Bai 33 On tap tong hop chuan bi cho bai kiem tra tong hop cuoi nam

Kiến thức: - Thông qua bài giảng, giúp học sinh thấy qua cách miêu tả cảnh vượt thác trên sông Thu Bồn, bài văn đã ca ngợi sức mạnh lao động của con người giữa thiên nhiên hùng vĩ .Qua đ[r]

Trang 1

CHUYÊN ĐỀ: TRUYỆN HIỆN ĐẠI Tuần 20

1 Kiến thức: - Thông qua tiết học, giúp học sinh hiểu:

+ Dế sống độc lập từ bé, sẵn sàng tự lập cuộc đời riêng, nhưng lại có tính kiêu ngạo ,nghênhngang, tự đắc, dẫn đến một việc làm đáng ân hận suốt đời đó là bài học đường đời đầu tiên của

Dế Mèn

+ Lời kể từ nhiên, sinh động có óc quan sát tinh tế và trí tưởng tượng phong phú của nhà văn vềthế giới loài vật

- HS nắm được nghệ thuật đặc sắc kết hợp giữa miêu tả và kể chuyện của đoạn trích

2 Kĩ năng: Rèn kỹ năng đọc và tóm tắt truyện

- Rèn kỹ năng tìm hiểu chi tiết trong tác phẩm văn xuôi, kỹ năng phân tích nhân vật

3 Thái độ: - Giáo dục đức tính khiêm tốn, biết học hỏi những người xung quanh, biết ân hận vềviệc làm sai trái

4 Định hướng phát triển năng lực: - Năng lực tự học, sáng tạo, hợp tác,

II Chuẩn bị

- Thầy: tìm hiểu một số bài viết về tác phẩm

- Trò: Soạn bài theo câu hỏi sgk

III Phương pháp: Đọc, phân tích, tổng hợp,

IV Tiến trình lên lớp

Hoạt động I

Hoạt động 1

? Qua việc chuẩn bị bài ở nhà và dựa vào phần chú thích sao,

em hãy trình bày hiểu biết của mình về tác giả?

-HS Tô Hoài tên thật là Nguyễn Sen, sinh 1920, quê ở ngoại

thành Hà Nội

GV Từ tấm bé ông phải làm lụng vất vả ở tuổi thành niên ông

đã đến với cách mạng qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp,

chống Mỹ

- Bút danh Tô Hoài là kỉ niện gợi nhớ quê hương về dòng sông

Tô Lịch và huyện Hoài Đức

- Văn chương ông đậm đà sắc thái phong tục, ngòi bút của ông

miêu tả sinh động thiên nhiên, loài vật Đến nay ông là nhà văn

viết nhiều bậc nhất ở nước ta

- Những Tác phẩm nổi tiêng như: Đàn chin gáy, Chú bồ nông ở

2 Tác phẩm

Trang 2

-HS Văn bản "Bài học đường đời đầu tiên" là tên do người biên

soạn đặt, trích từ chương 1 của tác phẩm “Dế Mèn phiêu lưu ký"

Gv cho học sinh đọc thêm trên máy chiếu

Hoạt động3

- Gv: hướng dẫn đọc

+ Nhân vật Dế Mèn: chú ý nhấn mạnh động từ và tính từ miêu

tả DM đọc với giọng tinh nghịch, trịch thượng, kiêu ngạo

+ Dế choắt: rên, rỉ, yếu ớt

+ Giọng đối thoại

+ Giọng chị Cốc đáo để, tức giận

- Ra vẻ bề trên, khinh thường người khác

? Gv trong văn bản có câu thành ngữ "tắt lửa tối đèn" Em hiểu

gì về câu thành ngữ này?

- Chỉ lúc khó khăn, hoạn nạn cần đùm bọc, giúp đỡ lẫn nhau

? Đoạn trích được chia làm mấy phần? Nội dung của từng phần?

+ P1: đứng đầu thiên hạ rồi: hình dáng, tính cách của DM

+ P2: còn lại: Bài học đường đời đầu tiên của DM

? Hãy xác định phương thức biểu đạt chính của từng phần?

- HS P1 miêu tả chân dung, tả tĩnh hình dáng, tả hoạt động và

tính cách

- P2 tự sự

? Ngôi kể trong đoạn trích này ở ngôi thứ mấy?

- Ngôi thứ nhất - DM tự tả và kể chuyện về mình

? Tại sao tác giả lại cho Mèn tự giới thiệu, kể về mình?

- HS Tạo sự thân mật, gần gũi với người đọc

- HS Để nhân vật tự trức tiếp bày tỏ cảm xúc, suy nghĩ của mình

với người xung quanh

-Làm tăng tác dụng của biện pháp nhân hoá

GV Sự ân hận, bài học càng trở lên chân thành, sâu sắc, thấm

? Quan sát lại từ đầu vuốt râu "?

? Mở đầu đạon văn, em thấy Mèn tự giới thiệu khái quát về hình

dáng của mình như thế nào?

- Ngoại hình: Chàng Dế thanh niên cường tráng

? Những chi tiết nào đã chứng DM là chàng dế thanh niên

cường tráng?

- Đôi càng: Mẫm bóng

- Vuốt: Cứng, nhọn hoắt

- Cánh: Trước kia ngắn hủn hoẳn, bây giờ dài tận chấm đuôi

- Đoạn trích thuộc chương Icủa tác phẩm

* Đọc và giả thích từ khó

* Tìm hiểu bố cục

II Đọc - Hiểu văn bản

1 Bức chân dung tự hoạ của

Dế Mèn (Dế Mèn tự giới

thiệu về hình dáng, tính cách của mình)

a, Hình dáng:

Trang 3

- Đầu: To, nổi từng tảng rất bướng.

- Răng: Đen nhánh

- Râu: Dài, uống cong

? Qua chi tiết này, em có nhận xét gì về ngoại hình của Dế Mèn

so với con Dế trong thực tế?

- Nhà văn miêu tả rất chính xác, đầy đủ, y như ta đang được

nhìn thấy con Dế vậy

? Vẻ đẹp cường tráng của DM không chỉ bộ lộ qua hình dáng,

chân dung tĩnh mà còn được bộ lộ qua sức mạnh từng điệu bộ

động tác Em hãy quan sát lại đoạn văn và phát hiện cho thầy

những chi tiết miêu tả động tác của DM?

- Động tác:

+ Co cẳng đạp phanh phách vào ngọn cỏ

+ Vũ lên phành phạch, giòn giã

+ Trịnh trọng, khoan thai vuốt râu

GV Để miêu tả hình dáng, động tác trên của DM nhà văn đã sử

dụng từ mẫm, to, cứng đạp, vũ, vuốt

? Vậy những từ trên thuộc loại từ nào?

- Tính từ, động từ ( từ láy tượng hình, tượng thanh)

? Tìm những từ đồng nghĩa với cường tráng, hủn hoẳn, mẫm

- Cường tráng: Khoẻ mạnh, to lớn đẹp đẽ

- Hủn hoẳn: Rất ngắn cộc, hủn hoẳn

- Ngoàm ngoạp : Xồn xột, côn cốp, rào rạc

- Cà khịa: Tranh cãi, gây sự

tác của D Mèn mà những từ kia khó mà biểu đạt được

? Qua đây, em có nhận xét gì về cách sử dụng từ ngữ để miêu tả

của Tô Hoài?

- Nhà văn đã lựa chọn những tính từ, động từ giàu hình ảnh

- Đó còn là những từ láy, từ tượng hình, tượng thanh

GV Có thể thay thế được bằng một vài từ ngữ tương đương

Nhưng nhìn chung, không một từ nào có thể sánh với từ ngữ mà

Tô Hoài đã sử dụng Chúng chính xác, sắc cạnh, nổi bật lạ

thường

Đó không chỉ là những động từ, tính từ riêng lẻ còn còn kèm

theo những từ: lắm, đã, rất Bổ sung ý nghĩa cho nó Làm người

đọc thấy được DM rất hãnh diện về vẻ đẹp của mình Những từ

đó là Phó từ Và thế nào là phó từ thì giờ sau chúng ta sẽ tìm

hiểu

? Ngoại việc sử dụng động từ, tính từ, những từ láy giàu gợi

hình nhà văn còn sử dụng những biện pháp nghệ thuật nào để

DM tự khắc hoạ chân dung mình?

- Nghệ thuật so sánh, nhân hoá

? Theo em đoạn văn miêu tả DM theo trình tự nào?

b, Hành động

- Mèn là chàng Dế thanh niêncường tráng, yêu đời, tự tin vàđầy sức sống

Trang 4

- Chọn cách miêu tả theo trình tự chung đến riêng (Cụ thể), từ

ngoại hình đến tính cách

- Tả ngoại hình gắn liền với hoạt động

? Để miêu tả được ngoại hình của Dế Mèn như vậy nhà văn phải

làm gì ?

- Quan sát kỹ lưỡng, am hiểu loài vật

Gv: Đúng, qua cách miêu tả ta nhận ra rõ tài quan sát tinh tế và

sự am hiẻu sâu sắc thế giới loài vật của nhà văn Gv Từ đó các

em lưu ý rằng muốn tả được việc đầu tiên chúng ta phải quan

sát, tìm hiểu đối tượng sau đó liên tưỏng, so sánh, nhận xét

GV Tóm lại nghệ thuật tiêu biểu của đoạn truyện này là sử dụng

hàng loạt các tính từ, động từ tinh tế, giàu tính tạo hình kết hợp

với phép so sánh, nhân hoá, trình tự miêu tả hợp lí

? Với nghệ thuật miêu tả như thế, em thấy DM hiện lên như thế

nào?

- Làm cho hình ảnh DM hiện lên cụ thể, sinh động

- Khoẻ mạnh, đẹp về ngoại hình

- Tự tin, yêu đời, hãnh diện về vẻ đẹp của bản thân

Gv quan sát tiếp đoạn: tôi tợn lắm, thiên hạ rồi

? Qua đoạn truyện này ta hiểu thêm gì về tính cách của DM?

- Kiêu căng, xốc nổi, hung hăng, xem thường mọi người

? HS suy nghĩ về những nét đẹp và chưa đẹp trong hình dáng và

tính tình của Dế Mèn

GV Đây là đoạn văn rất đặc sắc, độc đáo về nghệ thuật tả vật

bằng cách nhân hoá cao độ, dùng nhiều tính từ, động từ, từ láy,

các phép so sánh rất chọn và chính xác Các em đã thấy được vẻ

đẹp cường tráng, trẻ trung, chất chứa sức sống mạnh mẽ của

tuổi trẻ ở DM Nhưng đồng thời cũng thấy được những nét chưa

đẹp, chưa hoàn thiện trong tính nết và hành động của một chàng

dế thanh niên mới lớn Đó là kiêu căng tự phụ về vẻ đẹp và sức

mạnh của mình, xem thường mọi người, hung hăng, xốc nổi Và

chính tính cách, thái độ sống như thế của DM đã gây ra cái chết

thảm thương, oan uổng của người bạn xấu số Dế Choắt Bài học

đầu tiên đó của DM cụ thể ra sao? Giờ sau thày trò ta sẽ tìm

hiểu

- Dế Mèn kiêu hãnh, về vẻ đẹpcủa mình

- Dế Mèn còn tỏ ra quá kiêucăng, hợm hĩnh, không tự biếtmình

+ Nghệ thuật và nội dung phân 1

- Chuẩn bị bài mới

* Rút kinh nghiệm:

Trang 5

1 Kiến thức: - Thông qua tiết học, giúp học sinh hiểu

+ Dế sống độc lập từ bé, sẵn sàng tự lập cuộc đời riêng, nhưng lại có tính kiêu ngạo ,nghênhngang, tự đắc, dẫn đến một việc làm đáng ân hận suốt đời đó là bài học đường đời đầu tiên của

Dế Mèn

+ Lời kể từ nhiên, sinh động có óc quan sát tinh tế và trí tưởng tượng phong phú của nhà văn vềthế giới loài vật

- HS nắm được nghệ thuật đặc sắc kết hợp giữa miêu tả và kể chuyện của đoạn trích

2 Kĩ năng: Rèn kỹ năng đọc và tóm tắt truyện

- Rèn kỹ năng tìm hiểu chi tiết trong tác phẩm văn xuôi, kỹ năng phân tích nhân vật

3 Thái độ: Giáo dục đức tính khiêm tốn, biết học hỏi những người xung quanh, biết ân hận vềviệc làm sai trái

4 Định hướng phát triển năng lực: Năng lực tự học, sáng tạo, hợp tác,

II Chuẩn bị

- Thầy: Tìm hiểu một số bài viết về tác phẩm

- Trò: Soạn bài theo câu hỏi sgk

1 Ổn định tổ chức

2 Kiểm tra

3 Bài mới

Gv giới thiệu: Với vóc dáng kheo mạnh, cường tráng cùng thói hống hách, kiêu ngạo của

mình Vậy Mèn đã phải hứng chịu hậu quả nào ta tìm hiểu tiếp bài học hôm nay

Hoạt động 2

Gv Với bản tính kiêu căng, hách dịch, Mèn sang nhà choắt

chơi Mèn chế diễu cách ăn ở của choắt

? Vậy Dế Choắt đã dãi bày hoàn cảnh của mình như thế nào?

- Mèn chê Choắt cẩu thả, tuềnh toàng, có lớn mà chẳng có

khôn

- Choắt: Nêu lý do: Gầy yếu, đi lại làm việc khó khăn

? Choắt có ý định gì khi đề nghị với Mèn?

- Nhờ Mèn đào một cái ngách thông giữa hai nhà, để khi có

tai hoạ, có chỗ dựa

? Theo em, Choắt có lên nhờ vả Mèn không?

- Đó là sự nhờ vả chính đáng, bởi choắt yếu ốm ,không đủ

sức làm cho mình chỗ dựa tử tế

? Song Mèn có thái độ gì?

- Mèn héch răng, xì hơi, mắng, ra về không một chút bận

tâm

? Cùng với thái độ đó là lời nói như thế nào?

- Học sinh đọc lời nói của Mèn : Hức thông ngách sang nhà

ta ấy đi

? Dựa vào những chi tiết trên, em hãy hình dung và miêu tả

2 Bài học đường đời đầu tiên của Mèn

Trang 6

hình ảnh Mèn lúc ấy?

Gv gợi ý: ánh mắt, cử chỉ, lời nói

Gv: Và Mèn đã bỏ ra về, không một chút bận tâm

? Em có suy nghĩ gì trước cử chỉ thái độ của Mèn?

GV: Không chỉ ích kỷ Mèn còn vốn tính thích cà khịa với

người khác cái tính ấy đã gây hậu quả gì, theo dõi tiếp nội

dung truyện

? Khi nhìn thấy chị Cốc, Mèn đã rủ Choắt cùng trêu, lúc ấy

Choắt có thái độ như thế nào?

- Choắt từ chối, can ngăn

? Mèn đã nói gì trước lời can ngăn của Choắt?

- Học sinh đọc đúng ngữ điẹu câu nói

?Qua chi tiết đó, em biết thêm gì về tính cách của Mèn nữa?

? Sau khi trêu chị Cốc mèn có hành động thái độ như thế

- Mèn rất hả hê vì trò đùa tai quái của mình

Gv: Thái độ đó rất đúng với tính cách tự tin, kiêu căng của

Mèn, nhưng rồi chẳng được mấy phút, nhe chị Cốc mắng,

đánh Choắt thái độ của Mèn ra sao?

- Sợ hãi, nằm im thin thít

- Chờ cho chị Cốc đi rồi mới dám ra

? Em thử tưởng tượng và miêu tả hình ảnh Mèn lúc đó?

- Học sinh tưởng tượng

Gv: Khi trêu chị Cốc Mèn tỏ ra kẻ cả, xấc xược bao nhiêu thì

giờ đây, Mèn run sợ khiếp đảm bấy nhiêu

? Điều đó chứng tỏ Mèn còn là con vật như thế nào nữa?

? Hậu quả của tính nghịch ranh ở Mèn ntn?

? Trước khi chết, Choắt nói với Mèn điều gì? đọc diễn cảm

và nêu suy nghĩ của em về câu nói đó ?

- Choắt chết oan, song đã tỏ ra rất đại lượng, nhân từ ,không

oán trách mèn mà ngược lại còn cho Mèn một lời khuyên

chân tình thấm thía

Gv: đúng, ngay từ đầu, ta thấy dù ngang tuổi Mèn, dù Mèn

khinh thường, kẻ cả, Choắt vẫn tỏ ra khiêm tốn ,lẽ phép,

nhún nhường trước Mèn Bây giờ Mèn gây cho nõi oan tầy

đình phải trả giá bàng cái chết, choắt vẫn đại lượng không

oán trách, chởi mắng mà còn có lời khuyên rất chân thành

? Trước lời khuyên của Choắt Mèn có thái đọ như thế nào?

Trang 7

vẫn được Choắt khuyên nhủ chân thành ?

- Mèn nhận ra sai lầm từ chính cái thói nghịch ranh ,hợm

hĩnh của mình

Gv: Chính những lời chăng chối của Choắt cùng làm cho

Mèn hối hận vô cùng Vì vậy, Choắt tắt thở, Mèn đã chôn cất

Choắt vô cùng chu đáo

? Đứng trước mộ bạn, Mèn sẽ có suy nghĩ gì? Hãy hình dung

xem ,nếu nói với Choắt lúc đó Mèn sẽ nói gì?

- Choắt ơi! Mình ân hận lắm giá như

- Choắt ơi! Mình sẽ ghi nhớ mãi bài học mà bạn đã cho mình

.Hãy tha lỗi cho mình

Gv dùng tranh minh hoạ

? Hãy miêu tả hình dáng, nét mặt, tư thế thái độ và tâm trạng

- Nhà văn dùng thể loại truyện đồng thoại phù hợp với lứa

tuổi thiếu liên

- nhà văn đã quan sát tỉ mỉ, am hiểu loài vật, miêu tả sống

động nhân vật, loài vật phù hợp với tâm lý người mà lại

không xa lạ với đặc điểm của loài vật

- Dùng ngôi kể thứ nhất để tạo không khí thân mật ,gần gũi

với người đọc Sử dụng những động từ ,tính từ, cách so sánh,

nhân hoá, ngôn ngữ nghệ thuật chọn lọc chính xác

? Từ những thầnh công về mặt nghệ thuật ấy, em có nhận xét

gì về nội dung?

- Mèn đau khổ tiều tuỵ Vì vôcùng ân hận trước việc làm củamình

2 Nội dung.

- Chương truyện kể về chú DếMèn khoẻ mạnh cường trnga biết

lo xa, thích sống độc lập song rấtcoi thường người khác bàng tínhkiêu căng hống hách, thiếu chânthành Mèn đã phải ân hận ,ăn lăn

vì sự ngỗ ngược ,hợm hĩnh củamình

IV Luyện tập:

V Củng cố, hướng dẫn về nhà:

? Qua chương truyện, em thấy Mèn có điểm gì đáng yêu, điểm gì đáng trách?

? Hãy nêu cảm nhận của em qua đoạn đầu của truyện?

Học nắm chắc nội dung chương truyện

- Chỉ ra những thành công về nghệ thuật tả, kể chuyện?

- Làm bài miêu tả hình ảnh Dế Mèn trước mộ Choắt

- Thông qua tiết học giúp học sinh nhận biết được phó từ là những từ dùng đi kèm với động từ,tính từ để bổ sung ý nghĩa cho động từ và tính từ

- Gíup học sinh nhận định và tìm ra ý nghĩa và công dụng của phó từ

Trang 8

2 Kĩ năng: Rèn kỹ năng đạt câu có sử dụng phó từ.

3 Thái độ: - Giáo dục học sinh ý thức sử dụng từ thuần Việt

II Chuẩn bị

- Thầy : Bảng phụ hoặc máy chiếu.

- Trò : Tìm hiểu trước bài học ở nhà.

2 Kiểm tra bài cũ

? Phần phu trước và sau của Cụm động từ, cụm tính từ thường bổ sung những ý nghĩa gì chođộng từ, tính từ ở trung tâm? Hãy nhắc lại một số từ ngữ đó?

Gv đưa hai đoạn văn đã ghi lên máy chiếu

?Hai đoạn văn được trích trong những văn bản nào?

? Lưu ý các từ in đậm và cho biết những từ ấy bổ sung ý

nghĩa cho những từ nào trong đoạn văn

a, Cũng - đi - cũng - ra

- Vẫn chưa - thấy - thật - lỗi lạc

b Được - soi (gương) - Rất - ưa nhìn

Gv: Những từ có vị trí, vai trò nhiệm vụ trong câu, cụm từ

như vậy được gọi là phó từ

Gv: Khi sử dụng trong câu mỗi phó từ có thể bổ sung cho

động từ, tính từ một sắc thái, khía cạnh ý nghĩa Căn cứ

vào vị trí ta có thể phân loại phó từ

Bài tập nhanh: Xác định các phó từ trong những câu sau

Trang 9

b, Thế rồi Dế Choắt tắt thở Tôi thương lắm Vừa thương

vừa ăn năn tội mình Giá tôi không trêu chị Cốc thì đâu đến

nỗi Choắt việc gì

- HS đã, đừng, vừa, không

Gv: Các em vừa biết được rằng phó từ chuyên đi kèm với

động từ, tính từ để bổ sung ý nghĩa cho động từ, tính từ

Vậy phó từ có thể kêt hợp được với danh từ hay không?

? Em thử lấy 1 phó từ cho kkết hợp với danh từ?

- HS không kết hợp được

GV: Chỉ có động từ, tính từ kết hợp được với phó từ còn

danh từ thì không Đây chính là đặc điểm để phân biệt giữa

động từ, tính từ với danh từ

GV có thể giải thích một số trường hợp như: Giữ cái gì

rất Huế, rất trẻ con, rất sinh viên.Thì Huế, sinh viên, trẻ

con là muốn nói đến đặc điểm, tính chất chứ không phải là

sự vật Vì vậy Huế, sinh viên, trẻ con kết hợp được với

phó từ rất nên đã chuyển hoá thành tính từ

Hoạt động II

Hoạt động 1

Gv: đưa máy chiếu và bảng phụ ghi NL

? Trong các NL trên, những từ in đậm thuộc động từ và

NL2 Điền các phó từ ở phần I và II vào bảng phân loại?

PI: đã, cũng, vẫn chưa, thật, được, rất

PII: lắm, đừng, không, đã, đang

HS lên bảng điền vào bảng phụ (bảng phân loại SGK 13)

NL3 Kể thêm các phó từ mà em biết thuộc mỗi loại trên.

GV gợi ý: Dựa vào phần phụ trước và sau của cụm động

b, Những phó từ đứng sau động từ, tính từ bổ sung ý nghĩa

mức độ, khả năng, kết quả chỉ sự hoàn thành, chỉ tình

b Em xin vái phải sợ

- Không trông thấy tôi cửa hang

2 ý nghĩa của các loại phó từ

a Phó từ chỉ quan hệ thời gian VD; đã, đang, mới, sắp sẽ

b Phó từ chỉ sự tiếp diễn tương

tự Vd: Cũng, đều, vẫn, cứ còn nữa

c Phó từ chỉ mức độ

Vd: rất, hơi, quá, lắm, cực kỳ ,vôcùng, cực

d Phó từ chỉ sự hoàn thành kếtquả, hướng cách thức

2 Kết luận, ghi nhớ

Ghi nhớ (SGK trang14)

Trang 10

? Muốn làm được bài tập này ta phải làm gì?

- Xác định những từ đi kèm đông từ, tính từ, xác đinh ý

- Còn, đã: chỉ quan hệ thời gian

- Đều: chỉ sự tiếp diễn

- Sắp: Chỉ quan hệ thời gian

- Ra: chỉ hướng

- Đương: Chỉ sự tiếp điễn

- Cũng; Chỉ sự tiếp diễn

- Lại: tiếp diễn tương tự

? Đoạn văn ở phần a, b được viêt theo phương thức biểu

từ nhà văn đã vẽ lên bức tranh mùa xuân về thật cụ thể,

tràn đầy sức sống Vì vậy khi miêu tả các em cũng cần sử

dụng phó từ kèm động từ, tính từ để sự vật, sự việc được

cụ thể, sinh động hơn

b 1 HS lên bảng

- đã: Chỉ quan hệ thời gian

- được: chỉ kết quả, khả năng

Bài tập 2

? Đọc và xác định yêu cầu bài tập?

? Nêu yêu cầu cách làm bài tập?

- Thuật lại sự việc dế Mèn trêu chị Cốc trong đó có sử

dụng phó từ (3-5câu), cho biết tác dụng của phó từ

Gv lưu ý: Thuật lại là dùng ngôn ngữ của mình, dựa vào

những sự việc chính trong truyện để kể

- Chú ý ngôi kể thứ ba, số lượng câu

- Tác dụng của phó từ đã dùng: đã, đang: Chỉ thời gian

Dế Choắt đang loay hoay trướccửa hang Chị Cốc đã chút giậnlên đầu Dế Choắt Choắt bị chếtthật thảm thương

* Bài tập 3.

V Củng cố, hướng dẫn về nhà

? Phó từ là gì? Kể tên các loại phó từ? Đặt câu với mỗi loại phó từ ấy? Chỉ rõ phó từ?

- Nắm chắc nội dung bài học, làm các bài tập còn lại

- Tìm hiểu trước bài: Tìm hiểu chung về văn miêu tả

Trang 11

CHUYÊN ĐỀ: VĂN MIÊU TẢ

Ngày soạn: 05/01/2016

Ngày giảng: 11 -> 16/01/2016

Tiết 76 TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN MIÊU TẢ

I Mục tiêu bài học

- Thông qua bài giảng giúp học sinh nắm đợc những kiến thức chung nhất về văn miêu tả trớckhi đi sâu vào một thao tác chính nhằm tạo lập văn bản này Nhận diện được những đoạn văn,bài văn miêu tả Hiểu được trong những tình huống nào thì người ta dùng văn miêu tả

2 Kĩ năng: - Rèn kỹ năng quan sát, nói, mô tả,viết

3 Thái độ: - Giáo dục tình cảm với quê hương, với con người và cảnh vật xung quanh qua một

số đề văn

II Chuẩn bị

- Thầy: Tìm hiểu một số đề văn thuộc văn miêu tả, nghiên cứu soạn giáo án

- Trò: Tìm hiẻu trước bài học ở nhà

2 Kiểm tra

- Kiểm tra vở bài tập của học sinh ,

3 Bài mới

Gv giới thiệu bài : ở chương trình tiểu học, các em đã đuợc làm quen với thể loại văn miêu tả,

nhưng chủ yếu ở mức độ đơn giản, giờ học hôm nay, thầy trò ta cùng tìm hiểu bài miêu tả và đểnăng cao hơn về kỹ năng và cách diễn đạt.Giờ học hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu thêm về vănmiêu tả

Hoạt động I

Hoạt động1

Gv dùng bảng phụ chia nhóm

Thời gian 3 phút chuẩn bị

Gv đọc các tình huống đợc nêu trong sgk

Học sinh nêu đáp án cho mỗi tình huống và bảng phụ

(Mỗi nhóm 1 tình huống)

?Nhóm trưởng các nhóm đại diện trình bày

- Nhóm 1: Em phải giới thiệu bằng cách tả con đường và hai

đặc điểm ngôi nhà em

+ Con đường rải nhựa mới làm

+ cao, to, khoẻ, ăn khoẻ

+ Cơ bắp nổi cuồn cuộn

? Nhóm 3: trình bày?

- Mô tả chiếc áo định mua trong cửa hàng

+ Chiếc áo sơ mi thứ 4

+ Màu xanh

+Cổ tròn viền đăng ten ở ngực

I Thế nào là văn miêu tả?

1 Ví dụ:

Trang 12

GV Nh vậy thông qua các tình huống này, em thấy làm thế

nào để người đọc, người nghe có thể nhận biết được vật mình

VD: Nêu đặc điểm của mùa đông

+ Cây chút hết lá, trơ lại cành

- Khi người ta cần tái hiện hoặc giới thiệu với ai đó về một sự

vật, một người mà người đợc giới thiệu chưa nhận ra, chưa

trông thấy, chưa hình dung được

? Vậy muốn để cho một ai đó, biết về một sự vật, một người

ta phải tả ntn ?

- Tả làm nổi bật các đặc điểm, tính chất tiêu biểu của sự vật

đó

Gv: Chính qua đặc điểm, tính chất, người đọc dẽ dàng hình

dung ngay sự vật, con người được miêu tả nh chính mình

được thấy

?Vậy để người đọc nhận ra những đặc điểm, tính chất của sự

vật con người cần miêu tả, người viết phải làm gì ?

- Phải quan sát

Gv: Quan sát là yếu tố quyết định trong văn miêu tả ,học sinh

phải biết quan sát, dẫn ra được hình ảnh cụ thể ,tiêu biểu nhất

cho sự vật, con ngời được miêu tả Tránh tình trạng cái đáng

nêu lại không nêu miêu tả chung chung, tả mãi mà ngời đọc

vẫn không nhận ra được người viết định tả ai, cái gì

? Qua tìm hiểu các tình huống, em nhận xét thế nào là văn

miêu tả ?

Hoạt động 2

Gv: để hiểu rõ hơn thế nào là văn miêu tả, chúng ta tìm hiểu

tiếp ví dụ sau

Học sinh đọc yêu cầu bài tập sgk

? Tìm hai đoạn văn miêu tả Dế Mèn và Dế Choắt trong văn

bản "Bài học đường đời đầu tiên"

- Miêu tả Dế Mèn "Từ đầu thiên hạ rồi."

- Miêu tả Dế Choắt :"bên hàng xóm như hang tôi"

? Qua đoạn văn thứ nhất, em thấy Mèn có đặc điểm gì nổi

bật?

- Mèn: khoẻ, mạnh, cường tráng, đầy sức sống

+ Hình dáng : Thanh niên cường tráng

sự vật, sự việc, con ngườiphong cảnh làm chonhững cái đó nh hiện lên trớcmắt người đọc ,người nghe

Trang 13

? đoạn thứ 2 tả Choắt, Choắt có những đặc điểm gì nổi bật ?

- Choắt : Gầy gò, dài lêu nghêu, cánh ngắn củn, càng bè bè,

râu cụt

- Mặt mũi lúc nào cùng ngẩn ngẩn, ngơ ngơ

- Tính : ăn xổi ở thì

? Từ cách miêu tả đó, em thấy Choắt là con vật nh thế nào ?

- Choắt gầy còm, ốm yếu cần được sự giúp đỡ của người

khác

? Để tả đợc Mèn Choắt, em thấy nhà văn Tô Hoài phải làm gì

quan trong nhất ?

- Phải có năng lực quan sát thật kỹ càng tỉ mỉ

Gv: đúng, để người đọc, người nghe hiểu đầy đủ đặc điểm,

tính chất của đối tượng mình miêu tả, người viết phải có năng

lực nghe, nhìn, cảm nhận đây là yêu tố hết sức cần thiết và

không thể thiếu được trong cuộc sống

? Nhắc lại thế nào là văn miêu tả ?

Hoạt động II

? Đọc các đoạn văn và trả lời các câu hỏi đã cho ?

- Học sinh đọc 3 đoạn văn sgk

? Mỗi đoạn văn tái hiện lại điều gì ?

- Đoạn 1: Tái hiện chân dung Dế Mèn

? Bức chân dung đó được tái hiện qua những từ ngữ, hình

ảnh cụ thể nào ?

- Học sinh nêu - gv ghi bảng phụ

? Nêu cảm nhận của em về Dế Mèn qua đoạn văn trên - Mèn

- Từ láy : Loắt choắt, xinh xinh, thoăn thoắt

- Hình ảnh so sánh : Như con chim chích

- đoạn 3 : Cảnh vật ao hồ, bờ bãi sau trận mưa lớn

? Cảnh gợi cho em cảm nhận gì ?

- Gợi lên thế giới loài vật ồn ào, náo động, nô nức kiếm ăn

Gv hướng dẫn về nhà làm

* Chú ý : Trong văn miêu

tả,năng lực quan sát củangười viết, nói thường bộc lộ

? Thế nào là văn miêu tả ?

? Yếu tố quan trong cần thiết nhất ở ngời viết khi miêu tả là gì ?

- Năng lực quan sát

- Học sinh đọc kỹ đoạn "Lá rụng" của Khái Hưng

? Cảnh lá rụng về mùa đông tác giả miêu tả kỹ lưỡng, cụ thể, em hãy tìm những chi tiết thể hiệnđiều đó?

Trang 14

Tuần 21

Ngày soạn: 08/01/2016

Ngày dạy: 18 -> 23/01/2016

Chuyên đề: TRUYỆN HIỆN ĐẠI VIỆT NAM

Tiết 77: SÔNG NƯỚC CÀ MAU

(Đoàn Giỏi )

I Mục tiêu bài học

- Qua bài giảng giúp học sinh cảm nhận được sự phong phú và độc đáo của cảnh thiên nhiênsông nước vùng Cà Mau Giúp các em nắm được nghệ thuật miêu tả cảnh sông nước trong bàivăn của tác giả

2 Kĩ năng: - Rèn kỹ năng tưởng tượng

3 Thái độ: - Giáo dục lòng yêu quê hương đất nước qua phong cảnh trù phú, hoang sơ của vùngsông nước

4 Định hướng phát triển năng lực: - Năng lực: sử dụng ngôn ngữ, sáng tạo, năng lực tự học, hợptác,

II Chuẩn bị

- Thầy : Nghiên cứu sgk, soạn giáo án

- Trò : Đọc tác phẩm ,soạn bài theo câu hỏi sách giáo khoa.

III Phương pháp, kĩ thuật dạy học

Gv giới thiệu : Em đã nghe nhà thơ Xuân Diệu từng miêu tả về cảnh thiên nhiên ở vùng đất mũi

Cà Mau Và các em đã từng được xem bộ phim " Đất rừng Phương Nam "của nhà thơ Đoàn Giỏi.Câu chuỵên kể về cuộc đời của bé An rất xúc động Vậy bài học hôm nay ,chúng ta sẽ được nghe

bé An kể cho chúng ta nghe về cảnh sông nước Cà Mau đó

Hoạt động I

? Theo dõi chú thích sao, trong sách giáo khoa và nêu những

hiểu biết của em về nhà văn Đoàn Giỏi ?

Gv: Như vậy Đoàn Giỏi đã viết văn từ thời kháng chiến

chống Pháp Văn chương của ông ca ngợi con người, thiên

nhiên Nam Bộ

? Vậy đoạn trích " sông nước cà Mau " có xuất xứ từ đâu

? Các em đã được xem bộ phim " đất rừng phương Nam "

Vậy truyện có nội dung kể về ai ?

GV: hướng dẫn đọc : Giọng đọc hăm hở, nhấn mạnh tên

riêng Đoạn đầu đọc chậm rãi, đều đều, về sau đọc giọng

nhanh dần

- Đoạn miêu tả cảnh chợ trên sông nước Cà Mau, đọc với

giọng vui tươi

Gv đọc mẫu 1 đoạn

I Đọc, tìm hiểu chung

1 Tác giả : Đoàn Giỏi

(1925-1989) Quê ở Tiền Giang

- Ông thường viết về thiênnhiên, con người cuốc sông ởNam Bộ

Trang 15

- Gọi học sinh đọc tiếp đén hết đoạn trích

? Qua việc chuẩn bị bài ở nhà, em cho biết đoạn trích có thể

chia làm mấy đoạn ?

- Chia làm 3 đoạn

? Đoạn trích do ai kể ? Nêu nội dung khái quát của đoạn

- Đoạn trích do tác giả mượn lời bé An để kể miêu tả lại

cảnh sông nước Cà mau

GV: yêu cầu các em chú ý tìm hiểu đoạn trích 1

Hoạt động II

Hoạt động1

? Để miêu tả bao quát sông nước cà Mau, tác giả đã chú ý

đến những đối tượng nào ?

- Đó là một vùng sông ngòi kênh rạch chằng chịt

- Màu xanh của vùng sông nước cà Mau

- Ânm thanh của gió, rừng, sóng biển

? Khi miêu tả màu xanh của vùng sông nước Cà Mau ,tác giả

đã dùng những từ ngữ, hình ảnh nào để làm nổi bật màu

xanh riêng biệt của vùng ?

- Xanh nước, lá cây

Gv: Màu xanh của trời, màu xanh của nước, của lá cây để

tạo cho tác giả một thế giới màu xanh trước mặt Nhưng ở

đây chỉ có màu xanh, ngoài ra không có màu sắc gì khác

? Qua đây, em có nhận xét gì về cách miêu tả màu sắc của

tác giả ?

? Đến với vùng sông nước cà mau, tác giả klhông chỉ miêu

tả màu xanh mà còn miêu tả, nghe thấy âm thanh gì ?

- Rì rào của rừng, của sóng biển

? Những âm thanh này được mô tả ntn qua cảm nhận của tác

giả ?

- âm thanh đơn điệu không ngớt

? Màu sắc và âm thanh ở đây tạo ra cho em cảm giác gì?

? Tác giả đã cảm nhận và miêu tả cảnh sông nước cà Mau

bằng những giác quan nào ?

- Tác giả miêu tả qua cảm nhận thị giác và thính giác

Gv: Chính cái màu xanh đơn điệu, cùng với thứ âm thanh

triền miên của sông nước vùng này đã tạo một ấn tượng rất

nổi bật về vùng đất cực Nam của Tổ quốc

Hoạt động 2

? Đoạn văn này viết theo phương thức biểu đạt nào ?

- Phương thức miêu tả

? Tác giả miêu tả cảnh gì ?

- Cảnh thiên nhiên ở vùng sông nước cà Mau

Gv: Vậy cảnh kênh rạch ở đây được tác giả miêu tả tỉ mỉ ntn,

từng con kênh có tên gọi bắt nguồn từ đâu, ta chuyenr sang ý

? Qua Chà Là Cái Keo ta gặp ở những con sông nào ?

- Sông : Bảy Hạp, Mái Giầm, Bọ Mắt

điệu : Khái quát cảnh sông nước

cà Mau

+ Đoạn 2 : Tiếp đó .nước

đen : Cảnh sông nước Cà Maumang đậm nét địa phương Nam

Trang 16

- Kênh : Ba Khía

? Em có nhận xét gì vè cách đặt tên các dòng kênh này ?

- Miêu tả theo đặc điểm riêng của từng dòng kênh

Gv: ở nơi đây, cứ theo đặc điểm riêng của nó mà gọi tên

,Rạch Mái Giầm có những cây mái Giầm, Kênh Bọ Mắt có

nhiều con Bọ Mắt, Kênh Ba Khía có nhiều con Ba Khía,

Năm Căn có nhiều nhà năm gian

? Em có suy nghĩ gì về cách đặt tên này ?

? Những địa danh đó gợi ra những đặc điểm gì về thiên

nhiên và cuộc sống Cà Mau ?

- Gọi học sinh đọc đoạn cuối

? Tác giả miêu tả tiếp trong đoạn văn những gì ?

- Con sông Năm Căn và rừng đuốc

? Con sông Năm Căn và rừng Đuốc được miêu tả bằng

những từ ngữ nào nổi bật ?

- Dòng sông : Nước ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác

Cá hàng đàn đen chũi như bơi ếch giữa những

đầu sóng trắng

- Rừng đuốc : Dựng cao ngất như hai dãy trường thành

Cây đuốc ngọn bằng tăm tắp

? Theo em, cách tả cảnh ở đây có gì độc đáo ?

- Tác giả miêu tả trực tiếp bằng những thị giác, thính giác

- Dùng nhiều hình ảnh so sánh

? Cách miêu tả này có tác dụng gì ?

- Khiên cảnh vật hiện lên cụ thể, sinh động, người đọc dễ

hình dung

? Đoạn văn tả rừng đước và sông Năm Căn đã tạo nên một

thiên nhiên như thế nào trong cảm nhận của em ?

? Em có nhận xét gì về cách sử dụng từ ngữ của tác giả ở câu

văn : " Thuyền chúng tôi Năm căn "

Gv: đây là câu văn rất hay, dùng tới 3 động từ (thoát, đổ

,xuôi ) chỉ các trạng thái hoạt động khác nhau cuả con

thuyền trong những không gian khác nhau, cách dùng từ như

vậy vừa tinh tế, vừa chính xác

Hoạt động 3

? Quang cảnh chợ Năm Căn vừa quen thuộc vừa khác lạ hiện

lên qua những chi tiết điển hình noà ?

- Quen thuộc : Giống như chợ kề biển vùng Nam Bộ lều lá

như những khu phố nổi, như chợ nổi trên sông, bán đủ thứ,

người dân tộc

Gv: ở đoạn văn trước ,tác giả trú trọng nhiều đến miêu tả

nhưng ở đoạn này tác giả trú trọng nhiều đến kể chuyện

? ở đây, biện pháp kể được sử dụng như thế nào ?

- Tác giả trú trọng liệt kê hàng loạt chi tiết về chợ Năm căn

?Lối kể liệt kê hàng loạt những chi tiét hiện thực có sức gợi

cho người đọc hình dung như thế nào về chợ Năm Căn ?

Hoạt động III

? Em có nhận xét gì về cách miêu tả của tác giả qua đoạn

trích ?

? Qua đoạn văn em có cảm nhận gì về vùng đất này ?

? Qua đoạn trích, em có nhận xét gì về nhà văn Đoàn Giỏi ?

- Cách đặt tên những dòng kênhrất mộc mạc dân dã theo nối dângian

- Phong phú đa dạng, hoang sơ,thiên nhiên gắn bó với cuộcsống lao động bình dị của conngười

-Thiên nhiên mang vẻ đẹp hùng

vĩ, nên thơ phong phú

Trang 17

- Nhà văn là người rất am hiểu cuộc sông cà mau và tấm

lòng găn bó yêu thương sâu sắc với con người và cuộc sống

nơi đây

- Biết quan sát so sánh nhận xét

về đối tượng miêu tả

- Có tình cảm say mê với đốitựợng miêu tả

- Sử dụng ngôn ngữ, hình ảnhlinh hoạt, có chọn lọc

2 Nội dung

- Cảnh sông nước cà Mau cóthiên nhiên phong phú, tươi đẹp,hoang sơ và có sinh hoạt độcđáo, hấp dẫn

V Củng cố, hướng dẫn về nhà

? Nêu cảm nhận của em về văn bản "Sông nước cà Mau "?

? Trong văn bản, em thích nhất đoạn văn nào ?Vì sao ?

- Học năm trắc nội dung văn bản

- Học tập nối văn miêu tả của Đoàn Giỏi

- Tìm hiểu trước bài : So sánh

- Học sinh biết phân biệt, so sánh đúng, tiến tới tạo ra những so sánh hay

2 Kĩ năng: - Rèn kĩ năng nhận biết, phân loại các phép so sánh, tác dụng

3 Thái độ: - Giáo dục ý thức vận dụng phép so sánh vào trong bài viết, lời nói giao tiếp hàngngày

4 Định hướng phát triển năng lực: - Năng lực: sử dụng ngôn ngữ, tự học, giao tiếp, giải quyếtvấn đề

II Chuẩn bị

+ Thầy: Soạn giáo án , tìm ví dụ

+ Trò: Tìm hiểu trước bài học

? Thế nào là văn miêu tả

? Đoạn trích " Sông nước Cà Mau " giúp em cảm nhận được điều gì?

- Cảnh thiên nhiên phong phú, sống động và cuộc sống độc đáo của cảnh vật và con người ở CàMau

3 Bài mới.

Giới thiệu

Trong lời nói giao tiếp hàng ngày, hay trong các tác phẩm mà em đã được học, ta thường bắt gặpnhững so sánh giữa sự vật với sự vật, với con người với con người Vậy so sánh là gì ? So sánh

Trang 18

có vai trò gì trong cuộc sống và trong ngôn ngữ, giờ học hôm nay chúng ta tìm hiểu về biện pháp

- Trẻ em được đối chiếu so sánh với búp trên cành

- Còn rừng đuốc được đối chiếu với sự vật gì?

- hai dãy tưởng thành đồ sộ

? Theo em dựa trên cơ sở nào ta đối chiếu các sự vật này với

nhau?

- Sự tương đồng giữa các sự vật

? Em hãy chỉ ra sự tưởng tương đồng giữa "trẻ em với búp

trên cành "?

- Trẻ em : Là mầm non tương lai của đất nước, còn nhỏ bé ,

non yếu , cần được sự chăm sóc , bảo vệ

- Búp trên cành : Là mầm non của cây cối trong tự nhiên

cũng còn non nớt, yếu mềm cần được nâng niu chăm sóc ,

bảo vệ

- Hai sự vật này tương đồng cả về hình thức và tình cảm Đó

là sự tươi non, đầy sức sống chứa chan hi vọng và cần được

nâng niu.? Em hãy chỉ ra cơ sở đối chiếu 2 sự vật ở ví dụ 2

- Cánh rừng đuốc mọc hai bên bờ sông xanh bát ngát dựng

đứng trên mặt nước và trải dài vô tận

- Bức tường thành vô tận hai bức dài dựng đứng

? Hai sự vật này có đặc điểm gì tương đồng?

- Hai sự vật này tương đồng cả về hình thức và nội dung Đó

là sự cao lớn và chạy dài mãi mãi

? Trong NL này con mèo được đối chiếu với con gì?

- Con mèo được đối chiếu với con hổ

? Hai con vật này có đặc điểm gì giống nhau?

- Giống nhau về hình thức lông vằn

? Hai con vật có đặc điểm gì khác nhau?

- Con mèo rất hiền còn con hổ rất dữ

? ở NL12 người ta đối chiếu hai sự vật ở điểm nào?

- Hai NL đầu so sánh hai sự vật vói nhau ở những điểm

giống nhau

Nhưng ở NL 3 các so sánh 2 sự vật ở những điểm giống

I So sánh là gì?

1, Ví dụ

Trang 19

nhau không?

- Sự khác nhau giữa hai con vật : Con mèo nhỏ hiền và con

hổ to dữ

GV: Qua 3 ví dụ ta thấy, khi ta đối chiếu giữa sự vật này với

sự vật kia, người ta gọi là so sánh

Hoạt động 2

? Vậy em hiểu thế nào là so sánh?

GV : Ghi bài tập treo bảng phụ

* Bài tập vận dụng

? Hãy tìm xem sự vật nào được so sánh trong ví dụ sau:

a, Công cha như núi Thái Sơn

Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra

Ca dao

-b, Anh em như thể chân tay

c, Trung thu trăng sáng như gương

Hoạt động II

Hoạt động 1

? Qua các NL và các câu thơ , câu ca dao trong BT 1 , em

thấy khi sử dụng phép so sánh , người ta dùng mấy vế?

- Như , như thế là giống như , bằng

GV: Những từ ngữ dùng để nối nhau trong phép so sánh

nhằm tạo ra quan hệ so sánh giữa 2 vế người ta gọi là từ ngữ

? Dựa vào kết quả vừa phân tích, hãy lên bảng điền từng ví

dụ vào sơ đồ sau

Mức độ tìnhcảm

Mức độ ánhsáng

nhưnhư thể như

Núi TháiSơn

tay chân gương

2 Kết luận

So sánh là đối chiếu sự vật nàyvới sự vật kia có nét tương đồnglàm tăng sức gợi cảm cho sựdiễn đạt

2 Kết luậnGhi nhớ

III Luyện tập

Trang 20

? Nhìn vào mô hình em cho biết cấu tạo của phép so sánh

gồm mấy phần ?

Gv: Trong thực tế mô hình cấu tạo nói trên có thể biến đổi ít

nhiều Các từ ngữ chỉ phương diện so sánh và chỉ ý so sánh

có thể được lược bớt hoặc B có thể đoả lên trước vế A cùng

với từ so sánh

- Trong phép so sánh người ta có thể so sánh hai sự vật cùng

loại với nhau, so sánh đồng loại cũng có thể người ta so sánh

hai sự vật không cùng loại như

" Công cha chảy ra " : đây là so sánh không ngang

bằng

Gv ghi bài tập giấy trong hoặc bảng phụ

? Đọc bài tập và nêu yêu cầu bài tập ?

- Tìm những câu văn, câu thơ có sử dụng so sánh mà hai sự

vật so sánh đó cùng loại với nhau

? Đọc bài tập và nêu yêu cầu bài tập ?

Gv: gợi ý: ở bài tập này đã cho ta biết vế A và phương diện

- Cô giáo như Mẹ hiền

- Lương y như từ mẫu

- Thầy thuốc như mẹ hiền

*Bài tập 2

b So sánh khác loại

Chú bé loắt choắt Như con chim chích Nhảy trên đường vàng

c So sánh cái cụ thể với cái trìu

tượng

- Quân đi như thác

- ăn như rồng cuốn

? Hs xác định yêu cầu bài tập

2 Kĩ năng: - Rèn luyện kỹ năng quan sát, tưởng tượng và kỹ năng viết kiểu bài làm văn này

3 Thái độ: - Giáo dục ý thức viết bài, quan sát cảnh vật, con người

4 Định hướng phát triển năng lực: - Năng lực: tự học, giao tiếp, sáng tạo, giải quyết vấn đề

II Chuẩn bị

- Thầy : Nghiên cứu soạn bài, bảng phụ chép ví dụ

- Trò : đọc tìm hiểu trước bài ở nhà

Trang 21

2 Kiểm tra

1 Thế nào là so sánh ? Có mấy kiểu so sánh ?

2 Cho ví dụ về so sánh ? đặt câu cụ thể với mõi hình ảnh so sánh đó ?

3 Bài mới

Gv: để có thể viết được bài văn miêu tả hay, cuốn hút người đọc, người viết phải có những kỹnăng cơ bản.Vậy đó là những ký năng gì Giờ học hôm nay chúng ta cùng nghiên cứu bài :"Quan sát tưởng tượng so sánh và nhận xét trong văn miêu tả Gv: giải thích khái niệm - Quan sát :

Là sử dụng các giác quan, thính, thị, xúc, vị giác để nghe, nhìn nhận biết đối tượng miêu tả

- Tưởng tượng : Dùng trí liên tưởng của mình về đối tượng miêu tả để tạo dựng sống động

- Nhận xét : đưa ra những nhạn xét đánh giá khen chê, về đối tượng mình miêu tả

- So sánh : dùng cái đã biết để làm rõ, nổi rõ cái chưa biết

Gv: Đây là những ký năng hết sức cần thiết, làm phương tiện để người làm diễn đạt thành côngbài viết của mình Bởi vậy khi làm văn miêu tả ta không thể bỏ qua những kỹ năng nào

c, Đoạn 3 : Mùa xuan cây gạo gọi đến bao nhiêu là

chim mùa xuân đấy "

Vũ Tú Nam

? Gọi học sinh đọc từng đoạn văn trên ?

? Gọi học sinh đọc phần nêu yêu cầu câu hỏi ?

? Câu hỏi yêu cầu ta cần làm gì ?

- Nêu đặc điểm nổi bật của sự vật và phong cảnh được miêu tả

?để trả lời câu hỏi yêu cầu trên, ta phải làm gì ?

- Tìm những từ ngữ và hình ảnh thể hiện đặc điểm nổi bật của

từng đoạn văn

? Em hãy chỉ ra những từ ngữ hình ảnh đó ?

- Học sinh nêu - Gv gạch chân trên bảng phụ

?Để có được những từ ngữ hình ảnh miêu tả sự vật phong

cảnh, em thấy người viết phải có năng lực gì ?

- Quan sát, tưởng tượng, so sánh, nhận xét

? Câu c trong sgk đặt ra nhiệm vụ gì đối với chúng ta ?

- Chỉ ra những câu văn, có sự liên tửơng, so sánh, tác dụng của

sự liên tưởng, so sánh

Gv chia nhóm học sinh

- Nhóm 1 : Trả lời câu hỏi thứ nhất

- NHóm 2: Trả lời câu hỏi thứ hai

- Nhóm 3 : Trả lời câu hỏi thứ hai

Gv Yêu cầu : cả ba nhóm thảo luận trong 4 phút cử đại diện

1 Tìm hiểu các đoạn văn

* Nội dung chính được tả trongđoạn văn a : Tái hiện hình ảnh

ốm yếu, tội nghiệp của DếChoắt

Trang 22

- Mô tả như vậy nhằm tạo sự đối lập với hình ảnh khẻo khoắn

mạnh mẽ của dế Mèn

? ở đoạn văn b tác giả tái hiện quang cảnh nào ?

- Miêu tả vẻ đẹp hùng vĩ, thơ mộng của vùng sông nước Cà

Mau

? Vậy nội dung chính của 3 đoạn là gì ?

- Miêu tả hình ảnh đầy sức sống của cây gạo về màu xuân

Gv: gọi hai nhón trình bày phần cảm nhận của mình

? Hãy chỉ ra những từ ngữ hình ảnh nổi bật miêu tả Dế Choắt

ở phần a ?

- Gầy gò, dài lêu nghêu như gã nghiện thuốc phiện, cánh ngắn

củn như người cởi trần mặc áo ghi lê

- Càng bè bè râu cụt, mặt ngản ngẳn, ngơ ngơ

? Tìm những chi tiết, từ ngữ nêu đặc điểm thơ mộng hùng vĩ

của sông nước cà mau ở đoạn b?

- sông ngòi kênh rạch chi chít

- Trời xanh, nước xanh, chỉ toàn sắc xanh

- Tiếng rì rào của rừng xanh, sóng biển

? Vẻ đẹp mênh mông hùng vĩ của dòng sông năm căn được

miêu tả qua những từ ngữ hình ảnh nào ?

- Nước ầm ầm đổ ra biển ngày đem như thác

- Cá nước bơi từng đàn đen trũi

- Rừng đước dựng lên cao ngất

? Đẻ lột tả được hình ảnh cây gạo đầy sức sống vào mùa xuân,

Chào mào, sáo sậu, sáo đen đàn đàn lũ lũ trò

chuyện, trêu ghẹo nhau và tranh cãi nhau

? Em nhận xét nội dung trình bày của nhóm hai ?

- Gv bổ sung

? Gv gọi đại diện nhóm 3 trình bày

? Quan sát đoạn a tìm những câu văn có sự liên tưởng so

sánh ?

- Đoạn a : Dế Choắt - dài lêu nghêu như gã nghiện

? Theo em so sánh liên tưởng như vậy làm gì ?

- Gợi lên một hình ảnh Dế Choắt : ốm yếu - xiêu vẹo ngất

ngưởng

Gv: Nghiện thuốc phiện là một tệ nạn làm cho cơ thể con

người mất khả năng làm việc,cơ thể gầy gò ốm yếu Việc

phòng tránh xa thuộc phiện là điêù cần thiết

? Ngoài ra đoạng văn còn sử dụng hình ảnh so sánh nào ?

- đôi cánh ngắn ngủn của Dế Choắt - với người cởi trần mặc

áo ghi lê

? So sánh như vậy có tác dụng gì ?

- Gợi cho người đọc hình dung rõ hơn đôi cánh ngắn hủn

hoẳn, xấu xí, khó coi của Dế Choắt

Gv: Giải thích áo ghi lê

? Tương tự ở đoạn b, nhà văn có sử dụng hình ảnh so sánh nào

b Những từ ngữ nổi bật dùng

để miêu tả

c Chi tiết liên tưởng so sánh

Trang 23

- Sông ngòi kênh rạch :" Chi chít như màng nhện

- Cá nước bơi hàng đàn đen trũi nhô lên hụp xuống như người

bơi ếch

- Rừng đước dựng lên cao ngất như dãy trường thành dài vô

tận

? Theo em vì sao tác giả lại so sánh bằng những hình ảnh đó ?

- Ca ngợi vẻ đẹp hùng vĩ của vùng sông nước ở đây

? Để viết được các đoạn văn như vậy, người viết phải có năng

lực gì ?

- Phải có năng lực quan sát

? Cùng với sự quan sát miêu tả ,người viết phải làm gì ?

- Trong khi quan sát, người quan sát nhận xét, liên tưởng

tưởng tợng, so sánh

Gv: Để tả sự vật, phong cảnh người viết cần phải biết quan sát,

tưởng tượng so sánh, nhận xét đánh giá so sánh nhận xét độc

đáo tạo lên sự sinh động, giàu hình tượng mang lại cho người

đọc nhiều thú vị

Gv gọi học sinh đọc đoạn văn trong sgk

? Em hãy so sánh đoạn văn vừa đọc với đoạn văn 2 ở trên và

rút ra nhận xét?

- Đoạn văn đã lược bỏ một số từ ngữ, hình ảnh ầm ầm ,nhô lên

hụp xuống, như hai dãy trường thành vô tận

? Em có nhận xét gì về những từ ngữ bị lược bỏ ?

- Đều là những động từ, tính từ, những hình ảnh so sánh ,liên

tưởng, tưởng tượng

?Nếu lược bỏ những từ ngữ ở đoạn văn đó, em có nận xét gì

về đoạn văn ?

- Diẽn đạt chung chung, khô khan, không có cảm xúc

Gv: đúng khi có đầy đủ những từ ngữ, hình ảnh trên ta thấy vẻ

đẹp của một vùng siing nước trù phú dầy sức sống

? Qua bài tập vừa tìm hiểu ,em thấy muốn được một đối

tượng ta phải làm gì ?

Hoạt động II

? Gọi học sinh đọc bài tập ?

? Theo em, khi tả cảnh Hồ Gươm, tác giả đã lựa chọn được

những hình ảnh tiêu biẻu đặc sắc nào ?

- Mặt Hồ sáng long lanh, cầu thê Húc màu son đền

Ngọc Sơn, gốc đa già, rễ lá xum xuê, xa một chút là tháp rùa,

tường rêu xây bên gò đất giữa Hồ, cỏ mọc

?Theo em, cảnh Hồ Gươm có giống phong cảnh Hồ khác

không ?

- Hồ Gươm có những phong cảnh đặc sắc mà các Hồ khác

không có được

? Với những câu văn trên, em hãy điền những từ ngữ thích hợp

vào ô trống trong những từ sau ?

- Hồ bầu dục - Mảnh kính - uốn cong

* Ghi nhớ sgk

II Luyện tập

* Bài tập 1

- Nhà tôi cách Hồ gươm không

xa Từ trên gác cao nhìn xuống

Hồ như một chiếc gương bầu dụclớn sáng long lanh

- Cầu Thê Húc màu Son ,congcong như con tôm dẫn vào đènNgọc Sơn Mái đền cổ kính lấp

ló bên gốc đa già ,rễ lá xum xuê

Xa một chút là tháp Rùa, tườngrêu xanh um, xây trên gò đất giữa

Hồ có mọc xanh biếc

Trang 24

? Hãy đọc đoạn văn hoàn chỉnh ?

? Những từ đã điền vào chỗ trống thuộc từ loại nào -Là từ chỉ

tính chất ,đặc điểm

? Theo em, có thể thay thế những từ khác được không ?Vì

sao ?

- Không vì đay là những từ có tính chất gợi cảnh, gợi đặc

điểm của cảnh.Nếu thay đổi sẽ không làm rõ nét riêng biệt của

Hồ Gươm

? Chỉ ra những hình ảnh miêu tả tiêu biểu đặc sắc trong đoạn

văn nổi bật thân hình đẹp cường tráng nhưng ương bướng,

kiêu căng của Dế Mèn ?

- gọi học sinh đọc và xác định yêu cầu bài tập

? Đoạn văn được trích trog văn bản nào ?

- Bài học đường đời đầu tiên

? Đoạn văn tả về ai ?

- Dế Mèn

? Dế mèn đã tự hoạ bức chân dung của mình ntn ?

- Có thân hình kheo mạnh, đẹp, cường tráng tính nết lại kiêu

căng,hống hách

? Những chi tiết hình ảnh nào diễn tả nội dung đó ?

? Theo em, nếu lược bỏ những từ ngữ, chi tiết đõ có lột tả

được vể đẹp trẻ trung hoành tráng cảu Dế Mèn không ?vì sao ?

- Không thể Vì tả như vậy chỉ chung khô khan, không tạo

được liên tưởng, cảm nhận của người đọc

? Em hãy quan sát và ghi chép những đặc điểm ngôi nhà hoặc

căn phòng em ở Trong nhữnh đặc điểm đó, đặc điểm nào nổi

bật?

?Để làm bài tập này chúng ta càn làm gì trước hết ?

- Quan sát

? Em hãy quan sát và ghi lại những đặc điểm ngôi nhà em ở ?

- Gọi học sinh trình bầy

? Trong những đặc điểm đó, đặc điểm nào nổi bật nhất ?

? Theo em, khi tả mỗi đặc điểm, em có thể miêu tả ntn ?

- Học sinh nêu cách tưởng tượng, nêu nhận xét, nêu hình ảnh

so sánh

? Với các ý vừa tìm được hãy viết đoạn ngắn tả ngôi nhà em ?

- Gv cho học sinh viết ra vở nháp, trình bày miệng

- Gv sửa - yêu cầu về nhà làm

Nếu tả một buổi sáng trên quê hương em, em sẽ liên tưởng ,so

sánh các hình ảnh, sự vật sau đây với những gì ?

- Gọi học sinh đọc bài tập ? Nêu yêu cầu bài tập ?

? Nếu tả quang cảnh buổi sáng trên quê hương em, em sẽ tả

những hình ảnh ntn ?

Gv gợi ý

? Như vậy, khi quan sát miêu tả, phải lưu ý điều gì ?

- Tưởng tượng, so sánh, liên tưởng

* Bài tập 2 /29

- Cả người: rung rinh ,bóng mỡ

- Đầu : to, nổi từng tảng rấtbướng

- Răng : đen nhánh, nhai ngoàmngoạp

- râu : dài, uốn cong, hùng dũng

- Trịnh trong khoan thai vuốtrâu

* Bài tập 3

+ Hướng nhà : Hướng nam + tường quét vôi : Màu trắng bêntrong, ve vàng nhạt bên ngoài + Kiểu nhà : Mái bằng hoặc máilợp ngói đỏ

+ Nền nhà : ốp gạch đá hoa haynền gạch đỏ

+ Trang trí nhà: Cửa,tranh ảnh,

đồ đạc

Bài tập 4

:- Mặt trời như mâm lửa

- Hàng cây như bức trườngthành cao vút

- Núi từ xa trông như nhữngchiếc búp úp

- Những ngôi nhà sát nhau nhưnhững bao diêm

- Nhắc lại nội dung bài học

- Làm lại bài tập 3-4

Trang 25

- Tìm hiểu trước bài bức tranh của em gái tôi

Ngày soạn: 08/01/2016

Ngày dạy: 18 -> 23/01/2016

Chuyên đề: TỪ VỰNG Tiết 80: CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG TIẾNG VIỆT

I Mục tiêu bài học:

1 Kiến thức: - Thông qua tiết học, giúp học sinh sửa một số lỗi chính tả do ảnh hưởng của cáchphát âm địa phương

2 Kĩ năng: Rèn kỹ năng đọc và kể tóm tắt truyện thành thạo

3 Thái độ: - Có ý thức khác phục các lỗi chính tả do ảnh hưởng của cách phát âm địa phương

- Giáo dục học sính có ý thức rèn luyện chữ viết

4 Định hướng phát triển năng lực: - Năng lực: tự học, giao tiếp, giải quyết vấn đề

II Chuẩn bị

- Thầy : Chuẩn bị một số đoạn văn để học sinh viết

- Trò : Xem trước các bài học theo sự hướng dẫn của thầy

GV viết các cặp phụ âm lên bảng

Gv đây là các cặp phụ âm thường dùng nhiều trong đời sống

hàng ngày, trong nói và viết đồng thời cũng là các phụ âm mà

em thường viết sai

? Gọi học sinh cho ví dụ với từng cặp phụ âm

- Tr : Trong sáng, trang trại, tràn ngập, trong trẻo, trữ tình

- Ch : Cha mẹ, chang chang, kể chuyện

? Gọi học sinh đặt câu ?

? Gọi học sinh phát âm ?

Gv nhận xét cách phát âm của học sinh

? Cho ví dụ với từng cặp phụ âm s,x có thể thay nhầm lẫn

- s: Sao sáng, sáng sủa, sang sảng

- x: xôn xao, lao xao

Gv cho học sinh nhận xét : có thể đưa ra một số ví dụ

? Nhận xét sai hay đúng ?

Vd; Vì xao, dòng xông, xản suất

? Hãy sửa lại cho đúng ?vì sao ?

- Dòng sông, sản xuất

?Lấy một ví dụ cóẩư dụng phụ ân trên ?

+ r : rì rào, rầm rập ,

+ d : dạt dào, dang dở

+ Gi: gia đình, giảm dị

?Hãy lấy ví dụ về phát âm địa phương giữa các phụ âm trên

Trang 26

- Lo lắng, lặng lẽ - Nặng nề, ăn no

Gv ; đọc cho học sinh viết đoạn văn chính tả trong bài "vượt

thác "

-Những động tác thả sào, rút rào, rập ràng nhanh như

cắt.Dượng Hương htư như một pho tượng đồng đúc, hai hàm

răng cắn chặt, quai hàm bạnh ra, cặp mắt nảy lửa ghì trên

ngọn sào vâng vâng, dạ dạ

Gv; sau khi đọc xong gv có thể kiểm tra một vài học sinh

? Gọi học sinh xác định yêu cầu bài tập?

Gv sử dụng phảng phụ ?

- tr ái cây, chờ đợi ,chuyển chỗ

- tr ải qua, trôi chảy, trơ trụi

- Nói chuyện, chương trình, chẻ tre

- Sấp ngửa, sản xuất, sơ sài

- Bổ xung, xung kích, xua đuổi

- Cái xẻng, xuất hiện, chim sáo, sâu bọ

- rũ rượi, rắc rối giảm giá, giáo dục

- rung rinh, rùng rợn, giang sơn, rau diếp

Gv: để cách những nguyên ân, phụ ân đã gạch chân để học

sinh điền

Gọi học sinh đọc phần b

- Trong dan phòng lớn tràn ngập ánh sáng, những bức tranh

của thí sinh treo kín bốn bức tường Bố mẹ tôi kéo tôi chen

qua đám đông để xem bức tranh của Kiều Phương đã được

đóng khung lồng kính Trong tranh một chú bé đang ngồi

nhìn ra cửa sổ, nơi bầu trời trong xanh Mặt chú như toả ra

một thứ ánh sáng rất lạ Toát lên từ cặp mắt, tư thế ngồi của

chỉ không chỉ sự suy tư mà còn rất mơ mộng nữa

Gv: gọi học sinh đọc phần c

- Thuyền chúng tôi chèo thoát qua kênh Bọ Mắt để đổ ra con

sông cửa lớn, xuôi về năm căn Dòng sông năm căm rông

mênh mông nước ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác, cá

nước bơi từng đàn đen trũi nhô lên hụp xuống như người bơi

ếch giữa những đầu sóng trắng Thuyền xuôi giữa con sông

rông hơn ngàn thước trông hai bên bờ, rừng đước dựng lên

cao ngất như hai dãy trường thành dài vô tận Cây đước mọc

dài theo bài , theo từng lứa trái rụng

Gv: Những từ gạch chân là những từ học sinh điền

2 Viết một đoạn văn chính tả

3 Bài tập chính tả

a hãy điền tr/ ch,s/x,r/d/gi,,l/n vào chỗ trống

b điền l/n ,ch/tr vào chỗ trống dưới đây

c điền tr/ ch ,x/s vào chỗ trống

- Gv cho học sinh nhắc lại nội dung bài học

- Viết chính tả thêm một số đoạn văn trong bài " Bức tranh của em gái tôi”

- Đọc trước bài phương pháo tả cảnh

Trang 27

- Nắm được nghệ thuật kể chuyện và miêu tả tâm lý nhân vật trong tác phẩm.

- Rèn kĩ năng, năng lực phân tích nhân vật, kĩ năng kể chuyện ở ngôi thứ nhất, kĩ năng miêu tả

3 Thái độ: - Giáo dục lòng nhân ái với mọi người

II Chuẩn bị

+ Thầy : Nghiên cứu bài, soạn giáo án

+ Trò : Đọc, soạn bài theo câu hỏi sgk

III Phương pháp:

- Đọc, phân tích, tổng hợp,

- Thuyết trình, vấn đáp, thảo luận

2 Kiểm tra

? Kể tóm tắt đoạn trích " Bài học đường đời đầu tiên "

? Em có suy nghĩ gì về lời chăng trối của Dế choắt

3 Bài mới.

Đã bao giờ em ân hận, ăn năn vì thái độ, cách cư xử của mình với người thân trong gia đìnhchưa? Đã khi nào em tự cảm thấy mình cư xử tồi tệ, xấu xa không xứng đáng với anh, chị , emcủa mình chưa?Trong cuộc sống, có những lần như thế, sự ân hận, hối lỗi về việc làm của mình

sẽ làm tâm hồn ta trong trẻo, lắng dịu chưa Truyện ngắn " Bứa tranh của em gái tôi " viết về anh

em Kiều Phương đã rất thành công về chủ đề tế nhị đó Để hiểu rõ câu chuyện như thế nào, giờhọc hôm nay chúng ta tìm hiểu văn bản " Bức tranh của em gái tôi"

Hoạt động I

Hoạt động1

Gọi học sinh đọc chú thích trong sgk

? Nêu hiểu biết của em về tác giả Tạ Duy Anh?

GV: Tạ Duy Anh là một cây bút trẻ xuất hiện trong văn học

thời kỳ đổi mới

Ông có tên khai sinh là Tạ Viết Dũng ( 9-9-1959 ) quê thôn

Cổ Hiền xã Hoàng Diệu - Chương Mỹ Ông là cử nhân văn

chương - Hội viên hội nhà văn Việt Nam - Hiện là Biên tập

viên nhà xuất bản Hội nhà văn Việt Nam

- Tác phẩm nổi tiếng " Bước qua lời nguyền " " Truyện ngắn

- Ông đã từng đạt giải thưởng cho báo văn nghệ , tạp chí văn

nghệ Nhà xuất bản Kim Đồng, Báo thiếu niên Tiền phong

Trang 28

- Nội dung : Hoàng Ngọc Hiến đã nhận xét : Nhiều tác phẩm

của Tạ Duy Anh mang cảm hứng trút bỏ những thành kiến

nặng nề của quá khứ, xoá bỏ những nếp sống gắn liền với

bạo lực , sự khốn cùng và tối tăm nó là chủ đề của tương

lai

GV: Truyện đã gây được nhiều sự chú ý của người đọc trong

đó nội dung truyện khá gần gũi với đời sống bình thường của

lứa tuổi thiếu niên nhưng đã gợi ra những điều sâu sắc về

mối quan hệ , thái độ ứng xử giữa người này với người

khác

- Hướng dẫn đọc, nêu yêu cầu đọc

+ Phân biệt rõ lời kể , lời thoại , diễn biến tâm lý người anh

Giọng kể phải phù hợp tâm lý nhân vật

- GV đọc mẫu từ đầu có vui vẻ lắm

- Gọi Hs đọc tiếp

? Theo em , chuyện kể theo ngôi thứ mấy?

- Ngôi thứ nhất , anh trai Kiều Phương kể lại

? Nhân vật chính trong truyện là ai?

- Cả Kiều Phương và anh trai

GV: Cả 2 là nhân vật chính vì đều mang chủ đề chính của

truyện

Văn bản là một truyện ngắn hiện đại có sự lồng ghép của 2

cốt truyện nhỏ : Cốt truyện về người em có thể tóm tắt như

sau:

+ Kiều Phương mê vẽ

+ Kiều Phương được phát hiện có tài vẽ

+ Trong bức tranh được giải Kiều Phương vẽ anh

mình

Hoạt động II

? Em hãy tìm cốt truyện tương ứng kể về người anh ?

+ Ngạc nhiên một cách vui vẻ

+ Ghen tức vì em tài hơn mình

+ Hãnh diện và xấu hổ khi xem tranh

Gv gọi hs đọc đoạn truyện từ đầu “có vui vẻ lắm “

? Em hãy nêu nội dung của đoạn truyện này ?

? Một lần người anh trai phát hiện ra em gái mình nhào một

thứ bột đen sì, trông rất sợ bôi ra cổ tay , người anh đã nghĩ

gì?

- Trời ạ ! thì ra nó chế thuốc vẽ

? ý nghĩ ấy , nói lên trình độ gì của người anh với em?

- ý nghĩ ấy cho biết về tâm trạng của người anh?

- Chỉ coi đó là trò nghịch ngợm của trẻ con

- Nhìn em với cái nhìn kể cả không cần nghĩ đến việc nó đã

vẽ những gì

GV: Từ sự xem thường , gọi em gái là mèo , người anh đã bí

mật theo dõi việc làm của em

GV: Vậy Mèo con đã vẽ những gì ? Tâm trạng của người

anh diễn biến ra sao khi tài năng của em gái

2, Tác phẩm

" Bức tranh của em gái tôi " làtruyện ngắn đạt giải Nhì trongcuộc thi viết " Tương lai vẫy gọi

"

II Đọc - hiểu văn bản

1, Nhân vật anh trai a,Tâm trạng người anh trong cuộc sống hàng ngày

- Anh ngạc nhiên ,xem thường

em gái

? Em hãy kể lại tóm tắt truyện?

- Tìm hiểu bài mới

Trang 29

Ngày soạn: 18/01/2016

- Nắm được nghệ thuật kể chuyện và miêu tả tâm lý nhân vật trong tác phẩm

- Rèn kĩ năng, năng lực phân tích nhân vật, kĩ năng kể chuyện ở ngôi thứ nhất, kĩ năng miêu tả

3 Thái độ: - Giáo dục lòng nhân ái với mọi người

II Chuẩn bị

- Đọc, phân tích, tổng hợp,

2 Kiểm tra

? Đọc đoạn đầu truyện, em có hiểu biết gì về người anh trai của Kiều Phương?

- Coi thường em gái, cho rằng vuệc em làm chỉ là từ nghịch ngợm trẻ con Người anh tỏ ra hiếu

kỳ, kẻ cả

3 Bài mới.

Gọi 1 Hs đọc từ " Nhưng mọi bí mật thở dài "

? Nêu nội dung chính của đoạn

GV: Mọi bí mật của Mèo con rồi cuối cùng cũng bị bại

lộ, Chú Tiến Lê - họa sĩ cùng con gái đến chơi đã tình

cờ chiêm ngưỡng những bức tranh của Mèo con và tỏ ra

ngạc nhiên mừng rỡ

? Vì sao chú Tiến Lê mừng rỡ như vậy?

- Chú phát hiện ra tài năng hội hoạ của Kiều Phương

Gv Cùng với tâm trạng của chú Tiến Lê, cả bố mẹ Kiều

Phương cũng đều vui mừng sung sướng nhận ra tài năng

của Kiều Phương " Như một thiên tài hội hoạ " Vậy lúc

đó người anh có tâm trạng như thế nào?

- Cảm thấy không vui, thấy thất vọng về mình

? Vì sao anh trai Kiều Phương lại có tâm trạng đó?

- Cậu ta ko tìm thấy ở mình một tài năng nào

- Thấy mình bị cả nhà lãng quên

- Ghen tuông, đố kỵ với em, thấy mình thua kém xa em,

thấy mọi người chỉ chú ý đến em lãng quên mình

b, Tâm trạng của người anh khi tài năng của em gái được phát hiện

Trang 30

GV: Vốn vẫn coi thường em bẩn, hay nghịch, tự cho là

mình hơn hẳn, lại ở ngôi vị anh trai giờ đây sao người

anh lại không thể ko buồn bực mặc cảm , tự ái Đó là

tâm lí rất phù hợp với lứa tuổi thiếu niên Khi thấy

người khác tài năng hơn mình

- Chính những mặc cảm đó đã khiến người anh không

thể thân thiện, gần gũi với em mình mà ngược lại, lại

hay gắt gỏng, bực bội vô cớ với em mình Song người

anh vẫn không thể không quan tâm đến những bức tranh

của em

? Vì sao người anh lại phải lén xem trộm tranh?

- Vì xấu hổ, vì tò mò, vì đố kị thấy mình không có tài

năng bằng em

? Sau khi lén xem tranh, người anh trút ra tiếng thở dài,

theo em vì sao?

- Người anh thường cảm phục tài năng của người em

- Sự buồn nản, bất lực, cay đắng vì nhận rằng quả thật

Mèo con có tài năng hơn mình nhiều

GV: Chính sự thật đáng buồn đó khiến người anh càng

trở nên đố kị, gắt gỏng, xét nét vô cớ với em nhiều hơn

? Như vậy, em có cảm nhận gì về tâm trạng của người

anh khi tài năng của em gái được phát hiện?

Hs đọc tiếp từ " Rồi cả nhà em đấy "

? Kể tóm tắt nội dung đoạn trích truyện vừa đọc?

- Bé Phương được chú Tiến Lê giới thiệu tham gia trại

thi vẽ Quốc tế Bức tranh của nó được trao giải nhất, cả

nhà cùng Kiều Phương đi nhận giải

Trong phòng trưng bày tranh, người anh sững người ngỡ

ngàng bởi người được vẽ trong tranh chính là mình,

người anh xấu hổ cảm động đến muốn khóc khi nhận ra

tâm hồn nhân hậu của em gái mình

? Như vậy nội dung chính của đoạn trích vừa kể là gì?

GV: Người anh miễn cưỡng cùng bố mẹ đến phòng

tranh chiêm ngưỡng bức tranh của em gái

? Trong khung tranh, người anh nhận ra bức chân dung

mà em gái vẽ là bức chân dung như thế nào?

- Đó là một chú bé : + Đang ngồi, nhìn ra cửa sổ

+ Nơi bầu trời trong xanh

+ Mắt chú bé toả ra ánh sáng khác lạ

+ Cặp mắt, tư thế ngồi không chỉ sự suy tư mà còn rất

mơ mộng

? Em có nhận xét gì về bức chân dung được vẽ?

- Đó là một tư thế đẹp, một tâm hồn trong sáng

? Khi ngắm nhìn bức tranh ấy, người anh đã có tâm

trạng ra sao?- Người anh ngỡ ngàng

?Từ ngữ nào diễn tả tâm trạng người anh trước đó?

c, Tâm trạng của người anh trước bức tranh của em gái

Trang 31

? Theo em vì sao người anh lại muốn khóc?

-Thấy mình hoàn hảo quá trong bức tranh của em

? Người anh thấy mình hoàn hảo vì điều gì?

- Vẻ đẹp ngoại hình thanh tú

- Cặp mắt trong sáng toát ra từ tâm hồn trong sáng mơ

mộng

? Theo em, người anh muốn khóc vì ngạc nhiên hãnh

diện hay xấu hổ?

- Có cả ngạc nhiên, hãnh diện và xấu hổ

GV: Có lẽ người anh muốn khóc vì rất nhiều lí do

+ Ngạc nhiên vì khong dưới con mắt nhìn của em gái

mình lại là người hoàn hảo thế

+ Hãnh diện vì cả 2 anh em đều hoàn hảo

+ Hãnh diện vì tài năng của em gái

+ Xấu hổ vì mình đã xa lánh, ghen tỵ với em gái, xử sự

tầm thường với em, trong khi đó em gái lại nhìn mình

bằng tấm lòng nhân hậu

GV: Có lẽ điều quan trọng hơn cả ở đây là người anh đã

tự nhận ra những yếu kém của mình, thấy mình không

xứng đáng được như cậu bé trong tranh của em gái

Cũng vì thế người anh đã thấm thía mà nhận ra rằng bức

chân dung của mình được vẽ nên " bằng tâm hồn và

lòng nhân hậu " của em gái

? Như vậy qua đoạn truyện em có suy nghĩ và cảm nhận

gì về tâm trạng của người anh?

? Tại sao bức tranh của cô em gái lại có sức cảm hoá

người anh đến như vậy?

GV: Đây là bức tranh nghệ thuật Sức mạnh của nghệ

thuật là tìm kiếm cái đẹp, làm đẹp cho con người, nâng

con người lên bậc cao nhất của cái đẹp là chân, thiện,

mĩ Bức tranh đạt giải nhất cuộc thi chính là vì đã đạt

được giá trị tại đó Sự cảm hoá người anh lần nữa khẳng

định được tài năng, tâm hồn nghệ sĩ của em gái

Gv Để hiểu được phần nào về cô em gái qua lời kể của

người anh ta chuyển sang phần 2

? Khi người anh đạt tên cho là Mèo thì Kiều Phương tỏ

ra thái độ ra sao?

- Vui vẻ chấp nhận, dùng tên đó để xưng hô với bạn bè

? Hơn thế trong cuộc sống hàng ngày, Kiều Phương cón

? Mặc dù luôn bị anh trai gắt gỏng, xét nét nhưng những

lúc như thế Kiều Phương có thái độ ra sao?

- Vẫn vui vẻ, không cãi lại anh

? Qua những chi tiết đó, em có nhận xét gì về Kiều

Phương?

GV: Kiều Phương là cô bé hồn nhiên, hiếu động , có

tình cảm vô tư, trong sáng, thông minh và cũng rất ngây

- Người anh đã nhận ra thói xấu củamình, nhận ra tình cảm trong sáng,nhân hậu của em gái, tự xấu hổ vớichính mình

- Người anh có thể trở thành ngườitốt như bức tranh của cô em gái

2, Nhân vật Kiều Phương

Trang 32

? Qua cuộc gặp gỡ của gia đình Kiều phương với chú

Tiến Lê, em biết thêm gì về Kiều Phương?

? Vì sao khi anh đối xử nghiêm khắc gắt gỏng, coi

thường, Kiều Phương vẫn vô tư, vui vẻ, không cãi lại

- Có lẽ Kiều Phương đã hiểu tính anh, yêu quý anh trai

mình

? Cô em gái đã cảm hoá được anh trai của mình, theo

em vì lẽ gì?

- Vì tài năng hội hoạ xuất sắc

- Vì tấm lòng trong sáng nhân hậu và độ lượng của em

gái dành cho anh

GV: Mặc dù có tài năng, được đánh giá cao, được mọi

người quan tâm nhưng Kiều Phương vẫn không hề mất

đi sự hồn nhiên trong sáng của tuổi thơ và nhất là vẫn

dành cho anh trai một tình cảm tốt đẹp

Bức tranh " anh trai tôi " không chỉ thể hiện tài năng đặc

biệt mà còn nói tới tâm hồn, nhân cách của Kiều

Phương, tấm gương sáng để người anh soi vào mà sửa

lỗi, tự vượt lên tính tự ái, tự ti, đố kị cá nhân, nhận rõ

mình, em gái mình hơn Mèo con thật đáng yêu phải

không các em

? Nêu cảm nhận của em về nhân vật Kiều Phương?

? Tại sao tác giả để người em vẽ bức tranh người anh

hoàn thiện đến thế?

- Bức tranh là tình cảm tốt đẹp của người em dành cho

anh, em muốn anh mình là người thật tốt đẹp

GV: Cái gốc của nghệ thuật là mang đến cái đẹp cho

con người, giúp cho con người hoàn thiện cái đẹp Đây

là ý tưởng nghệ thuật sâu sắc mà tác giả gửi gắm trong

tác phẩm

? Theo em, đoạn kết truyện hé mở ý nghĩa gì?

Sự chiến thắng của tình cảm trong sáng của tấm lòng

nhân hậu đối với thái độ, bản tính ghen ghét đố kị của

con người

Hoạt động IV

? Em có suy nghĩ gì về nghệ thuật xây dựng tâm lý nhân

vật của Tạ Duy Anh?

- Sắp xếp các chi tiết tâm lí lôgíc tạo ấn tượng mạnh

? Học xong truyện, em tự rút ra cho mình bài học gì?

GV: Qua bài học ta thấy rõ rằng : Ghen ghét , đó kị

trước tài năng và sự thành công của người khác là một

tính xấu

+ Tự ái cá nhân, tự ti mặc cảm cũng là hạn chế cần phải

khắc phục

+ Tài năng có được là điều đáng quí Song cái đáng quí

hơn cả là phải biết khiêm tốn giản dị, có lòng nhân ái,

độ lượng thì tài năng mới phát triển

- Kiều Phương sống hồn nhiên, trongsáng và nhân hậu, vô tư và hiếu động

- Là cô bé có tài hội hoạ từ nhỏ

- Rất hồn nhiên trong sáng ngây thơ

- Đối với anh trai sự hồn nhiên trongsáng

, nhân hậu và độ lượng là nét thậtđáng yêu đã cảm hoá được cá tínhcủa người anh

IV Tổng kết

1, Nghệ thuật.

- Truyện miêu tả tinh tế diễn biếntâm lý nhân vật qua cách kể theongôi thứ nhất

2, Nội dung- Tình cảm hồn nhiên,

trong sáng và lòng nhân hậu sẽ làtấm gương sáng cho người khác soivào đó để tự nhận ra mình, loại trừphần hạn chế ích kỉ, đố kị để tựvươn lên sống tốt hơn, đúng vớichuẩn mực đạo đức làm người hơn

? Em hãy tưởng tượng và miêu tả nhân vật người anh trai trong văn bản

- Học nắm chắc nội dung nghệ thuật của bài

Trang 33

- Chuẩn bị bài tiết sau.

Tiết 83: LUYỆN NÓI VỀ QUAN SÁT TƯỞNG TƯỢNG, SO SÁNH

VÀ NHẬN XÉT TRONG VĂN MIÊU TẢ

1 Kiến thức: - Thông qua bài giảng giúp học sinh biết trình bày và diễn đạt một vấn đề bằngmiệng trước tập thể Rèn kỹ năng nói trước tập thể (nhóm, cả lớp ), qua đó nắm vững hơn các kỹnăng nói trước quan sát, liên tưởng, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

- Tích hợp phần văn bản " Bức tranh của em gái tôi " với tiếng việt ở việc vận dụng các phó từtrong văn bản miêu tả, kể chuyện

2 Kĩ năng: - Rèn kỹ năng sắp xếp các ý theo trình tự, vận dụng các phép so sánh, kĩ năng nói

3 Thái độ: - Giáo dục óc quan sát tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong cuộc sống

II Chuẩn bị

- Thầy : Nghiên cứu soạn giáo án, tìm thêm một số bài tập để học sinh thực hành luyện nói

- Trò : Làm một số bài tập theo hướng dẫn để chuẩn bị cho tiết luyện nói đạt kết quả

2 Kiểm tra

? Khi quan sát làm văn miêu tả chúng ta phải chú ý những gì ?

- Sử dụng các giác quan để quan sát

- Kết hợp vối tưởng tượng so sánh rút ra những nhận xét

3 Bài mới

Gv giới thiệu : Một tiết luỵện nói yêu cầu chúng ta phải nói to, rõ ràng chính xác và quan trọnghơn là phải xác định đúng yêu cầu của đề định hướng rõ đối tượng cần quan sát, miêu tả, tìm ranhững nét đặc điểm nổi bật riêng biệt để rèn cho các em có kỹ năng đó một cách thành thạo, giờhọc hôm nay chúng ta cùng luyện nói

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

Hoạt động I

Hoạt động 1

Gọi học sinh đọc bài tập 1 và nêu yêu cầu bài tập ?

- Từ "bức tranh của em gái tôi ",em hãy lập dàn ý

để trình bày một ý kiến của mình trước lớp theo hai

câu hỏi sâu đây ?

a Theo em Kiêu phương là người như thế nào ? Từ

các chi tiết về nhân vật này trong truyện ,hãy miêu

tả lại hình ảnh Kiều Phương qua tưởng tượng của

em ?

b Anh của Kiều Phương là người như thế nào ?

Hình ảnh người anh trai trong bức tranh với người

anh thực ở ngoài đời có gì khác nhau không ?

? Với câu hỏi a, em cần làm gì ?

- Tìm những chi tiết kể tả về Kiều Phương

- Rút ra những nhận xét về anh của Kiều Phương

- Những từ ngữ chi tiết miêu tả anh trong bức

Bài tập 1 /35 sgk a, Nhân vật Kiều

Phương : Tìm và miêu tả được

- Hình dáng : Gầy gò, nhỏ nhắn, nhanhnhẹn

Mặt thường lọ lem, mắt sáng ,miệngrộng

- Tính tình : Răng khểnh, hay cười ,hayhát

Hồn nhiên, vô tư, nghịchngợm, tò mò

Tâm hồn trong sáng ,nhân hậu,

độ lượng

Có tài năng hội hoạ

b, Nhân vật anh trai Kiều Phương

- Hình dáng : Trong văn bản không tả rõnhưng có thể

Cũng hơi gầy, cao đẹp trai tuấn

Trang 34

- So sánh người anh trong tranh và người anh trong

thực ở ngoài

Gv chia lớp thành 4 nhóm : Nhóm 1- 2 thảo luận

câu hỏi a, nhóm 3-4 thảo luận câu hỏi b

- Ghi nội dung thảo luận và cử một đại diện nhóm

Học sinh đọc và nêu yêu cầu bài tập

Hãy trình bày cho các bạn nghe về anh ,chị hoặc

em của mình ( Khi nói chú ý nêu đặc điểm nổi bật

của người mình miêu tả bằng cá hình ảnh, bằng

? Dựa vào các ý đã chuẩn bị hãy trình bày miệng

Gv gợi ý : Anh, chị hoặc em chừng bao nhiêu

tuổi ?

? Vóc dáng ra sao ?

? Tác phong như thế nào? Dáng đi như thế nào

?Khuôn mặt có đặc điểm gì nổi bật ?

? các đường nét trên khuôn mặt ra sao ?

Xạm lại vì nắng gió của trận bóng đá

- Miệng : Cười tươi tắn như hoa nở

Rất duyên bởi chiếc răng khểnh

- Mái tóc : Chị : Dài óng mượt, suôn chảy như suối

mây

Hơi quan được tết lại hai bên gọn gàng ,buộc bằng

những chiếc nơ xinh xắn

Tóc anh : được cắt cao tôn thêm vẻ đẹp thanh tú

của mặt

?Với những nét đó, nếu tính cách của anh, chị, em?

.* Chú ý : Bằng sự quan sát, so sánh tưởng tượng

và nhận xét miêu tả ngoại hình phải phù hợp với

tính cách nhân vật Miêu tả trung thực khách quan

song nhận xét phải đúng mực ,không tô vẽ thái quá

- Khi miêu tả phải bbộc lọ được thái độ của người

miêu tả qua lời văn, quý mến yêu thương hay mặc

Song người anh trong tranh do người emgái vẽ lại mang tính cách của người anhtốt, hoàn hảo, cái nhìn trong sáng, thẻ hiệnqua tấm lòng nhân hậu của em gái

* Bài tập 2/36 sgk

Gv lưu ý : Khi nói về anh ,chị ,em phảinêu bàng chính sự quan sát, so sánh, liêntưởng ,tưởng tượng nhận xét hợp lý

- Cần làm nổi bật những đặc điểm chính :Trung thực không tô vẽ, không làm thànhbài văn diễn đạt bằng lời nói trứ khôngđọc dàn ý

* gọi học sinh trình bày nội dung chuẩn

- Tác phong nhanh nhẹn ,hoặt bát

- Khuôn mặt trái xoan thanh tú

+Bao dung nhân hậu, luôn tha thứ choviệc làm không phải của em

- Với người anh : Cứng cỏi tự tin nghiêmkhắc, giọng nói lành mạnh ,rành rọt, làmviệc dứt khoắt, nguyên tắc với em vàchính cả bản thân

Trang 35

? Nêu những kỹ năng cơ bản sử dụng khi quan sát, tưởng tượng so sánh, nhận xét trong miêu tả ?

- Học nắm chắc nội dung bài học - Làm lại một số bài tập

Tiết 84: LUYỆN NÓI VỀ QUAN SÁT TƯỞNG TƯỢNG, SO SÁNH

VÀ NHẬN XÉT TRONG VĂN MIÊU TẢ

1 Kiến thức:

- Thông qua bài giảng giúp học sinh biết trình bày và diễn đạt một vấn đề bằng miệng trước tậpthể Rèn kỹ năng nói trước tập thể (nhóm, cả lớp ), qua đó nắm vững hơn các kỹ năng nói trướcquan sát, liên tưởng, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

- Tích hợp phần văn bản " Bức tranh của em gái tôi " với tiếng việt ở viẹc vận dụng các phó từtrong văn bản miêu tả, kể chuyện

2 Kĩ năng:

- Rèn kỹ năng sắp xếp các ý, vận dung so sánh, kĩ năng nói

3 Thái độ:

- Giáo dục lòng nhân ái với mọi người

II Chuẩn bị

- Đọc, phân tích, tổng hợp, thuyết trình, vấn đáp, thảo luận

Gv gọi học sinh đọc bài tập, nêu yêu cầu bài tập

- Gv chia nhóm cho học sinh thoả luận

Lập dàn ý cho bài văn miêu tả một đêm trăng nơi

em ở theo dàn ý sau

? Đó là một đêm trăng như thế nào ?

Gv lưu ý : đây là câu hỏi khái quát chung về đêm

trăng nhận xét này có vai trò tìm ý cho phần mở bài

nên không thể dài dòng cũng không thể cụ thể vào

các chi tiết để tránh trùng lặp trong phần thân bài ở

phia sau

? Đêm trăng đó có gì đặc sắc, tiêu biểu ?

( Bầu trời, đêm, vầng trăng, cây cối, nhà cửa ,đường

làng, ngõ phố, ánh trăng )

- Học sinh quan sát và thảo luận, trình bày các ý

* Dựa vào các ý ,học sinh trình bày trước các bạn

Vd: Bầu trời cao, không gợn mây, chi chítnhững vì sao

- Vầng trăng lặng lẽ giữa trời, toả (tuôn)ánh sáng vàng rực làm cả không gian bừngsáng

- Trăng toả ánh sáng xuống mặt hồ mặt

hồ gợn sóng lăn tăn, tựa hồ có hàng ngàncon rắn vàng bơi trên mặt nước

Trang 36

trong lớp

- Gv nhận xét bổ sung sửa lỗi sai

Lập dàn ý về quang cảnh một buổi sáng ( bình minh

) trên biển Trong khi miêu tả,em sẽ liên tưởng và so

sánh các hình ảnh với những gì ?

- Nêu ra những ý lớn định nói như một dàn ý

- Nói cho các bạn trong giờ cùng nghe

? Học sinh nêu yêu cầu bài tập ?

? Theo em bài tập 3 và 4 có điểm giống và khác

nhau ntn?

- Giống nhau : Cùng miêu tả cảnh thiên nhiên

- Khác : Miêu tả cảnh đêm trăng

? Bầu trời lúc đó có gì nổi bật ?

.? Buổi sớm mặt biển ra sao ?

? Em hãy hình dung xem cảnh bãi cát lúc đó như thế

nào ?

.? Những con thuyền hiện lên trên mặt trời ấy ra

sao?

.- Gọi học sinh đọc bài tập

? Hãy kể tên những nhân vật cổ tích mà em thường

gặp ?

? Nhân vật nào gây cho em sự chú ý nhất trong các

truyện cổ tích ?

- Học sinh tự chọn, nêu quan điểm riêng về lý do ấy

? Như vậy trong văn miêu tả, muốn tả hay, ta phải

chú ý đến điều gì ?

- Quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét

- Cây cối tắm gội ánh trăng trở lên rạng rỡnhư vừa được khoác thêm một chiếc áo bằng vàng

- Đường làng dát vàng trở lên huyền ảo,sạch đẹp

- Gió mơn man cành lá như đùa dỡn cùngánh trăng

* Bài tập 4

- Mặt trời tiến ra phía đằng đông đường bộnhư quả trứng hồng đặt trên một cái mâmbạc lớn

- Bầu trời trong xanh không một gợn mây

- Hải âu sải cánh tô điểm trên nền xanh,cất len bản nhạc du dương đón chào bìnhminh

- Mặt biển phẳng lì như một tờ giấy xanhlớn Từng con sóng lăn tăn gợn ,phảnchiếu ánh bình mình làm cho mỗi consóng sáng rực như một viên kim cươngcủa thiên nhiên

ban tặng

- Bãi cát phẳng, mịn màng như gối tay mẹ

- Những con thuyền sau một đêm đi biển

về bên đã mệt mỏi, dáng uể oải nằmnghếch đầu lên bãi cát nghỉ ngơi

cổ tích đã học

- Gv tóm tắt nội dung bài

- Rút kinh nghiệm qua cách làm bài tập

? Quan sát, so sánh tưởng tượng, nhận xét có vai trò gì trong văn miêu tả ?

Trang 37

2 Kĩ năng: Rèn kỹ năng đọc và kể tóm tắt truyện thành thạo.

- Rèn kỹ năng, năng lực viết văn miêu tả đọc, kỹ năng cả nhận đựoc vẻ đẹp của con người vàthiên nhiên trong đoạn trích

3 Thái độ: - Giáo dục lòng yêu mến phong cảnh hùng vĩ của quê hương, đất nước, yêu mến conngười lao động chăm chỉ cần cù

II Chuẩn bị

- Thầy : Nghiên cứu sgv, tài liệu tham khảo, soạn giáo án.Tìm hiểu thêm về Võ Quảng, máychiếu , giấy trong

- Trò : Tìm hiểu trước bài học

- Vấn đáp, thảo luận, nêu vấn đề

2 Kiểm tra

? Trong văn miêu tả ta cần chú ý đến năng lực nào ?

? Yếu tố nào cần thiết cho một bài văn miêu tả ?

3 Bài mới

Gv giới thiệu bài : Nếu như trong văn bản " Sông nước cà mau " Đoàn Giỏi đưa ta đến với cảnhsắc phong phú, sống động của một vùng đất cực Nam tổ quốc ta thì với bài “Vươt thác” VõQuảng lại dẫn ta ngược dòng Thu Bồn thuộc miền Trung - Trung bộ đến tận thượng nguồn đểthưởng thức một bức tranh phong cảnh không kém phần lý thú Văn bản vượt thác sẽ cho các emthấy được điều đó

Hoạt động I

Hoạt động 1

? Dựa vào chú thích sgk hãy trình bày hiểu biét của mình về

nhà văn Võ Quảng

Gv: Nhà văn Võ Quảng viết chủ yếu về quê hương đất nước

,đặc biệt là viết cho thiếu nhi

? Em hiểu gì về tác phẩm "Vượt thác "

- Quê Nội (1974) cùng với (Tảng sáng ) 1976 là những tác

phẩm thành công nhất của Võ Quảng Truyện viết về cuộc

I Đọc tìm hiểu chung

1 Tác giả: Võ Quảng sinh 1920

quê Quảng Nam

2 Tác phẩm:

- Vượt thác trích trong chương

XI của truyện : Quê Nội (1974)

Trang 38

sống ở một làng quê ven sông Thu Bồn Làng Hoà Phước

-Tỉnh Quảng Nam và những ngày sau cách mạng t8 - 1945 và

những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp

Gv hướng dẫn đọc : Chú ý giọng đọc thay đổi nhịp điệu phù

hợp với nội dung từng đoạn

+ Đoạn đầu miêu tả cảnh dòng sông ở đồng bằng - đọc nhịp

điệu nhẹ nhàng

+ Đoạn tả cách vượt thác - đọc sôi nổi, mạnh mẽ

+ Đoạn cuối : Trở lại giọng êm, thoải mái

Gv đọc mẫu một đoạn đầu

? Học sinh đọc tiếp

Gv nhận xét

Gv Trong truyện có một số thành ngữ : Chảy đứt đuôi rắn,

nhanh như cắt ,em cho biết nghĩa ?

- Chảy đứt đuôi rắn :Chảy mạnh và nhanh từ trên xuống ,như

bị ngắt ra

- Nhanh như cắt: Rất nhanh và dứt khoát ví với sự nhanh nhẹn

của chim cắt

? Qua nghe bạn đọc, em thấy văn bane có bố cục mấy phần ?

? Cảnh vượt thác được miêu tả theo trình tự nào ?

- Trình tự của con truyền ( thứ tự thời gian )

? Bài văn kể theo ngôi thứ mấy ?

- Ngôi thứ ba

Gv Trong văn miêu tả, chúng ta phải, tả cảnh theo một trình tự

nhất định điều này ta sẽ tìm hiểu kỹ hơn ở tiết sau

? Để hiểu rõ phong cảnh sông Thu Bồn, chúng ta chuyển sang

phần II

Hoạt động II

Hoạt động 1

? Đọc đoạn 1 ? Nêu nội dung chính của đoạn vừa đọc

? Đoạn văn trên tập trung miêu tả cảnh thiên nhiên ở những

phạm vi nào ?

- Hai phạm vi : Cảnh dòng sông

Cảnh hai bên bờ

? Cảnh dòng sông được miêu tả bằng chi tiết nổi bật nào

- Con thuyền : Cánh buồm nhỏ căng phồng

Rẽ sóng lướt bon bon chầm chậm xuôi

? Tại sao tác giả miêu tả sông chỉ bằng hoạt động của con

thuyền ?

- Con thuyền là sự sống của sông, miêu tả thuyền cũng là miêu

tả một hình ảnh đặc sắc của dòng sông

Gv: Dưới dòng sông, con thuyền đang nhẹ nhàng lướt ,đi vừa

khoan thai, vừa khẩn trương

? Cảnh bờ bãi ven sông được miêu tả bằng những hình ảnh cụ

thể nào ?

- Bãi dâu trải ra bạt ngàn

- Những chòm cổ thụ dáng mãnh liệt đứng trầm ngâm lặng

nhìn xuống nước

- Những dãy núi cao sừng sững

- Những cây to mọc giữa phía trước

? Em có nhận xét gì vè cách dùng từ ngữ của tác giả

* Bố cục : Gồm 3 phần

- Phần 1 : Từ đầu .vượtnhiều thác nước

- Phần 2 : Tiếp đó phườngrạch thác cổ cò /39

- Phần 3 : còn lại

II Đọc - Hiểu văn bản 1.Cảnh thiên nhiên trên dòng sông Thu Bồn

Trang 39

- Dùng nhièu từ láy gợi hình : Trầm ngâm, sừng sững, lúp

súp

? Ngoài ra tác giả còn sử dụng phép tu từ nào nữa ?

- Phép so sánh những cây to mọc giữa - phía trước

- Đoạn sông lăm thác, nhiều ghềnh đang dón đợi

? Thông qua sự miêu tả, tác giả đã làm tái hiện hình ảnh một

cảnh tượng ntn?

? Để có được cảnh thiên nhiên như thế, theo em là do cảnh vốn

có hay lời văn miêu tả của tác giả ?

- Do nhiều cảnh

- Phần do người tả có khả năng quan sát, tưởng tượng có sự

am hiẻu và có tình cảm yeu mến cảnh vật quê hương Gv: Võ

Quảng là nhà văn - quê Nam Bộ Những kỷ niệm sâu sắc về

dòng sông Thu Bồn đã khiến văn bản tả cảnh của ông sinh

động, đầy sức sống.Từ đây em thấy, muốn tả cảnh sinh động

ngoài tài quan sát, tưởng tượng còn phải có tình với cảnh

Hoạt động2

? Đọc tiếp đoạn 2 ,nêu nội dung chính của đoạn văn ?

Gv: Người lao động được miêu tả chính trong văn bản này là

Dượng Hương Thư

? Dượng Hương Thư lao động trong hoàn cảnh nào ?

- Lái thuyền vượt thác giữa mùa nước to

- Nước từ trên cao phóng xuống giữa hai vách đá dựng đứng

Gv : Do địa lý ở miền Trung nước ta có dải đồng bằng hẹp

chính vì vậy thường xuất hiện những khúc sông rộng hẹp khác

nhau tạo sự gập gềnh, hiểm trở cho những thuyền bè phải qua

lại

? Trên những con thuyền vượt thác của Dượng Hương Thư,

em hãy tìm những chi tiết miêu tả ngoại hình ,hành động của

nhân vật Hương Thư trong vượt thác ?

- Ngoại hình : Cởi trần như một pho tượng đồng đúc

- Các bắp thịt cuồn cuộn

- Hai hàm răng cắn chặt ,

- Quai hàm bạnh ra

- Cặp mắt nảy lửa

- Ghì đầu sào, thả sào, rút sào

? Theo em, nét nổi bật trong miêu tả nhân vật Dượng Hương

Thư ở đoạn văn trên là gì ?

- Nghệ thuật : so sánh, Dượng Hương Thư như pho tượng

- Cảnh thiên nhiên phong phú

đa dạng vừa tươi đẹp vừanguyên sơ cổ kính

2 Hình ảnh Dượng Hương Thư và cảnh vượt thác

- Cảnh vượt thác diễn ra rất vất

vả tốn nhiều công sức

Trang 40

đồng đúc, như một hiệp sĩ của Trường Sơn oai linh, hùng vĩ

? Cách so sánh đó đã gợi cho em cảm nhận gì ?

?Sử dụng hình ảnh so sánh nhà văn có dụng ý gì ?

- Đề cao sức mạnh của con người lao động trên sông nước,

làm nổi bật vẻ đẹp dũng mãnh của nhân vật

?Ngoài ra còn thể hiện tình cảm của tác giả như thế nào

- Biểu hiện tình cảm quí trọng đối với người lao động trên que

hương

?Qua những chi tiết trên, em có nhận xét gì về nhân vật Dương

Hương Thư khi vượt thác ?

? Sau cuộc vượt thác, hình ảnh dòng sông con người được mô

tả ra sao ?

-Dòng sông êm đèm chảy

- Con người thở không ra hơi

? Vì sao con người thở không ra hơi ?

- Vì con người phải dồn toàn bộ sức lực để chống trọi với thiên

nhiên

? Em có cẩm nhận gì về hình ảnh này ?

- So sánh loại cây lúp xúp với người già là một so sánh hợp lý,

người già mừng vui vì con cháu anh hùng,dũng cảm chinh

phục thiên nhiên,chién thắng thiên nhiên ,vượt qua thác gềnh

Hoạt động 3

? Em có nhận xét gì về hình ảnh thiên nhiên và con người sau

cuộc vượt thác ?

Gv: Với tài quan sát và liên tưởng thú vị, nhà văn không chỉ

làm hiện lên trước mắt ta cảnh thện nhiên rộng lớn hùng vĩ mà

còn làm nổi bật hình ảnh những con người lao động vốn nhu

mì, nhút nhát trong đời thường lại dũng mãnh, kiên cường

trong công việc và trước khó khăn thử thách Đoạn văn là sự

thônga nhất cao độ và thành công giữa cách miêu tả chân dung

con người trong lao động giữa kể việc và miêu tả

? Em học tập được gì về nghệ thuật miêu tả từ văn bản vượt

thác ?

- Tác giả biết lựa chọn điẻm nhìn phù hợp với yêu càu quan sát

- Có trí tưởng tượng và có cảm xúc với đối tượng được miêu

tả

- Kết hợp thống nhất cao độ giữa thiên nhiên và tả người ,tả

chân dung con người tong hoạt động, kể việc và miêu tả tự

nhiên, sinh động

- Sử dụng biện pháp nghệ thuật phổ biến

? Qua đoạn trích em cảm nhận được gì về cảnh thiên nhiên và

con người lao động ?

Hoạt động III

? Cho biết một số nét về nghệ thuật và nội dung của văn bản?

- Dượng Hương Thư vừa khoẻ,vừa đẹp, là biểu tượng của sứcmạnh

- Dượng Hương Thư là conngười lao động quả cảm, ngườichỉ huy vượt thác bình tĩnh dàydạn kinh nghệm, đồng thời làngười khiêm nhường nhu mỳtrong cuộc sống gia đình

3 Cảnh dòng sông và đôi bờ sau cuộc vượt thác.

- Thiên nhiên êm đềm thơ mộng

- Con người lao động dũngmãnh phi thường cũng trở lênchất phác bình dị trước dòng

sông III Tổng kết

1 Nghệ thuật

- Chọn điểm nhìn thuận lợi

- Có trí tưởng tượng phong phú

- Có cảm xúc đối với đối tượngmiêu tả

2 Nội dung

- Thông qua việc miêu tả cảnhvượt thác của con thuyền trênsông Thu Bồn ,nhà văn vừa cangợi vẻ đẹp tươi, hùng vĩ củathiên nhiên ,đồng thời ca ngợi,làm nổi bật vẻ đẹp hùng dũng,dạn dậy kinh nghiệm, lòng quảcảm của con người Việt Namtrước khó khăn thử thách cuộcsống

? Bài văn miêu tả dòng sông Thu Bồn theo trình tự nào ?

- Theo hành thình của con thuyền qua những vùng địa hình khác nhau

? Trình tự miêu tả ấy có tác dụng trong việc miêu tả con người lao động ?

- Góp phần làm nổi bật vẻ hùng dũng và sức mạnh của con người lao động trên nền cảnh thiênnhiên rộng lớn, hùng vĩ

Định dạng
Số trang	163
Dung lượng	320,36 KB