Trong thời đại khoa học kỹ thuật, công nghệ phát triển, hội nhập, kinh tế văn hoá xã hội nước ta thay đổi ngày càng mạnh, đòi hỏi người cán bộ phụ trách thiếu nhi (CBPTTN) trong xã hội n[r]
Trang 1MỘT SỐ ĐỀ XUẤT NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG BỒI DƯỠNG
CÁN BỘ PHỤ TRÁCH THIẾU NHI
Phạm Thị Hương, Ủy viên HĐĐTW, GV-TPT Trường Trung học cơ sở Định Trung - Thành phố Vĩnh Yên - Tỉnh Vĩnh Phúc
“ Đội TNTP Hồ Chí Minh là tổ chức của thiếu nhi Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, Đoàn thanh niên Cộng sản (TNCS) Hồ Chí Minh phụ trách, Đội là trường học giáo dục thiếu nhi Việt Nam trong và ngoài nhà trường, là đội dự bị của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh ; lực lượng nòng cốt của phong trào thiếu nhi ” (Điều lệ Đội TNTP Hồ Chí Minh)
Từ khái niệm trên, thấy rõ mục tiêu, tính chất, nhiệm vụ của tổ chức Đội TNTP Hồ Chí Minh trong trong quá trình giáo dục, đào tạo con người cho công cuộc Cách mạng của Tổ quốc Việt Nam XHCN Trong thời đại khoa học kỹ thuật, công nghệ phát triển, hội nhập, kinh tế văn hoá xã hội nước ta thay đổi ngày càng mạnh, đòi hỏi người cán bộ phụ trách thiếu nhi (CBPTTN) trong xã hội nói chung
và trong nhà trường nói riêng càng phải khẳng định phẩm chất, năng lực, nghiệp
vụ, kỹ năng để đáp ứng được yêu cầu giáo dục thiếu nhi trong giai đoạn hiện nay, đây là yếu tố quyết định quá trình công tác, giáo dục thiếu nhi như Bác Hồ đã khẳng định “ Cán bộ nào, phong trào ấy” Để tổ chức thiếu nhi lớn mạnh, luôn là một tổ chức chính trị - xã hội đúng nghĩa, các em đội viên xứng đáng là một “Thế
hệ cách mạng" của Đảng, người phụ trách phải có phẩm chất chính trị vững vàng, không bị dao động, cám dỗ trong mọi tình huống, xứng đáng với miềm tin của Đảng, của tổ chức Đoàn giao cho công tác phụ trách thiếu nhi Phẩm chất đó phải được thể hiện trong thực tế, trong hành động, không phải chỉ trên lời nói Với người cán bộ phụ trách thiếu nhi, phẩm chất đó đã ngấm sâu trở thành máu thịt để
có thể gắn kết 3 khâu “nghĩ – nói – làm”, đó là nghĩ đúng, nói đúng và tổ chức các hoạt động giáo dục hiệu quả cho thiếu nhi theo đường lối chính sách của Đảng,pháp luật của nhà nuớc đề ra
Bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân và toàn xã hội; song công tác thiếu nhi trong nhà trường, luôn chiếm vị trí quan trọng, trong quá trình giáo dục, đào tạo con người trong thời đại mới Hoạt động Đội và phong trào thiếu nhi góp phần quyết định việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho thiếu niên nhi đồng; tạo môi trường vui tươi, lành mạnh để các em đạt kết
Trang 2quả cao hơn trong học tập và rèn luyện Các tổ chức Đoàn - Hội - Đội trên cơ sở tình hình thực tế ở địa phương cần có những phương pháp tổ chức phù hợp trong các hoạt động, phải làm sao để hoạt động Đội và hoạt động thiếu nhi trong nhà trường thật sự là môi trường giáo dục tốt, qua đó giúp cho các em thiếu nhi có được nhiều sân chơi thực bổ ích và lý thú; tạo động lực để các em phấn đấu trở thành
“Con ngoan, trò giỏi, đội viên tốt, cháu ngoan Bác Hồ” Để làm tốt công tác, phụ trách thiếu nhi phải nghiên cứu sâu vào thế giới nội tâm của trẻ em, yêu trẻ, hiểu trẻ, vì các em đang trong đội tuổi hiếu động thích bắt trước hành động người khác Người cán bộ phụ trách thiếu nhi phải say mê với công việc, phải cảm hóa, thu phục nhân tâm từ chính tấm gương sáng của bản thân mình trong cuộc sống, trong lao động, trong giao tiếp, trong công tác Đội, chẳng những là người thầy, người cô mẫu mực, mà còn là người anh, người chị quý mến thực sự, là chỗ dựa về mặt tinh thần cho các em
Thiếu nhi là lứa tuổi tâm sinh lý đang phát triển phức tạp, từ cách nói, cách suy nghĩ, cách làm Vì vậy, người CBPTTN cần có tay nghề vững vàng,chuyên môn nghiệp vụ và sự phối hợp một cách nhanh chóng trong các tình huống mới có thể tiếp cận và hiểu được các em hướng các em đi những con đường đúng đắn nhất
Từ lòng nhiệt huyết yêu nghề yêu trẻ, phẩm chất đạo đức cách mạng trong sáng, lòng say mê công tác, người CBPTTN luôn trau dồi kiến thức, học hỏi kinh nghiệm, sáng tạo, khéo léo trong việc tổ chức hoạt động để phục vụ cho công tác CBPTTN phải khẳng định vị trí, vai trò của mình, góp phần xây dựng tổ chức Đội, đào tạo đội ngũ kế thừa cho đất nước, cánh cho thiếu nhi Việt Nam “bay cao và bay
xa hơn” để các em vừa “Hồng” lại vừa “Chuyên”
1 Thực trạng công tác bồi dưỡng cán bộ phụ trách thiếu nhi
Là một giáo viên- Tổng phụ trách lâu năm, tôi nhận thấy thực trạng công tác bồi dưỡng CBPTTN như sau:
- Trong thực tế hiện nay, việc bồi dưỡng, tập huấn công tác Đội đã được quan tâm nhưng còn sơ sài, nội dung còn nghèo nàn, còn mang tính hình thức như: Cấp Trung ương tổ chức tập huấn 10 ngày về tỉnh còn 3 ngày về đến thành phố còn 1 ngày
- Một số trường khoán trắng cho cán bộ phụ trách phải có trách nhiệm về mặt
ý thức và đạo đức của học sinh, nên chất lượng hoạt động chưa cao, chưa hiệu quả
- Đội ngũ cán bộ phụ trách thiếu nhi còn thiếu về số lượng, chưa đáp ứng được yêu cầu về chất lượng của tình hình hiện nay: Nhiều Liên đội cán bộ phụ trách chỉ
là kiêm nhiệm, phần đa cán bộ phụ trách không được đào tạo bài bản về công tác
Trang 3Đội nên không có kỹ năng và nghiệp vụ công tác, ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động Đội, nhiều đồng chí phụ trách không tiếp cận những nét mới, chưa nắm bắt được tâm tư, nguyện vọng và sở thích của thiếu niên và nhi đồng trong thời đại ngày nay nên chưa thực sự thu hút, tập hợp các em vào tham gia hoạt động Đội một cách hiệu quả
- Các đợt tập huấn, trại huấn luyện nhằm trang bị kỹ năng nghiệp vụ cho phụ trách thiếu nhi còn quá ít ngày và hiệu quả chưa cao
- Giáo viên – Tổng phụ trách Đội còn phải làm nhiều việc ở trong trường học nên chưa thể tập trung chăm lo cho hoạt hoạt động Đội: Vừa dạy học, vừa quản lý nền nếp, vừa tổ chức hoạt động phong trào, một số đồng chí còn phải kiêm cả công tác văn thư, y tế …
- Một số đồng chí làm phụ trách Đội là do ép buộc, BGH đề xuất lên Phòng
GD – ĐT ra quyết định chứ không phải tự nguyện hay phân công theo chuyên nghành hay năng lực, trong khi đó công việc nhiều áp lực nên nhiều phụ trách có
tư tưởng làm qua loa, hình thức, không hiệu quả …
- Một số đồng chí khác lại cho rằng khó có thể mà tự trau dồi kiến thức kỹ năng qua nghiên cứu, mà phải mở lớp tập huấn để được truyền đạt kỹ năng, phổ biến kinh nghiệm
- Một số Tỉnh thường xuyên bỏ qua các đợt tập huấn, trại huấn luyện của HĐĐ Trung ương tổ chức nên cũng không tổ chức lại ở các cấp cơ sở, trong khi đó với trào lưu xã hội hiện nay người phụ trách rất cần được bổ sung kiến thức trau dồi nghiệp vụ kỹ năng tổ chức của người cán bộ phụ trách
- Một số trường khi học sinh bỏ học trốn tiết, người chịu trách nhiệm chính phải đi tìm học sinh chính là GV-TPT
Về hình thức bồi dưỡng
Chủ yếu thông qua các lớp tập huấn ngắn ngày mang tính thời vụ, chưa đi sâu vào việc tự rèn luyện để biến quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo Chưa có lớp chuyên đề nâng cao hay rèn luyện kỹ năng
Về nội dung bồi dưỡng
Nội dung chưa đảm bảo yêu cầu đối với CBPTTN chủ yếu trang bị hệ thống phương pháp Chưa đi sâu vào các kỹ năng của CBPTTN Chưa có các chuyên đề sâu, hoặc thăm mô hình của các đơn vị bạn Các kỹ năng chưa được thực hành bài bản
Về phương pháp bồi dưỡng
Trang 4Vẫn giảng dạy các phương pháp truyền thống “Thầy giảng, trò ghi”, chưa áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại như: Dạy học tích cực; thảo luận nhóm; đóng vai; cùng tham gia;
2 Một số đề xuất nhằm nâng cao chất lượng bồi dưỡng cán bộ phụ trách thiếu nhi
Trước những thực trạng chung về chất lượng cán bộ phụ trách Đội và hoạt động Đội ở các trường học hiện nay và yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới Với mỗi một tập thể, cá nhân phụ trách công tác Đội trong trường học hay ở địa phương, đều có giải pháp, cách làm của riêng mình, để nâng cao chất lượng bồi dưỡng cán bộ phụ trách thiếu nhi trong trường học, tôi xin đề xuất một số vấn đề nhằm nâng cao chất lượng bồi dưỡng cán bộ phụ trách thiếu nhi (GV-TPT) như sau:
a Quy chuẩn giáo trình, khung chương trình và mở mã ngành
- Xây dựng giáo trình chuẩn
Bộ giáo dục và đào tạo phố hợp với Trung ương đoàn ra một giáo trình, khung chương trình đào tạo, bồi dưỡng để quy chuẩn về kiến thức cho cán bộ phụ trác thiếu nhi, từ đó cán bộ phụ trách thiếu nhi có tài liệu để hoàn thiện kiến thức, kỹ năng chuẩn về công tác Đội và phong trào thiếu nhi, dần tiến tới việc cấp chứng chỉ nghề cho phù hợp với xã hội hiện đại
Ví dụ: Muốn giới thiệu cho học sinh về tiểu sử của một anh hung mà chi đội
mang tên, đòi hỏi người cán bộ phụ trách hiểu biết những nét cơ bản về lịch sử Muốn giáo dục cho học sinh về pháp luật nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam đòi hỏi người phụ trách phải nắm được những cơ bản của pháp luật việt Nam
- Ra một mã ngành đào tạo
Bộ GD&ĐT cùng Trung ương đoàn cần ra một mã ngành đào tạo cán bộ phụ trách thiếu nhi
- Thực hiện chế độ chính sách đối với giáo viên:
Hiện nay, cán bộ phụ trách đội ở nhiều nơi trong các trường Tiểu học và THCS vẫn là giáo viên hợp đồng, mức luơng hiện hưởng là mức lương cơ bản trong khi đó nhiệm vụ của phụ trách đội rất nhiều Vì vậy ảnh hưởng lớn chất lượng, hiệu quả hoạt động đội
Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh cần chủ động tham mưu cho cấp ủy, chính quyền cụ thể hóa các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước sát với yêu cầu thực tiễn của công tác đội, hoạt động đội trong các nhà
Trang 5trường, đặc biệt là quan tâm thực hiện chế độ chính sách cho giáo viên, công nhận, khen thưởng đối với đội ngũ giáo viên Tổng phụ trách Đội
b.Trang bị kỹ năng
- Kỹ năng phối hợp – Cách truyền đạt
Kỹ năng này gồm chỉ đạo và thực hiện Nếu cùng một người chỉ đạo cũng là người tổ chức hướng dẫn thực hiện - các em đội viên hiểu nhanh, thực hiện tốt và hoàn thành chất lượng các nội dung thì phong trào Đội phát triển vững mạnh Nhưng người thực hiện chậm, thiếu kỹ năng, không có nhiệt huyết với công tác đội
và với các em thiếu niên, hiệu quả hoạt động thấp thì phong trào hoạt động Đội khó thành công, khó phát triển
Nếu cùng một người thực hiện tốt: mà người chỉ đạo không hiệu quả thì hoạt động Đội cũng không thể thành công Cho nên, yếu tố con người là quan trọng, mang tính then chốt
Do vậy, tiếp tục nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ phụ trách Đội các cấp đủ
về số lượng, giỏi về kĩ năng, sâu về nghiệp vụ; theo hướng trẻ hoá, chuyên trách và thực sự có khả năng sư phạm để tham gia giáo dục các em đội viên, thấm nhuần ý thức và tư tưởng trong công tác Đội Phải làm cho các em hiểu được “Trong trường học, không chỉ có nhiệm vụ học tập văn hoá, mà học tập và công tác Đội là hai nhiệm vụ song song có mối quan hệ biện chứng với nhau” Cán bộ Phụ trách Đội, vừa là một nhà giáo dục, một người anh, người chị, nhiều lúc là người bạn tâm tình với các bạn đội viên, là chỗ dựa tinh thần cho các em Ngoài việc gắn kết ba khâu: Nghĩ- Nói - Làm (nghĩ trúng, nói đúng và làm có hiệu quả) thì người Phụ trách Đội còn phải nhiệt tình, biết lắng nghe mọi người, luôn làm gương, có tính nhạy bén, làm việc khoa học, biết biểu dương, phê bình, trung thực, thẳng thắn, gần gũi với các em, luôn học hỏi trên tinh thần cộng tác và tiến bộ
- Bồi dưỡng giáo dục kỹ năng sống và pháp luật:
Bồi dưỡng cho cán bộ phụ trách về hướng dẫn, giảng dạy kỹ năng sống và giáo dục pháp luật cho học sinh.Theo thống kê thời gian qua, số vụ phạm pháp hình
sự do thanh, thiếu niên gây ra đang có chiều hướng gia tăng; trong đó, nhiều vụ án
có tính chất, mức độ nghiêm trọng Ngoài những hành vi như trộm cắp, gây rối trật
tự thì cũng có nhiều trường hợp thanh, thiếu niên phạm các tội nguy hiểm như cướp tài sản, đánh bạc, buôn bán ma túy, hiếp dâm và thậm chí là giết người Không chỉ
ở những nơi trung tâm, đô thị mà ở nông thôn, kể cả vùng sâu, vùng xa vì vậy cán
bộ đội cũng cần được bồi dưỡng kiến thức giáo dục pháp luật và giáo dục kỹ năng sống
Trang 6c Kiện toàn đội ngũ cán bộ đội phụ trách đội chuyên trách:
Hiện nay, tại các trường tiểu học, THCS cán bộ Phụ trách Đội phần lớn làm công tác kiêm nhiệm Do vậy, kiện toàn đội ngũ cán bộ phụ trách chuyên trách thuộc biên chế, đủ về số lượng, chất lượng để đáp ứng được yêu cầu trong thời kỳ hội nhập là rất cần thiết Bên cạnh đó, thì sự tin tưởng vào tuổi trẻ của các đồng chí lãnh đạo là một động lực khích lệ rất lớn, hãy trao cho tuổi trẻ cơ hội, hãy gắn cho tuổi trẻ những thử thách mới là mong muốn của không ít giáo viên – Tổng Phụ trách Đội hiện nay Chúng ta tin tưởng trong số đó sẽ có nhiều thành công, nhiều đột phá tích cực, nhiều sự nảy sinh mới
Rà soát, đánh giá chất lượng hoạt động đội, chất lượng giáo viên phụ trách Đội trong hệ thống các trường công lập Thường xuyên tổ chức các hội thi, các hoạt động trao đổi kinh nghiệm, sáng kiến, mô hình trong công tác phụ trách cũng như hoạt động Đội Đây chính là giải pháp tiên quyết quyết định đến chất lượng hoạt động Đội trong nhà trường
4 Đầu tư cơ sở vật chất:
Đầu tư cơ sở vật chất phục vụ cho các hoạt động Đội phải được đặt lên hàng đầu, là điều kiện tiên quyết để tổ chức hoạt động và phong trào Đội Hiện nay, điều kiện về cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động còn nhiều khó khăn, thiếu thốn; thậm chí ở nhiều cơ sở không có địa điểm vui chơi cho trẻ em Điều đó đòi hỏi sự đầu tư, quan tâm tạo điều kiện và ủng hộ của cấp ủy Đảng, chính quyền, các ngành, đoàn thể các cấp, trong đó vai trò phụ trách của Đoàn thanh niên và tổ chức Đội thiếu niên tiền phong là rất quan trọng
5 Mở lớp bồi dưỡng, tập huấn:
Trung ương đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh nghiên cứu xây dựng bộ tài liệu quy chuẩn trong công tác bồi dưỡng cán bộ phụ trách đội trong các Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Đồng thời thường xuyên bồi dưỡng, tập huấn nghiệp
vụ cho cán bộ phụ trách Đội Ngoài ra, tiếp tục cải tiến nội dung, chương trình, phương pháp tập huấn nghiệp vụ, kỹ năng công tác cán bộ Đội, chú trọng đến bồi dưỡng, rèn luyện kỹ năng để phù hợp với nhiệm vụ trong điều kiện mới là rất cần thiết
Tóm lại, ngoài việc bồi dưỡng, tập huấn, lòng nhiệt tình, sự say mê trong công tác, có trình độ kiến thức, người Phụ trách Đội phải thực sự “Miệng nói, tay làm, óc nghĩ, chân đi, mắt thấy, tai nghe” Trong công tác Đội không nên coi trọng các em phải làm được cái gì? Mà quan trọng là các em nghĩ như thế nào? Bộc lộ năng khiếu ra sao? Từ đó, làm cho các em thêm cảm hứng và tham gia tốt các hoạt động
Trang 7Đội Thường xuyên tổ chức các hội thi, các hoạt động trao đổi kinh nghiệm, sáng kiến, mô hình trong công tác phụ trách cũng như hoạt động Đội Chú trọng đến việc bồi dưỡng, rèn luyện kỹ năng, nghiệp vụ công tác thiếu nhi cho đội ngũ cán bộ Đội các cấp, đây chính là các giải pháp tiên quyết, quyết định đến chất lượng hoạt động Đội trong và ngoài nhà trường
Trên đây là một số đề xuất nhằm nâng cao chất lượng bồi dưỡng cán bộ phụ trách thiếu nhi mà bản thân tôi rút ra từ kinh nghiệm thực tiễn hoạt động Đội trong các trường Tiểu học và THCS Rất mong nhận được sự quan tâm của các cấp, các ngành nhất là Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh./
Xin chân thành cảm ơn!