ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP THI BÁC SĨ NỘI TRÚ MÔN GIẢI PHẪU HỌC

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP THI BÁC SĨ NỘI TRÚ MÔN GIẢI PHẪU HỌC Mô tả các tam giác cổ Mô tả các môi trường trong suốt của nhãn cầu Mô tả hình thể ngoài thân não Mô tả mặt trên ngoài đoan não Mô tả

ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP THI BÁC SĨ NỘI TRÚ MÔN GIẢI PHẪU HỌC

Mô tả các tam giác cổ

Mô tả các môi trường trong suốt của nhãn cầu

Mô tả hình thể ngoài thân não

Mô tả mặt trên ngoài đoan não

Mô tả hình thể trong thanh quản

Mô tả dây thần kinh vận nhãn

Mô tả dây thần kinh sinh ba

Mô tả dây thần kinh mặt

Mô tả xương vai

Mô tả cấu tạo, nhánh tận của đám rối thần kinh cánh tay

Mô tả các cơ vùng cánh tay trước

Mô tả xương đùi

Mô tả xương chày

Mô tả hình thể ngoài và liên quan của tim

Mô tả hình thể ngoài của phổi

Mô tả giới hạn và phân khu của trung thất, kể tên các thành phần được chứa

đựng trong trung thất tương ứng

Mô tả hình thể ngoài và liên quan của dạ dày

Mô tả hình thể ngoài và liên quan của gan

Mô tả hình dạng, vị trí và liên quan của manh tràng và ruột thừa

Mô tả hình thể ngoài, kích thước và liên quan của thận

Mô tả buồng trứng

Mô tả tử cung: hướng, tư thế, hình thể ngoài và liên quan

Mô tả âm đạo

Chia Sẻ Tài Liệu Y Học Miễn Phí

Câu 1: Xương hàm dưới

Xương hàm dưới là một xương đơn hình móng ngựa, có một thân và hai ngành hàm, ngành hàm

tiếp khớp với xương thái dương bằng một khớp động là khớp thái dương - hàm dưới

1 Thân xương: có hai mặt

(1) Mặt ngoài: Ở giữa nhô ra thành lồi cằm, hai bên lồi cằm có lỗ cằm và đường chéo

(2) Mặt trong (hay mặt sau): Ở giữa có bốn mấu nhỏ gọi là gai cằm, hai bên gai cằm là đường

hàm móng để cơ hàm móng bám Trên đường hàm móng là hố dưới lưỡi để tuyến nước bọt dưới lưỡi nằm; dưới đường hàm móng là hố dưới hàm để cho tuyến nước bọt dưới hàm nằm (3) Bờ trên: có 16 huyệt răng

(4) Bờ dưới: có hố cơ hai thân

2 Ngành hàm: Hướng lên trên và ra sau, tận cùng bằng hai mỏm Ở trước là mỏm vẹt; sau là mỏm

lồi cầu Mỏm lồi cầu gồm có hai phần: chỏm hàm dưới và cổ hàm dưới Giữa mỏm lồi cầu và mỏm

vẹt là khuyết hàm dưới Ngành hàm có hai mặt và bốn bờ:

(1) Mặt ngoài: Có nhiều gờ để cơ cắn bám

(2) Mặt trong: Có lỗ hàm dưới để cho mạch máu và thần kinh huyệt răng dưới đi qua, lỗ này

được che phủ bởi một mảnh xương gọi là lưỡi hàm dưới, đây là một mốc giải phẫu quan

trọng để gây tê trong nhổ răng

(3) Ngành hàm và thân xương hàm dưới gặp nhau ở góc hàm, một mốc giải phẫu quan trọng trong giải phẫu và nhân chủng học

13.Góc hàm 14.Đường chéo

Câu 2: Nền sọ trong

Nền sọ trong gồm ba hố sọ từ trước ra sau như hình bậc thang:

1 Hố sọ trước: Nâng đỡ thùy trán của đại não, cấu tạo bởi: phần ổ mắt của xương trán,

mảnh sàng, cánh nhỏ và phần trước của thân xương bướm Có các chi tiết sau:

(1) Ở giữa có: mào trán, lỗ tịt, mào gà, rãnh giao thoa thị giác, mà hai đầu rãnh là hai lỗ

ống thị giác, ống này có dây thần kinh thị giác (II) và động mạch mắt đi qua

(2) Hai bên có các lỗ sàng để cho các sợi của dây thần kinh khứu giác (I) đi qua

(3) Giới hạn giữa hố sọ trước và hố sọ giữa là bờ sau cánh nhỏ xương bướm và rãnh giao thoa thị giác Ở đây có khe ổ mắt trên do cánh nhỏ và cánh lớn xương bướm tạo nên, qua khe ổ mắt trên có các dây thần kinh III, IV, VI và nhánh mắt của dây thần kinh sinh ba (V) đi qua

2 Hố sọ giữa: Nâng đỡ thùy thái dương của đại não Cấu tạo bởi phần giữa của thân xương

bướm, cánh lớn xương bướm và mặt trước phần đá xương thái dương Gồm có các chi tiết

sau:

(1) Hố tuyến yên và các mỏm yên bướm trước và mỏm yên bướm sau

(2) Khe ổ mắt trên có các dây thần kinh III, IV, VI và nhánh mắt của dây thần kinh sinh

ba (V), các tĩnh mạch mắt đi qua

(3) Lỗ tròn: có nhánh thần kinh hàm trên của dây thần kinh sinh ba đi qua

(4) Lỗ bầu dục: có nhánh thần kinh hàm dưới của dây thần kinh sinh ba đi qua

(5) Lỗ gai: có động mạch màng não giữa đi từ ngoài vào trong sọ

(6) Lỗ rách: có một màng xơ sụn che phủ và dây thần kinh ống chân bướm đi

(7) Vết ấn của dây thần kinh sinh ba có hạch sinh ba nằm

3 Hố sọ sau: Nâng đỡ tiểu não và thân não Cấu tạo bởi lưng yên, mặt sau phần đá xương

thái dương, một phần của xương chẩm Gồm có các chi tiết sau:

(1) Lỗ lớn có hành não đi qua

(2) Lỗ ống tai trong có các dây thần kinh số VII, VIII đi qua

(3) Lỗ tĩnh mạch cảnh có các dây thần kinh số IX, X, XI và tĩnh mạch cảnh trong đi qua (4) Ông thần kinh hạ thiệt có dây thần kinh hạ thiệt đi qua

(5) Ông lồi cầu có tĩnh mạch liên lạc đi qua

(6) Ngoài ra còn có rãnh của các xoang tĩnh mạch như xoang tĩnh mạch ngang, xoang tĩnh mạch sigma

(7) Ranh giới giữa hai hố sọ giữa và sau là bờ trên phần đá xương thái dương, ở bờ này

có lều tiểu não bám, lều tiểu não có khuyết lều tiễu não họp với giới hạn trước của lưng yên tạo thành một lỗ để cho thân não đi qua Lỗ này hay xảy ra thoát vị thuỳ thái dương của não gọi là thoát vị khuyết lều tiểu não

Câu 3: Các tam giác cổ

Người ta thường chia vùng cổ trước thành hai tam giác dựa vào mốc giải phẫu là cơ ức đòn chũm đó là: tam giác cổ trước và tam giác cổ sau

1 Tam giác cổ trước: Các cạnh: bên ngoài là cơ ức đòn chũm, phía trên là xương hàm

dưới, phía trước là đường giữa cổ Tam giác cổ trước thường được chia thành ba tam giác

nhỏ:

(1) Tam giác dưới hàm: Các cạnh là xương hàm dưới, bụng trước và bụng sau cơ hai

thân, tam giác dưới hàm chứa tuyến nước bọt dưới hàm, động mạch mặt, tĩnh mạch mặt và các nốt bạch huyết

(2) Tam giác cảnh: Được giới hạn phía trên bởi bụng sau cơ hai thân, phía sau là cơ ức

đòn chũm, phía dưới là bụng trên cơ vai móng Tam giác cảnh chứa xoang cảnh, đoạn trên của bao cảnh, thân giao cảm cổ

(3) Tam giác cơ: Được giới hạn phía trên bởi bụng trên cơ vai móng, cơ ức đòn chũm ở

phía sau, ở trước là đường giữa cổ Tam giác này chứa tuyến giáp, khí quản, thực quản, động mạch tuyến giáp và thần kinh thanh quản quặt ngược

2 Tam giác cổ sau: Các cạnh: phía trước là cơ ức đòn chum, phía sau là cơ thang, dưới

là xương đòn Bụng dưới cơ vai móng chia tam giác này thành hai tam giác nhỏ:

(1) Tam giác chẩm: Nằm phía trên chứa dây thần kinh phụ, đám rối thần kinh cổ, đám

rối thần kinh cánh tay, các nốt bạch huyết cổ

(2) Tam giác vai đòn: Nằm phía dưới tương ứng với hố trên đòn, có chứa các nốt bạch

Câu 4: Các môi trường trong suốt của nhãn cầu

Từ sau ra trước có: thể thủy tinh, thấu kính và thuỷ dịch

1 Thể thuỷ tinh

(1) Thể thuỷ tinh là một khối chất keo gồm một lớp vỏ là bao khối thủy tinh, bên trong là chất thể thủy tinh, trong suốt, chứa đầy 4/5 sau thể tích nhãn cầu, dính với miệng thắt võng mạc

(2) Trục của thể thuỷ tinh có một ống, gọi là ống thuỷ tinh, đi từ đĩa thần kinh thị đến thấu kính, có đường kính 1mm, tương đương với vị trí của động mạch đến cung cấp máu cho thấu kính lúc phôi thai

(3) Thấu kính được cấu tạo ở ngoài bởi một bao mềm, đàn hồi, trong chứa các chất thấu kính Phần ngoại biên của chất thấu kính thì mềm gọi là vỏ, còn trung tâm thì rắn hơn gọi là nhân thấu kính

(4) Thấu kính được treo vào thể mi và võng mạc nhờ dây treo thấu kính, còn gọi là vòng

mi

3 Thuỷ dịch

(1) Thuỷ dịch là chất dịch không màu, trong suốt, chứa trong khoảng giữa giác mạc và thấu kính Mống mắt chia khoảng này thành 2 phần: tiền phòng ở trước mống mắt và hậu phòng ở giữa mống mắt, thể mi và thấu kính

(2) Thành phần của thuỷ dịch gần giống huyết tương nhưng không có protein Thuỷ dịch được tiết ra từ mỏm mi, đổ vào hậu phòng, qua con ngươi sang tiền phòng rồi chảy đến góc mống mắt - giác mạc để được hấp thụ vào xoang tĩnh mạch củng mạc, đổ về các tĩnh mạch mi Nếu bị tắc nghẽn lưu thông này, thì gây nên bệnh tăng nhãn áp

Câu 5: Hình thể ngoài thân não

1 Hành não

(1) Hành não là một phần rất quan trọng của hệ thần kinh, ở dưới liên tục với tuỷ gai, ở

trên liên tục với cầu não Về chức phận, hành não là trung ương của hô hấp tim mạch,

chế tiết, chuyển hoá Ngoài ra hành não lại dẫn truyền các luồng thần kinh cảm giác,

vận động Về phương diện cấu trúc, hành não là nơi rất phức tạp vì là nơi tụ họp và

liên lạc của các thành phần của tuỷ gai, tiểu não, đại não và một số thần kinh sọ

(2) Ống trung tâm: của tuỷ gai liên tục qua nữa dưới của hành não, ở nữa trên toác rộng

tạo thành não thất IV

(3) Các khe, rãnh: liên tục từ tuỷ gai lên

- Khe giữa ở trước bị mờ ở đoạn dưới vì có bắt chéo tháp

- Rãnh giữa ở sau

- Rãnh bên trước có các rễ thần kinh sọ XII

- Từ thừng bên có các rễ thần kinh sọ IX, X, XI

(4) Tháp hành: là một chỗ lồi ở trước và ở hai bên đường giữa, nằm giữa khe giữa về rãnh

bên trước, dường như liên tục với thừng trước tuỷ gai Nó chứa chủ yếu các sợi vận động từ vỏ não đi xuống, khoảng 2/3 các sợi này đi chéo qua đường giữa tạo nên bắt chéo tháp và trở thành bó tháp bên của tuỷ gai 1/3 các sợi tiếp tục đi thẳng xuống tạo thành bó tháp trước

(5) Trám hành: là một khối hình thuẩn dài khoảng 1,25 cm, tương ứng với thừng bên của

tuỷ gai Nó nằm giữa các rễ của thần kinh sọ XII ở trước và các rễ của thần kinh sọ

IX, X, XI ở sau

(6) Mặt sau của hành não có sự khác biệt giữa nữa dưới và nữa trên

- Nửa dưới giống như là sự liên tục của thừng sau tuỷ gai (còn gọi là phần hành não đóng) nằm giữa rãnh bên sau và rãnh giữa Bó thon và bó chêm đến đây phình to tạo thành củ nhân thon và củ nhân chêm

- Ở nửa trên, hai cột sau hành não tách xa nhau (nên gọi là phần hành não mở), tạo thành ranh giới của hố trám (sàn não thất IV), chúng chứa hai cuống tiểu não dưới nối kết tuỷ gai, hành não và tiểu não

2 Cầu não

(1) Là phần tiếp theo của hành não, ngăn cách với hành não bởi rãnh hành cầu rõ rệt Phía trên cầu não ngăn cách với cuống đại não bởi rãnh cầu cuống

(2) Đặc trưng nổi bật nhất của cầu não là các sợi chạy theo hướng ngang ở mặt trước, từ

đó sang hai bên và ra sau, các sợi này tập trung thành hai bó nối với tiểu não gọi là hai cuống tiểu não giữa

(3) Cầu não rộng khoảng 3-3,6cm; cao 2,5-3cm

(4) Mặt trước cầu não ở ngay giữa lõm thành một rãnh dọc nông gọi là rãnh nền, ở trong

có chứa động mạch nền Rãnh hành cầu là nơi xuất phát rễ các thần kinh sọ VI, VII, VIII Thần kinh sọ V xuất phát ở mặt bên cầu não, giữa rãnh hành cầu và rãnh cầu

cuống

3 Trung não: nối tiếp giữa cầu não ở giữa và gian não ở trên, gồm có hai phần: phần bụng

hay cuống đại não và phần lưng hay mái trung não:

(1) Cuống đại não: Là hai bó sợi chạy toả ra hai bên hình chữ V, còn gọi là trụ đại não

Giữa hai cuống là hố gian cuống chứa chất thủng sau và ranh giới trước trên là hai thể

vú Ở bờ trong của hai cuống đại não là nơi xuất phát của thần kinh sọ III

(2) Mái trung não: Gồm bốn lồi não hay bốn củ não sinh tư Bốn lồi não gồm có hai lồi

não trên và hai lồi não dưới, ngăn cách nhau bởi một rãnh hình chữ thập Ở phía ngoài, hai lồi não trên nối với thể gối ngoài qua hai cánh tay lồi não trên, là trung khu nhìn dưới vỏ; còn hai lồi não dưới nối với thể gối trong qua hai cánh tay lỗi não dưới, là

trung khu nghe dưới vỏ

(3) Phía dưới hai lồi não dưới trên đường giữa xuất phát ra thần kinh sọ IV, là dây thần

kinh sọ duy nhất tách ra từ mặt sau thân não

(4) Trung não nối vào tiểu não bởi hai cuống tiểu não trên Căng giữa hai cuống tiểu não trên là màn tuỷ trên Màn tuỷ trên lại dính vào rãnh dọc giữa các lồi não bởi hãm màn

tuỷ trên

(5) Bên trong trung não có cống não làm thông não thất III và não thất IV

Hình thể ngoài thân não

Giao thoa thị giác Phễu tuyến yên

Dải thị giác Thể vú

Thể gối ngoài Cuống đại não

Thể tùng Lồi não trên

Lồi não dưới

Câu 6: Mặt trên ngoài của đoan não

• Đoan não phát sinh từ não trước, đây là phần não phát triển nhất vùi lấp phần gian não vào bên trong nó Đoan não gồm hai bán cầu đại não Trên bề mặt của mỗi bán cầu có nhiều khe và rãnh chia não làm nhiều thuỳ, mỗi thuỳ lại được chia thành nhiều hồi Mỗi bán cầu có ba bờ: trên, dưới, trong và ba mặt: mặt trên ngoài, mặt trong và mặt dưới

• Mặt trên ngoài: lồi, áp sát vào vòm sọ, có các rãnh sau:

(1) Rãnh trung tâm: đi từ 1/3 giữa bờ trên bán cầu, chạy chếch xuống dưới và ra trước

(2) Rãnh bên: đi từ bờ dưới bán cầu, nơi nối giữa 1/4 trước và 3/4 sau, chạy chếch lên

trên và ra sau

(3) Rãnh đỉnh chẩm: ở 1/3 sau bờ trên bán cầu

(4) Các rãnh trên: chia mặt trên ngoài của bán cầu thành thuỳ trán, thuỳ thái dương, thuỳ

đỉnh, thuỷ chẩm

(5) Ngoài ra, rãnh bên sâu như một thung lũng vùi lấp một thuỳ não gọi là thuỳ đảo

(6) Thuỳ trán: nằm trước rãnh trung tâm và trên rãnh bên, có đầu trước gọi là cực trán

Rãnh trước trung tâm, rãnh trán trên và rãnh trán dưới chia thuỳ ra làm các hồi: hồi trước trung tâm, hồi trán trên, hồi trán giữa và hồi trán dưới

(7) Thuỳ thái dương: Nằm dưới rãnh bên, có đầu trước gọi là cực thái dương Rãnh thái

dương trên và dưới chia thuỳ ra làm ba hồi: thái dương trên, thái dương giữa và thái dương dưới Ngoài ra, ở mặt trên của thuỳ (sâu trong rãnh bên) có các rãnh thái dương ngang giới hạn nên các hồi thái dương ngang

(8) Thuỳ chẩm: Có đầu sau gọi là cực chẩm Ở bờ dưới phía trước cực chẩm khoảng 4

cm có một chỗ khuyết được gọi là khuyết trước chẩm Giới hạn trước của thuỳ là một đường vẽ từ rãnh đỉnh chẩm đến khuyết trước chẩm Rãnh chẩm ngang chia thuỳ thành các hồi chẩm trên và dưới

(9) Thuỳ đỉnh: nằm sau rãnh trung tâm, ôm lấy đầu sau của rãnh bên và rãnh thái dương

trên Rãnh sau trung tâm và rãnh gian đỉnh chia thuỳ thành hồi sau trung tâm, tiểu thuỳ đỉnh trên và tiểu thuỳ đỉnh dưới Ngoài ra, ở dưới tiểu thuỳ đỉnh dưới có hồi trên viền

ôm lấy đầu sau rãnh bên và hồi góc vòng quanh đầu sau rãnh thái dương trên

(10) Thuỳ đảo: bị lấp trong thung lũng của rãnh bên Có rãnh vòng đảo ngăn cách thuỳ đảo

với các thuỳ xung quanh Thuỳ đảo có hình tam giác với đỉnh ở dưới, có rãnh trung tâm đảo chạy từ đỉnh chếch lên trên và ra sau chia thuỳ thành các hồi đảo ngắn ở trước

và một hồi đảo dài ở sau

Mặt ngoài bán cầu đại não

1 Hồi trán trên

2 Hồi trán giữa

3, 6, 7, 8 Hồi trán dưới

4 Hồi trước trung tâm

5 Hồi sau trung tâm

9 Hồi trên viền

10 Hồi góc

11 Hồi đỉnh trên

12 Hồi đỉnh dưới

13 Hồi chẩm

14 Hồi thái dương

15 Hồi thái dương giữa

16 Hồi thái dương dưới

17 Bán cầu đại não phải

31 Rãnh thái dương trên

32 Rãnh thái dương dưới

33 Cầu não

4 Thuỳ đảo

35 Nắp trán đỉnh

36 Nắp thái dương

Câu 7: Hình thể trong thanh quản

Lòng thanh quản tương đối hẹp và không tương xứng với hình thể ngoài, bị các nếp tiền đình

và nếp thanh âm chia ra làm 3 phần:

1 Tiền đình thanh quản:

(1) Là phần trên hai nếp tiền đình, có hình phễu:

(2) Trên thông với hầu, tạo nên cửa vào thanh quản

(3) Dưới là khe tiền đình ở giữa hai nếp tiền đình

(4) Trước là sụn nắp, sụn giáp Sau là cơ phễu ngang

(5) Hai bên là màng tứ giác, các sụn chêm, sụn sừng và mặt trong sụn phễu

2 Thanh thất:

(1) Là khoảng giữa hai nếp tiền đình ở trên và hai nếp thanh âm ở dưới

(2) Hơi phình ra, có hai ngách bên là túi thanh quản, chứa nhiều tuyến nhầy

(3) 2 dây chằng thanh âm tạo nên 2 nếp thanh âm, giới hạn ở giữa là khe thanh môn có hai phần:

- Phần gian màng: nằm giữa hai nếp thanh âm, ở phía trước

- Phần gian sụn: nằm giữa hai sụn phễu, ở phía sau

(4) Nếp thanh âm có bờ mỏng, nằm gần đường giữa hơn nếp tiền đình Chỉ có nếp thanh

âm mới tham gia vào sự phát âm

3 Ổ dưới thanh môn

(1) Ở phía dưới khe thanh môn

(2) Có dạng hình nón, do nón đàn hồi và sụn nhẫn tạo nên

(3) Tổ chức dưới niêm mạc lỏng lẻo, nên phù thanh quản dể xuất hiện ở đây

Hình thể trong thanh quản

A Tiền đình thanh quản

B Ổ dưới thanh môn

6 Cơ thanh âm

7 Cơ khít hầu dưới

8 Cơ nhẫn phễu bên

19 Dây chằng thanh âm

20 Khe thanh môn

21 Nón đàn hồi

22 Dây chằng vòng

Câu 8: Dây thần kinh vận nhãn

1 Nguyên ủy thật: Là các nhân thần kinh vận nhãn, gồm có nhân chính và nhân phụ thuộc

hệ tự chủ Các nhân này nằm ngay trước chất xám trung tâm của trung não ngang mức lồi não trên

2 Nguyên ủy hư: Rãnh trong cuống đại não

3 Đường đi và phân nhánh:

(1) Từ các nhân thần kinh vận nhãn, các sợi của DTK số III thoát ra khỏi thân não Ở rãnh trong cuống đại não, chạy ra trước chui vào thành ngoài của xoang tĩnh mạch hang đến khe ổ mắt trên Tại đây dây thần kinh chia ra hai nhánh tận chui qua vòng gân chung vào ổ mắt:

- Nhánh trên đi trên TK thị giác đến vận động cơ thẳng trên và cơ nâng mi trên

- Nhánh dưới lớn hơn, đi dưới TK thị giác đến vận động ba cơ: thẳng dưới, thẳng

trong và chéo dưới

(2) Các sợi thuộc hệ thần kinh tự động đến dừng chân tại hạch mi, sợi sau hạch đi đến cơ

Câu 9: Dây thần kinh sinh ba

Dây thần kinh số V gồm có:

1 Phần cảm giác: nguyên ủy thật của phần cảm giác là hạch sinh ba, nằm ở mặt trước phần

đá xương thái dương Từ hạch sinh ba tập hợp sợi trục của hạch này tạo nên rễ cảm giác của dây thần kinh sinh ba đi qua mặt trước bên của cầu não để vào trong thân não, đến cột nhân cảm giác của dây thần kinh sinh ba kéo dài từ trung não đến phần trên của tủy gai Từ cột nhân này có những đường dẫn truyền lên đồi thị và tận cùng hồi sau trung tâm của thùy đỉnh (vùng vỏ não cảm giác cơ thể) Tập hợp đuôi gai của tế bào hạch sinh ba tạo nên ba nhánh: dây thần kinh mắt, dây thần kinh hàm trên và dây thần kinh hàm dưới để chi phối cảm giác cho nửa trước vùng đầu mặt, màng não

2 Phần vận động: nguyên uỷ thật phần vận động là nhân vận động của dây thần kinh sinh

ba nằm ở cầu não, các sợi trục ra khỏi cầu não tạo nên rễ vận động của dây thần kinh sinh

ba (góp phần tạo nên dây thần kinh hàm dưới)

3 Dây thần kinh mắt

(1) Dây TK mắt là nhánh đầu tiên của dây thần kinh số V, từ hạch thần kinh sinh ba, chạy

ra trước vào thành ngoài xoang tĩnh mạch hang, qua khe ổ mắt trên để vào ổ mắt (2) Dây thần kinh mắt cho ra nhiều nhánh bên chi phối cảm giác cho ổ mắt, nhãn cầu, xoang trán, xoang bướm, một phần xoang sàng, một phần màng cứng não, da của lưng mũi, da trán

4 Dây thần kinh hàm trên

(1) Dây thần kinh hàm trên từ hạch sinh ba chạy qua lỗ tròn, đến hố chân bướm - khẩu cái cho ra các nhánh bên, nhánh tận của dây thần kinh hàm trên là nhánh dưới ổ mắt, qua khe ổ mắt dưới để vào ổ mắt, chạy ở rãnh dưới ổ mắt và cuối cùng qua ống dưới ổ mắt

ra da vùng mặt

(2) Dây thần kinh hàm trên chi phối cảm giác của da vùng giữa của mặt, hố mũi, khẩu cái, lợi và răng hàm trên, xoang hàm, một phần xoang sàng và màng cứng

5 Dây thần kinh hàm dưới

(1) Từ hạch sinh ba, dây thần kinh hàm dưới đi qua lỗ bầu dục đến hố dưới thái dương chia thành nhiều nhánh, trong đó có các nhánh lớn là nhánh lưỡi và nhánh thần kinh huyệt răng dưới, nhánh thần kinh huyệt răng dưới chạy qua lỗ hàm dưới, sau đó chạy trong xương hàm dưới, qua lỗ cằm để ra da vùng cằm

(2) Dây thần kinh hàm dưới chi phối vận động cho các cơ nhai, cơ hàm móng và bụng trước cơ hai thân, cảm giác da vùng thái dương, má, môi, cằm, lợi và răng hàm dưới, một phần màng cứng và 2/3 trước của lưỡi

18 DTK huyệt răng sau trên

19 DTK huyệt răng giữa trên

20 Đám rối răng

Câu 10: Dây thần kinh mặt

(1) Phần vận động: nguyên uỷ thật của phần vận động là nhân của dây TK mặt nằm ở

cầu não Các sợi TK chạy ra sau vòng lấy nhân dây thần kinh số VI, tạo nên lồi mặt của sàn não thất IV, sau đó chạy ra trước để đến nguyên ủy hư ở rãnh hành cầu

(2) Phần bài tiết: nguyên ủy thật của phần bài tiết là nhân nuớc bọt trên, các sợi TK chạy

cùng với các sợi vận động ở trong cầu não, để cuối cùng ra khỏi não ở rãnh hành cầu (3) Phần cảm giác: nguyên ủy thật của phần cảm giác là hạch gối, nằm ở gối dây TK mặt

Đường hướng tâm của tế bào thần kinh của hạch gối đi qua rãnh hành cầu và tận cùng

ở nhân bó đơn độc của hành não, đường ly tâm tạo nên một phần của thừng nhĩ

2 Đường đi và phân nhánh

(1) Từ rãnh hành cầu, dây thần kinh mặt chạy qua ống tai trong cùng với dây thần kinh tiền đình ốc tai Từ đây cho ra nhiều nhánh: dây thần kinh đá lớn, thừng nhĩ

- Dây thần kinh đá lớn: là đường bài tiết nước mắt, tuyến nhày của mũi, miệng

chạy trong ống thần kinh đá lớn để vào lại trong xoang sọ, sau đó ra khỏi xoang

sọ qua lỗ rách, phối hợp với dây thần kinh đá sâu là nhánh của đám rối giao cảm cảnh trong, tạo thành dây thần kinh ống chân bướm, đi qua ống chân bướm để tận cùng ở hạch chân bướm - khẩu cái Từ hạch chân bướm khẩu cái cho các sợi sau hạch đến các tuyến nhày của miệng, mũi và tuyến lệ để chi phối bài tiết

- Thừng nhĩ: từ bên trong phần đá xương thái dương, tách khỏi dây thần kinh mặt,

đi ra khỏi xương sọ bằng khe đá trai, phối hợp với nhánh lưỡi của dây thần kinh hàm dưới tạo thành dây thần kinh lưỡi Thừng nhĩ cho các nhánh đến chi phối bài tiết cho các tuyến nước bọt dưới hàm, dưới lưỡi, cảm giác vị giác 2/3 trước lưỡi (2) Sau khi cho ra thừng nhĩ, dây thần kinh mặt chạy ra khỏi xương đá bằng lỗ trâm – chũm, xuyên qua tuyến nước bọt mang tai và chia thành 5 nhánh tận: nhánh thái dương, nhánh gò má, nhánh má, nhánh bờ hàm dưới và nhánh cổ Dây thần kinh mặt vận động cho các cơ mặt, cơ bám da cổ, bụng sau cơ hai thân và cơ trâm móng

Câu 11: Xương vai

1 Định hướng

(1) Gai vai ra sau

(2) Góc có diện khớp hình soan lên trên và ra ngoài

2 Mô tả

• Xương vai là xương dẹt, có hai mặt, ba bờ và ba góc

• Các mặt:

(1) Mặt sườn: Lõm, gọi là hố dưới vai, trong hố có nhiều gờ chạy chếch từ trên xuống

dưới vào trong

+ Bờ trước dính vào thân xương

+ Bờ sau nằm ngay dưới da sờ thấy dễ dàng

+ Bờ ngoài họp với ổ chảo thành một khuyết gọi là khuyết gai-ổ chảo, nối thông

hố trên gai và hố dưới gai

- Ở phía ngoài gai vai dẹt lại tạo nên mỏm cùng vai, ở đây có diện khớp mỏm cùng vai để khớp với đầu cùng vai của xương đòn

• Các bờ

(1) Bờ trên: Trong mỏng, ngoài dày, hai phần ngăn cách nhau bởi khuyết vai hay khuyết

quạ Phần ngoài có mỏm quạ là một mỏm xương chạy chếch lên trên rồi gập góc ra

trước và ra ngoài, có thể sờ thấy được trên người sống

(2) Bờ ngoài: Phần dưới mỏng, phần trên dày tạo thành một trụ để nâng đỡ mặt khớp ở

góc ngoài

(3) Bờ trong: Mỏng và sắc, thẳng ở 3/4 dưới và chếch ra ngoài ở 1/4 trên tạo nên 1 góc,

góc này là nơi bắt đầu của gai vai

• Các góc

(1) Góc trên: hơi vuông, nối giữa bờ trên và bờ trong

(2) Góc dưới: Hơi tròn, nối giữa bờ trong và bờ ngoài Trong tư thế giải phẫu, góc dưới nằm ngang mức đốt sống ngực VII

(3) Góc ngoài: Có một diện khớp hình soan, hơi lõm gọi là ổ chảo Ổ chảo dính vào thân

xương bởi một chỗ thắt gọi là cổ xương vai Phía trên và dưới ổ chảo có hai củ: củ trên ổ chảo và củ dưới ổ chảo

Câu 12: Đám rối thần kinh cánh tay

Thần kinh đến chi trên xuất phát từ đám rối cánh tay, một cấu trúc rất quan trọng nằm một phần ở cổ, một phần ở nách Cấu tạo:

(1) Đám rối cánh tay được tạo bởi sự kết hợp của các nhánh trước của các thần kinh gai sống cổ 5, 6, 7, 8 và ngực 1

- Nhánh trước của thần kinh cổ 5, 6 có thể nối với một nhánh nhỏ của thần kinh cổ

4 để tạo thành thân trên

- Nhánh trước của TK cổ 7 tạo thành thân giữa

- Nhánh trước của TK cổ 8 và ngực 1 tạo thành thân dưới

(2) Một thân chia thành 2 ngành: trước và sau

- Ba ngành sau tạo thành bó sau

- Ngành trước thân trên cùng ngành trước thân giữa tạo thành bó ngoài

- Ngành trước thân dưới tạo thành bó trong

(3) Đám rối cho các nhánh bên tách ra từ các thân hoặc các bó để vận động cho các cơ của hố nách

(4) Các nhánh cùng

- Bó ngoài tách ra hai nhánh cùng:

+ Dây thần kinh cơ bì

+ Rễ ngoài dây thần kinh giữa

- Bó trong tách ra bốn nhánh cùng:

+ Rễ trong dây thần kinh giữa

+ Dây thần kinh trụ

+ Dây thần kinh bì cẳng tay trong

+ Dây thần kinh bì cánh tay trong

- Bó sau tách ra hai nhánh cùng:

+ Dây thần kinh nách

+ Dây thần kinh quay

Cấu tạo của đám rối thần kinh cánh tay

A Bó sau B Bó ngoài C Bó trong

1 TK cơ bì 2 TK nách 3 TK quay 4 TK giữa 5 TK trụ

Câu 13: Cơ vùng cánh tay trước

Gồm cơ nhị đầu cánh tay, cơ quạ cánh tay và cơ cánh tay, cả 3 cơ do TK cơ bì điều khiển

1 Cơ nhị đầu cánh tay

- Nguyên ủy: phát xuất từ xương vai bởi 2 đầu

+ Đầu dài: từ củ trên ổ chảo xương vai

+ Đầu ngắn: từ mỏm quạ, cùng 1 gân chung với cơ quạ cánh tay

- Bám tận: bởi 1 gân gắn vào phần sau của lồi củ quay và 1 trẽ cân đi xuống dưới, vào

trong và hòa lẫn vào mạc cẳng tay

- Động tác: gấp cẳng tay, góp phần làm ngữa cẳng tay

2 Cơ quạ cánh tay

- Nguyên ủy: mỏm quạ

- Bám tận: chỗ nối giữa 1/3 trên và 1/3 giữa mặt trước trong xương cánh tay

- Động tác: khép cánh tay

3 Cơ cánh tay

- Nguyên ủy: bám vào 1/3 dưới mặt trước ngoài và mặt trước trong xương cánh tay

cùng 2 vách gian cơ trong và ngoài

- Bám tận: mặt trước mỏm vẹt xương trụ

- Động tác: gấp cẳng tay

Cơ vùng cánh tay trước

1 Cơ trên gai

2 Cơ dưới vai

3 Cơ tròn lớn

4 Cơ tam đầu cánh tay

5 Cơ đen ta

6 Cơ quạ cánh tay

7 Cơ nhị đầu cánh tay

8 Cơ cánh tay

9 Trẽ cân cơ nhị đầu