BÀI THI MÔN: LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAMHình thức thi: Tiểu luận Thời gian thi: 3 ngày ĐỀ SỐ 1: “Những sáng tạo của Nguyễn Ái Quốc trong “Cương lĩnh chính trị đầu tiên” và ý nghĩa thự
Trang 1BÀI THI MÔN: LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM
Hình thức thi: Tiểu luận Thời gian thi: 3 ngày
ĐỀ SỐ 1:
“Những sáng tạo của Nguyễn Ái Quốc trong “Cương lĩnh chính trị đầu tiên” và ý nghĩa thực tiễn của “Cương lĩnh chính trị đầu tiên” đối với Cách
mạng Việt Nam từ năm 1930 cho đến nay”
Họ và tên: Phạm Bảo Ngọc
Trang 2LỜI MỞ ĐẦU 1
1 Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng (2/1930) 2
2 Những sáng tạo của Nguyễn Ái Quốc trong “Cương lĩnh chính trị đầu
PHẦN II: Ý NGHĨA THỰC TIỄN CỦA “CƯƠNG LĨNH CHÍNH TRỊ
ĐẦU TIÊN” ĐỐI VỚI CÁCH MẠNG VIỆT NAM TỪ NĂM 1930 CHO
1.Ý nghĩa thực tiễn của “Cương lĩnh chính trị đầu tiên” đối với Cách mạng
2.Ý nghĩa thực tiễn của “Cương lĩnh chính trị đầu tiên” đối với Cách mạng
Trang 3LỜI MỞ ĐẦU
Học thuyết cách mạng, khoa học Marx-Lenin soi sáng sự nghiệp đấu tranh giải phóng giai cấp công nhân, giải phóng các dân tộc, giải phóng con người thoát khỏi
áp bức, bóc lột, bất công để xây dựng một xã hội tốt đẹp vì con người, đó là chủ nghĩa xã hội Chủ tịch Hồ Chí Minh quan niệm giải phóng dân tộc và giải phóng giai cấp là hai cuộc giải phóng vĩ đại, quan hệ mật thiết với nhau như hai cánh chim Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là nội dung hàng đầu trong tư tưởng
Hồ Chí Minh Chính vì vậy, vào mùa xuân năm 1930, Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời cùng với Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng, khẳng định sự lựa chọn con đường cách mạng cho dân tộc Việt Nam - con đường cách mạng vô sản Con đường duy nhất đúng giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp và giải phóng con người
Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam (2-1930) xác định rõ
mục tiêu: Làm cho nước Nam được hoàn toàn độc lập và để đi tới xã hội cộng sản.
Con đường cách mạng vô sản mà Cương lĩnh đã khẳng định là sợi chỉ đỏ xuyên suốt cách mạng Việt Nam từ năm 1930 đến nay Dù 91 năm qua đi, tuy có nhiều điều không còn phù hợp với hiện tại, nhưng Cương lĩnh vẫn là ngọn cờ dẫn lối cho Cách mạng Việt Nam, cho con đường cách mạng vô sản mà Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh
và dân tộc ta đã lựa chọn
Vì vậy, để thấy rõ hơn sự sáng tạo trong Cương lĩnh của Nguyễn Ái Quốc cũng như những giá trị thực tiễn nó đem lại cho Cách mạng Việt Nam, tôi sẽ trình bày về
đề tài “Những sáng tạo của Nguyễn Ái Quốc trong “Cương lĩnh chính trị đầu tiên”
và ý nghĩa thực tiễn của “Cương lĩnh chính trị đầu tiên” đối với Cách mạng Việt Nam từ năm 1930 cho đến nay”.
Trang 4NỘI DUNG PHẦN I: CƯƠNG LĨNH CHÍNH TRỊ ĐẦU TIÊN
1 Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng (2/1930) 1.1 Hoàn cảnh ra đời
Cuối năm 1929, những người Cách mạng Việt Nam trong các tổ chức Cộng sản
đã nhận thức được sự cần thiết và cấp bách thành lập một Đảng Cộng sản thống nhất, chấm dứt sự chia rẽ trong phong trào Cộng sản ở Việt Nam
6/1-7/2/1930 Hội nghị hợp nhất Đảng ở Hương Cảng, Trung Quốc do Nguyễn Ái Quốc chủ trì Trong các văn kiện do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc soạn thảo, được thông
qua tại Hội nghị thành lập Đảng, có hai văn kiện, đó là: Chánh cương vắn tắt của Đảng và Sách lược vắn tắt của Đảng đã phản ánh về đường hướng phát triển và
những vấn đề cơ bản về chiến lược và sách lược của cách mạng Việt Nam Vì vậy,
hai văn kiện trên là Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam.
Ảnh Chánh cương vắn tắt của Đảng và Sách lược vắn tắt của Đảng
Trang 51.2 Nội dung
Cương lĩnh chính trị đầu tiên xác định mục tiêu chiến lược của cách mạng Việt
Nam: Từ việc phân tích thực trạng và mâu thuẫn trong xã hội Việt Nam-một xã hội thuộc địa nửa phong kiến, mâu thuẫn giữa dân tộc Việt Nam trong đó có công nhân, nông dân với đế quốc ngày càng gay gắt cần phải giải quyết, đi đến xác định đường lối chiến lược của cách mạng Việt Nam “chủ trương làm tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản” Như vậy, mục tiêu
chiến lược được nêu ra trong Cương lĩnh đầu tiên của Đảng đã làm rõ nội dung của
cách mạng thuộc địa nằm trong phạm trù của cách mạng vô sản
Xác định nhiệm vụ chủ yếu trước mắt của cách mạng Việt Nam: “Đánh đổ đế
quốc chủ nghĩa Pháp và bọn phong kiến”, “Làm cho nước Nam được hoàn toàn độc lập” Cương lĩnh đã xác định: Chống đế quốc và chống phong kiến là nhiệm vụ cơ bản để giành độc lập cho dân tộc và ruộng đất cho dân cày, trong đó chống đế quốc, giành độc lập cho dân tộc được đặt ở vị trí hàng đầu Cương lĩnh xác định rõ:
Về phương diện xã hội: “a) Dân chúng được tự do tổ chức; b) Nam nữ bình quyền,v.v…; c) Phổ thông giáo dục theo công nông hoá”
Về phương diện chính trị: “a) Đánh đổ đế quốc chủ nghĩa Pháp và bọn phong
kiến; b) Làm cho nước Nam được hoàn toàn độc lập; c) Dựng ra Chính phủ công nông binh; d) Tổ chức ra quân đội công nông.”
Về phương diện kinh tế: “a) Thủ tiêu hết các thứ quốc trái; b) Thâu hết sản nghiệp lớn (như công nghiệp, vận tải, ngân hàng, v.v.) của tư bản đế quốc chủ nghĩa Pháp để giao cho Chính phủ công nông binh quản lý; c) Thâu hết ruộng đất của đế quốc chủ nghĩa làm của công chia cho dân cày nghèo; d) Bỏ sưu thuế cho dân cày nghèo; e) Mở mang công nghiệp và nông nghiệp; f) Thi hành luật ngày làm tám giờ.”
Những nhiệm vụ của cách mạng Việt Nam về phương diện xã hội, phương diện chính trị và phương diện kinh tế nêu trên vừa phản ánh đúng tình hình kinh tế, chính trị, xã hội, cần được giải quyết ở Việt Nam, vừa thể hiện tính cách mạng, toàn diện, triệt để là xóa bỏ tận gốc ách thống trị, bóc lột hà khắc của ngoại bang, nhằm giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng xã hội, đặc biệt là giải phóng cho hai giai cấp công nhân và nông dân
Trang 6Xác định lực lượng cách mạng: phải đoàn kết công nhân, nông dân - đây là lực
lượng cơ bản, trong đó giai cấp công nhân lãnh đạo; đồng thời chủ trương đoàn kết tất cả các giai cấp, các lực lượng tiến bộ, yêu nước để tập trung chống đế quốc và tay sai Do vậy, Đảng “phải thu phục cho được đại bộ phận giai cấp mình”, “phải thu phục cho được đại bộ phận dân cày,… hết sức liên lạc với tiểu tư sản, trí thức, trung nông… để kéo họ đi vào phe vô sản giai cấp Còn đối với bọn phú nông, trung, tiểu địa chủ và tư bản An Nam mà chưa rõ mặt phản cách mạng thì phải lợi dụng, ít lâu mới làm cho họ đứng trung lập” Đây là cơ sở của tư tưởng chiến lược đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng khối đại đoàn kết rộng rãi các giai cấp, các tầng lớp nhân dân yêu nước và các tổ chức yêu nước,cách mạng, trên cơ sở đánh giá đúng đắn thái độ các giai cấp phù hợp với đặc điểm xã hội Việt Nam
Xác định phương pháp tiến hành cách mạng giải phóng dân tộc, Cương lĩnh
khẳng định phải bằng con đường bạo lực cách mạng của quần chúng , trong bất cứ hoàn cảnh nào cũng không được thoả hiệp “không khi nào nhượng một chút lợi ích
gì của công nông mà đi vào đường thoả hiệp” Có sách lược đấu tranh cách mạng thích hợp để lôi kéo tiểu tư sản, trí thức, trung nông về phía giai cấp vô sản, nhưng
kiên quyết: “bộ phận nào đã ra mặt phản cách mạng (Đảng Lập hiến, v.v.) thì phải
đánh đổ”
Xác định tinh thần đoàn kết quốc tế, Cương lĩnh chỉ rõ trong khi thực hiện
nhiệm vụ giải phóng dân tộc, đồng thời tranh thủ sự đoàn kết, ủng hộ của các dân tộc bị áp bức và giai cấp vô sản thế giới, nhất là giai cấp vô sản Pháp Cương lĩnh nêu rõ cách mạng Việt Nam liên lạc mật thiết và là một bộ phận của cách mạng vô sản thế giới: “trong khi tuyên truyền cái khẩu hiệu nước An Nam độc lập, phải đồng thời tuyên truyền và thực hành liên lạc với bị áp bức dân tộc và vô sản giai cấp thế giới” Như vậy, ngay từ khi thành lập, Đảng Cộng sản Việt Nam đã nêu cao chủ nghĩa quốc tế và mang bản chất quốc tế của giai cấp công nhân
Xác định vai trò lãnh đạo của Đảng: “Đảng là đội tiên phong của vô sản giai
cấp phải thu phục cho được đại bộ phận giai cấp mình, phải làm cho giai cấp mình lãnh đạo được dân chúng” “Đảng là đội tiên phong của đạo quân vô sản gồm một
số lớn của giai cấp công nhân và làm cho họ có đủ năng lực lãnh đạo quần chúng”
Trang 7Những sáng tạo của Nguyễn Ái Quốc trong “Cương lĩnh chính trị đầu tiên”
Năm 1917, Cách mạng tháng Mười Nga thành công Quốc tế cộng sản, bộ tham mưu của giai cấp vô sản và các dân tộc áp bức toàn thế giới được thành lập Từ đó đánh dấu vai tò quan trọng của chủ nghĩa Marx-Lenin, chân lý cách mạng của thời đại đã sớm được khẳng định trong nhận thức tư tưởng của Nguyễn Ái Quốc Từ đây, người nhận diện được vai trò quan trọng của chủ nghĩa Marx-Lenin trong việc xây dựng đường lối trong công cuộc giải phóng dân tộc Việt Nam, đó là cách mạng
vô sản Trên góc độ của người thuộc địa, dân tộc bị áp bức, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không còn con đường nào khác con đường cách mạng vô sản”
Lenin từng dạy: “Lý luận cách mạng không phải là giáo điều, nó là kim chỉ nam cho hành động cách mạng, và lý luận không phải là một cái gì cứng nhắc, nó đầy tính chất sáng tạo Lý luận luôn luôn cần được bổ sung bằng những kết luận mới rút
ra từ thực tiễn sinh động” Vì vậy, việc vận dụng chủ nghĩa Marx-Lenin của Nguyễn Ái Quốc không hề máy móc rập khuôn mà rất sáng tạo
Về phương hướng: Điều kiện xã hội của Việt Nam lúc bấy giờ khác với xã hội
K.Marx và Lenin xây dựng chủ nghĩa của mình Chủ nghĩa Marx-Lenin là kim chỉ nam để giai cấp vô sản đứng lên giành chính quyền, chống lại giai cấp tư sản ngay trong chính quốc gia của họ Tuy nhiên trong bối cảnh bấy giờ, Việt Nam là một nước nửa phong kiến thuộc địa Con người Việt Nam bị ba tầng áp bức, bóc lột của
đế quốc, phong kiến và tư sản Mâu thuẫn giữa nông dân và địa chủ tuy gay gắt, nhưng mâu thuẫn giữa dân tộc Việt Nam và Thực dân Pháp còn gay gắt hơn Vì vậy nếu áp dụng một cách rập khuôn chủ nghĩa Marx-Lenin, tức là giải quyết mâu thuẫn giữa nông dân và địa chủ phong kiến, thì lực lượng đấu tranh khi này chỉ có những người nông dân nghèo khổ, dân trí thấp, trong khi địa chủ phong kiến đã mạnh nay còn mạnh hơn do có Pháp chống lưng Còn nếu giải quyết mâu thuẫn lớn hơn, là mẫu thuẫn mang tính dân tộc, lực lượng sẽ rất hùng mạnh, bao gồm tất cả con người Việt Nam có tinh thần yêu nước, căm phẫn thực dân Pháp, mong muốn đánh đuổi chúng để bảo vệ quyền lợi của mình Đối với nông dân, thời phong kiến họ bị áp bức dẫn tới nghèo khổ, nhưng từ khi Pháp xâm lược dẫn tới bần cùng hóa Những
bộ phận khác trước kia nằm ngoài vòng mâu thuẫn nhưng từ khi Pháp xâm lược,
Trang 8quyền lợi của họ cũng bị ảnh hưởng Vì vậy ngay trong Cương lĩnh 1930 đã khẳng định: Làm tư sản dân quyền, cách mạng và thổ địa cách mạng rồi đi tới xã hội cộng sản Điều đó có nghĩa là đặt vấn đề dân tộc là vấn đề then chốt, sau khi làm xong tư sản dân quyền cách mạng, đánh đổ thực dân Pháp xâm lược đem lại độc lập cho dân tộc, tạo điều kiện cho làm thổ địa cách mạng Tức là đánh đổ bọn phong kiến, địa chủ đem lại ruộng đất cho dân cày Sau đó đi lên chủ nghĩa xã hội, bước vào giai đoạn đâu của hình thái kinh tế-xã hội cộng sản chủ nghĩa Đây là điều hoàn toàn phù hợp với yêu cầu của cách mạng Việt Nam mà Nguyễn Ái Quốc đã vận dụng một cách sáng tạo lý luận về cách mạng không ngừng của chủ nghĩa Marx-Lenin trong việc đề ra đường lối cách mạng Việt Nam
Về nhiệm vụ: Do xác định rõ phương hướng Vì vậy, nhiệm vụ của Đảng Cộng
sản Việt Nam có sự khác biệt so với tư tưởng mà chủ nghĩa Marx-Lenin đã vạch ra Đối với vấn đề tịch thu tài sản, tài sản của tư bản đế quốc thì ắt hẳn phải tịch thu hết Nhưng đối với địa chủ, không phải địa chủ nào cũng tịch thu hết ruộng của họ,
vì vẫn còn bộ phận địa chủ vừa và nhỏ có tinh thần dân tộc Nếu ta tịch thu ruộng đất của họ, họ sẽ căm phẫn, từ đó trở thành tay sai cho Pháp, gây gia tăng lực lượng đối đầu
Về lực lượng: Do khác về phương hướng chiến lược nên lực lượng mà Đảng ta
hướng đến cũng khác biệt với lực lượng trong chủ nghĩa Marx-Lenin Do giải quyết vấn đề dân tộc là then chốt, vì vậy lực lượng lúc này rất hung hậu Tương tự như chủ nghĩa Marx-Lenin thì bộ phận đông đảo nhất là liên minh công-nông, bộ phận
bị áp bức nặng nề nhất trong xã hội, tinh thần đấu tranh mạnh mẽ nhất Ngoài ra, còn có thêm cả tiểu tư sản, trí thức, trung nông Những bộ phận trung lập như tiểu địa chủ và tư sản thì phải lôi kép họ vào lực lượng cách mạng Lý do họ trung lập vì
cơ bản họ đã có tinh thần yêu nước, nhưng họ chưa thể ủng hộ cách mạng vì chưa thấy được sự khả quan của cuộc cách mạng đó Nếu ta thực hiện một số cuộc cách mạng thành công thì sẽ gây dựng niềm tin, khiến bộ phận này nghiêng hẳn về phe chống Pháp, giúp gia tăng lực lượng đáng kể Tuy nhiên trong quá trình xây dựng lực lượng thì phải đi theo con đường chính thống, không được dẫn tới nhượng bộ, thỏa hiệp Vì vậy có thể thấy rằng việc vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Marx-Lenin của Nguyễn Ái Quốc trong Cương lĩnh cơ bản đã giải quyết được vấn đề cấp thiết
Trang 9lúc bấy giờ cho Việt Nam, đó không phải là mâu thuẫn giai cấp mà là mâu thuẫn dân tộc Việc đi theo phương hướng này không chỉ giúp gia tăng lực lượng mà còn xây dựng sự đoàn kết toàn dân tộc, tạo tiền đề để giải quyết mâu thuẫn giai cấp
PHẦN II: Ý NGHĨA THỰC TIỄN CỦA “CƯƠNG LĨNH CHÍNH TRỊ ĐẦU
TIÊN” ĐỐI VỚI CÁCH MẠNG VIỆT NAM TỪ NĂM 1930 CHO ĐẾN NAY
1.Ý nghĩa thực tiễn của “Cương lĩnh chính trị đầu tiên” đối với Cách mạng
Việt Nam từ năm 1930 đến năm 1975
Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thắng lợi dưới sự lãnh đạo của một Đảng mới
15 tuổi, biến Đảng từ không hợp pháp thành một Đảng nắm chính quyền trong cả nước Dẫn tới thành công trong Cách mạng Tháng Tám, Đảng đã luôn quan tâm xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng và tổ chức theo nguyên tắc của chủ nghĩa Marx-Lenin Trong điều kiện hoạt động bí mật, bị địch khủng bố, truy lùng gắt gao, giam cầm, chém giết, công tác xây dựng Đảng càng cấp thiết Đường lối xây dựng Đảng trên cả 3 mặt: chính trị, tư tưởng và tổ chức có quan hệ mật thiết với nhau, trong đó, xây dựng Đảng về chính trị là cốt lõi, là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu
Bản cương lĩnh chính trị thể hiện rõ ràng, nhất quán quan điểm cơ bản, tư tưởng xuyên suốt của Đảng về mục tiêu chiến lược, phương hướng và phương pháp cách mạng Việt Nam Đường lối đó huy động được mọi nguồn lực, sức mạnh tổng hợp của nhân dân trên cơ sở liên minh công nhân, nông dân và trí thức vì nhân dân làm nên lịch sử Những vấn đề chiến lược, sách lược cách mạng như: xác định đúng quan hệ giữa nhiệm vụ chống đế quốc và chống phong kiến; vấn đề dân tộc và giai cấp, đấu tranh dân tộc và đấu tranh giai cấp; vấn đề tập hợp lực lượng cách mạng; các hình thức mặt trận dân tộc thống nhất; các hình thức đấu tranh, tiến trình cách mạng luôn được Đảng nêu ra theo hướng từng bước hoàn chỉnh và đã phát triển đến đỉnh cao trong Cách mạng Tháng Tám
Đi theo cương lĩnh chính trị đầu tiên, dân tộc ta tiếp tục có những chiến thắng vang dội, điển hình như chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954 “ vang dội năm châu, chấn động địa cầu” hay Mùa Xuân năm 1975 đã kết thúc với thắng lợi vĩ đại của cuộc kháng chiến chống Mỹ, giải phóng miền Nam Kết thúc thắng lợi cuộc cách mạng dân tộc trên phạm vi cả nước, mở ra kỉ nguyên mới cho dân tộc, kỷ nguyên
Trang 10hòa bình, thống nhất, cùng chung nhiệm vụ chiến lược, cùng đi lên xã hội chủ nghĩa
Mặc dù có thời điểm đánh giá so sánh lực lượng giữa ta và địch chưa thật đầy đủ
và còn biểu hiện chủ quan, nóng vội, duy ý chí trong xây dựng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc nhưng với sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng, làm theo phương hướng phát triển của cương lĩnh, với đường lối chính trị, quân sự ngoại giao, độc lập, tự chủ, đúng đắn, sáng tạo; sự đoàn kết, hy sinh của đồng bào dân tộc, chúng ta đã hoàn toàn thắng lợi trong cuộc kháng chiến chỗng Mỹ cứu nước, thống nhất đất nước đi lên chủ nghĩa xã hội tiến hành công cuộc đổi mới
Cương lĩnh xác định rõ nhiệm vụ, mục tiêu cơ bản của cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân là chống đế quốc, chống phong kiến, thực hiện độc lập dân tộc và người cày có ruộng Xuất phát từ chế độ thuộc địa nửa phong kiến, Cương lĩnh đã phân tích mối quan hệ gắn bó giữa hai nhiệm vụ cơ bản là chống đế quốc và chống phong kiến gắn bó chặt chẽ với nhau nhưng trước hết phải đánh đổ đế quốc, “làm cho nước Việt Nam hoàn toàn độc lập” Đây là cơ sở để giải phóng giai cấp, giải phóng xã hội và giải phóng con người Chỉ có độc lập tự do của đất nước mới đủ điều kiện để thực hiện quyền con người, quyền công dân
2.Ý nghĩa thực tiễn của “Cương lĩnh chính trị đầu tiên” đối với Cách mạng
Việt Nam từ năm 1975 cho đến nay
Chiến lược đại đoàn kết toàn dân tộc được xây dựng từ Cương lĩnh chính trị đầu tiên là tư tưởng chỉ đạo xuyên suốt cách mạng Việt Nam trong cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đến xây dựng đất nước theo định hướng XHCN hiện nay Tư tưởng này thể hiện rõ trong Chánh cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt của Đảng về các lực lượng cách mạng Những lực lượng như tiểu tư sản, trí thức, trung, tiểu địa chủ đều được Đảng chủ trương tập hợp, đoàn kết lại trong lực lượng cách mạng do công nông làm nòng cốt
Qua hơn 30 năm đổi mới, đất nước ta đã xây dựng được nền kinh tế thị trường định hướng lên XHCN tiếp tục phát triển Đất nước thoát khỏi khủng hoảng kinh
tế-xã hội (1996), khủng hoảng tài chính tiền tệ khu vực(1997-1998) Khắc phục hiệu quả của khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế khu vực, đời sống nhân dân