Tài liệu Thực phẩm chức năng: cũ và mới pdf

Thực phẩm chức năng: cũ và mới Thực phẩm chức năng không thể sánh với nguồn dinh dưỡng tự nhiên Những thực phẩm chức năng TPCN ngày nay đều nhiều nhà sản xuất cố tình phỏng theo thuốc ch

Thực phẩm chức năng: cũ và mới

Thực phẩm chức năng không thể sánh với nguồn

dinh dưỡng tự nhiên

Những thực phẩm chức năng (TPCN) ngày nay đều (nhiều

nhà sản xuất cố tình phỏng theo thuốc chữa bệnh) có hình

dạng, bao bì, viên nang không khác gì dược phẩm, chỉ cần

"uống" chứ không hề ngậm, nhai, cắn nghiền để tiêu hóa

như một thức ăn bình thường Mặt khác, thực phẩm chức

năng "cô đặc" với nhiều tinh chất trích ly từ thiên nhiên

được hỗn hợp (hay tổng hợp) liệu còn giữ được những tác

dụng "cổ truyền" (vốn có trong từng nguyên liệu) cũng là

một vấn đề cần phải được nghiên cứu và xem xét kỹ lưỡng

vì trong quá trình pha trộn, nấu chảy hay tạo hình sản

phẩm, những hoạt chất có trong bản thân các nguyên liệu sẽ xảy ra những phản ứng, tương tác lẫn nhau và có thể biến tính (hóa, lý) mà các nhà sản xuất không lường được Vì vậy cho đến nay FDA Hoa Kỳ không công nhận thuật ngữ

"thực phẩm chức năng" (functional foods) mà chỉ thừa

nhận thực phẩm có an toàn hay không mà thôi đồng thời hạn chế việc in ấn những tác dụng "dược lý" nếu không phải là thuốc chữa bệnh

Nhật Bản là nước đã thừa nhận sự có mặt của TPCN, rằng

đó là những thức ăn có lợi cho sức khỏe người tiêu dùng để ngăn ngừa hay chống lại một chứng bệnh nào đó thông qua việc ăn uống, lập ra chế độ đăng ký tự nguyện "Foshu" cho phép nhà sản xuất thực phẩm chế biến gọi sản phẩm của mình là thực phẩm sức khỏe (kenkoshokuhin) trên những

cứ liệu khoa học chứng minh tính hiệu quả để "cải thiện" một chứng bệnh nào đó và được xem là một sản phẩm thức

ăn hỗ trợ

Vấn đề TPCN ở nước ta đang trở nên nóng bỏng trong

những năm gần đây khi trên thị trường tràn lan những sản

phẩm TPCN xuất xứ từ các nước trong đó Trung Quốc là

chủ yếu, bên cạnh những sản phẩm của một số công ty

dược phẩm, chế biến lương thực trong nước mà sự thổi

phồng hay phóng đại "dược dụng" không phải hiếm Điều

đáng lưu ý là các loại TPCN từ Hoa Kỳ hay một số nước

phương tây thường được phân phối qua mạng lưới "truyền

tiêu" đa cấp, hô hào khả năng chống các chứng bệnh nan y

như HIV-AIDS, ung thư, tiểu đường đánh vào tâm lý

người tiêu dùng để trục lợi bất chính Ông Nguyễn Văn

Dũng thuộc Cục An toàn Vệ sinh thực phẩm Bộ Y tế

khuyến cáo: "Người dân vẫn chưa quen và bị nhầm lẫn các

khuyến cáo của thuật ngữ TPCN bởi một số nhà sản xuất

thổi phồng tác dụng bằng cách ghi quá nhiều công dụng

trên nhãn mác Thậm chí, hiện nay có một số sản phẩm

theo y học cổ truyền sản xuất đại trà chưa được chứng minh

lâm sàng, đang có xu hướng thêm thắt để công bố là

TPCN"

Thị trường to lớn và những quan điểm còn tranh cãi

Trên thị trường Nhật Bản, bao giờ cũng có 1.500-2.000 sản

phẩm chức năng trong đó khoảng 400 là đạt chất lượng

đăng ký ở Foshu Ngày nay người Nhật chi cho TPCN là

126 đô la/người/năm trong khi Hoa Kỳ là 67,9 đô la, châu

Âu là 51,2 đô la và khoảng 3,20 đô la đối với các nước

châu Á khác Nhật Bản là nước dẫn đầu trong việc khai phá thị trường và chủng loại TPCN trên cơ sở nghiên cứu cũng như hỗ trợ của chính phủ qua quy chế không quá nghiêm ngặt Mặt khác nhu cầu về TPCN trong xã hội ngày càng tăng theo ý thức ngăn ngừa tật bệnh trong một xã hội mà lớp người già trên 60 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới trong số 56,5 triệu người chết hằng năm có 56,5% chết vì các chứng bệnh như tiểu đường, tim mạch, ung thư, béo phì, hô hấp Riêng ở các nước đang phát triển thì cao hơn, 79% số người chết là do các chứng bệnh mạn tính trong khi có thể giảm thiểu, 80%

số người vì tim mạch, 90% người tiểu đường týp 2 và 30% người bị ung thư thoát khỏi tử vong bằng cách thay đổi lối sống kể cả chế độ ăn kiêng để giảm ốm và hạn chế sự phát triển của các chứng bệnh nói trên Bên cạnh đó, động thái đáng lưu ý là các nước châu Âu đang quen dần với TPCN, tiêu thụ trên 15 tỷ đô la, tăng bình quân 16%/năm cho thấy tốc độ tăng trưởng nhanh nhất đặc biệt tập trung vào những

sản phẩm đi từ sữa và nước giải khát là chủ yếu (5 lần hơn Nhật Bản và Hoa Kỳ) Trong những năm gần đây người tiêu dùng trên thế giới lo lắng về sức khỏe, dinh dưỡng và

an toàn thực phẩm ngày càng cao đặc biệt người dân ở các nước phát triển hay người có thu nhập cao ở những nước đang phát triển Người tiêu dùng thể hiện sự quan tâm để tự bảo vệ sức khỏe, tăng cường khả năng chống dịch bệnh thông qua việc sử dụng các loại TPCN với những thành phần dưỡng chất đặc biệt

Tuy nhiên vấn đề TPCN trên thế giới vẫn có nhiều "giải thích" khác nhau vì chỉ lệch đi khoảng cách giữa thuốc trị bệnh và TPCN trên "dược dụng" thì giá cả sản phẩm của TPCN được nâng lên gấp bội không bị hạn chế bởi những quy định gắt gao như thuốc như "chống chỉ định", hàm

lượng rõ ràng, cách dùng với liều lượng theo toa của bác sĩ chuyên môn, nhất là những bệnh mạn tính vì vậy việc phân loại TPCN hiện nay vẫn là một vấn đề gây tranh cãi TPCN ở Hoa Kỳ, nước tiêu thụ nhiều nhất trên thế giới được chia làm hai loại thông tin: loại có lợi cho sức khỏe (health claism) và loại về cấu trúc/chức năng (function

claims/structure) Loại 1 có lợi cho sức khỏe thì phải được

FDA chứng nhận trước khi lưu hành, loại 2 thì không

nhưng phải xuất trình đầy đủ để chứng minh khi đăng ký sản phẩm nhưng phải đạt những tiêu chuẩn về VSATTP Tại Anh cũng như các nước châu Âu cũng chưa có một định nghĩa chính thức và hợp pháp về TPCN, định nghĩa của Bộ Nông nghiệp Thủy sản và Thực phẩm công nhận (MAFF) cho rằng, "TPCN là các loại thực phẩm được tăng cường nhằm mục đích cung cấp các lợi cho sức khỏe"

chung chung, không được phép tạo ra các lợi ích về sức khỏe cụ thể hay mang mục đích y học cụ thể như Nhật Bản, hướng đến các nhân tố có liên quan đến các chứng bệnh (như có thể hạ thấp cholesterol hay cần thiết cho thị lực nếu thực phẩm có vitamin A)

Nói tóm lại các nước châu Âu cho phép phạm vi rộng lớn của các mục tiêu về sức khỏe mà các loại thực phẩm mang lại và đề ra các thủ tục kiểm chứng những căn cứ xác định các mục tiêu sức khỏe của sản phẩm cũng như quy định hình thù của TPCN không phải dạng viên, con nhộng hay tương tự thuốc chữa bệnh vì dễ gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng

Thay lời kết

Dù với cách định nghĩa hay lối nói thế nào đi nữa thì sự ra đời và tồn tại của các loại TPCN là có thật, đòi hỏi người tiêu dùng cẩn thận tìm hiểu "chức năng" của sản phẩm khi chọn mua, chớ nên tự mình "chữa bệnh" bằng TPCN cho dù đó là những sản phẩm quảng cáo nổi tiếng Không

có gì thay thế được bữa ăn gia đình với những món hợp khẩu vị (ngon), cân bằng và đủ chất dinh dưỡng trong niềm hạnh phúc, ấm cúng mà sự đoàn tụ đem đến cho mỗi người