquan tr c, ki mătoánăcácătácăđ ngămôiătr ng, b nh vi n, b tăđ ng s nầ M t s ví d

Giaiăđo n ho tăđ ng

c a các d án

Ki m toán Môiătr ng

v ki m toán ch t th i công nghi p n c ta có th k t iănh :ăNhƠămáyăgi y V n

i m, Nhà máy gi yăHoƠngăV năTh , Công ty gi y ng Nai, Nhà máy hóa ch t Vi t Trì, Nhà máy bia Capital, NhƠămáyăbiaă ôngăNamăỄầ K t qu banăđ u cho th y, có

th c i thi năđ cămôiătr ng m t cách kinh t và h u hi u thông qua vi c qu n lý

b ng khu v c s n xu tătrênăc ăs nâng cao ý th c c a cán b , công nhân trong các c

s s n xu t (Ph m Th Vi t Anh, 2006)

Trongăgiaiăđo n hi n nay, do các quyăđ nh pháp lu t v b o v môiătr ng n c

ta ngày càng hoàn thi n và ch t ch , ngày càng có nhi u nhà máy, công ty s n xu t công nghi p chú tr ng t i vi c b o v môiătr ng trong các ho tăđ ng c a mình H th ng ISO 14000 v h th ng qu nălỦămôiătr ngăngƠyăcƠngăđ c nhi uăc ăs s n xu t, kinh doanhăđ ngăkỦăápăd ng.ăTrongăquyăđ nh c a b ISO này thì các công ty, nhà máy tham gia bu c ph i ti n hành ki mătoánămôiătr ng n i b đ i v i toàn b h th ng qu n lý môiătr ng c a h ă ơyălƠăc ăh iăđ cho ho tăđ ng ki m toánămôiătr ng phát tri n

V i s h tr c a tiêu chu n qu c t ISO 14000 (hay tiêu chu n Vi t Nam TCVN 14000), quyăđ nh v h th ng qu nălỦămôiătr ng,ătrongăđóăcóăcácăquyăđ nh v ki m toánămôiătr ng Cùng v i s vào cu c c aăcácătr ngăđ i h c, các nhà nghiên c u, h a

h n trongăt ngălaiăg n, ki mătoánămôiătr ng s tr thành m t công c qu n lý môi

tr ng h u hi u và ph bi n n c ta

2.3.ăC ăS K THU T C A KI MăTOỄNăMỌIăTR NG

ti n hành Ki mătoánămôiătr ng, vi c ng d ng thành t u khoa h c, k thu t là

h t s c c n thi t Trong quá trình ki m toán, các k thu t tính toán cân b ng v t ch t,

n ngăl ng,ăđoăl ngăvƠă c tính ngu n th iăcóăỦăngh aăquanătr ng giúp ki m toán viên môiătr ng phát hi n sai sót, h n ch c a các t ch c b ti n hành ki m toán

2.3.1 Lý thuy t chung v cân b ng v t ch tăvƠăn ngăl ng

Theoăđ nh lu t b o toàn v t ch t, trong m t h th ng, khi có quá trình bi năđ i v t

ch t x y ra, m t ch t m tăđiăthìăph i sinh ra ch t khác, v t ch t không bao gi m tăđiăhayănóiăcáchăkhácăchúngăđ c b o toàn T đ nh lu t này, ta có th thi t l păđ căcácăph ngătrìnhăđ tính toán s bi năđ i c a v t ch tăvƠăn ngăl ng trong các h th ng khác nhau, ta

g i chúng là cácăph ngătrìnhăcơnăb ng v t ch t ho căph ngătrìnhăcơnăb ngăn ngăl ng