DE CUONG MON VAN HK2 VY7A1

=> Khuyên con người biết yêu thương người khác như chính bản thân mình... Tinh thần yêu nước của nhân dân ta.[r]

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP NGỮ VĂN LỚP 7 HK2.

I TIẾNG VIỆT.

1 Dùng cụm chủ vị để mở rộng câu.

a Khái niệm

- Khi nói hoặc viết có thể dùng những cụm từ có cấu tạo giống câu đơn bình

thường, gọi là cụm C-V, làm thành phần của câu hoặc cụm từ để mở rộng câu

VD: Em // thích quyển sách / mới mua

CN ĐT C1 V1

 Cụm C-V làm phụ ngữ cho ĐT “thích”

b Các trường hợp

- Các thành phần câu như CN, VN, phụ ngữ cho cụm danh từ, động từ, tính từ

đều có thể được cấu tạo bằng cụm C-V

2 Trạng ngư

a Ý nghĩa và hình thức.

- Về ý nghĩa: Trạng ngữ được thêm vào câu để xác định thời gian, nơi chốn,

nguyên nhân, mục đích, phương tiện, cách thức diễn ra sự việc nêu trong câu

- Về hình thức: Có thể đứng dầu câu, cuối câu hoặc giữa câu.

Giữa trạng ngữ với CN và VN thường có quãng nghỉ khi nói và một dấu phẩy khi viết

VD: Vào cuối đông, cây bàng trước sân nhà em lá rơi rụng lã tã ( Trạng ngữ chỉ thời gian)

b Công dụng

- Xác định hoàn cảnh, điều kiện diễn ra sự việc nêu trong câu, góp phần làm

nội dung câu đầy đủ, chính xác

- Nối kết các câu, các đoạn với nhau, làm đoạn văn, bài văn được mạch lạc.

c Tách câu riêng.

- Trong một số trường hợp, để nhấn mạnh ý, chuyển ý hoặc thể hiện những

tình huống, cảm xúc nhất định, người ta thường tách trạng ngữ thành câu riêng, đặc biệt là trạng ngữ ở cuối câu

VD: Bằng giọng nói trìu mến Bà luôn kể chuyện cho em nghe.

3 Câu đặc biệt.

a Khái niệm.

- Là câu có cấu tạo không theo mô hình C-V.

- VD: Ôi chao! Quê hương em mới đẹp làm sao.

b Tác dụng.

- Xác định thời gian, nơi chốn diễn ra sự việc được nói đến trong đoạn.

- Liệt kê, thông báo về sự tồn tại của sự vật, hiện tượng.

- Bộc lộ cảm xúc

- Gọi đáp.

II Tập làm văn.

Chứng tỏ đúng đắn vấn đề Làm ro bản chất vấn đề

 Một số đề văn:

 Suy nghĩ của em về câu tục ngư: “ Một con ngựa đau cà tàu bỏ cỏ”.

Mở bài - Khái quát nội dung của câu tục ngữ: Đoàn kết, tương thân tương ái là

truyền thống tốt đẹp của nhân dân ta Tình cảm ấy xuất phát từ tình thương, niềm đồng cảm, biết lo lắng cho nhau giữa những người trong cùng một gia đình, một tập thể

- Dẫn ra câu tục ngữ

Thân bài

*Giải thích ý nghĩa câu tục ngữ ” Một con ngựa đau cả tàu bỏ cỏ”:

- Nghĩa đen: “tàu”: máng đựng thức ăn trong chuồng ngựa, cũng dùng để

gọi chuồng ngựa.Nghĩa của cả câu: một con ngựa ốm, không ăn cỏ, cả đàn ngựa cũng không thiết đến việc ăn uống, không để ý đến bản thân mình

- Nghĩa bóng: trong gia đình, trong một tập thể có người gặp chuyện không may thì những người khác cũng lo lắng

* Chứng minh tính đúng đắn của câu tục ngữ:

- Trong gia đình, nếu có người ốm đau, hoạn nạn, những người khác đều lo lắng, cố gắng giúp đỡ những người không may qua bước khó khăn

-Trong cộng đồng, còn nhiều người bất hạnh như người tàn tật, nạn nhân của thiên tai bão lũ, nạn nhân chất độc màu da cam Có rất nhiều người, rất nhiều phong trào chia sẻ những nỗi đau đó như: Ngày vì người nghèo, các chương trình: Trái tim cho em, Chung tay xoa dịu nỗi đau da cam

- Liên hệ bản thân: Mỗi học sinh có thể góp sức nhỏ bé của mình, chia sẻ khó khăn cùng những người trong gia đình, trong lớp học, trong xã hội: tham gia làm việc nhà, xây dựng quỹ tình thương giúp đỡ các bạn nghèo trong lớp, tham gia các hoạt động từ thiện

- Bài học: Là sức mạnh giúp con người có chí để thành công

Kết bài Khẳng định tính đúng đắn của câu tục ngữ

 Lá lành đùm lá rách Bầu ơi thương lấy bí cùng, tuy rằng khác giống

nhưng chung một giàn Nhiễu điều phủ lấy giá gương, người trong một nước phải yêu nhau cùng.( tương tự với Một cây làm chẳng nên non ba cây chụm lại nên hòn núi cao).

 MB: - Nhân dân ta có truyền thống đoàn kết, tương thân tương ái, Dẫn ra

câu tục ngữ

TB: - Giải thích nghĩa đen, nghĩa bóng.

+ Nghĩa đen: Lá lành là lá còn nguyên vẹn Lá rách là lá bị lủng lổ ( bầu và bí là 2 giống khác nhau nhưng cùng trồng trên một mảnh đất, chung một

giàn).( Nhiễu điều là miếng vải đỏ Gía gương là giá đỡ gương.)

+ Nghĩa bóng: Ý nói người giàu có thì hãy yêu thương, cưu mang những

người nghèo khổ.( Cùng là người một nhà, chung một nước thì phải biết yêu thương, đùm bọc lẫn nhau).( Khuyên ta nên đùm bọc lẫn nhau bởi là người 1 nước, cùng tổ tiên )

- Vai trò câu tục ngữ.

+ Là lời khuyên đầy giá trị

+ Nhân dân ta xưa nay có tinh thần đoàn kết chống giặc ngoại xâm Trong cuộc sống, giúp các em vùng cao đủ áo ấm, đi học

+ Một số chương trình thực tế: lục lạc vàng, vượt lên chính mình

+ Nâng cao tinh thần đoàn kết, phê phán những người có tính ích kỷ trong cuộc sống

- Bài học: Cần trân trọng, biết giúp đỡ mọi người trong lúc khó khăn, hoạn

nạn

- KB: Cần giữ gìn, phát huy và vận dụng vào đời sống để thấy cuộc sống ý

nghĩa hơn

 Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng và ngược lại

MB: - Ông cha ta có quan niệm cần phải chọn bạn tốt mà chơi

- Dẫn ra câu tục ngữ.

TB: - giải thích nghĩa đen, nghĩa bóng:

+ Nghĩa đen: Mực mài với nước, có màu đen và khó tẩy sạch Đèn giúp ta

soi sáng

+ Nghĩa bóng: Người ta ám chỉ những kẻ xấu xa, đen tối và tượng trưng cho sự trong sáng, tốt đẹp

- Các dẫn chứng:

- + Trong gia đình: Nếu cha mẹ yêu thương, quan tâm con cái và gia đình

hạnh phúc thì con ngoan ngoãn, hiếu thảo và ngược lại

+ Trong lớp học: Chơi với bạn tốt thì học giỏi và ngược lại

+ Trong xã hội: Người tiếp xúc với người tốt thì trong sáng, tốt đẹp Người tiếp xúc với kẻ xấu thì hư hỏng, ăn chơi, phá phách, đua đòi,

+ Một số tấm gương: Nhà báo Vũ Ngọc Nhạn sống trong hang ổ chính quyền Sài Gòn, bạn nhà nghèo hiếu học, Bác Hồ trong nhà tù Tưởng Giới Thạch,

- Có ý kiến cho rằng gần mực chưa chắc đã đen, gần đèn chưa chắc đã rạng Ý

nghĩa cũng đúng nhưng không nên phủ nhận sự thật

- Ý kiến đưa ra bổ sung câu tục ngữ hoàn thiện.

- Bài học: nên chọn bạn mà chơi và giữ vững lập trường của mình.

KB: - Là lời khuyên đầy giá trị, cần tu tâm dưỡng đức, học tập và tránh xa

cám dỗ trong cuộc sống

 Thất bại là mẹ thành công

 Mở bài

 Thân bài

Giới thiệu câu tục ngữ và ý nghĩa khái quát của câu tục ngữ

trên

- Câu tục ngữ nêu ro hai nội dung mang ý nghĩa tương phản nhau:

+ Thất bại: làm nhưng không thành công

+ Thành công: làm việc đạt kết quả tốt

+ An ủi, động viên những người thực hiện công việc chưa đạt hiệu quả Không nên vì thất bại mà từ bỏ, tuyệt vọng

+ Giáo dục óc sáng tạo : từ những thất bại ê chề, con người sẽ

phát sinh sáng kiến mới nhằm khắc phục những thiếu sót, yếu kém

+ Một số ví dụ:Cao Bá Quát, Nguyễn Ngọc Ký,

=> Câu tục ngữ chẳng những tổng kết một kinh nghiệm mà còn là một lời khuyên, một lời khích lệ

Kết bài Ý nghĩa cũa câu tục ngữ trong cuộc sống

* Câu nói của Lê – nin: “ Học, học nưa, học mãi”.

Mở bài :

- Giới thiệu câu nói của Lê-nin: "Học, học nữa, học mãi" Nêu khái quát nội dung

câu nói

* Thân bài:

a Giải thích nội dung ý nghĩa câu nói:

- Học là gì? Là quá trình tiếp thu tri thức, nâng cao trình độ, mở mang trí tuệ,… để

khám phá kiến thức thuộc các lĩnh vực khoa học, văn hóa, xã hội,… những điều

hay lẽ phải Học là nhiệm vụ suốt đời

- Tại sao phải học? Nếu không học tập chúng ta sẽ bị lạc hậu, không bắt kịp nhịp độ phát triển của đất nước và thế giới Học để ta trưởng thành hơn, biết cách ứng

xử trong các tình huống Học để hiểu biết nhiều lĩnh vực trong đời sống…

- Học như thế nào?

+ Không phân biệt tuổi tác, trình độ, địa vị, hoàn cảnh xã hội mà phải xem đó là

nhiệm vụ và quyền lợi của mỗi con người: "Học, học nữa, học mãi" Vì kiến thức là

vô hạn mà nhận thức con người là hữu hạn… (dẫn chứng)

+ Là học sinh ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường, phải nắm vững kiến thức

cơ bản để có cơ sở học nâng cao Biết lựa chọn kiến thức để học theo yêu cầu công việc hoặc sở thích Có kế hoạch và ý chí thực hiện kế hoạch đó, áp dụng những điều đã học vào cuộc sống… (dẫn chứng, nêu gương)

b Bình luận:

- Khẳng định tính đúng đắn của lời khuyên

- Phê phán nhận thức lệch lạc:

+ Xem nhẹ việc học

+ Cho rằng như thế là đủ không chịu tìm tòi, học hỏi

+ Hậu quả: Hạn chế sự phát triển dân trí, ảnh hưởng xấu đến xã hội, thanh niên hư hỏng

c) Mở rộng vấn đề :

- Liên hệ thực tế

-“Học! Học nữa! Học mãi!” là mục tiêu phấn đấu của thanh niên

- Học kiến thức trong sách vở, học kinh nghiệm trong thực tế cuộc sống… - Học tập là nhiệm vụ quan trọng suốt cả đời người Học tập để giúp dân, giúp đời…

* Kết bài:

- Khái quát nội dung, ý nghĩa câu nói của Lê-nin

- Liên hệ, rút ra bài học cho bản thân

* Ăn quả nhớ kẻ trồng cây Uống nước nhớ nguồn.

1 Mở bài:

 Giới thiệu về lòng biết ơn của con người

 Dẫn câu tục ngữ

 Khẳng định: là nét đẹp truyền thống đạo lý của dân tộc Việt Nam

2 Thân bài:

* Giải thích:

 Nghĩa đen: Khi ăn quả phải biết ơn người trồng cây,

 Nghĩa bóng: Người được hưởng thành quả phải nhớ tới người tạo ra thành quả đó Thế hệ sau phải ghi nhớ công ơn của thế hệ trước

* Chứng minh: Dân tộc Việt Nam sống theo đạo lí đó

- Trong lịch sử: Nhiều anh hùng hy sinh bảo vệ độc lập như: Nông Văn Dền, Lê Văn Tám,

- Ngày 20/11 nhớ ơn thầy cô Ngày giỗ tổ Hùng Vương 10/3 Truyền thuyết Con rồng cháu Tiên

- Trong thơ văn, gia đình giỗ, thắp nhang người đã mất

- Lên án những hành vi trái ngược, vai trò câu tục ngữ

4 Kết bài:

Khẳng định lại đó là một truyền thống tốt đẹp của dân tộc

Nêu ý nghĩa của câu tục ngữ đối với ngày hôm nay

Liên hệ bản thân

 Hãy chứng minh rằng đời sống của chúng ta sẽ bị tổn hại rất lớn nếu mỗi người không có ý thức bảo vệ môi trường.

Mở bài: Thực tế đời sống: môi trường đang ngày càng ô nhiễm nên vấn đề bảo vệ

môi trường đang được nhân loại quan tâm bởi: “Đời sống của chúng ta sẽ bị tổn hại rất lớn nếu mỗi người không có ý thức bảo vệ môi trường

- Thân bài:

Luận điểm 1: Giải thích môi trường là gì:

Môi trường là toàn bộ điều kiện tự nhiên, nhân tạo bao quanh con người, có tác động tới đời sống, sự tồn tại và phát triển của con người và thiên nhiên

Luận điểm 2:

Chứng minh đời sống của chúng ta sẽ bị tổn hại rất lớn nếu mỗi người không có ý thức bảo vệ môi trường

Ở thành thị: Khí thải, nước thải làm xấu cảnh quan đô thị ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân

 Ở nông thôn: thiếu hiểu biết về khoa học kĩ thuật, thiếu hiểu biết về bảo về môi trường làm môi trường sống ngày càng xấu đi, cho năng suất lao động thấp, ảnh hưởng đến sức khỏe, gây dịch bệnh

 Nạn phá rừng bừa bãi gây lũ lụt, hạn hán kéo dài, Nạn săn bắt thú vật, thủy hải sản gây mất cân bằng sinh thái, giảm nguồn thủy hải sản cạn kiệt tài nguyên

 Nền công nghiệp phát triển khí thải công nghiệp gây hiệu ứng nhà kính, thủng tầng ô zôn, khí hậu tăng, băng hai cực tan chảy gây nhiều biến động về thời tiết khí hậu làm đời sống của con người bị đe dọa

 Vai trò của rừng: che chắn cho chiến sĩ trong cuộc kháng chiến chống Mĩ và Pháp Cung cấp nhiều lâm sản, khoáng sản quý giá, đồ dùng gia đình, tạo quang cảnh,

 Cần có ý thức bảo vệ rừng

- Kết bài: Khẳng định môi trường có tầm quan trọng đặc biệt đối với đời sống con

người Bảo vệ môi trường là giữ cho môi trường trong lành sạch đẹp đảm bảo cân bằng sinh thái, cải thiện môi trường, ngăn chặn và khắc phục các hậu quả xấu do con người và thiên nhiên gây ra Đó cũng chính là bảo vệ cuộc sống của chúng ta

III Văn bản.

1 Các câu tục ngư về thiên nhiên và lao động sản xuất.

1.Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng

Ngày tháng mười chưa cười đã tối

 Tháng 5 đêm ngắn ngày dài, tháng 10 đêm dài ngày ngắn Nhắc nhở ta nên biết sắp xếp thời gian, công việc hợp lí Nghệ thuật đối, gieo vần lung và lối nói phóng đại

2 Mau sao thì nắng, vắng sao thì mưa

 Đêm nào nhiều sao hôm sau sẽ nắng và ngược lại Nghệ thuật đối, gieo vần lưng

3 Ráng mỡ gà có nhà thì giữ

 Trên trời có ráng màu mỡ gà sắp có bão giúp con người có ý thức chủ động phòng chống bão Nghệ thuật gieo vần lưng

4 Tháng bảy kiến bò chỉ lo lại lụt

 Tháng bảy kiến bò nhiều và di chuyển lên cao là sắp có lụt giúp nhân dân có ý thức chủ động phòng chống Nghệ thuật gieo vần lưng, đối xứng âm điệu

5 Tấc đất, tấc vàng

 Khẳng định giá trị của đất Phê phán những người lãng phí đất Nghệ thuật

so sánh, phóng đại, ngắn gọn

6 Nhất canh trì, nhị canh viên, tam canh điền

 Kinh nghiệm, thứ tự các nghề, đem lại lợi ích kinh tế cho con người( nuôi cá, làm vườn, làm ruộng) Nghệ thuật vần lưng, vần chân

7 Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống

 Tõ̀m quan trọng 4 yờ́u tụ́ với nghờ̀ trụ̀ng lúa nước: nước, phõn, chăm chỉ, giụ́ng Nghợ̀ thuọ̃t ngắn gọn, đủ ý, có võ̀n, nhịp điợ̀u

8 Nhṍt thì, nhì thục

 Tõ̀m quan trọng của thời vụ và đṍt đai được khai phá, chăm bón với nghờ̀ trụ̀ng tọt Nghợ̀ thuọ̃t ngắn gọn, hàm xúc, võ̀n lưng

 Ghi nhớ: Bằng lối nói ngắn gọn, có vần , có nhịp điệu, giàu hình ảnh, những câu tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất đã phản ánh truyền

đạt những kinh nghiệm quý báu của nhân dân trong việc quan sát các hiện tượng thiên nhiên và trong lao động sản xuất Những câu tục ngữ ấy là túi khôn của nhân dân nhưng chỉ có tính chất tương đối chính xác vì không ít kinh nghiệm được tổng kết chủ yếu là dựa vào quan sát

 2 Các cõu tục ngư vờ̀ con người và xã hụ̣i.

1 Mụ̣t mặt người bằng mười mặt của

=> Người cao quý hơn của, quý gṍp bụ̣i phõ̀n So sánh, õ̉n dụ, gieo võ̀n lưng

2 Cái răng, cái tóc là góc con người

=> Răng, tóc có giá trị như mụ̣t góc con người vờ̀ sức khỏe, nhõn cách, vẻ đẹp So sánh, gieo võ̀n lưng

3 Đói cho sạch, rách cho thơm

=> Nghĩa đen: Dù đói phải giữa cho sạch, rách phải giữ thơm tho

Nghĩa bóng: Dù khụ̉ phải sụ́ng trong sạch, khụng làm điờ̀u ác Ẩn dụ, đụ́i 4.Học ăn, học nói, học gói, học mở

=> Phải học đờ̉ mọi hành vi ứng xử hoàn thiợ̀n Điợ̀p từ, 4 cõu vờ́ bụ̉ sung ý nghĩa cho nhau

5 Khụng thõ̀y đụ́ mày làm nờn // 6 Học thõ̀y khụng tày học bạn

=> Bụ̉ sung ý cho nhau, khẳng định tõ̀m quan trọng của viợ̀c học thõ̀y và học bạn Học thõ̀y là lẽ đương nhiờn nhưng học bạn cũng khụng kộm So sánh

7 Thương người như thờ̉ thương thõn

=> Khuyờn con người biờ́t yờu thương người khác như chính bản thõn mình Cách ứng xử người với người So sánh

8 Ăn quả nhớ kẻ trồng cây

• => Nghĩa đen: Khi ăn quả ngon, trái ngọt thì phải nhớ công sức người trồng

• Nghĩa bóng: Lòng biết ơn đối với những người có ơn với mình

• 9 Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao

 Nghĩa đen: Một cây đơn lẻ không làm thành rừng núi Nhiều cây gộp lại

tạo thành rừng rậm, núi cao

 Nghĩa bóng: Thể hiện sức mãnh đoàn kết.

 Ẩn dụ, so sánh

 Ghi nhớ :

 Tục ngữ về con người và xã hội thường rất giàu hình ảnh so sánh ,ẩn dụ , hàm súc về nội dung Những câu tục ngữ này luôn chú ý tôn vinh giá trị con người , đưa ra nhận xét , lời khuyên về những phẩm chất và lối sống mà con người cần phải có

3 Tinh thần yêu nước của nhân dân ta.

a Tác giả: Hồ Chí Minh(1890-1969)

b Nghệ thuật: đưa ra dẫn chứng và sắp xếp theo thứ tự thời gian( từ xưa đến nay), nhận xét bao quát đến dẫn chứng cụ thể Sử dụng hình ảnh so sánh và liệt

kê liên kết mô hình “Từ đến”

c Nội dung: Bằng những dẫn chứng cụ thể, phong phú, giàu sức thuyết phục trong lịch sử dân tộc và kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, bài văn làm sáng tỏ chân lí: “ Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước Đó là truyền thống quý báu của ta.” Bài văn là mẫu mực lập luận, bố cục và dẫn chứng thể văn nghị luận

4 Đức tính giản dị của Bác Hồ

a.Tác giả: Phạm Văn Đồng( 1906-2000) quê ở Quảng Ngãi Là nhà Cách mạng, nhà văn hóa lớn, cộng sự của chủ tịch HCM