Giúp người học nắm được quá trình Đảng lãnh đạo công cuộc đổi mới đưa đất nước ra khỏi khủng hoảng kinh tế xã hội (19911995), qua đó nâng cao lòng tự hào, giữ vững niềm vào tin sự nghiệp cách mạng do Đảng lãnh đạo; tích cực đấu tranh chống lại những quan điểm sai trái nhằm làm mất vai trò của Đảng. 2. Yêu cầu Đối với giáo viên: Trang bị hệ thống kiến thức đầy đủ, định hướng nâng cao nhận thức trách nhiệm cho học viên. Đối với học viên: Tích cực nghe ghi trên lớp nắm chắc nội dung của bài giảng, kết hợp nghiên cứu tài liệu bổ sung kiến thức trong các giờ tự học... II. NỘI DUNG: Kết cấu thành 2 phần
Trang 1CHUYÊN ĐỀ : ĐẢNG LÃNH ĐẠO CÔNG CUỘC ĐỔI MỚI ĐƯA ĐẤT
NƯỚC RA KHỎI KHỦNG HOẢNG KINH TẾ- XÃ HỘI (1991 - 1995)
2 Yêu cầu
- Đối với giáo viên: Trang bị hệ thống kiến thức đầy đủ, định hướng nâng cao
nhận thức trách nhiệm cho học viên
- Đối với học viên: Tích cực nghe ghi trên lớp nắm chắc nội dung của bài giảng,
kết hợp nghiên cứu tài liệu bổ sung kiến thức trong các giờ tự học
II NỘI DUNG: Kết cấu thành 2 phần
1 Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng
2 Sự chỉ đạo của Đảng sau Đại hội VII, từng bước đưa đất nước ra khỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội.
III THỜI GIAN Thời gian lên lớp: 4 tiết.
IV TỔ CHỨC, PHƯƠNG PHÁP
1 Tổ chức:
- Lấy đội hình lớp học để lên lớp
- Cá nhân tự nghiên cứu tài liệu và hoàn thiện, bổ sung bút ký
2 Phương pháp
- Đối với giáo viên: Chủ yếu sử dụng phương pháp thuyết trình, bên cạnh đó kếthợp với một số phương pháp khác: nêu vấn đề, đối thoại G-H
- Đối với học viên: nghe, ghi chép nội dung theo ý hiểu, kết hợp đọc thêm tài liệu
do giáo viên hướng dẫn
V ĐỊA ĐIỂM: Giảng đường đã được phân công.
VI TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
- Tài liệu bắt buộc:
Trang 2+ Giáo trình LSĐCSVN, Tập 2 (Dùng cho đào tạo chức danh cán bộ chính trị cấpchiến thuật- chiến dịch),Nxb QĐND, H.2005 (từ Tr 97 đến tr 137).
+ Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở VN, Nxb ST,H.1991
+ Văn kiện ĐH ĐB toàn quốc lần thứ VII
- Tài liệu tham khảo:
+ Giáo trình LSĐCSVN, Tập 2( Dùng cho đào tạo cán bộ chính trị cấp phân độibậc đại học), Nxb QĐND, H.2008 (chương IV từ trg75 đến trg 91)
+ Giáo trình LSĐCSVN (dùng trong các trường đại học, cao đẳng), NXBCTQG,H.2005 (từ trang 297-309)
+ Hỏi đáp LSĐCSVN,NXBQĐND,H.1996 (từ trang 144-150)
+ Hỏi đáp LSĐCSVN,NXBQĐND,H.2004 (từ trang 94- 216)
+ Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
+ Chiến lược ổn định và phát triển kinh tế đến năm 2000
VII VẬT CHẤT ĐẢM BẢO
- Giáo viên: giáo án, giáo trình, tài liệu, bảng, phấn
- Học viên: giáo trình, vở ghi, bút viết
TRÌNH TỰ THỰC HÀNH GIẢNG
I THỦ TỤC LÊN LỚP: Thời gian 3 phút
- Nhận báo cáo, ổn định lớp học
- Quán triệt ý định bài giảng
II TRÌNH TỰ GIẢNG BÀI
gian
Phương pháp
Bảo đảm
Chủ yếu
sử dụngphương
Giáo
án, tàiliệu,phấn,
Trang 3pháp thuyếttrình kếthợp phântích, gợi
bảng
2 Nội dung cơ bản của Nghị quyết đại hội
II
Sự chỉ đạo của Đảng sau Đại hội VII,
từng bước đưa đất nước ra khỏi khủng
hoảng kinh tế xã hội
50’
1 Tình hình thế giới, trong nước và sự chỉđạo của Đảng sau Đại hội VII 10’
2 Thành tựu, khuyết điểm và những kinhnghiệm của mười năm đổi mới 15’
III KẾT THÚC BÀI GIẢNG: (3 phút)
1 Phổ biến câu hỏi ôn luyện, hệ thống nội dung trọng tâm Phổ biến chủ đề
Xêmina (nếu có)
2 Định hướng nghiên cứu sau bài giảng
3 Nắm thông tin phản hồi từ người học về nội dung bài giảng
Vậy sự lãnh đạo khôi phục kinh tế như thế nào? Sau đây chúng ta đi nghiên cứu
chủ đề “Đảng lãnh đạo công cuộc đổi mới đưa đất nước ra khỏi khủng hoảng kinh tế- xã hội (1991-1995)” để thấy rõ được năng lực lãnh đạo của Đảng.
I ĐẠI HỘI ĐẠI BIỂU TOÀN QUỐC LẦN THỨ VII CỦA ĐẢNG ( 6/1991 )
1 Bối cảnh lịch sử diễn ra Đại hội VII
(ĐHĐB toàn quốc lần thứ VII diễn ra trong bối cảnh tình hình thế giới và trong nước diễn ra hết sức phức tạp, để nắm rõ tình hình, sau đây ta vào mục a):
a Tình hình thế giới: (trong mục này nổi lên 4 ý cơ bản sau):
Trang 4- (1) CNXH trên bước vào giai đoạn khủng hoảng nghiêm trọng, ảnh hưởng
xấu đối với p/trào cách mạng thế giới và c/m Việt Nam.
Làm rõ:
- Vào cuối năm 1989 và đầu những năm 1990, công cuộc cải tổ, cải cách của các nước XHCN ở Đông Âu và LX diễn ra phức tạp, có nhiều sai lầm, khuyết điểm dẫn đến sự bế tắc, sụp đổ chế độ xã hội chủ nghĩa ở nhiều nước.
+ Mở đầu ở Ba Lan: ( cải tổ lần 1 từ 1980-1981 có nhiều sai lầm, cải tổ lần 2 vào16/8/1989 đến 1991 thì thất bại)
+ Tháng 10/1989 ở Hung-ga-ri và Bun-ga-ri tiến hành cải tổ => thất bại
+ Tiệp khắc 17/10/1989 (đứng đầu phe đối lập) lên làm tổng thốngTiệp Khắc, đếntháng 11/1989 CNXH bị sụp đổ
+ 9/11/1989 Bức tường Béc - Lin sụp đổ Chính phủ Cộng hòa dân chủ Đức ( ĐôngĐức) tuyên bố giải tỏa bức tường Béclin, giải tỏa biên giới giữa Đông và Tây Đức + Ru ma ni 22/12/1989 Chính quyền ở Rumani bị lật đổ bằng bạo lực, tổng bí thư Đảng Xê-au-xcu (Ceaucescu) bị tử hình
- Tại Liên Xô, công cuộc cải tổ lâm vào khó khăn, diễn biến theo chiều hướng xấu
Vậy sự sụp đổ của chế độ XHCN ở Đông Âu và LX ảnh hưởng như thế nào?
Thay đổi hàng loạt mối quan hệ truyền thống của các nước XHCN.
Thay đổi tương quan so sánh lực lượng giữa CNXH và CNTB (CNXH không còn là hệ thống lớn mạnh như cũ).
Phong trào c/m Thế giới tạm thời lâm vào thoái trào.
- (2)CNTB mặc dù có những điều chỉnh thích nghi nhưng bản chất không thay đổi Làm rõ:
Áp dụng thành tựu của KHCN vào sản xuất, CNĐQ thu nguồn lợi kinh tế khổng
lồ, chúng trích một phần lợi nhuận nhỏ bé, quan tâm đến một số chính sách XH, nhằm làm giảm ý chí đấu tranh của g/c VS và nd LĐ, nhưng thực chất bản chất không thay đổi
- (3)Cuộc c/m KHCN phát triển mạnh mẽ và rộng khắp, làm biến đổi to lớn về đời sống k.tế - xã hội, tạo thời cơ và thách thức đối với các nước đang phát triển.
(Trước bối cảnh của tình hình TG có những biến động, tình hình trong nước có những thuận lợi và khó khăn nổi lên như sau):
Trang 5b, Tình hình trong nước
* Thuận lợi:
Sau 5 năm thực hiện đường lối đổi mới (1986 -1991), tình hình k.tế - xã hội của đất nước đã đạt được những thành tựu bước đầu rất quan trọng.
-Tình hình chính trị đất nước ổn định; QP –AN được giữ vững.
-Vấn đề dân chủ đã có nhiều cải thiện, đời sống ndân được cải thiện đáng kể -Kinh tế tăng trương khá.
+ Kiểm soát lạm phát có hiệu quả: (năm 1987 lạm phát siêu mã 774,7%, đến
1991 còn 67,1%; năm 1991 kinh tế tăng trưởng 5,81%).
- Về chính trị vai trò chức năng, nhiệm vụ của Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý
đã được nhận thức đúng đắn và phân định rạch ròi hơn.
(trước đổi mới thì Đảng có lúc làm thay Nhà nước)
Văn kiện Đại Hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII trang 2 : “Đã có sự cải tiến nhất
định trong quan hệ làm việc giữa Trung ương Đảng với Quốc hội, Hội đồng Nhà nước, Hội đồng Bộ trưởng và các đoàn thể; giữa cấp uỷ đảng với cơ quan nhà nước
và đoàn thể ở các cấp; khắc phục một phần tình trạng cấp uỷ đảng bao biện làm thay công việc của các cơ quan nhà nước và đoàn thể Có tiến bộ nhất định trong lãnh đạo, quản lý ở tầm vĩ mô và phát huy quyền chủ động của các đơn vị cơ sở”
Chuyển ý: Bên cạnh những thành tựu về k.tế, c.trị và VH-XH, tạo điều kiện để
chúng ta đứng vững và tiếp tục đi lên, nhưng đất nước vẫn còn những khó khăn:
*Khó khăn (3-)
- (1) Đất nước chưa ra khỏi khủng hoảng Kinh tế - XH
(chỉ số lạm phát còn cao 1991= 67,1%; như các chuyên gia k.tế cho rằng chỉ số cho phép khoảng 7-8% là phù hợp)
-(2)Nhiều vấn đề phức tạp nảy sinh, có mặt rất nghiêm trọng
Trang 6( Từ nguyên nhân sự sụp đổ của LX-ĐÂu và sự chống phá của các thế lực thù địch; một số cán bộ, đảng viên, nhân dân ta bản lĩnh chính trị bị giao động có những băn khoăn, lo lắng về con đường đi lên CNXH.
=> Thực tế khi đó có SQQĐ xin ra quân, một số giáo viên xin bỏ nghề, có đảng viên sợ liên đới đã xin ra khỏi Đảng;(QĐ đến 11/1994 mới có những c.sách ưu đãi ) Mặt trái của cơ chế k.tế, làm xuất hiện tiêu cực và tham nhũng trong SX, k.doanh
- (3)Chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch tiếp tục bao vây cấm vận nước
ta Bọn phản động tăng cường hoạt động chống phá cách mạng trên nhiều mặt, gây mất ổn định, hòng đưa công cuộc đổi mới ở Việt Nam đi theo hướng TBCN.
Chuyển ý: Trong hoàn cảnh đó, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng được triệu tập Ta sang điểm 2
2 Nội dung cơ bản của Nghị quyết Đại hội VII.
a Nội dung, ý nghĩa của ĐH VII.
- Đại hội được tiến hành qua hai bước: Đại hội nội bộ từ ngày (17- 22/6/1991) và công khai từ ngày 24 đến ngày 27 tháng 6 năm 1991 tại thủ đô Hà Nội
- Dự đại hội có 1176 đại biểu đại diện cho hơn 2 triệu đảng viên Nhận lời mời của Đảng ta, các đoàn đại biểu ĐCS Liên Xô, Đảng nhân dân cách mạng Lào, Đảng nhân dân cách mạng Cămpuchia, ĐCS Cuba và nhiều khách quốc tế đã tham dự ĐH.
* Nội dung đại hội.
ĐH đã thảo luận và thông qua các văn kiện sau:
- Báo cáo chính trị của BCHTW khóa VI trình ĐH VII.
- Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH”.
- Chiến lược ổn định và phát triển kinh tế, xã hội đến năm 2000”
- Thông qua điều lệ Đảng (sửa đổi)
Bầu gồm 146 ủy viên Đến HN BCH TƯ lần thứ nhất đã bầu đ/c Đỗ Mười làm Tổng Bí thư; các đồng chí Nguyễn Văn Linh, Phạm Văn Đồng, Võ Chí Công được giao trọng trách là cố vấn Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa VII.
*Ý nghĩa của ĐH
- Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng tiến hành theo phương châm
“trí tuệ, đổi mới, dân chủ, kỷ cương, đoàn kết”,
- Đánh dấu bước trưởng thành của Đảng trong tiến trình LSử CMVN.
Trang 7- Thể hiện bản lĩnh, trí tuệ, tinh thần Đ.lập, t.chủ và sáng tạo của Đảng trước những biến động phức tạp của thời cuộc.
- Các văn kiện được Đại hội thông qua không chỉ quyết định sự thành bại của của cách mạng VN lúc bấy giờ mà còn có giá trị chỉ đạo,định hướng cho sự phát triển của đất nước trong tương lai.
Chuyển ý: Sau đây chúng ta đi ng.cứu những ND cơ bản của N.quyết Đại hội VII.
b Các văn kiện nghị quyết ĐH VII
* Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH (2*)
Khái niệm: “Cương lĩnh là văn kiện lý luận và chính trị cơ bản chỉ rõ mục tiêu,
đường lối, nhiệm vụ và phương pháp cách mạng trong một giai đoạn nhất định của một chính đảng hoặc một tổ chức chính trị”
(Ban tư tưởng-văn hóa Trung ương, Tài liệu học tập chính trị cho học viên lớp bồi dưỡng kết nạp Đảng,Nxb Chính trị quốc gia, H.2000,tr33).
Làm rõ: Vì sao Đảng phải có c.lĩnh x.dựng đ.nước trong thời kỳ q.độ lên CNXH?
- Xuất phát Ng.tắc tổ chức và mọi hoạt động của Đảng dựa trên cương lĩnh chính
trị và điều lệ Đảng => Cương lĩnh là điều không thể thiếu của mọi chính Đảng.
- Trên thế giới, chủ nghĩa xã hội thế giới lâm vào khủng hoảng nghiêm trọng Các ĐCS ở nhiều nước đang tập trung phê phán mô hình CNXH; nhà nước; cơ sở lý luận,
hệ thống quản lý kình tế- xã hội tập trung, quan liêu bao cấp Song nhiều luận điểm mới về CNXH chưa được thực tế kiểm nghiệm.
- Dưới ánh sáng đường lối đổi mới toàn diện do ĐHĐB toàn quốc lần thứ VI của Đảng (12-1986), nhân dân ta đã thu được những thành tựu bước đầu rất quan trọng; song ĐHVI của Đảng vẫn chưa giải đáp được những vấn đề lý luận vừa cơ bản, vừa cấp bách, trong đó có những vấn đề thuộc tầm cương lĩnh.
- Lợi dụng sự khủng hoảng ở các nước XHCN => CNĐQ tăng cường chống phá CNXH rất quyết liệt Trong khi đó tâm trạng của một số cán bộ, đảng viên và nhân dân ta băn khoăn về con đường, mục tiêu lý tưởng XHCN.
- Sự nghiệp XD CNXH đặt ra cho Đảng và nhân dân ta phải có một cương lĩnh,
để vạch rõ phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ và những nguyên tắc chỉ đạo thời kỳ
quá độ lên CNXH
Trang 8Tình hình trên đã đặt ra cho Đảng và nhân dân ta đã XD một cương lĩnh mớicho toàn bộ sự nghiệp cách mạng nước ta Đây còn là cơ sở chỉ đạo tư tưởng, nhậnthức và hành động chung của toàn Đảng, toàn dân trong suốt thời kỳ quá độ lên chủ
nghĩa xã hội Đây cũng là lần đầu tiên Đảng có Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH
* Nội dung cơ bản của cương lĩnh: gồm 4 phần
Phần 1 là: Tổng kết quá trình cách mạng VN và rút ra những bài học kinh nghiệm (Cương lĩnh 91từ trang 3-8)
Cương lĩnh đã khẳng định những thắng lợi mang tầm vóc lịch sử mà Đảng và nhân dân
ta đã giành được trong suốt những năm thực hiện cương lĩnh đầu tiên từ 1930 đến nay Quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng đã rút ra 5 bài học kinh nghiệm lớn:
+ (1) Nắm vững ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội
Đây là bài học xuyên suốt quá trình cách mạng nước ta Xuất phát từ mqhệ biện chứng giữa ĐLDT và CNXH ĐLDT là điều kiện tiên quyết để thực hiện CNXH và CNXH là cơ sở bảo đảm vững chắc cho ĐLDT.
+(2) Sự nghiệp cách mạng là của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân
Xuất phát từ vị trí vai trò của quần chúng nhân dân CN Mác-Lênin: Sự nghiệp c/
m là sự nghiệp của q/c; q/c nhân dân là người làm nên thắng lợi lịch sử.
Nguyễn Trãi: Người đẩy thuyền cũng là dân… HCM “Dễ trăm lần…Khó vạn… Xuất phát từ mqhệ giữa Đảng và q/cND; Toàn bộ hoạt động của Đảng phải xuất phát từ lợi ích và nguyện vọng chân chính của nhân dân Sức mạnh của Đảng là ở sự gắn bó mật thiết với nhân dân Quan liêu, mệnh lệnh, xa rời nhân dân sẽ đưa đến những tổn thất không lường được đối với vận mệnh của đất nước
+(3) Không ngừng củng cố tăng cường đoàn kết toàn Đảng, đoàn kết toàn dân, đoàn kết quốc tế
Đoàn kết toàn Đảng, đoàn kết toàn dân, đoàn kết dân tộc, đoàn kết quốc tế Đoàn kết là truyền thống quý báu và là bài học lớn của cách mạng nước ta như Chủ tịch
Hồ Chí Minh đã tổng kết: “Đoàn kết … Thành công”, ngay từ khi t/lập Đảng ta coi
ĐK quốc tế là n/vụ, vì Đảng xác định ĐCS VN là bộ phận của QTế CS…
+(4) Kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, sức mạnh trong nước với sức mạnh quốc tế
Trang 9Ngày nay, trước cuộc đấu tranh của nhân dân thế giới vì hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội, trước sự phát triển vũ bão của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại và quá trình quốc tế hoá mạnh mẽ nền kinh tế thế giới, càng cần phải kết hợp chặt chẽ yếu tố dân tộc với yếu tố quốc tế, yếu tố truyền thống với yếu tố hiện đại để đưa đất nước tiến lên
+(5)Sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng là nhân tố hàng đầu bảo đảm thắng lợi của cách mạng Việt Nam
Xất phát từ mà CN Mác-lênin, T 2 HCM và vai trò lãnh đạo của Đảng thực tiễn trong lịch sử Cương lĩnh XD đất nước xác định:
“Đảng không có lợi ích nào khác ngoài việc phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân Đảng phải nắm vững, vận dụng sáng tạo và góp phần phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, không ngừng làm giàu trí tuệ, bản lĩnh chính trị và năng lực tổ chức của mình để đủ sức giải quyết các vấn đề do thực tiễn cách mạng đặt ra Mọi đường lối, chủ trương của Đảng phải xuất phát từ thực tế, tôn trọng quy luật khách quan Phải phòng và chống được những nguy cơ lớn: sai lầm về đường lối, bệnh quan liêu và sự thoái hoá, biến chất của cán bộ, đảng viên
Phần 2 là: Quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta (4-)
Cương lĩnh xác định những đặc điểm lớn của đất nước khi bước vào thời kỳ quá độ là:
- (1) Nước ta quá độ lên chủ nghĩa xã hội trong hoàn cảnh quốc tế có nhiều biến đổi to lớn và sâu sắc:
+ Đó là cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại đang diễn ra mạnh
mẽ trên thế giới, tác động đến tất cả các nước ở những mức độ khác nhau
+ Các nước xã hội chủ nghĩa đã thu được những thành tựu to lớn, song cũng mắc phải những khuyết điểm, sai lầm, lâm vào khủng hoảng ngày càng trầm trọng hơn.
+ Chủ nghĩa tư bản còn có những tiềm năng lớn về kinh tế, chúng đang có những điều chỉnh để thích nghi, song các mâu thuẫn cơ bản vốn có của chủ nghĩa tư bản ngày càng sâu sắc
+ Các nước độc lập dân tộc và đang phát triển phải tiến hành cuộc đấu tranh khó khăn và phức tạp, chống nghèo nàn, lạc hậu và chủ nghĩa thực dân mới dưới nhiều hình thức.
Trang 10+ Thế giới đang đứng trước nhiều vấn đề mang tính toàn cầu hết sức phức tạp Cương lĩnh khẳng định “ Đặc điểm nổi bật trong giai đoạn hiện nay của thời đại là cuộc đấu tranh giai cấp và dân tộc gay go, phức tạp của nhân dân các nước vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội Chủ nghĩa xã hội hiện đứng trước nhiều khó khăn thử thách Lịch sử thế giới đang trải qua những bước quanh co; song, loài người nhất định sẽ tiến tới chủ nghĩa xã hội vì đó là quy luật tiến hóa của lịch sử” 1
- (2) Đặc điểm tình hình trong nước có những khó khăn và thuận lợi
Khó khăn
+ Nước ta quá độ lên chủ nghĩa xã hội, bỏ qua chế độ tư bản, từ một xã hội thuộc địa nửa phong kiến, lực lượng sản xuất thấp
+ Đất nước trải qua hàng chục năm chiến tranh, với hậu quả nặng nề;
+ Những tàn dư thực dân, phong kiến còn nhiều;
+ Các thế lực thù địch thường xuyên chống phá.
Thuận lợi:
+ Chính quyền thuộc về nhân dân; nước ta đi vào giai đoạn hòa bình XD + Nhân dân ta có truyền thống yêu nước, cần cù dũng cảm trong lao động SX + Đất nước có c,sở vật chất, k.thuật ban đầu và còn nhiều tiềm năng để PT.
=> Những đặc điểm trên đây đặt ra cho Đảng và nhân dân ta phải nêu cao ý chí tự lực tự cường, phát huy mọi tiềm năng vật chất, trí tuệ của dân tộc, đồng thời
mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế, có hình thức, bước đi và biện pháp thích hợp để xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội.
- (3)C.lĩnh đưa ra quan niệm về Xã hội XHCN mà nhân dân ta xây dựng bao gồm 6 đặc trưng sau:
+ (1) Do nhân dân lao động làm chủ.
+(2) Có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế
độ công hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu.
+(3) Có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
1 Đảng cộng sản Việt Nam, Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, NXB Sự thật,
H.1991,tr8
Trang 11+(4) Con người được giải phóng khỏi áp bức, bóc lột, bất công, làm theo năng lực, hưởng theo lao động, có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện cá nhân.
+ (5) Các dân tộc trong nước bình đẳng, đoàn kết và giúp đỡ nhau cùng tiến bộ +(6) Có quan hệ hữu nghị và hợp tác với nhân dân tất cả các nước trên thế giới Nhận xét về những đặc trưng mà cương lĩnh xác định:
+ Những đặc trưng của XHCN nêu trên vừa thể hiện tính phổ biến theo nguyên lý của chủ nghĩa Mác-Lênin, vừa thể hiện tính đặc thù của cách mạng Việt Nam Tạo
ra bản chất XHCN, đây là tiêu chí cơ bản để đánh giá khác với XH khác.
+ Mỗi đặc trưng có nội dung cụ thể, phản ánh một mặt của đ.sống XH,nhưng gắn
bó hữu cơ trong một thể thống nhất, thể hiện bản chất của chủ nghĩa xã hội, khác về chất so với các hình thái kinh tế xã hội trước đây, trong đó nhân dân lao động làm chủ là đặc trưng tiêu biểu nhất, bao trùm nhất.
+ Toàn bộ các đặc trưng thể hiện quan điểm của Đảng ta là vấn đề con người và giải phóng con người ở vị trí trung tâm: con người được giải phóng khỏi áp bức, bóc lột, bất công, làm chủ xã hội, có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc.
+ Xét về trình độ phát triển xã hội, đó là xã hội công bằng, dân chủ, văn minh vì lợi ích chân chính và phẩm giá con người
+ Các đặc trưng có mối quan hệ biện với nhau, tạo tiền đề cho nhau, Những đặc trưng đó được thể hiện đầy đủ khi xã hội mới được xây dựng xong về cơ bản Nhưng quá trình đổi mới, nó phải từng bước hiện thực hóa trong cuộc sống bằng những chủ trương và biện pháp thích hợp Nó còn được bổ sung và phát triển trong quá trình phát triển đất nước.
-(4) C.lĩnh Xác định những p.hướng cơ bản chỉ đạo quá trình XD và BV quốc (7-) + (1) Xây dựng nhà nước XHCN, nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, lấy liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức làm nền tảng, do Đảng lãnh đạo
Làm rõ: Đây là sự phát triển tư duy của Đảng về vấn đề bản chất giai cấp, vai
trò của chính quyền Nhà nước và sự lãnh đạo của Đảng.
Trang 12+ Nhận thức đúng về bản chất giai cấp và vai trò của chính quyền Nhà nước,
ngay từ Hội nghị Bộ Chính trị (1-1956) đã chỉ rõ: chúng ta phải chuyển từ chuyên chính dân chủ nhân dân thành chuyên chính vô sản.
Đến Hội nghị lần thứ 8/ BCHTW Đảng, khóa II (1957) và ĐH III của Đảng
(9-1960) khằng định: phải sử dụng chính quyền dân chủ nhân dân làm nhiệm vụ lịch
sử của chuyên chính vô sản.
=> Phương hướng xây dựng nhà nước mà cương lĩnh đưa ra thực chất là quan
điểm xây dựng nhà nước chuyên chính vô sản:
Thực chất đó là nhà nước chuyên chính vô sản, trong đó quyền lực cao nhất thuộc
về nhân dân lao động, Nền tảng xã hội của nhà nước là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức.
Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật XHCN, dân chủ với nhân dân, chuyên chính với mọi thế lực chống lại độc lập dân tộc và XHCN.
+(2) Nhiệm vụ trung tâm của thời kỳ quá độ là phát triển lực lượng sản xuất; công nghiệp hóa theo hướng hiện đại gắn liền với phát triển một nền nông nghiệp toàn diện
Làm rõ: Tại sao nhiệm vụ trung tâm….?
+ Xác định nhiệm vụ trung tâm trong mỗi thời kỳ, giai đoạn cách mạng có ý nghĩa
to lớn đối với toàn bộ sự phát triển của đất nước
Ngay từ Hội nghị Bộ chính trị (1-1956) đã chỉ ra: phương hướng chủ yếu để xây dựng chủ nghĩa xã hội là công nghiệp hóa XHCN.
Hội nghị lần thứ mười BCH TƯ khóa II (11-1958) đã sử dụng khái niệm nhiệm vụ trung tâm của thời kỳ quá độ là thực hiện công nghiệp hóa XHCN
Đại hội Đảng III (9-1960) và Đại hội Đảng IV(12-1976) đều khẳng định công nghiệp hóa là nhiệm vụ trung tâm của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội.
Đại hội Đảng VII (6-1991), xác định nhiệm vụ trung tâm với nội dung trên đáp ứng yêu cầu giải quyết một phần quan trọng mâu thuẫn cơ bản của nước ta, phù hợp quy luật phát triển của xã hội ta hiện nay.
Vì:
Trang 13Về phát triển lực lượng sản xuất: đây là nhiệm vụ trọng tâm, hàng đầu, nhiệm vụ
cơ bản nhất có ý nghĩa quyết định đến thắng lợi của cách mạng xã hội chủ nghĩa có
ý nghĩa quyết định đến thắng lợi của cách mạng XHCN
+Công nghiệp hóa là phương thức quan trọng nhất để phát triển lực lượng sản xuất Công nghiệp hóa theo hướng hiện đại, đây là điểm khác với quan niệm công nghiệp hóa trước đây thiên về xây dựng công nghiệp nặng.
Về phát triển một nền nông nghiệp toàn diện:
Đối với nước ta, nông nghiệp có vai trò rất quan trọng trong nền kinh tế và đối
với sự nghiệp công nghiệp hóa Vì vậy, công nghiệp hóa phải gắn liền với phát triển một nền nông nghiệp toàn diện, nhằm tạo nên mối quan hệ thúc đẩy lẫn nhau giữa
nông nghiệp và công nghiệp Công nghiệp phải hướng vào phục vụ nông nghiệp
Phát triển một nền nông nghiệp toàn diện là yêu cầu vừa cơ bản, vừa cấp bách đối với sự phát triển chung của nền kinh tế đất nước và đối với sự phát triển của lực lượng sản xuất nói riêng.
+(3) Thiết lập từng bước quan hệ sản xuất mới phù hợp với sự phát triển lực lượng sản xuất với sự đa dạng về hình thức sở hữu
Làm rõ:
+ Tiến hành cách mạng XHCN trên lĩnh vực q.hệ sản xuất là một tất yếu k/quan +Ngay từ khi bắt tay vào xây dựng chủ nghĩa xã hội, Đảng đã sớm xác định tiến hành đồng thời ba cuộc cách mạng: cách mạng về quan hệ sản xuất; cách mạng khoa học – kĩ thuật; cách mạng tư tưởng và văn hóa Ba cuộc cách mạng đó quan hệ hữu cơ, trong đó cách mạng khoa học - kĩ thuật là then chốt.
+Thực tế tiến hành cách mạng quan hệ sản xuất, chúng ta đã đạt được những thành tựu to lớn tác động đến sự chuyển biến mọi mặt của đất nước
+Phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần theo định hướng xã hội chủ nghĩa, vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước Kinh tế quốc doanh giữ vai trò chủ đạo, kinh tế quốc doanh và kinh tế tập thể ngày càng trở thành nền tảng của nền kinh tế quốc dân Thực hiện nhiều hình thức phân phối, lấy phân phối theo kết quả lao động và hiệu quả kinh tế là chủ yếu.
=> Phương hướng trên đã thể hiện sâu sắc hơn, sáng tỏ hơn quan niệm về xây dựng quan hệ sản xuất trên cả ba mặt: quan hệ sản xuất, quan hệ tổ chức quản lý và
Trang 14quan hệ phân phối, làm cho quan hệ sản xuất phù hợp với tính chất và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất.
+ Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa có nhiều hình thức phân phối, phân phối theo vốn, phân phối theo phúc lợi, nhưng hình thức phân phối chủ yếu vẫn là theo kết quả lao động và hiệu quả kinh tế.
+ (4) Tiến hành cách mạng xã hội chủ nghĩa trên lĩnh vực tư tưởng văn hóa làm cho thế giới quan Mác- Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh giữ vai trò chỉ đạo trong đời sống tinh thần xã hội.
Làm rõ:
+ Tư tưởng văn hóa là một bộ phận quan trọng của kiến trúc thượng tầng xã hội Tiến hành cách mạng về tư tưởng và văn hóa là một quy luật của cách mạng xã hội chủ nghĩa Trong quá trình lãnh đạo, Đảng luôn đặt đúng vai trò, vị trí tư tưởng và văn hóa trong sự nghiệp cách mạng Nhờ đó, đã góp phần tích cực vào từng bước hình thành nền văn hóa mới, con người mới Ngày nay, trong điều kiện thực hiện nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, cách mạng tư tưởng văn hóa ngày càng cần thiết hơn bao giờ hết.
=> Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội của Đảng xác định chủ nghĩa Mác- lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh giữ vai trò chỉ đạo trong đời sống tinh thần xã hội Tư tưởng Hồ Chí Minh là sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác- lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, do đó, nền tảng tư tưởng của Đảng là chủ nghĩa Mác- Lênin , tư tưởng Hồ Chí Minh Đó là
sự bổ sung, phát triển mới về tư duy, lý luận của Đảng
+ (5) Thực hiện đại đoàn kết dân tộc, đoàn kết quốc tế nhằm huy động mọi lực
lượng của dân tộc, mọi tiềm năng sáng tạo của con người Việt Nam, tạo môi trường quốc tế thuận lợi, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại để phát triển nhanh và bền vững Đồng thời góp phần vào cuộc đấu tranh chung của nhân dân thế giới vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội.
+ (6) Xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa là hai nhiệm vụ của cách mạng Việt Nam.
Làm rõ:
Trang 15+ Trong khi đặt lên hàng đầu nhiệm vụ xây dựng đất nước, nhân dân ta luôn nâng cao cảnh giác, củng cố quốc phòng, bảo vệ an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, bảo vệ Tổ quốc và các thành quả cách mạng
+ Xây dựng đi đôi với bảo vệ là quy luật tồn tại, phát triển của dân tộc ta, đồng thời cũng là quy luật của cách mạng xã hội chủ nghĩa Xác định nội dung và thực hiện kết hợp hai nhiệm vụ chiến lược luôn được Đảng ta bổ sung, phát triển phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ cách mạng và thực tiễn của đất nước.
+ Thực hiện phương hướng trên, cần nhận rõ vị trí, nội dung, mối quan hệ giữa hai nhiệm vụ chiến lược Trong điều kiện nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và các thế lực thù địch đang thực hiện âm mưu “diễn biến hòa bình”, bạo loạn lật đổ chống phá cách mạng nước ta, cần khắc phục và phòng, chống tư tưởng tách rời hoặc coi nhẹ một trong hai nhiệm vụ chiến lược đó.
+ (7) Xây dựng Đảng trong sạch vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức ngang tầm nhiệm vụ, bảo đảm cho Đảng làm tròn trách nhiệm lãnh đạo sự nghiệp cách mạng xã hội chủ nghĩa ở nước ta.
Làm rõ:
+ Sự lãnh đạo của đảng cộng sản Việt Nam đối với cách mạng Việt Nam là một tất yếu lịch sử “Ở nước ta không có sự lãnh đạo của ĐCS thì không thể có độc lập, không có quyền làm chủ thực sự của nhân dân, không có Nhà nước của dân, do dân,
vì dân, không thể thực hiện được công bằng xã hội, không thể có chủ nghĩa xã hội” 1 + Trong điều kiện Đảng cầm quyền, cần nhận rõ nguy cơ mà Lênin và Chủ tịch
Hồ Chí Minh đã cảnh báo sai lầm về đường lối chính trị, đạo đức, quan liêu, xa rời quần chúng Do đó, Đảng phải được thường xuyên xây dựng vững mạnh về chính trị,
tư tưởng và tổ chức ngang tầm với đòi hỏi của sự nghiệp cách mạng.
+ Xây dựng Đảng vững mạnh là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, của mọi cấp,mọi ngành, mọi cán bộ, đảng viên Cần có quy chế, quy định cụ thể để nâng cao hiệu quả thiết thực sự tham gia của quần chúng vào xây dựng Đảng.
Tóm lại : Những p/hướng cơ bản trên đây là những giải pháp tổng thể, mang
Trang 16tầm c.lược, nhằm g.quyết mâu thuẫn cơ bản ở nước ta trong thời kỳ quá độ,góp phần trực tiếp vào việc ổn định t.hình KT-XH, đưa đất nước ra khỏi khủng hoẳng KT-XH
Các phương hướng nêu trên cũng khẳng định những nguyên tắc xây dựng chủ nghĩa xã hội trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội ở nước ta Nó thể hiện lập trường dứt khoát của Đảng ta đối với những vấn đề hệ trọng nhất liên quan đến phát triển đất nước, đến mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.
Phần 3 là: Những định hướng lớn về chính sách k.tế- XH, QP-AN, đối ngoại (Các đ/c nghiên cứu trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên
CNXH ở VN, Nxb ST, H.1991 từ trang 11-18)
Phần 3 là Nội dung về Hệ thống chính trị và vai trò lãnh đạo của Đảng.
Các đ/c nghiên cứu trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở VN, Nxb ST, H.1991từ trang 19-22) về 5 nội dung cần tập trung ng.cứu.
- (1) Hệ thống chính trị ở nước ta bao gồm Đảng cộng sản Việt Nam, Nhà nướcCộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Mặt trận tổ quốc Việt nam và các đoàn thểnhân dân do Đảng cộng sản Việt Nam lãnh đạo
- (2) Nhà nước là cơ quan quyền lực của nhân dân, phải định ra luật pháp và tổchức, quản lý xã hội bằng pháp luật
- (3) Mặt trận tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể nhân dân có vai trò rất quan trọngtrong sự nghiệp đoàn kết toàn dân
- (4) Đảng cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của giai cấp công nhân Việt Nam,đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân và nhân dân lao động và của cảdân tộc
-(5) Cương lĩnh là ngọn cờ chiến đấu vì thắng lợi của sự nghiệp xây dựng đấtnước Việt Nam
b.Thông qua báo cáo chính trị của Đại hội Đảng.
Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng: Thông qua "Báo cáo chính trị của BCH (khoá VI) tại ĐHĐB lần thứ VII", ngày 27-6-1991.
Báo cáo Chính trị được chia làm 2 phần (Văn kiện ĐH Đảng VII trg16-57)
Phần thứ nhất: Thực hiện đổi mới các lĩnh vực của đời sống xã hội (các đ/c