Giáo trình mô đun Xử lý sự cố phần mềm (Nghề Công nghệ thông tin - Trình độ cao đẳng) – CĐ Kỹ thuật Công nghệ BR–VT

Nội dung giáo trình gồm 6 bài: Bài 1: Quy trình xử lý sự cố phần mềm, Bài 2: Xử lý sự cố hệ điều hành, Bài 3: Xử lý sự cố phần mềm văn phòng, Bài 4: Xử lý sự cố ứng dụng internet, Bài 5: Xử lý sự cố Email, Bài 6: Tối ưu hóa máy tính.

BÀ R A – VŨNG TÀU, NĂM 2020Ị

Tài li u đệ ược biên so n thu c lo i giáo trình ph c v  gi ng d y và h cạ ộ ạ ụ ụ ả ạ ọ  

t p, l u hành n i b  trong nhà trậ ư ộ ộ ường nên các ngu n thông tin có th  đồ ể ượ  cphép dùng nguyên b n ho c trích dùng cho các m c đích v  đào t o và thamả ặ ụ ề ạ  

kh o.ả

M i m c đích khác mang tính l ch l c ho c s  d ng v i m c đích kinhọ ụ ệ ạ ặ ử ụ ớ ụ  doanh thi u lành m nh s  b  nghiêm c m.ế ạ ẽ ị ấ

L I GI I THI UỜ Ớ Ệ

Giáo trình X  lý s  c  ph n m m là môn h c chuyên môn. M c đích c aử ự ố ầ ề ọ ụ ủ  giáo trình X  lý s  c  ph n m m này là nh m chu n hóa tài li u gi ng d yử ự ố ầ ề ằ ẩ ệ ả ạ  

và h c t p cho sinh viên Cao đ ng, đ ng th i cũng là tài li u tham kh o đ iọ ậ ẳ ồ ờ ệ ả ố  

v i các chuyên ngành khác trong lĩnh v c công ngh  thông tin.ớ ự ệ

M c đụ ược xây d ng và biên so n trên c  s  Chự ạ ơ ở ương trình khung đào 

t o ngh  Công ngh  thông tin đã đạ ề ệ ược Hi u trệ ưởng trường Cao đ ng kẳ ỹ thu t công ngh  Bà R a ­ Vũng Tàu phê duy tậ ệ ị ệ

Giáo trình X  lý s  c  ph m m m dùng đ  gi ng d y   trình đ  caoử ự ố ầ ề ể ả ạ ở ộ  

đ ng đẳ ược biên so n theo nguyên t c quan tâm đ n: tính đ nh hạ ắ ế ị ướng thị 

trường lao đ ng, tính h  th ng và khoa h c, tính  n đ nh và linh ho t, hộ ệ ố ọ ổ ị ạ ướ  ng

t i liên thông, chu n đào t o ngh  khu v c và th  gi i, tính hi n đ i và sátớ ẩ ạ ề ự ế ớ ệ ạ  

Bài 6: T i  u hóa máy tính.ố ư

Áp d ng vi c đ i m i trong phụ ệ ổ ớ ương pháp d y và h c, giáo trình đã biênạ ọ  

so n c  ph n lý thuy t và th c hành. Giáo trình đạ ả ầ ế ự ược biên so n theo hạ ướ  ng

m , ki n th c r ng và c  g ng ch  ra tính  ng d ng c a n i dung đở ế ứ ộ ố ắ ỉ ứ ụ ủ ộ ược trình bày. Trên c  s  đó t o đi u ki n đ  các giáo viên và h c sinh, sinh viên sơ ở ạ ề ệ ể ọ ử 

d ng thu n ti n trong vi c gi ng d y cũng nh  làm tài li u h c t p, thamụ ậ ệ ệ ả ạ ư ệ ọ ậ  

kh o và nghiên c u.ả ứ

Trong quá trình biên so n không tránh kh i sai sót, ban biên so n r tạ ỏ ạ ấ  mong đượ ực s  góp ý c a các th y cô, h c sinh, sinh viên và b n đ c đ  giáoủ ầ ọ ạ ọ ể  trình được hoàn thi n h n.ệ ơ

Bà R a ­ Vũng Tàu, ngày     tháng   năm ……… ị

Tham gia biên so nạ

1. Ch  biênủ : Ph m Đình Tr nhạ ị

M C L C Ụ Ụ

­ Tính ch t: ấ Là m t mô đun chuyên môn ngh  b t bu c, cung c p các ki nộ ề ắ ộ ấ ế  

th c c  b n v  chu n đoán và kh c ph c s  c  liên quan đ n các ph n m mứ ơ ả ề ẩ ắ ụ ự ố ế ầ ề  máy tính thông d ng.ụ

+ T i  u hóa h  th ng máy tính trên môi trố ư ệ ố ường h  đi u hành Windows.ệ ề

+ Th c hi n các gi i pháp nâng c p Firmware, các ph n m m  ng d ng vàự ệ ả ấ ầ ề ứ ụ  

h  đi u hành.ệ ề

­ V  năng l c t  ch  và trách nhi m:ề ự ự ủ ệ

+ Nghiên c u cách kh c ph c s  c  trên các h  đi u hành Linux.ứ ắ ụ ự ố ệ ề

+ Đ a ra k t lu n, gi i pháp kh c ph c s  c  ph n m m khác trong hư ế ậ ả ắ ụ ự ố ầ ề ệ 

th ng.ố

+ Đ a ra các gi i pháp, k  ho ch nâng c p và t i  u hóa h  th ng máy tínhư ả ế ạ ấ ố ư ệ ố  trong đ n v ơ ị

­ V  năng l c t  ch  và trách nhi m:ề ự ự ủ ệ  Có th  th c hi n để ự ệ ược được công vi cệ  

m t cách đ c l p hay th c hi n théo nhóm.ộ ộ ậ ự ệ

 N i ộ dung mô đun:

BÀI 1: QUY TRÌNH X  LÝ S  C  PH N M MỬ Ự Ố Ầ Ề

MàBÀI: 12.01

Gi i thi uớ ệ

Bài này trình bày v  mô hình và quy trình x  lý s  c  ph m m m ph iề ử ự ố ầ ề ả  theo các bước khi th c hi n, ki m tra s a ch a b o trì ph n m m máy tính vàự ệ ể ử ữ ả ầ ề  các phương pháp, nguyên lý x  lý s  c  ph n m m.ử ự ố ầ ề

M c tiêu:ụ

­ Hi u để ược khái ni m và phân lo i ph n m mệ ạ ầ ề

­ Trình bày được phu ng th c nhân diên va khăc phuc cac s  cô co liên quanơ ứ ̣ ̣ ̀ ́ ̣ ́ ự ́ ́  đên ́ ph n m m máy tínhầ ề

­ Trình bày được giai phap chân đoan điêu tri ph n m m máy tính (PMMT)̉ ́ ̉ ́ ̀ ̣ ầ ề  hiêu qua.̣ ̉

­ Vân dung đ̣ ̣ ược hiêu qua qui trinh x  ly s  cô PMMT.̣ ̉ ̀ ử ́ ự ́

­ Tuân thu cac nguyên tăc x  ly s  cô PMMT.̉ ́ ́ ử ́ ự ́

­ Nâng cao tính chính xác, t  m , c n th n.ỉ ỉ ẩ ậ

­ Rèn luy n tinh th n tuân th  k  lu t trong công vi cệ ầ ủ ỷ ậ ệ

N i dung chính:ộ

1. Mô hinh x  ly s  cô may tinh̀ ử ́ ự ́ ́ ́

Phương pháp t ng quát giúp nhân diên chính xác và kh c ph c nhanh cácổ ̣ ̣ ắ ụ  

s  c  cua máy tính g m 8 bự ố ̉ ồ ước nh  sau:ư

máy tính. M t trình t  kh i đ ng (boot sequence) là m t t p h p các l nh banộ ự ở ộ ộ ậ ợ ệ  

đ u   đầ ược   máy   tính   th c   hi n   khi   nó   đự ệ ược   kh i   đ ng   Trình   kh i   đ ngở ộ ở ộ  (bootloader) s  n p h  đi u hành chính vào máy tính đ  ho t đ ng.ẽ ạ ệ ề ể ạ ộ

Chính vì v y, vi c kh i đ ng h  đi u hành giúp ta có th  chu n đoánậ ệ ở ộ ệ ề ể ẩ  máy tính b  l i ph n c ng hay h  đi u hành.ị ỗ ầ ứ ệ ề

1.5. Xac đinh lôi ph n c ng và ph n m ḿ ̣ ̃ ầ ứ ầ ề

­ L i ph n c ng máy tính và Ki m tra l i cua các thiêt b  ph n c ng. ỗ ầ ứ ể ỗ ̉ ́ ị ầ ứ

­ L i ph n m m máy tính và Ki m tra l i cua Hê đi u hành, trình đi uỗ ầ ề ể ỗ ̉ ̣ ề ề  khi n,  ng d ng, virus.ể ứ ụ

1.6. Tr  giuṕợ

­ S  d ng các tài liêu co liên quan: User Guide, User manual…ử ụ ̣ ́

­ Tìm kiêm s  giúp đ  t  b n bè, đ ng nghiêp, c p trên…́ ự ỡ ừ ạ ồ ̣ ấ

1.7. Thông baó

­ Báo cáo c p trên khi co s  c  phát sinh đ  co hấ ́ ự ố ể ́ ương gi i quyêt́ ả ́

­ Thông báo cho khách hàng khi co s  thay đ i ho c phát sinh thêḿ ự ổ ặ

1.8. Ban giao maỳ ́

­ B t máy cho khách hàng ki m traậ ể

­ Bàn giao các tài li u, thiêt b  (nêu co)ệ ́ ị ́ ́

­ Hương d n, gi i thích cho khách hàng các v n đ  liên quań ẫ ả ấ ề

­ Ký nh n bàn giao v i khách hàngậ ớ

2. Quy trình x  lý s  c  ph n m m máy tínhử ự ố ầ ề

Quy trình x  lý s  c  ph n m m máy tính g m 7 bử ự ố ầ ề ồ ước nh  sau:ư

2.1. Ti p nh n thông tin t  khách hàngế ậ ừ

­ Đ t các câu h i liên quan đ  tìm hi u tình tr ng máy.ặ ỏ ể ể ạ

­ D u hi u x y ra s  c ấ ệ ả ự ố

­ Th i gian x y ra s  c  (Th nh tho ng, thờ ả ự ố ỉ ả ường xuyên…)

­ Xác đ nh tình tr ng ban đ u cua máy.ị ạ ầ ̉

+ Tình tr ng ph n c ng.ạ ầ ứ

+ Ki m tra ph n m m.ể ầ ề

­ Ng t   c ng kh i máy và kh i đ ng đ  ki m tra các thiêt b  ph n c ng.ắ ổ ứ ỏ ở ộ ể ể ́ ị ầ ứ+ M c đích đ m b o an toàn cho d  liêu nêu co s  c  v  ph nụ ả ả ự ̣ ́ ́ ự ố ề ầ  

c ng.ứ

2.4. Sao l u hê thông trư ̣ ́ ươc khi thao tać ́

­ Sao l u d  liêu.ư ữ ̣

+ Thông tin người dùng, d  liêu ngữ ̣ ười dùng: Profile, Email, Data…

­ Sao l u trình đi u khi n (driver).ư ề ể

+ Đ i v i máy b , nguyên chiêc ho c thiêt b  không ph  biênố ớ ộ ́ ặ ́ ị ổ ́

­ Sao l u h  th ng (GHOST) ư ệ ố

+ Do virus thay đ i thông s  hê th ngổ ố ̣ ố

­ Windows ch y châm, hay xu t hiên l i.ạ ̣ ấ ̣ ỗ

+ Ki m tra tình tr ng do virus.ể ạ

+ T i  u hoa hê đi u hành (T t các d ch v  không c n thiêt)ố ư ́ ̣ ề ắ ị ụ ầ ́

+ S  d ng công c  ch ng phân m nh d  liêu, công c  d n d p hêử ụ ụ ố ả ữ ̣ ụ ọ ẹ ̣ 

3. Phương phap x  ly s  cô ph n m m máy tính ( PMMT)́ ử ́ ự ́ ầ ề

Phương phap x  ly s  cô ph n m m máy tính g m 4 ph́ ử ́ ự ́ ầ ề ồ ương pháp sau:3.1. Quan sát thông báo l iỗ

­ Quan sát c  th  các thông báo l i khi kh i đ ng h  đi u hành và trongụ ể ỗ ở ộ ệ ề  quá trình v n hành, các thông báo l i thậ ỗ ường ch  ra các l i c n kh c ph c c aỉ ỗ ầ ắ ụ ủ  

ph n m m do thi u t p tin hay d  li u l i th i.ầ ề ế ậ ữ ệ ỗ ờ

­ C n phân bi t rõ ràng thông báo l i ph n m m hay ph n c ng máyầ ệ ỗ ầ ề ầ ứ  tính

+ L i ph n m m thỗ ầ ề ường được nêu rõ trong thông báo được hi n th ể ị+ L i ph n c ng thỗ ầ ứ ường d a trên các thông báo b ng âm thanh vàự ằ  

3.2. S  d ng kinh nghi m và kh  năng suy đoánử ụ ệ ả

­ D a vào kinh nghi m có th  nh n bi t ngay các l i thông thự ệ ể ậ ế ỗ ường như virus, h ng file h  th ng, d  li u l i th i, c u hình sai các thông s  h  đi uỏ ệ ố ữ ệ ỗ ờ ấ ố ệ ề  hành,…

­ Trong trường h p các l i ít g p hay ch a t ng g p, c n ph i suy đoánợ ỗ ặ ư ừ ặ ầ ả  thông qua các thông báo liên quan ho c qua các l i tặ ỗ ương t  trự ước đây

3.4. Chia s  c a b n bè, đ ng nghi pẻ ủ ạ ồ ệ

­ Chia s  các l i khó kh c ph c trên các di n đàn tr c tuy n, các websiteẻ ỗ ắ ụ ễ ự ế  chuyên v  kh c ph c s  c  máy tính nh  tinhte.vn, ddth.com,…ề ắ ụ ự ố ư

­ Chia s  v i đ ng nghi p, b n bè là cách nhanh nh t đ  cùng nhau tìmẻ ớ ồ ệ ạ ấ ể  

hi u và kh c ph c s  c  ph n m m máy tính.ể ắ ụ ự ố ầ ề

4. Nguyên t c x  lý s  c  ph n m m máy tínhắ ử ự ố ầ ề

4.1. Đam bao s  cô không co liên quan đên ph n c ng máy tính(PCMT)̉ ̉ ự ́ ́ ́ ầ ứ

­ Đ m b o vi c cài đ t, s a ch a ph n m m không  nh hả ả ệ ặ ử ữ ầ ề ả ưởng đ nế  

ph n c ng máy tính.ầ ứ

­ C n báo ngay v i khách hàng trong trầ ớ ường h p s  c  liên quan đ nợ ự ố ế  

ph n c ng máy tính trong quá trình ki m tra.ầ ứ ể

4.2. Đam bao tinh bao mât d  liêu va E­mail̉ ̉ ́ ̉ ̣ ữ ̣ ̀

­ Đ m b o vi c cài đ t không làm m t mát d  li u c a khách hàng.ả ả ệ ặ ấ ữ ệ ủ

­ C n sao l u các d  li u có th  b  tác đ ng trong quá trình kh c ph c sầ ư ữ ệ ể ị ộ ắ ụ ự 

c ố

­ Không sao chép, khai thác, s  d ng, phát tán d  li u riêng t  c a kháchử ụ ữ ệ ư ủ  hàng.

­ Không được có b t k  hành vi truy c p trái phép vào các trang thông tinấ ỳ ậ  

cá nhân c a khách hàng nh  email, facebook,…ủ ư

BÀI T P TÌNH HU NG Ậ Ố

­ Khách hàng đ a máy đ n s a ch a v i thông tin: “b t máy màn hìnhư ế ử ữ ớ ậ  không lên”. Hãy đ t ra các câu h i giúp tìm ra tình tr ng máy.ặ ỏ ạ  

­ Trưởng phòng nhân s  thông báo máy tính cá nhân (laptop) không ho tự ạ  

đ ng. Là nhân viên phòng k  thu t b n s  x  lý th  nào?ộ ỹ ậ ạ ẽ ử ế  

Câu h i tr c nghi mỏ ắ ệ

1.1: Quy t c 3C khi ti p xúc v i khách hàng là gì?ắ ế ớ

A: Chào – Cười – C m  nả ơ B: Cười – Chào – C m  nả ơ

C: C m  n – Chào – Cả ơ ười D: C m  n – Cả ơ ười – Chào

1.2: Mô hình x  lý s  c  máy tính g m 8 bử ử ố ồ ước sau:

c ng và ph n m m – 5. Thông bao –ứ ầ ề ́  

6. Tr  giup –– 7. Ban giao may – 8.ợ ́ ̀ ́  

Kh i đ ng.ở ộC: 1. Nhân may – 2. Kiêm tra – 3.̣ ́ ̉  

1.3: Phương pháp d a vào kinh nghi m và kh  năng suy đoán là phự ệ ả ương pháp:A: Quan sát c  th  các thông báoụ ể  

l i khi kh i đ ng h  đi u hành vàỗ ở ộ ệ ề  

trong quá trình v n hành, các thôngậ  

báo l i thỗ ường ch  ra các l i c nỉ ỗ ầ  

kh c ph c c a ph n m m do thi uắ ụ ủ ầ ề ế  

B: D a vào kinh nghi m có th  nh nự ệ ể ậ  

bi t ngay các l i thông thế ỗ ường. Trong 

trường h p các l i ít g p hay ch aợ ỗ ặ ư  

t ng g p, c n ph i suy  đoán thôngừ ặ ầ ả  qua các thông báo liên quan ho c quaặ  

t p tin hay d  li u l i th i.ậ ữ ệ ỗ ờ các l i tỗ ương t  trự ước đây.

C: Dùng phương pháp lo i tr  đạ ừ ể 

1.4: Phương pháp s  dung d ng c  h  tr  và thay th  là phử ụ ụ ỗ ợ ế ương pháp:

bi t ngay các l i thông thế ỗ ường. Trong 

trường h p các l i ít g p hay ch aợ ỗ ặ ư  

t ng g p, c n ph i suy  đoán thôngừ ặ ầ ả  qua các thông báo liên quan ho c quaặ  các l i tỗ ương t  trự ước đây

1.5: Đam bao tinh chính xác khi chân đoan va điêu tri s  c  ph n m m là:̉ ̉ ́ ̉ ́ ̀ ̀ ̣ ự ố ầ ềA: Không được có b t k  hành viấ ỳ  

truy   c p   trái   phép   vào   các   trangậ  

C: Đ m b o vi c cài đ t không làmả ả ệ ặ  

m t mát d  li u c a khách hàng,ấ ữ ệ ủ  

D: C n chu n đoán và đ a ra thôngầ ẩ ư  tin chính xác v  s  c  cũng nh  giáề ự ố ư  

BÀI 2: X  LÝ S  C  H  ĐI U HÀNHỬ Ự Ố Ệ Ề

MàBÀI: 12.02

Gi i thi u:ớ ệ

Bài này trình bày v  các l nh thông d ng c a h  đi u hành MS DOS vàề ệ ụ ủ ệ ề  cách ki m tra xác đ nh, s a ch a cài đ t h  đi u hanh hành cho máy tính cáể ị ử ữ ặ ệ ề  nhân ho c h  th ng máy ch  Và đ a ra qui trình, phặ ệ ố ủ ư ương phương pháp và nguyên tăc x  ly s  lý s  c  H  đi u hành. ́ ử ́ ự ự ố ệ ề

M c tiêu:ụ

­ Trình bày được quá trình kh i đ ng cua H  đi u hành MS Windows.ở ộ ̉ ệ ề

­ Trình bày được ch c năng c a Master Boot Record và trình kh i đ ngứ ủ ở ộ  Winloader

­ Ch n đoán và kh c ph c đẩ ắ ụ ượ ự ốc s  c  MS Windows

­ Có t  duy, sáng t o, đ c l p và làm vi c nhóm.ư ạ ộ ậ ệ

­ Đ m b o an toàn cho ngả ả ười và thi t b ế ị

N i dung chính:ộ

1. T ng quan v  h  đi u hànhổ ề ệ ề

1.1. Khái ni m, ch c năng và nhi m v  c a h  đi u hành.ệ ứ ệ ụ ủ ệ ề

­  H   đi u   hànhệ ề  (ti ng   Anhế : Operating   System   ­ OS)   là   m tộ  ph nầ  

m mề  ch y trênạ  máy tính và các thi t b  di đ ng, dùng đ  đi u hành, qu n lýế ị ộ ể ề ả  các thi t b  ph n c ngế ị ầ ứ  và các tài nguyên ph n m mầ ề  trên máy tính, và các thi tế  

b  di đ ng.ị ộ

­ Các ch c năng c a h  đi u hànhứ ủ ệ ề  :

c u nhi u tài nguyên. Đ  đáp  ng yêu c u s  d ng ch  v i tài nguyên ầ ề ể ứ ầ ử ụ ỉ ớ h uữ  

nâng cao hi u ệ qu  ả s  d ng tài nguyên, h  đ u hành c n có c  ch  và chi nử ụ ệ ỉề ầ ơ ế ế

lược thích h p đ  qu n lý vi c phân ph i tài nguyên.ợ ể ả ệ ố

Ngoài yêu c u dùng chung tài nguyên đ  ti t ki m chi phí, ngầ ể ế ệ ườ ử ụ  i s  d ngcòn c n ph i chia s  thông t n ( tài nguyên ph n m m ) l n nhau, kh  đó hầ ả ẻ ỉ ầ ề ẫ ỉ ệ 

đi u hành  h  đi u hành c n đ m b o vi c truy xu t đ n các tài nguyên nàyề ệ ề ầ ả ả ệ ấ ế  

interaction)

­ Nhi m v  c a h  đi u hành:ệ ụ ủ ệ ề

Đi u khi n và qu n lý tr c ti p các ph n c ng nh  bo m ch ch , boề ể ả ự ế ầ ứ ư ạ ủ  

m ch đ  h a và bo m ch âm thanh, ạ ồ ọ ạ

Th c hi n m t s  thao tác c  b n trong Máy tính nh  các tháo tác đ c,ự ệ ộ ố ơ ả ư ọ  

v t t p tin, qu n lý h  th ng t p ỉế ậ ả ệ ố ậ tin (file system) và các kho d  li u.ữ ệ

Cung  ng m t h  th ng giao di n s  kha  cho các  ng d ng thứ ộ ệ ố ệ ơ ỉ ứ ụ ường là thông qua m t h  th ng th  vi n các hàm chu n đ  đi u hành các ph n c ngộ ệ ố ư ệ ẩ ể ề ầ ứ  

mà t  đó các  ng d ng có th  g i t i.ừ ứ ụ ể ọ ớ

Cung  ng m t h  th ng l nh c  b n đ  đi u hành máy, các l nh này g iứ ộ ệ ố ệ ơ ả ể ề ệ ọ  

1.2. L ch s  phát tri n và m t s  h  đi u hành.ị ử ể ộ ố ệ ề

Các H  đi u hành ph  bi n nh t hi n  ệ ề ổ ể ấ ệ nay:  MS­DOS,  Windows,  Unix, Linux

­ MS­DOS

­Năm 1980 IBM ch n ọ Microsoft vi t H  đi u hành cho máy tính cá nhânế ệ ề  

c a h  Dủ ọ ướỉ áp l c v  th i gian, ự ề ờ Microsoft đã mua l  86­DOS t  m t côngạỉ ừ ộ  

ty nh  tên là ỏ Seattle Computer Products v i giá 50000 đô la, r i c  ti n nóớ ồ ảỉ ế  thành MS­DOS (Microsoft Disk Operating System)

* Windows

­Năm 1985, Microsoft cho ra đ l s n ph m ờ ả ẩ Windows, m t H  đi u hànhộ ệ ề  

s  d ng giao di n đ  h a, ngử ụ ệ ồ ọ ười dùng v  nh ng tính năng m  r ng c a MS­ớỉ ữ ở ộ ủDOS trong n  l c c nh tranh v i ỗ ự ạ ớ Apple Computer

­Năm 1987, Windows 2.0 ra đ i ờ v iớ  cách làm vi c đ c c i ti n v  hìnhệ ượ ả ể ả  

th c m  h n. Năm 1990 là phiên b nứ ớỉ ơ ả  Windows 3.0 m nh h n, r i k  đó làạ ơ ồ ếWindows 3.1 và 3.11. Nh ng phiên b n bày đữ ả ược cà  s n trong h u h t cácỉ ẵ ầ ếMáy tính cá nhân nên đã nhanh chóng tr  thành đ  đi u hành đở ệ ề ược s  d ngừ ụ

ph  bi n nh t.ổ ế ấ

m  v i nút và ớỉ ớ menu start, cho người dùng truy nh p các chậ ương trình đã cài 

nhi u ch c năng khác c a H  đi u hành.ề ứ ủ ệ ề

Hình 2.1. Giao di n Windows 95 ệ

­Tháng 6­1998, Microsoft tuñg ra phiên b n ả Windows 98 có k t h p cácế ợ  tính

năng h  tr  Internet.ỗ ợ

Hình 2.2. Giao di n Windows 98 ệ

­Năm 1999 công ty phát hành  Windows  2000, phiên bàn cu i cùng c aố ủWindows NT

­ Năm 2007  Microsoft  phát hành  Windows Vista,  H  đi u hành phátệ ề  

tr n các tính năng c a XP và b  sung thêm s  b o m t và đ  tin c y, ch cỉể ủ ổ ự ả ậ ộ ậ ứ  năng truy n thông s  đề ố ược c i thi n và giao d n đ  h a ngả ệ ỉệ ồ ọ ườỉ dùng Aero 3D đ p m t.ẹ ắ

Hình 2.5. Giao di n Windows Vista ệ

­ Cu i 2009  ố Microsoft  cho ra đ  H  đi u hành  ờỉ ệ ề Windows  7, có giao 

di n và tính năng g n gi ng nh  ệ ầ ố ư Windows Vista,  nh ng kh c ph c đư ắ ụ ượ  c

nh ng nhữ ược đi m c a ể ủ Vista, s  d ng H  đi u hành ử ụ ệ ề Windows 7 có th  càể ỉ thêm r t nhi u  ng d ng cũ c a nh ng công ty ph n m m t o ra choấ ề ứ ụ ủ ữ ầ ề ạ  Windows XP, và HĐH này ch y nh  nhàng nh  ạ ẹ ử Windows XP nên thân thi nệ  

v i ngớ ười dùng h n V sta . Vì th  HĐH ơ ỉ ế Windows 7 có m t tộ ương la  ỉ tươ  isáng h n đàn anh ơ Vista

thi t b  máy tính cá nhân cũng nh  các thi t b  c m  ng v i giao di nế ị ư ế ị ả ứ ớ ệ  Windows Title. Có r t nhi u tranh cãi vi c thành công hay th t b i c aấ ề ệ ấ ạ ủ  Windows 8 nh ng m t đi u không th  ph  nh n khi nút Start b  lo i bư ộ ề ể ủ ậ ị ạ ỏ 

th c s  là m t th m h a. T t nhiên   trong l n c p nh t k  ti pự ự ộ ả ọ ấ ở ầ ậ ậ ế ế  Microsoft đã c p nh t l i ch c năng c a MenuStart, tuy nhiên giao di nậ ậ ạ ứ ủ ệ  

m c đ nh Windows Title khi n ngặ ị ế ườ ử ụi s  d ng r t đâu đ u kèm theo đóấ ầ  kho  ng d ng Windows Store ch a th c s  phát tri n, giao di n ch aứ ụ ư ự ự ể ệ ư  

tr c quan cũng khi n r t nhi u ngự ế ấ ề ườ ử ụi s  d ng băn khoăn khi t  bừ ỏ Windows 7 sang Windows 8, nh t là khi nó ch ng đ p h n Windows 7ấ ẳ ẹ ơ  

là Settings đ c bi t giành riêng cho Windows 10 thay vì Control Pannel. T tặ ệ ấ  nhiên c  2 đ u ho t đ ng song song v i nhau. Giao di n Windows 10 đả ề ạ ộ ớ ệ ượ  cđánh giá là đ p nh t t  trẹ ấ ừ ước đ n nay. V i phiên b n th  nghi m Technicalế ớ ả ử ệ  Preview   được   c ng   đ ng   s   d ng   đánh   giá   r t   cao   Tuy   v y   đi u   màộ ồ ử ụ ấ ậ ề  Windows 10 hay phiên b n Windows 10 Anniversary sau đó ch a làm đả ư ượ  c

chính là chinh ph c các game th , m c dù h  th ng Windows Store ho t đ ngụ ủ ặ ệ ố ạ ộ  khá hi u qu , tính năng Xbox trênệ ả  Windows 10 cũng r t t t nh ng dấ ố ư ường như 

s   n đ nh khi ch i game, kh  năng tự ổ ị ơ ả ương thích v i Dx 12 v n ch a h  hoànớ ẫ ư ề  

h o,   m t này v n còn thua kém xa so v i Windows 7.ả ở ặ ẫ ớ

Hình 2.8. Giao di n Windows 10 ệ

­Ngày   25/8/1991,  Linus  cho   ra   đ i  ờ version  0.01   và   thòng   báo   trên comp.os.minix c a Internet v  d  đ nh c a minh v  Linux.ủ ề ự ị ủ ề

­1/1992, Linus cho ra version 0.12 v i Shell và ớ C compiler. Linus không 

c n M nix n a đ  ầ ỉ ữ ể recompile h  đi u hành c a mình. ệ ề ủ Linus đ t tên h  đi uặ ệ ề  hành c a mình là Linux.ủ

Hình 2.9. Giao di n Linux ệ

Linux có các phiên b n ả Ubuntu, Fedora – Red Hat, Linux Mint, Kali Linux, CentOS

Hình 2.10. Giao di n  ệ Ubuntu 

Hình 2.11. Giao di n ệ  Fedora

Hình 2.12. Giao di n ệ  Linux Mint 

Un p ex d ỉ ỉ ẹ Information and Computing System.

­ Năm 1973, V4 được vi t b ng  ế ằ C  Đây là s  ki n đáng chú ý nh tự ệ ấ  trong l ch s  H  đi u hành này vì nó làm cho UNIX có th  đị ử ệ ề ể ược chuy nể  sang các hardware m i trong vòng và  tháng.ớ ỉ

­ Năm 1976, V6 là version đ u t ên ầ ỉ đượ phát hành ra ngoài Bell Labs c 

và đượ phát mi n phí cho các trc  ễ ường đ  ạỉ h c.ọ

­ Ba năm sau, 1979, V7 được phát hành r ng rã  v i giá $100 cho cácộ ỉ ớ  

trựờng đ i h c và $21000 cho nh ng thành ph n khác. V7 là ạ ọ ữ ầ version căn b nả  cho các version sau này củạ UNIX

* MAC OS

­ Mac OS (vi t t t c a Macintosh ế ắ ủ Operating System) là m t dòng Hộ ệ 

đi u hành đ  h a đ c quy n, đề ồ ọ ộ ề ược phát tri n và phân ph i b i công tyể ố ở  Apple, b n m i nh t đả ớ ấ ược cà  đ t s n trên các Máy Tính Macintosh. Mac ỉ ặ ẵ os 

X là th  h  k  ti p c a MAC ế ệ ế ế ủ OS, H  đi u hành ban đ u cùa Apple t  nămệ ề ầ ừ  1984

2. Môi trường DOS

2.1. T ng quan MS­DOSổ

MS­DOS  (Microsoft Disk operating  System) là H  đi u hành cùa hãngệ ề  

ph n m m  ầ ề Microsoft  Đây là m t H  đi u hành có giao di n dòng l nhộ ệ ề ệ ệ  (Command­line Interface)  được thi t k  cho c c máy tính h  ế ế ố ọ PC (Personal Computer). MS­DOS đã t ng r t ph  bi n trong su t th p niên 1980 và đ uừ ấ ổ ế ổ ậ ầ  

th p niên 1990. MS­DOS có nhi u phiên b n trong đó phiên b n thông d ngậ ề ả ả ụ  

hi n nay là ệ version 6.0, 6.22, 7.0…10

Hình 2.15. Giao di n ệ  MS­DOS

MS­DOS là H  đi u hành đ n nhi m. T i m ì th i đi m ch  th c hi nệ ề ơ ệ ạ ỗ ờ ể ỉ ự ệ  

m t thao tác duy nh t. Nói m t cách khác, MS­DOS ch  cho phép ch y m tộ ấ ộ ỉ ạ ộ  

ng d ng duy nh t t i m i th i đi m

H  th ng t p ệ ố ậ tin kh i đ ng c a MS­DOSở ộ ủ

IO.SYS: Dùng đ  đi u khi n các thi t b  nh p xu tể ề ể ế ị ậ ấ

MS­ĐOS.SYS: Phiên bàn và mã hi u cua MS­DOSệ

COMMAND.COM:  Trình   thông   d ch   và   ch a   l nh   n i   trú   c aị ứ ệ ộ ủ  DOS

- D u nh c DOS: Thấ ắ ường là d u l n h n ( > )ấ ớ ơ

- L nh DOS: Gõ vào sau d u nh c DOS, t  v  trí con tr  nháy.ệ ấ ắ ạỉ ị ồ

- Tham s : Ch  đ nh t p ố ỉ ị ậ tin, th  m c,   đĩa  c  li n quan đ n l nh.ư ụ ổ ổ ế ế ệ

- Khoá chuy n: Ch  đ nh các l a ch n c a l nh, luôn b t đ u b ng d u sể ỉ ị ự ọ ủ ệ ắ ầ ằ ấ ổ /

Chú ý;  

Sau kh  gõ; l nh ph i nh n phím ỉ ệ ả ấ Enter

Đường d n t p tin bao g m: Kí t  bi u di n   đĩa ẫ ậ ồ ự ể ễ ổ (A:, C:,  ). D u g chấ ạ  chéo

ngược (\) theo sau là đường d n t p tin đ y đ  Tên t p tin (có th  dùng kí tẫ ậ ầ ủ ậ ể ự 

- Tên t p tin: g m 2 ph n <Tên chính>.<M  r ng> ậ ồ ầ Ở ộ

- Theo quy đ nh cùa MS­DOS (MS­DOS th c) tên t p tin dài t  đá 8 ký t ,ị ự ậ ốỉ ự  

ph n m  r ng t i đa 3 ký t , tuy nhiên đ i v i DOS ầ ở ộ ố ự ố ớ for Windows đ u nàyề  không còn đúng n a.ữ

- L u ý: tên t p t n không đư ậ ỉ ược b t đ u b ng ký t  đ c bi t và không choắ ầ ằ ự ặ ệ  phép có kho ng tr ng. Ví d : Vanban.Doc, ả ố ụ Bangtinh.xls, Dul eu.Mdb, ,ỉ

- Ph n m  r ng dùng đ  phân bi t t p tin thu c lo i nào.ầ ở ộ ể ệ ậ ộ ạ

- Ví   d :  ụ Vanban.doc  là   t p   tin   d ng   văn   b n   đậ ạ ả ược   t o   t   úhg   d ngạ ừ ụ  Microsoft Word

- M i   đĩa trên Máy Tính đỗ ổ ược xem nh  là m t th  m c g c  ư ộ ư ụ ố (Root Directory) vá có ký hi u là <tên đĩa>:\ệ

- Ví d : C:\ là ụ th  ư m c g c   đĩa C:ụ ố ổ

 Path (Đ ng ườ d n)ẫ

-Là m t chu i các ký t  dùng đ  xác đ nh v  trí c a t p tin hay th  m c,ộ ỗ ự ể ị ị ủ ậ ư ụ  thông thường đường d n b t đ u t  th  m c g c, đ i v i MS­DOS th cẫ ẳ ầ ừ ư ụ ố ố ớ ự  chi u dài t i đa c a đề ố ủ ường d n là 128 ký t ẫ ự ; :

-Ví d :  ụ D:\BSMT\PMUD:  là đường d n chi đ n  ẫ ế th  ư m c PMUD trongụ  

th  ư m c BSMT cùa đĩa D:ụ

2.4. T p l nh c a MS DOSậ ệ ủ

N i trú :(internal command ) l nh độ ệ ượ ệc t p command.com phân tích 

và thi hành. Chúng luôn thường trú trong b  nh  Ram sau khi kh i đ ng MS ộ ớ ở ộDOS và thường đượ ử ục s  d ng

Hình 2.16. Các l nh n i trú c a MS DOS ệ ộ ủ

- DIR: Li t kê danh sách t p tin trong th  m c ch  đ nh. Cú pháp:ệ ậ ư ụ ỉ ị  DIR [ổ đĩa:]\[Đường d n]\[tên th  m c]ẫ ư ụ

Khoá chuy n:ể

/P: Li t kê t ng trang màn hìnhệ ừ

/W: Li t kê theo chi u ngang màn hìnhệ ề

Ngoài ra còn có các khoá: /A, /O, /S, /B, /L, /C, /CH

COPY: Sao chép (các) t p tin vào 1 th  m c hay   đĩa. Cú pháp:ậ ư ụ ổ  Copy [ổ đĩa:]\[Đường d n]\[(các) t p tin ngu n] [  đĩa:]\[Đẫ ậ ồ ổ ường d n đích]ẫ

Ví dụ: Copy C:\Windows\Baitap1.txt D:\LuuTru

DEL: Xoá th p tin. Cú pháp:ậ  DEL [  đĩa:]\[Đổ ường d n]\[Tên t p tin]ẫ ậ

Khoá chuy n:ể  /P (yêu c u kh ng đ nh tr c khi xoá)ầ ẳ ị ướ

m c C:\Windowsụ  

- MD: T o th  m c con trong th  m c ch  đ nh (Maker Dir).ạ ư ụ ư ụ ỉ ị

Cú pháp: MD [  đĩa:]\[đổ ường d n]\[tên th  m c mu n t o]ẫ ư ụ ố ạ

Ví d : ụ  MD C:\Bat T o 1 th  m c con tên BAT t i th  m c g c C:\ạ ư ụ ạ ư ụ ố

- RD: Xoá th  m c n u th  m c đó r ng. Cú pháp:ư ụ ế ư ụ ỗ  RD [  đĩa:]\[đổ ường 

d n]\[tên c a th  m c r ng]ẫ ủ ư ụ ỗ

Ví dụ: RD C:\WORK

- CD: Hi n th  hay chuy n đ i th  m c hi n hành.ể ị ể ổ ư ụ ệ

Ví dụ: CD C:\Bat chuy n đ i th  m c hi n hành t  C:\Window> Sang C:\Batể ổ ư ụ ệ ừ

- REN: Đ i tên 1 t p tin. Cú pháp:ổ ậ  REN [  đĩa:]\[đổ ường d n]\[tên cũẫ  

t p tin] [  đĩa:]\[đậ ổ ường d n]\[tên m i t p tin]ẫ ớ ậ

Ví dụ: REN C:\BAITAP1.TXT C:\BT.TXT

- TYPE: Hi n th  n i dung 1 t p tin văn b n. Cú pháp:ể ị ộ ậ ả  Type [  đĩa:]\ổ

- COPY CON: T o m i 1 t p tin. Cú pháp:ạ ớ ậ  Copy Con [  đĩa:]\[đổ ường 

- VER: Hi n th  Version Dos hi n hành c a h  th ngể ị ệ ủ ệ ố

- ECHO: Hi n th  n i dung chu i theo sau. Cú pháp:ể ị ộ ỗ  Echo [Chu i]ỗ

Ví d : Echo Gi i thích l nh nàyụ ả ệ

- CLS: Xoá màn hình

Ngo i trú (external command) Là l nh cho th c hi n m t t p Bài trình l uạ ệ ự ệ ộ ệ ư  trên đĩa có ph n m  r ng là COM ho c EXE. Mu n s  d ng l nh ngo i trú taầ ở ộ ặ ố ử ụ ệ ạ  

c n ph i xác đ nh v  trí t p ch a Bài trình trầ ả ị ị ệ ứ ước khi đ a ra tên l như ệ

Hình 2.17. Các l nh ngo i trú c a MS DOS ệ ạ ủ

- DISKCOPY: Sao chép 1 đĩa m m. Cú pháp:ề  Diskcopy [đĩa ngu n:]ồ  [đĩa đích:]

Ví dụ: DiskCopy A: A:

- FORMAT: T o d ng đĩa đ  đ a vào s  d ng.ạ ạ ể ư ử ụ

Cú pháp: FORMAT [  đĩa:] [/s] [/f:Size] [/q] [/u] [/v: nhãn đĩa] [/b] [/c]ổ

Ví dụ: Format C: /s Đ nh d ng   đĩa C và copy các file h  th ng chép vào đ  ị ạ ổ ệ ố ể ổ đĩa này có kh  năng kh i đ ng đả ở ộ ược.

Ý nghĩa các khoá chuy n:ể

/C: Th  nghi m t t c  các sector đ  xem còn s  d ng đ c hay khôngử ệ ấ ả ể ử ụ ượ/B: Ch a kho ng tr ng đ  chép t p tin h  th ng sau nàyừ ả ố ể ậ ệ ố

/V: Đ t tên nhãn cho đĩa đ c t o d ngặ ượ ạ ạ

/U: T o d ng không đi u ki n (Không gi  l i thông tin UnFormat )ạ ạ ề ệ ữ ạ/Q: Th c hi n t o d ng nhanh (Quick format )ự ệ ạ ạ

/F: T o d ng theo kích th c ch  đ nhạ ạ ướ ỉ ị

/S: T o m t   đĩa có kh  năng kh i đ ngạ ộ ổ ả ở ộ

- L nh UNDELETE ệ : ph c h i l nh đã xóa (ngo i trú )ụ ộ ệ ạ

[d:][path] UNDELETE <tenthumuc> [d1:][path1 ]<tenthumuc>[thamso] + các tham s  : [/ALL] [/List]ố

- Đi u   ki n   đĩa   ngu n   và   đích   cùng   kích   c   dung   lề ệ ồ ỡ ượng/V verity copy có ki m traể

- MOVE: Di chuy n t p tin t i v  trí th  m c đ c ch  đ nh. L nh nàyể ậ ớ ị ư ụ ượ ỉ ị ệ  cũng được dùng đ  đ i tên th  m c. Cú pháp:ể ổ ư ụ

MOVE  [  đĩa:]\[đ ng d n]\[tên t p tin] [  đĩa:]\[đ ng d n]\[tên t p tinổ ườ ẫ ậ ổ ườ ẫ ậ  

- Là m t lo i ngôn ng  Script ch a m t hay nhi u các chu i l nh vàộ ạ ữ ứ ộ ề ỗ ệ  

được leu dưới ph n m  r ng là .BAT. ầ ở ộ

- Luôn được xem là m t thành ph n không th  thi u c a MS­DOSộ ầ ể ế ủ  dùng đ  thi hành các l nh c a DOS và l u l i cho nh ng l n sau. ể ệ ủ ư ạ ữ ầ

Hình 2.18.File t p tin batch File ậ

2.6. Norton Commander ( NC)

-Norton  Commander  là ph n m m ti n ích c a hãng Symantec, NCầ ề ệ ủ  

chuyên v  thao tác; trên t p  ề ậ tin,  th  m c. Ph n m m NC ch y trên môíư ụ ầ ề ạ  

trường DOS hi n nay cũng có NC ch y trên ệ ạ Windows 95 tr  đi.ở

-Hi n nay cũng có ph n m m  ệ ầ ề Total Commander  ch y trên  ạ Windows  có 

ch c năng tứ ướng t  Norton ự Commander và h  tr  ỗ ợ download, upload r t hi uấ ệ  

qu ả

* Cài đ t và s  d ngặ ử ụ

-Cài đ t: Norton ặ Commander kh  ch y không c n phai cài đ t tuy nhiênỉ ạ ầ ặ  

đ  s  d ng để ử ụ ược đ y đù các ch c năng cùa Norton ầ ứ Commander ta ph i ả Install 

F1 Help T t m  Left Panelắ ở M  c a s  Driver Letter bên ở ử ổ  

left đ  ch n c a s  làm vi c ể ọ ử ổ ệ

F6 Rename/Remove 

(Đ i tên/Di ổ   chuy n) ể X p theo kích th ế ướ c Decompress ( Gi i nén) ảF7 T o th  m cạ ư ụ Unsort ( X p nh  l nh ế ư ệ  

Dir c a DOS) ủ Find ( Tìm)F8

Delete( Xóa) Synchonize ( Đ ng bhai t p tin c a máy)ậ ủồ ộ  History ( hi n th  l i 6 c  b nc a DOS th c hi n cu i cùng ủ ểự ị ạệ ốơ ả   

trong phiên làm vi c) ệF9 M  thanh Menuở Print ( In) EGAline ( Chuy n đ i hi n th ể ổ ể ị 

25­50 dòng)F10 Quit ( Thoát kh i ỏ  

­ Phía góc ph i thanh Taskbar s  hi n th  m t bi u tả ẽ ể ị ộ ể ượng cây c  có d uờ ấ  

x đ  Khi click vào bi u tỏ ể ượng này, ta s  có hình tẽ ương t  bên dự ưới

Hình 2.20. L i  ỗ hi n thông báo đ  trên thanh taskbar d ệ ỏ ướ i góc màn hình