TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÁN BỘ VÀ CÔNG TÁC CÁN BỘ

Khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh được nêu lên trong Đại hội IX năm 2001 của Đảng sau được khái quát lại trong "Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội" Bổ su

"TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÁN BỘ VÀ CÔNG TÁC CÁN

BỘ "

I CƠ SỞ LÝ LUẬN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CÁN BỘ VÀ CÔNG TÁC CÁN BỘ

1.1 Một số vấn đề chung về tư tưởng Hồ Chí Minh

Trải qua quá trình bôn ba, hoạt động cách mạng, tư tưởng Hồ Chí Minh được hình thành và phát triển, cùng với chủ nghĩa Mác -Lênin đã trở thành nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động của Đảng

Khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh được nêu lên trong Đại hội IX năm

2001 của Đảng sau được khái quát lại trong "Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội" (Bổ sung và phát triển năm 2011):

"Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa

và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại; là tài sản tinh thần vô cùng to lớn và quý giá của Đảng và dân tộc

ta, mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta giành thắng lợi"

Tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng lý luậnvà định hướng cho Đảng ta xây dựng đường lối đúng đắn dẫn dắt nhân dân ta đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác trong toàn bộ tiến trình cách mạng của nước ta Do vậy, việc nghiên cứu, học tập và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào hoạt động thực tiễn là rất quan trọng Trong đó, để thực hiện được các nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh, đưa cách mạng thành công thì vai trò của cán bộ và công tác cán bộ có tính quyết định Cho nên trong tư tưởng Hồ Chí Minh cán bộ và công tác cán bộ luôn luôn giữ vị trí hàng đầu và được Người thể hiện rất rõ ràng, sâu sắc

1.1.1 Bối cảnh xã hội hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ

Tình hình xã hội Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX Xã hội Việt

Nam thế kỷ XIX cho đến khi Pháp xâm lược vẫn là một xã hội phong kiến, nông nghiệp lạc hậu, trì trệ Sau khi lật đổ triều đại Tây Sơn, chính quyền nhà Nguyễn

đã thi hành một chính sách đối nội, đối ngoại bảo thủ, phản động: tăng cường đàn áp, bóc lột nhân dân trong nước, thực hiện bế quan tỏa cảng, cự tuyệt mọi đề

án cải cách nên đã không mở ra được cho Việt Nam cơ hội tiếp xúc và bắt nhịp

sự phát triển của thế giới đặc biệt là các nước Tây Âu

Tình hình thế giới cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX.

Trong khi xã hội Việt Nam còn lạc hậu, trì trệ, con đường cách mạng còn

bế tắc chưa tìm thấy hướng đi thích hợp thì tình hình thế giới có những chuyển biến to lớn Cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX chủ nghĩa tư bản chuyển từ giai đoạn tự do cạnh tranh sang giai đoạn độc quyền Các nước đế quốc đua nhau

xâm lược các nước châu Á, châu Phi và Mỹ La tinh Sự xâm lược và bóc lột thực dân làm cho

nhân dân các thuộc địa rất khổ cực Mâu thuẫn giữa các đế quốc với các dân tộc thuộc địa và mâu thuẫn giữa các đế quốc với nhau rất gay gắt Mâu thuẫn giữa các nước đế quốc đã dẫn đến chiến tranh thế giới thứ nhất (1914 -1918) đã để lại cho nhân dân thế giới những hậu quả rất nặng nề Thực dân Pháp trút gánh nặng, tăng cường bóc lột, đàn áp cách mạng các nước thuộc địa

1.1.2 Nguồn gốc và quá trình hình thành, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ

Nguồn gốc hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ

Truyền thống dân tộc, yếu tố quê hương và gia đình.

Trải qua hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước, dân tộc Việt Nam đã xây dựng nên một nền văn hóa riêng, phong phú và bền vững với những giá trị truyền thống tốt đẹp đã góp phần hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ Trong các tuyền thống đó phải kể đến: Truyền thống yêu nước, truyền thống trọng dụng nhân tài, truyền thống đoàn kết, tương thân, tương ái, nhân nghĩa Cùng với truyền thống dân tộc, yếu tố quê hương và gia đình cũng có ảnh hưởng lớn đến tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung và tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ nói riêng

Tinh hoa văn hóa nhân loại

Cùng với truyền thống dân tộc, yếu tố quê hương và gia đình, tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ còn chịu ảnh hưởng của các yếu tố thuộc tinh hoa văn hóa nhân loại Hồ Chí Minh đã làm giàu tư tưởng, trí tuệ của mình bằng sự thâu tóm, kế thừa những di sản tư tưởng quý báu của nhân loại Đó là sự kế thừa

có chọn lọc, phê phán chứ không phải sự sao chép máy móc, cũng không phải sự phủ định sạch trơn, mà luôn là sự đánh giá một cách công bằng, khoa học

Trí tuệ thiên tài, nhân cách, phẩm chất Hồ Chí Minh và hoạt động thực tiễn của Người.

Chúng ta có thể khẳng định rằng, Hồ Chí Minh là người đặc biệt thông minh, sắc sảo, ham học hỏi, rất nhạy bén, có lối tư duy độc lập, óc sáng tạo, với khối kiến thức sâu rộng, phong phú Là người có hoài bão lớn, có tinh thần yêu nước, thương dân, có đầu óc tổ chức thực tiễn, luôn gắn lý luận với thực tiễn, nói đi đôi với làm

Quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ

Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ là bộ phận cấu thành quan trọng của tư tưởng Hồ Chí Minh Nó có quá trình hình thành, phát triển và hoàn thiện được chia làm hai thời kỳ cơ bản, gắn liền với sự hình thành và phát

2

triển của tư tưởng Hồ Chí Minh Đó là thời kỳ tìm tòi, khảo nghiệm trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945 và thời kỳ từ sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945

Nét độc đáo trong tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ

Trọng dụng nhân tài là truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta, đã được Hồ Chí Minh vận dụng một cách khôn khéo, triệt để góp phần xây dựng đội ngũ cán

bộ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ cách mạng Với tư tưởng không phân biệt đẳng cấp, tôn giáo, nguồn gốc xuất thân, ai có tài, có đức, mong muốn cống hiến cho

sự nghiệp cách mạng Việt Nam đều được người trọng dụng Và nó đã trở thành nét độc đáo trong tư tưởng của Người về cán bộ và công tác cán bộ

1.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ

1.2.1 Về vị trí cán bộ và công tác cán bộ

- Cán bộ có vị trí rất quan trọng trong sự nghiệp cách mạng có nhiều nhiệm vụ, nhiều công việc, trong đó Hồ Chí Minh coi “cán bộ là cái gốc của mọi công việc”; “Muốn việc thành công hoặc thất bại, đều do cán bộ tốt hoặc

kém” Có cán bộ tốt, cán bộ ngang tầm thì việc xây dựng đường lối sẽ đúng đắn

và là điều kiện tiên quyết để đưa cách mạng tới thành công Muốn biến đường lối thành hiện thực, cần phải có đội ngũ cán bộ cách mạng tập hợp được quần chúng cách mạng, có đủ phẩm chất và năng lực mới đưa được cách mạng đến thắng lợi

Hồ Chí Minh chỉ ra rằng: Cán bộ là những người đem chính sách của Đảng, và Nhà nước giải thích cho dân chúng hiểu rõ và thi hành Đồng thời đem tình hình của quần chúng nhân dân báo cáo cho Đảng, và Nhà nước hiểu rõ, để

đề ra chính sách cho đúng Vị trí cán bộ là “cầu nối” giữa Đảng, Chính phủ với quần chúng nhưng không phải là “dây dẫn”, là sự chuyển tải cơ học mà đòi hỏi người cán bộ phải có đủ tư chất, tài năng, đạo đức để làm nhiệm vụ cầu nối đó

Hồ Chí Minh coi trọng cán bộ nên cũng rất coi trọng công tác đào tạo cán

bộ, Người cho rằng cán bộ có vị trí quyết định trong mọi nhiệm vụ bởi chính sách đúng đắn có thể không thu được kết quả nếu cán bộ làm sai, cán bộ yếu kém Người nói “Khi đã có chính sách đúng, thì sự thành công và thất bại của chính sách đó là do cách tổ chức công việc, do nơi lựa chọn cán bộ, do nơi kiểm tra Nếu ba điểm ấy sơ sài, thì chính sách đúng mấy cũng vô ích”

- Cần coi trọng công tác cán bộ Muốn tổ chức công việc tốt, yêu cầu

người cán bộ phải có tài, có đức, song việc lựa chọn và bố trí, sử dụng phải hợp

lý, đúng người, đúng việc Nếu không rất có thể hỏng việc mà không phải do năng lực của cán bộ Hồ Chí Minh luôn cho rằng trong dân ta không thiếu người tài, có đức để làm cán bộ, vấn đề còn lại là phải biết phát hiện, bồi dưỡng và tin tưởng ở họ

Về công tác cán bộ, Hồ Chí Minh nêu ra các vấn đề lớn và các vấn đề đó

có quan hệ gắn bó chặt chẽ với nhau, đó là:

- Hiểu biết cán bộ Theo Hồ Chí Minh trước khi cất nhắc cán bộ, phải

nhận xét rõ ràng Không chỉ xem xét về công tác của họ mà còn xem xét cả sinh hoạt, chẳng những xem xét về cách viết, cách nói của họ mà còn xem xét việc làm của họ có đúng với lời nói không, phải biết ưu điểm của họ và cũng phải biết khuyết điểm của họ.(1)

- Khéo dùng cán bộ Trong những bài viết, Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: dùng

cán bộ như “dùng mộc”, tùy tài, tùy việc mà dùng người, tránh lạm dùng người

bà con, anh em quen biết, bầu bạn, những kẻ khéo nịnh hót mình, chán ghét những người chính trực Biết dùng cán bộ là phải khiến họ yên tâm, vui thú, hăng say làm việc, khuyến khích cán bộ dám nói, dám làm, có gan phụ trách, có gan làm việc

- Cất nhắc cán bộ Hồ Chí Minh cho rằng lựa chọn, cất nhắc đúng cán bộ,

dùng cán bộ cho đúng đó mới là “tình cảm”, hai việc đó phải đi đôi với nhau Để dùng được đúng cán bộ thì phải biết rõ họ Bác chỉ rõ: Kinh nghiệm cho ta biết: mỗi lần xem xét lại nhân tài, một mặt tìm thấy nhân tài mới, mặt khác những người hủ hóa cũng lòi ra(2)

- Thương yêu cán bộ Theo Hồ Chí Minh, đây là biện pháp có quan hệt

mật thiết đối với nhiều người trong công tác đào tạo cán bộ và có tác dụng lâu dài trong xây dựng đội ngũ cán bộ của Đảng Quan tâm, thương yêu cán bộ là phải chú trọng đào tạo, bồi dưỡng, cất nhắc cán bộ, nhất là cán bộ nữ, cán bộ miền núi vào cơ quan lãnh đạo

- Phê bình cán bộ Tự phê bình và phê bình là một trong những nguyên

tắc xây dựng Đảng ta, chúng ta không sợ sai lầm, khuyết điểm Điều quan trọng

là những người lãnh đạo phải biết cách giúp đỡ cán bộ sửa chữa những sai lầm, khuyết điểm của họ Sửa chữa sai lầm, khuyết điểm, trước hết người cán bộ có sai lầm phải tự kiểm điểm và tiếp thu phê bình của các đồng chí để nhận ra khuyết điểm của mình và tự giác sửa chữa Mặt khác các cán bộ lãnh đạo phải

có trách nhiệm phê bình và giúp đỡ để cảm hóa cán bộ của mình sửa chữa khuyết điểm Song, không phải tuyệt nhiên không dùng hình thức xử phạt, xử phạt là biện pháp giúp những cán bộ cố ý phá hoại nhận ra sai lầm của họ Như vậy, phê bình đúng, chẳng những không làm giảm uy tín của cán bộ, cuả Đảng

mà còn làm cho sự lãnh đạo mạnh mẽ hơn, đúng đắn hơn, nhờ đó mà uy tín và thể diện càng được tăng lên

Để có cán bộ tốt, đáp ứng được phong trào, nhiệm vụ cách mạng, phải coi trọng công tác cán bộ Người coi công tác cán bộ cũng như việc đào tạo nhân tài

là trọng yếu và rất cần thiết Người nói: “Vì lợi ích mười năm trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”

1.2.2 Về tiêu chuẩn cán bộ.

22 Sđd, tập 5, tr.274

4

Đối với Hồ Chí Minh, Người quan tâm trước tiên là vấn đề đạo đức của người cán bộ Người coi đạo đức là “gốc”; phải có đạo đức cách mạng thì người cán bộ mới có điều kiện để làm việc, phục vụ nhân dân, phục vụ Tổ quốc Nếu thiếu hoặc yếu kém đạo đức cách mạng thì sẽ không thể làm tốt công việc được giao Người cho rằng “cũng như sông có nguồn thì mới có nước, không có nguồn thì sông cạn Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân” Tư tưởng về đạo đức của người cách mạng mà Hồ Chí Minh nêu không có nghĩa là người cán bộ không cần có trình độ nhưng trong quan hệ đức – tài, thì đạo đức là “gốc”, có ý nghĩa quyết định đối với người cán bộ

Người đặt ra yêu cầu đạo đức của người cán bộ:

“Trời có bốn mùa: Xuân, Hạ, Thu, Đông Đất có bốn phương: Đông, Tây, Nam, Bắc Người có bốn đức: Cần, Kiệm, Liêm, Chính Thiếu một mùa thì không thành trời

Thiếu một phương thì không thành đất Thiếu một đức thì không thành người”

Người đã giải thích Cần, Kiệm, Liêm ,Chính rất cô đọng, rõ ràng:

- Cần là siêng năng, chăm chỉ, cố gắng, dẻo dai

- Kiệm là tiết kiệm không xa xỉ, không hoang phí…

- Liêm là trong sạch, không tham lam, không ham địa vị, không ham tiền tài, không ham người tâng bốc mình, vì vậy mà quang minh chính đại, không bao giờ hủ hoá

- Chính là thắng thắn, đúng đắn Để chính thì phải chớ tự kiêu, tự ái, chớ nịnh hót người trên, chớ xem khinh người dưới”

Theo Hồ Chí Minh, đạo đức phải tự rèn luyện một cách kiên trì, bền bỉ mới có được, phải tự “tu thân tích đức" tựa như:

“Gạo đem vào giã bao đau đớn Gạo giã xong rồi trắng tựa bông Sống ở trên đời người cũng vậy Gian lan, rèn luyện mới thành công”

(Nhật ký trong tù)

Theo Hồ Chí Minh, muốn “thành người” và thành “người cán bộ” thì trước hết là phải học “Học ở trường, học ở sách vở, học lẫn nhau và học nhân dân, không học nhân dân là một thiếu sót lớn” Học là điều kiện tiên quyết để

“thành người” và “người cán bộ” Người viết:

“Học để làm việc Làm người Làm cán bộ”

“Nếu không chịu khó học thì không tiến bộ được, là thoái bộ Xã hội càng

đi tới, công việc càng nhiều, máy móc càng tinh xảo Mình đã không chịu học,

mà lạc hậu thì bị đào thải, tự mình đào thải mình”

Theo Hồ Chí Minh, người cán bộ còn phải tự phê bình, Người giải thích:

“Ai cũng cần tắm rửa cho mình mẩy sạch sẽ, thì ai cũng cần tự phê bình cho tư tưởng và hành động đúng đắn” “tự phê bình là thật thà nhận, công khai nhận trước mặt mọi người những khuyết điểm của mình để tìm cách sửa chữa”

Nói tóm lại, Hồ Chí Minh coi các đức tính, khiêm tốn, ham học hỏi, không giấu dốt, thường xuyên tự phê bình, không chủ quan tự mãn, gặp thất bại không nản chí… là những phẩm chất thuộc tiêu chuẩn hàng đầu của người cán

bộ

1.2.3 Phát hiện, lựa chọn, đánh giá, sử dụng và cất nhắc cán bộ:

Sinh thời Hồ Chí Minh đặt niềm tin rất cao vào quần chúng, việc phát hiện, lựa chọn nhân tài không được phân biệt người trong Đảng hay ngoài Đảng, vấn đề họ phải có tài thật sự Người cho rằng cần thông qua thực tiễn cách mạng để lựa chọn cán bộ: Khi “Phong trào giải phóng sôi nổi, nảy nở ra rất nhiều nhân tài ngoài Đảng, chúng ta không được bỏ rơi họ, xa cách họ Chúng ta phải thật thà đoàn kết với họ, nâng đỡ họ Phải thân thiết với họ, gần gũi họ, đem tài năng của họ giúp ích vào công cuộc kháng chiến cứu nước” “phải trọng nhân tài”

Như vậy phát hiện, lựa chọn cán bộ trong kháng chiến cũng như trong hòa bình, xây dựng đất nước đều phải thông qua thực tiễn và kết quả hoạt động để xem xét lựa chọn cán bộ

Hồ Chí Minh cho rằng cần phải thường xuyên đánh giá cán bộ Theo Người: “Mỗi lần xem xét lại nhân tài, một mặt thì tìm thấy nhân tài mới, một mặt khác những người hủ hoá cũng lòi ra” Người chỉ rõ "xem xét cán

bộ, không chỉ xem ngoài mặt mà còn phải xem tính chất của họ, không chỉ xem một việc, một lúc mà phải xem toàn cả lịch sử, toàn cả công việc của

họ Có người lúc phong trào cách mạng cao, họ vào đảng, họ làm việc rất hăng Nhưng lúc phong trào hơi khó khăn thì đâm ra hoang mang Lúc gặp

sự nguy hiểm hoá phản cách mạng…Nếu ta không xem xét rõ ràng thì lầm là cán bộ tốt"

Vì vậy, lựa chọn, đánh giá cán bộ không nên chỉ xét ngoài mặt, chỉ xét một lúc, một việc mà phải xét kỹ cả toàn bộ công việc của cán bộ

Hồ Chí Minh cũng đặt ra yêu cầu với công tác đánh giá cán bộ, Người đòi hỏi muốn biết đúng về người khác thì trước hết phải “tự biết mình”, “đã không tự biết mình thì khó mà biết người, vì vậy muốn biết đúng sự phải trái

ở người ta thì trước phải biết đúng sự phải trái của mình

Tóm lại, về đánh giá cán bộ, Hồ Chí Minh cho rằng hiểu người là việc rất khó, nếu không hiểu đúng thì không dùng đúng, nếu không dùng đúng thì

6

không thể cất nhắc đúng Nhưng muốn hiểu người trước hết phải hiểu mình.

Rõ ràng trong đánh giá cán bộ, người đánh giá phải có tâm và có tầm nhìn, công bằng và trung thực mới lựa chọn được cán bộ tốt

Đánh giá cán bộ là cơ sở để đề bạt và sử dụng cán bộ đúng người, đúng việc, đúng lúc Hồ Chí Minh yêu cầu khi “cất nhắc cán bộ cần phải xét

rõ người đó có gần gũi quần chúng, có được quần chúng tin cậy và mến phục không Lại phải xem người ấy xứng với việc gì, nếu người có tài, mà dùng không đúng tài của họ, cũng không được việc” Do đó, thấm nhuần tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ thì người đánh giá cán bộ phải khách quan, vô tư và vì sự nghiệp chung của Đảng

Khi đề bạt, sử dụng cán bộ thì cần xem xét tiêu chí tổng hợp để xem người cán bộ đó có đủ tiêu chuẩn đề bạt giữ một chức vụ nào đó và họ có gần gũi và được quần chúng tin cậy mến phục không Phải nói rằng đây là một thước đo khá chuẩn xác và quan trọng trong đề bạt cán bộ

Khi đã đủ tiêu chuẩn đề bạt thì phải xem người đó thích hợp với việc

gì, sở trường và năng lực như thế nào để bố trí, sử dụng cho đúng Làm như vậy là sử dụng đúng người đúng việc Rõ ràng việc bố trí sắp xếp cán bộ phụ thuộc vào sự công tâm và sáng suốt của của cơ quan tổ chức và người làm công tác cán bộ Như vậy, việc bố trí cán bộ ở cơ quan, tổ chức cần được lựa chọn kỹ lưỡng Tránh tình trạng sai chồng lên sai Điều rất quan trọng nữa là

“khi cân nhắc cán bộ, phải xem kết quả học tập cũng như kết quả công tác khác mà định”

Về phương pháp, cách thức cất nhắc, Hồ Chí Minh đã chỉ ra cất nhắc cán bộ không nên làm như “giã gạo” nghĩa là trước khi cất nhắc không xem xét kỹ Khi cất nhắc rồi không giúp đỡ họ Khi họ sai lầm thì đẩy xuống, chờ lúc họ khá lại cất nhắc lên Một cán bộ bị nhắc lên hạ xuống ba lần như thế

là hỏng cả đời… Hồ Chí Minh chỉ rõ “sau khi cất nhắc phải giúp đỡ họ, khuyên gắng họ, vun trồng lòng tự tin, tự trọng của họ”

Mục đích lựa chọn, đánh giá, cất nhắc cán bộ là để dùng cán bộ sao cho hiệu quả nhất Hồ Chí Minh cho rằng, đối với mỗi con người: “không có

ai cái gì cũng tốt, cái gì cũng hay Vì vậy chúng ta phải khéo dùng người, sửa chữa những khuyết điểm cho họ, giúp đỡ ưu điểm của họ Thường chúng

ta không biết tuỳ tài mà dùng người, thợ rèn thì bảo đi đóng tủ, thợ mộc thì bảo đi rèn dao Thành thử hai người đều lúng túng Nếu biết tuỳ tài mà dùng người, thì hai người đều thành công” Là người có lòng bao dung, độ lượng,

Hồ Chí Minh nhắc nhở chúng ta, trước hết là những người và cơ quan làm công tác tổ chức cán bộ “Người ở đời, ai cũng có chỗ tốt và chỗ xấu ta phải khéo nâng cao chỗ tốt, khéo sửa chữa chỗ xấu cho họ”

Hơn thế nữa, biết dùng người đúng sở trường của họ, đúng tài của họ, đúng lúc đúng chỗ, tức biết kheo dùng người thì phải “tài nhỏ có thể hoá ra tài to” nhưng nếu không khéo dùng người thì “tài to cũng hoá ra tài nhỏ”

1.2.4 Về huấn luyện, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ.

Trong công tác cán bộ, Hồ Chí Minh rất coi trọng công tác huấn luyện, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ; nếu như “cán bộ là gốc của mọi công việc thì “huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng”, Hồ Chí Minh khẳng định “Đảng phải nuôi dạy cán bộ như người làm vườn vun trồng những cây cối quý báu Phải trọng nhân tài, trọng cán bộ, trọng mỗi một người có ích cho công việc chung của chúng ta”

Huấn luyện, đào tạo, bồi dưỡng là khâu có ý nghĩa quyết định đến trình độ và chất lượng của cán bộ Hồ Chí Minh chỉ thị học lý luận phải gắn với thực tiễn, tránh đào tạo chung chung, học thuộc lòng Thực tiễn không ngừng biến đổi, do vậy lý luận cũng phải được bổ sung, phát triển, vì thế cán

bộ phải không ngừng học tập, nghiên cứu để nâng cao trình độ, thực hiện tốt nhiệm vụ được giao

Theo Hồ Chí Minh, học tập là rất quan trọng, muốn trở thành người và

“người cán bộ” thì phải học: Học để làm việc - Làm người - Làm cán bộ

Người xưa có câu: “Thành tài thì chưa chắc đã thành nhân” và với Bác

Hồ thì cần phải “làm người” sau đó mới “làm cán bộ” để “thành nhân” rồi mới “thành tài”, và điều đó trước hết là phải học Theo Hồ Chí Minh thì

“Học ở trường, học sách vở, lẫn nhau và học nhân dân, không học nhân dân

là một thiếu sót rất lớn”

1.2.5 Về công tác kiểm tra, quản lý và chính sách đối với cán bộ

Trong thực tiễn công tác cán bộ, tất yếu phải coi trọng công tác kiểm tra và quản lý cán bộ

Kiểm tra là để phát huy ưu điểm, ngăn ngừa khuyết điểm và ngăn chặn

kẻ xấu chui vào bộ máy Đó chính là công việc của người phụ trách và cơ quan làm công tác cán bộ, Hồ Chí Minh nói: “Phải thường xuyên kiểm tra để giúp họ rút kinh nghiệm, sửa chữa khuyết điểm, phát huy ưu điểm Giao công việc mà không kiểm tra, đến lúc thất bại mới chú ý đến Thế là không biết yêu dấu cán bộ”

Trong quản lý cán bộ phải thực hiện tốt: chế độ tự phê bình và phê bình; chế độ khen thưởng và kỷ luật Trong bài “Tự phê bình” đăng báo Nhân dân ngày 20 tháng 5 năm 1951, mở đầu bài báo, Người viết:

“Dao có mài, mới sắc Vàng có thui, mới trong Nước có lọc, mới sạch Người có tự phê bình, mới tiến bộ Đảng cũng thế”

Đó là sự cần thiết của chế độ tự phê bình và phê bình

8

Hồ Chí Minh đã đề cao nguyên tắc tự phê bình, phê bình, khuyến khích cấp dưới phê bình cấp trên, cấp trên phê bình, nhận xét phải công bằng, yêu thương cán bộ, không thành kiến, trù dập, thưởng phạt phải công minh Trong thực tế, Người chú ý khen thưởng nhiều mà cũng xử nghiêm những ai có tội lỗi Tuy nhiên, Người cũng nhắc nhở đừng lạm dụng thưởng, phạt, bởi vì thưởng, phạt tràn lan, không đúng lúc, đúng chỗ, thiếu chính xác, thiếu công bằng thì cũng không có tác dụng tích cực

Việc kiểm tra, quản lý cán bộ còn có nhiệm vụ ngăn ngừa, chống lại những tệ nạn tham nhũng, quan liêu rất dễ xảy ra trong cán bộ khi có chức,

có quyền

Hồ Chí Minh quan niệm kiểm tra, phê bình cán bộ với mục đích là để

họ không kiêu căng, làm cho họ thêm hăng hái, thêm gắng sức: “Phải vun đắp chí khí của họ để đi đến chỗ “ bại không nản, thắng không kiêu” Phải xuất phát từ tình thương yêu để phê bình và phê bình là mong cho đồng chí mình tiến bộ” “ Mục đích phê bình cốt để giúp nhau sửa chữa, giúp nhau tiến bộ Cốt để sửa đổi cách làm việc cho tốt hơn, đúng hơn Cốt đoàn kết và thống nhất nội bộ”

Vì vậy mà phương pháp phê bình, tinh thần, thái độ phê bình “ phải ráo riết, triệt để, thật thà, không nể nang, không thêm bớt Phải vạch rõ cả ưu điểm, khuyết điểm; Đồng thời, chớ dùng lời lẽ mỉa mai, chua cay đâm thọc Phê bình việc làm chứ không phải phê bình người” Còn đối với “những người bị phê bình thì phải vui lòng nhận xét để sửa đổi Không nên vì bị phê bình mà nản chí hoặc oán ghét”

Ngoài ra Hồ Chí Minh còn yêu cầu người cán bộ phải thường xuyên cái tiến phương pháp công tác và lề lối làm việc để nâng cao hiệu quả công tác Điều này được thể hiện rõ ràng trong cuốn “Sửa đổi đường lối làm việc” của Bác Hồ ra đời cách đây đã hơn nửa thế kỷ Đặc biệt trong giai đoạn đổi mới của đất nước hiện nay cũng như trước yêu cầu hội nhập quốc tế, tư tưởng Hồ Chí Minh trong tác phẩm “Sửa đổi đường lối làm việc” càng có ý nghĩa to lớn

và quan trọng không chỉ đối với cán bộ, Đảng viên mà còn có tác dụng đối với toàn xã hội

1.2.6 Về công tác cán bộ nữ.

Trong cuộc đời sự nghiệp của Người, Hồ Chí Minh rất quan tâm tới sự nghiệp giải phóng phụ nữ Trong công tác cán bộ, Hồ Chí Minh quan tâm sâu sắc đến công tác cán bộ nữ

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “ Đảng và Chính phủ cần có kế hoạch thiết thực để bồi dưỡng, cất nhắc và giúp đỡ để ngày thêm nhiều phụ nữ phụ trách mọi công việc kể cả công việc lãnh đạo Bản thân phụ nữ thì phải cố gắng vươn lên Đó là một cuộc cách mạng đưa đến quyền bình đẳng thật sự cho phụ nữ”

Người luôn khích lệ động viên: “Vậy phụ nữ phải làm sao cho người ta thấy phụ nữ giỏi, lúc đó cán bộ không cất nhắc, anh chị em công nhân sẽ cử mình lên” Người đặc biệt quan tâm đến việc đào tạo, bồi dưỡng cán bộ nữ và rất chú ý đến việc mở các lớp bồi dưỡng của địa phương, cơ sở Bác nghiêm khắc phê phán các địa phương, cơ sở mở lớp học mà có ít cán bộ nữ Bác nói

“cán bộ nữ ít như vậy là một thiếu sót, các đồng chí phụ trách lớp học chưa quan tâm đến việc bồi dưỡng cán bộ nữ đây cũng là một thiếu sót chung ở trong Đảng Nhiều người còn đánh giá không đúng khả năng của phụ nữ, hay thành kiến hẹp hòi, như vậy là rất sai Hiện nay có nhiều phụ nữ tham gia công tác lãnh đạo ở cơ sở nhiều người rất giỏi”

Trong thực tiễn cách mạng Việt Nam, phụ nữ đã có những đóng góp to lớn, nhiều chị em đã được phong tặng anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, anh hùng lao động, chiến sỹ thi đua toàn quốc, nghệ sỹ nhân dân, nghệ sỹ ưu

tú, nhà giáo nhân dân, nhà giáo ưu tú, nhiều người đạt chức danh giáo sư, phó giáo sư, là những nhà khoa học đầu ngành v.v… Đây lại là minh chứng cho

sự đúng đắn của tư tưởng Hồ Chí Minh đối với công tác cán bộ nữ của Người

II VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TRONG CÔNG TÁC CÁN BỘ GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

Công cuộc đổi mới, phát triển đất nước hiện nay đang đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác cán bộ của Đảng Trong những năm qua, Đảng ta đã dành sự quan tâm đặc biệt đối với mảng công tác trọng yếu này Qua 30 năm thực hiện Chiến lược cán bộ thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đã cho thấy những thành tựu to lớn đáng ghi nhận Đội ngũ cán bộ các cấp của Đảng không ngừng được kiện toàn, được đào tạo cơ bản và tương đối toàn diện

về chính trị cũng như chuyên môn, nghiệp vụ Chất lượng đội ngũ cán bộ từng bước được nâng cao, cơ bản bảo đảm tính kế thừa, ổn định, đổi mới và phát triển Đặc biệt là đã xuất hiện nhiều cán bộ trẻ tài năng, là nguồn kế cận thế hệ cán bộ lãnh đạo quản lý cấp chiến lược trong tương lai với tư duy, tầm nhìn mới

Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy, công tác cán bộ của Đảng cũng gặp nhiều khó khăn, thách thức Đánh giá cán bộ vẫn là khâu yếu, chưa phản ánh đúng thực chất Đội ngũ cán bộ đông nhưng chưa mạnh Năng lực chưa đồng đều; nhiều cán bộ thiếu tính chuyên nghiệp Trước những âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch, trước những tác động tiêu cực của kinh tế thị trường và những mặt trái của quá trình toàn cầu hóa, nhiều cán bộ của Đảng đã

bị thoái hóa, biến chất, tình trạng ngại phấn đấu, rèn luyện đã xuất hiện trong số cán bộ trẻ Qua gần 10 năm triển khai thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 (khóa

XI, XII), mặc dù tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên đã từng bước được ngăn chặn, nhưng trên thực tế vẫn còn rất nhiều công việc cần phải triển khai, thậm chí phải áp dụng cả những biện pháp mạnh về kỷ luật Đảng để tiếp tục đấu tranh với tình

10