- Nội dung ý nghĩa và một số hình thức nghệ thuật tiêu biểu của những bài ca dao, dân ca về tình cảm gia đình.. - Phát hiện và phân tích những hình ảnh so sánh,ẩn dụ , những mô típ quen [r]
Trang 1
BÀI 3
Ngày soạn : 29-08-15
Ngày dạy : 31-08-15
TUẦN :3
VĂN _ TIẾT :9 CA DAO - DÂN CA
I MỤC TIÊU CẦ N ĐẠT :
- Hiểu được khái niệm ca dao , dân ca
- Nắm được giá trị tư tưởng, nghệ thuật của những câu ca dao, dân ca về tình cảm gia đình
1.Kiến thức :
- Khái niệm ca dao, dân ca
- Nội dung ý nghĩa và một số hình thức nghệ thuật tiêu biểu của những bài ca dao, dân ca về tình cảm gia đình
2.Kĩ năng :
- Đọc –hiểu và phân tích ca ado ,dân ca trữ tình
- Phát hiện và phân tích những hình ảnh so sánh,ẩn dụ , những mơ típ quen thuộc trong các bài ca dao trữ tình về tình cảm gia đình
II.CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS : _ Thầy : Giáo án _ Bảng phụ
_ Trị: Bài soạn
III TỔ CHỨC HĐ DẠY VÀ HỌC :
* HĐ 1:KTBài cũ(5P)- Tóm tắt
ngắn gọn “Cuộc chia tay của
những con búp bê” ? - Em cảm
nhận được điều gì qua câu
chuyện ?
- Nổi bất hạnh của béThủy trong
câu chuyện này là gì ?
A Xa người anh trai thân thiết
B.Xa ngơi nhà tuổi thơ
C.Khơng được tiếp tục đến
trường D.Gồm tất cả những ý trên
H Đ 2:Gt bài mới : (1P) Ca dao
dân cao là thơ ca trữ tình dân
gian nhằm bộc lộ tính chất của
nhân dân ta Nó đã ngân và sẽ
vang mãi trong tâm hồn người
Việt Nam Tình cảm con người
bao giờ cũng bắt đầu từ tình cảm
gia đình Đó chính là truyền
thống đạo lí của dân tộc VN
H Đ 3 : Đọc và tìm hiểu chú
thích – Đọc văn bản ( 7P)
GV giới thiệu HS về ca dao dân
ca.
Đọc chú thích SGK trang 35 cho
I Đọc -hiểu chú thích :
1) Thế nào là ca dao dân ca (SGK trang 35)
Trang 2biết thế nào là ca dao,dân ca?
-Hiện nay người ta phân biệt hai
khái niệm ca dao và dân ca
-Dân ca là những sáng tác kết hợp
lời và nhạc,tức là nhựng câu hát
dân gian trong diễn xướng
-Ca dao là lời thơ của dân ca.Khái
niệm ca dao cịn được dùng để chỉ
thể thơ dân gian-thể thơ ca
GV
gọi HS đọc 2 (1,4)bài ca dao
và tìm hiểu từ khĩ SGK trang 35.
Nêu đặc điểm chung của 2 bài ca
dao vừa đọc?
HĐ 4: Tìm hiểu VB(18P)
+ GV gọi học sinh đọc lại
bài1
-Tình cảm mà bài 1 muốn diễn tả
là tình cảm gì?
-Hãy chỉ ra cái hay của ngơn
ngữ,hình ảnh,âm điệu của bài ca
dao này?
GV hướng dẫn HS tìm những
bài cĩ nội dung tương tự.
Cái ngủ mày ngủ cho lâu.
Mẹ mày đi cấy ruộng sâu chưa về.
Bắt được mười tám con trê.
Cầm cổ lơi về cho cái ngủ ăn.
* HS ĐỌC BÀI 4
-Bài ca dao số 4 diễn tả tình cảm
gì? Của ai?
-Tình cảm thân thương được diễn
tả như thế nào?
-Ca dao dùng hình ảnh nào diễn tả
sự gắn bĩ?
-Bài ca dao muốn nhắc nhở chúng
ta điều gì?
GV: 2 câu đầu như 1 định nghĩa
về anh em, phân biệt anh em với
người xa Từ phân định “nào
phải” làm rõ nghĩa câu 1 Từ
khẳng định “cùng” trong “cùng
chung bác mẹ” nêu rõ tình cảm
ruột thịt: cùng huyết thống, sống
-Điều cĩ nội dung nĩi về tình cảm gia đình
-Cơng lao trời biển của cha mẹ đối với con và bổn phận của kẻ làm con trước cơng lao to lớn ấy
_ Tác giả dân gian dùng hình thức lời ru,câu hát ru với giọng điệu thầm kính sâu lắng
_ Dùng lối ví von quen thuộc của
ca dao lấy cái to lớn mênh mơng,vĩnh hằng của thiên nhiên
để so sánh với cơng cha nghĩa mẹ
-Tình cảm anh em thân thương trong một nhà
_ Anh em tuy hai mà một,cùng một cha mẹ sinh ra,cùng chung sống,sướng khổ cĩ nhau trong một nhà
_ Ca dao dùng cách so sánh:quan hệ anh em được so sánh bằng hình ảnh như thể chân tay vừa gần gũi dể hiểu vừa cảm nhận sự gắn bĩ
- Nhắc nhở : anh em phải hịa thuận để cha mẹ vui lịng
Ca dao dân ca chỉ các thể loại trữ tình dân gian,kết hợp lời và nhạc,diễn tả đời sống nội tâm của con người
II Đọ c- hiểu văn bản :
A Phân tich :
Bài 1
- Dùng hình ảnh so sánh
- Công lao trời biển của cha mẹ đối với con và bổn phận , trách nhiệm của người làm con trước công lao to lớn ấy
Bài 4 :
-Hình ảnh so sánh diễn tả
sự gắn bĩ,keo sơn, khơng thể chia cắt
-Bài ca là tiếng hát tình cảm về tình anh em yêu thương gắn bĩ đem lại hạnh phúc cho nhau
Trang 3chung dưới 1 mái nhà, cùng vui
buồn cĩ nhau Từ khẳng định
“cùng” trong “cùng thân” là kết
quả của cụm từ “cùng chung bác
mẹ”.Là hình ảnh so sánh
-Những biện pháp nghệ thuật nào
được cả 4 bài ca dao sử dụng?
* Nghệ thuật: (2p)
Nhắc lại các biện pháp nghệ thuật
trong các bài ca dao ?
* Ý NGH ĨA :(3P) 4 bài ca dao là
tình cảm của ai đối với ai ? và tình
cảm đĩ thể hiện như thế nào
* T ỔNG KẾT : ( 4P)
- 4 bài ca dao trên cùng hướng về
chủ đề gì?
- Nội dung của 4 bài ca dao đĩ đề
cập đến những tình cảm của ai, đối
với ai?
-HS đọc ghi nhớ
* Nghệ thuật được sử dụng trong
4 bài ca dao:
_ Thể thơ lục bát và lục bát biến thể
- Dùng hình ảnh so sánh, ẩn dụ, đối xứng
_ Giọng điệu ngọt ngào mà trang nghiêm
- hs trả lời
- HS ĐỌC GHI NHỚ
B Ý nghĩa văn bản : Tình
cảm đối với ơng bà ,cha
mẹ, anh em
và tình cảm của ơng bà cha
mẹ đối với con cháu luơn là những tình cảm sâu nặng, thiêng liêng nhất trong đời
sơng mỗi con người.
III Ghi nhớ :SGK /36
IV LUYỆN TẬP
H Đ 4: Luyện tập : (2P)
1) Những biện pháp nghệ thuật được sử dụng cả trang 4 bài ca dao :
- Thể thơ lục bát
- Âm điệu tâm tình nhắn nhủ
- Các hình ảnh truyền thống quen thuộc : trời , biển , ngõ sau , mái nhà
- Lời độc thoại (tâm sự từ 1 người)
2) Tình cảm được diễn tả trong bài ca dao là : tình cảm gia đình
- Bài 1 Công lao cha mẹ , bổn phận làm con
- Bài 2 Nhớ thương mẹ khi lấy chồng xa
- Bài 3 Yêu kính ông bà
- Bài 4 Tình anh em ruột thịt
- HS sưu tầm thêm những bài ca dao có nội dung về tình cảm gia đình
IV C ỦNG CỐ -HD HS TỰ HỌC Ở NHÀ :
1 Củng cố: ( 2P)
- Đọc lại các bài ca dao
–Thế nào là ca dao dân ca?– Nghệ thuật ?
2 HD Hs tự học ở nhà : (1P)
- Học thuộc 4 bài ca dao, nội dung, nghệ thuật từng bài
- Tìm những bài ca dao khác có chủ đề về tình cảm gia đình
-Soạn “ Những câu hát về tình yêu quê hương đất nước , con người “
- HS sưu tầm thêm những bài ca dao có nội dung về tình cảm gia đình
* ĐIỀU CHỈNH :