Có lұp luұn cho rҵng, do sӵ cӭng nhҳc vӅ cҩu trúc và các vҩn ÿӅ phӕi hӧp trong các thӏ trѭӡng cӫa các nѭӟc phát triӇn, các nӅn công nghiӋp nһng hiӋn ÿҥi không thӇ phát triӇn tӵ phát tҥi
Trang 1C ˯ sͧ ÿ͋ xem xét l̩i s phát tri͋n 1
và ViӋn Nghiên cӭu các NӅn kinh tӃ ÿang trong Thӡi kǤ Quá ÿӝ Stockholm ngày 21/01/2010 Celestin Monga ÿã giúp
ÿӥ nhiӋt tình trong quá trình biên soҥn cuӕn sách này Cuӕn sách cNJng nhұn ÿѭӧc các ý kiӃn ÿóng góp cӫa Gary Becker, Otaviano Canuto, Ha-Joon Chang, Luiz Pereira Da Silva, Augusto de la Torre, Christian Delvoie, Asli Demirgüç-Kunt, Shantayanan Devarajan, Hinh T Dinh, Shahrokh Fardoust, Ariel Fiszbein, Robert Fogel, Alan Gelb, Indermit S Gill, Ann Harrison, James Heckman, Aart Kraay, Auguste Tano Kouame, Norman V Loayza, Frank J Lysy, Shiva S Makki, William F Maloney, Mustapha Kamel Nabli, Vikram Nehru, Howard Pack, Nadia Piffaretti, Claudia Paz Sepulveda, Martin Ravallion, Mohammad Zia M Qureshi, Sergio Schmukler, Luis Serven và Harald Uhlig
Trang 21 GI ӞI THIӊU
Cuӝc khӫng hoҧng toàn cҫu bҳt nguӗn tӯ lƭnh vӵc tài chính Mӻ vào mùa thu 2008 là cuӝc khӫng
hoҧng nghiêm trӑng nhҩt cҧ vӅ cѭӡng ÿӝ và phҥm vi ҧnh hѭӣng kӇ tӯ cuӝc Ĉҥi khӫng hoҧng Tҩt cҧ các nѭӟc trên thӃ giӟi ÿӅu chӏu tác ÿӝng cӫa suy thoái kinh tӃ Năm 2009, GDP toàn cҫu giҧm 2,2%
và ÿây là lҫn giҧm ÿҫu tiên kӇ tӯ sau ChiӃn tranh ThӃ giӟi Thӭ hai (WWII) Kim ngҥch thѭѫng mҥi toàn cҫu giҧm mҥnh 14,4%, mӭc giҧm lӟn nhҩt trong vòng 80 năm qua (Ngân hàng ThӃ giӟi 2010)
Trѭӟc thӡi ÿiӇm xҧy ra khӫng hoҧng, nghiên cӭu cӫa Ngân hàng ThӃ giӟi ѭӟc tính sӕ ngѭӡi sӕng
dѭӟi mӭc nghèo khә trên toàn thӃ giӟi là khoҧng 1,4 tӹ ngѭӡi năm 2005 (thu nhұp dѭӟi 1,25 USD/ngày) Các chuyên gia dӵ ÿoán các tác ÿӝng tích lNJy cӫa cuӝc khӫng hoҧng sӁ tѭӟc ÿi cѫ hӝi thoát khӓi ÿói nghèo cӫa khoҧng 64 triӋu trong năm 2010, hҫu hӃt nhӳng ngѭӡi này sӕng tҥi các
nѭӟc nghèo trên toàn thӃ giӟi (Chen và Ravalliion 2009) Kinh nghiӋm rút ra tӯ các cuӝc khӫng
hoҧng trѭӟc ÿây cho thҩy tác ÿӝng này có thӇ kéo dài hѫn bҧn thân cuӝc khӫng hoҧng.2
Tuy nhiên, hàng thұp kӹ sau khi các sӱ gia kinh tӃ nhìn lҥi lӏch sӱ mӝt trăm năm qua, có thӇ hӑ sӁ
ngҥc nhiên bӣi câu chuyӋn thҫn kǤ vӅ thành tӵu phát triӇn vѭӧt bұc cӫa các nѭӟc trên thӃ giӟi, ÿһc
biӋt là trong nӱa sau cӫa thӃ kӹ 20 Mһt khác hӑ cNJng sӁ kinh ngҥc vӟi tӕc ÿӝ tăng trѭӣng nhanh chóng không kém cӫa nhiӅu nѭӟc khác nhѭ Brazil, Chile, Trung Quӕc, Indonesia, Ҩn Ĉӝ, Hàn
Quӕc, Malaysia, Mauritius, Singapore, Thái Lan và ViӋt Nam Quá trình công nghiӋp hoá ÿã nhanh chóng chuyӇn ÿәi nӅn kinh tӃ nông nghiӋp cӫa các nѭӟc này và giúp hàng trăm triӋu ngѭӡi thoát nghèo trong khoҧng 20 năm qua Các sӱ gia kinh tӃ cNJng sӁ không hiӇu ÿѭӧc khҧ năng yӃu kém có
thӇ nhұn thҩy rõ cӫa nhiӅu nѭӟc khác mà tҥi ÿó, hѫn 1/6 dân sӕ thӃ giӟi (ÿѭӧc Collier (2007) gӑi là
"nhӳng ngѭӡi nghèo khә nhҩt thӃ giӟi") vүn chìm trong ÿói nghèo Hӑ cNJng sӁ nhұn ra rҵng ngoҥi
trӯ mӝt sӕ nӅn kinh tӃ thành công3
, trѭӟc thӡi ÿiӇm xҧy ra cuӝc khӫng hoҧng toàn cҫu 2008-09, khoҧng cách phát triӇn kinh tӃ giӳa các nѭӟc nghèo và giàu còn rҩt lӟn dù cho nhiӅu nѭӟc phát triӇn
ÿã rҩt nӛ lӵc và nhiӅu cѫ quan phát triӇn ÿa phѭѫng không ngӯng tăng cѭӡng hoҥt ÿӝng hӛ trӧ
NhiӋm vө cӫa Ngân hàng ThӃ giӟi là giҧm ÿói nghèo Ngân hàng ThӃ giӟi luôn mѫ ѭӟc thӃ giӟi sӁ không còn ÿói nghèo Tăng trѭӣng toàn diӋn và bӅn vӳng trong dài hҥn là ÿӝng lӵc cho công cuӝc
giҧm ÿói nghèo Do ÿó, các chuyên gia kinh tӃ cӫa Ngân hàng ThӃ giӟi cҫn phҧi hiӇu rõ ÿӝng cѫ và
yӃu tӕ quyӃt ÿӏnh tăng trѭӣng kinh tӃ Lý thuyӃt kinh tӃ phát triӇn ÿã cung cҩp nhiӅu kiӃn thӭc quý báu cho chúng tôi Tuy nhiên, vӟi vӏ trí là mӝt phân ngành cӫa ngành kinh tӃ hӑc, kinh tӃ phát triӇn
vүn chѭa thӇ tҥo ra cѫ sӣ thuyӃt phөc ÿӇ tҥo ra và phân phát cӫa cҧi tҥi các nѭӟc nghèo trên thӃ giӟi
Khӫng hoҧng toàn cҫu là mӝt cѫ hӝi ÿӇ xác ÿӏnh các lƭnh vӵc nghiên cӭu mӟi vӅ cách thӭc hӛ trӧ các nѭӟc phát triӇn và các nѭӟc ÿang phát triӇn ÿӕi mһt vӟi các thách thӭc cӫa cuӝc khӫng hoҧng và
ngăn chһn các cuӝc khӫng hoҧng tѭѫng tӵ trong tѭѫng lai cNJng nhѭ cách thӭc ÿӇ ÿҥt ÿѭӧc tăng
trѭӣng bӅn vӳng và toàn kiӋn tҥi các nѭӟc ÿang phát triӇn
Cuӕn sách này tұp trung vào các thách thӭc phát triӇn dài hҥn Cuӕn sách này thҧo luұn vӅ quá trình hình thành tѭ duy vӅ phát triӇn kӇ tӯ thӡi ÿiӇm chҩm dӭt ChiӃn tranh ThӃ giӟi Thӭ hai và ÿѭa ra
2 Nghiên cӭu thӵc nghiӋm vӅ các cuӝc khӫng hoҧng trѭӟc ÿây cho thҩy trҿ em chӏu ҧnh hѭӣng nҵng nӅ cӫa chӃ ÿӝ dinh dѭӥng kém có thӇ sӁ không bao giӡ bҳt kӏp ÿѭӧc vӟi nhӳng ÿӭa trҿ cùng tuәi ÿѭӧc sinh ra vào các thӡi ÿiӇm may mҳn hѫn Tҥi Indonesia, sau năm 2007, thì tӹ lӋ ÿӃn trѭӡng cӫa các hӝ gia ÿình nghèo nhҩt giҧm; tҥi khu vӵc nông thôn, trong vài năm qua, sӕ lѭӧng trҿ tӯ 7-12 tuәi không ÿѭӧc ÿӃn trѭӡng ÿã tăng gҩp ÿôi lên 12% trong nhӳng năm qua Cuӝc khӫng hoҧng cNJng tác ÿӝng ÿӃn sӭc khoҿ ngѭӡi dân; tӹ lӋ tӱ vong ӣ trҿ em tăng trên 0,3% trong thӡi gian xҧy ra
kh ӫng hoҧng
3
Ví d ө nhѭ 13 nӅn kinh tӃ ÿѭӧc ÿӅ cұp trong Báo cáo Tăng trѭӣng (Ngân hàng ThӃ giӟi 2008)
Trang 3mӝt khuôn khә cho phép các nѭӟc ÿang phát triӇn ÿҥt ÿѭӧc tăng trѭӣng bӅn vӳng, giҧm ÿói nghèo
và thu hҽp khoҧng cách thu nhұp vӟi các nѭӟc phát triӇn Ĉѭӧc biӃt ÿӃn nhѭ là phѭѫng pháp tân cә ÿiӇn hѭӟng ÿӃn các cѫ cҩu và thay ÿәi trong quá trình phát triӇn kinh tӃ, hoһc hӑc thuyӃt kinh tӃ cѫ
cҩu mӟi, khuôn khә này ÿѭӧc xây dӵng dӵa trên mӝt sӕ kiӃn thӭc cӫa trѭӡng phái kinh tӃ cѫ cҩu
cNJ Khuôn khә này nhҩt mҥnh quan niӋm rҵng phҧi nghiên cӭu các ÿһc ÿiӇm có tính cѫ cҩu trong quá trình phân tích: (i) quá trình phát triӇn kinh tӃ; và (ii) vai trò chӍ ÿҥo cӫa nhà nѭӟc sӁ giúp các
nѭӟc phát triӇn chuyӇn ÿәi cѫ cҩu kinh tӃ lҥc hұu cӫa mình sang cѫ cҩu kinh tӃ hiӋn ÿҥi Tuy nhiên, khuôn khә mӟi này cNJng xem xét ÿӃn sӵ khác biӋt vӅ mһt cѫ cҩu kinh tӃ giӳa các nѭӟc phát triӇn và các nѭӟc ÿang phát triӇn Sӵ khác biӋt này phҫn lӟn bҳt nguӗn tӯ cѫ cҩu kinh tӃ tӵ nhiên cӫa các
nѭӟc này và do các lӵc lѭӧng thӏ trѭӡng quyӃt ÿӏnh thay vì bҳt nguӗn tӯ quá trình phân bә nguӗn
lӵc hoһc các lý do bên ngoài khác mà hӑc thuyӃt kinh tӃ cѫ cҩu cNJ ÿã chӍ ra
Phѭѫng pháp chính ÿѭӧc hình thành dӵa trên các quan niӋm sau ÿây:
• Thӭ nhҩt, các yӃu tӕ tӵ nhiên cӫa nӅn kinh tӃ và cѫ cҩu cӫa các yӃu tӕ này (ÿѭӧc ÿӏnh nghƭa
là tình trҥng phong phú tѭѫng ÿӕi vӅ tài nguyên thiên nhiên, nhân lӵc, vӕn con ngѭӡi và vӕn
vұt chҩt) ÿѭӧc tҥo ra trong mӝt giai ÿoҥn phát triӇn cө thӇ và khác nhau ӣ trong tӯng giai ÿoҥn Do ÿó, cѫ cҩu ngành tӕi ѭu cӫa nӅn kinh tӃ biӃn ÿәi khác nhau trong các giai ÿoҥn phát triӇn khác nhau Ngoài sӵ khác biӋt vӅ tiӅm lӵc vӕn cӫa các ngành, các ngành khác nhau dүn ÿӃn sӵ khác biӋt vӅ quy mô doanh nghiӋp, quy mô sҧn xuҩt, quy mô thӏ trѭӡng,
mӭc ÿӝ phӭc tҥp trong quá trình giao dӏch tӕi ѭu và bҧn chҩt rӫi ro khác nhau Theo ÿó, mӛi
cѫ cҩu ngành cҫn phҧi có cѫ sӣ hҥ tҫng cӭng và mӅm4 ÿӇ tҥo ÿiӅu kiӋn thuұn lӧi cho hoҥt ÿӝng và giao dӏch cӫa cѫ cҩu này.5
• Thӭ hai, mӛi giai ÿoҥn phát triӇn kinh tӃ và mӝt ÿiӇm trong mӝt phҥm vi trӑng lӟn, tӯ nhӳng
nѭӟc nông nghiӋp thu nhұp thҩp ÿӃn nhӳng nѭӟc công nghiӋp thu nhұp cao Do ÿó, sӵ
lѭӥng phân thѭӡng thҩy giӳa hai giai ÿoҥn phát triӇn kinh tӃ ("nghèo" so vӟi "giàu" hoһc
"nѭӟc ÿang phát triӇn" so vӟi "nѭӟc công nghiӋp") không thұt sӵ hӳu ích Do bҧn chҩt nӝi sinh cӫa cѫ cҩu ngành trong mӛi giai ÿoҥn phát triӇn, mөc tiêu cӫa hoҥt ÿӝng nâng cҩp ngành và cҧi thiӋn cѫ sӣ hҥ tҫng tҥi các nѭӟc ÿang phát triӇn không nhҩt thiӃt phҧi dӵa vào các ngành và cѫ sӣ hҥ tҫng hiӋn có cӫa các nѭӟc thu nhұp cao
• Thӭ ba, trong mӛi giai ÿoҥn phát triӇn nhҩt ÿӏnh, thӏ trѭӡng là cѫ chӃ chӫ ÿҥo ÿӇ tiӃn hành phân bә nguӗn lӵc mӝt cách hiӋu quҧ Ngoài ra, vì phát triӇn kinh tӃ là quá trình chuyӇn ÿәi
năng ÿӝng tӯ mӝt giai ÿoҥn sang giai ÿoҥn tiӃp theo, cҫn phҧi tiӃn hành ÿa dҥng ngành, nâng
cҩp và cҧi tҥo cѫ sӣ hҥ tҫng cӭng và mӅm Quá trình ÿa dҥng ngành và nâng cҩp cѫ sӣ hҥ
tҫng là quá trình ÿәi mӟi Các doanh nghiӋp ÿi ÿҫu trong quá trình ÿәi mӟi và nâng cҩp tҥo
ra các tri thӭc chung (không cҥnh tranh, không ÿӝc quyӅn) cho các doanh nghiӋp khác cӫa
nӅn kinh tӃ, nghƭa là viӋc mӝt doanh nghiӋp sӱ dөng các tri thӭc này sӁ không làm giҧm khҧ
năng cӫa mӝt doanh nghiӋp khác trong viӋc tiӃp cұn các tri thӭc này và mӑi doanh nghiӋp ÿӅu có quyӅn sӱ dөng các tri thӭc này Trong hҫu hӃt các trѭӡng hӧp, không thӇ tiӃn hành
cҧi thiӋn cѫ sӣ hҥ tҫng nӃu chӍ dӵa vào quyӃt ÿӏnh ÿҫu tѭ cӫa mӝt doanh nghiӋp ÿѫn lҿ Do
ÿó, các yӃu tӕ bên ngoài quy mô lӟn trong quá trình cҧi thiӋn cѫ sӣ hҥ tҫng sӁ do các doanh
4 Ví dө vӅ cѫ sӣ hҥ tҫng cӭng: hӋ thӕng ÿiӋn, giao thông và viӉn thông Cѫ sӣ hҥ tҫng mӅm bao gӗm hӋ thӕng tài chính, luұt pháp, giáo dөc, khung pháp lý, mҥng xã hӝi, giá trӏ và các cѫ cҩu vô hình khác cӫa mӝt nӅn kinh tӃ
5
C ѫ cҩu ngành tӕi ѭu quyӃt ÿӏnh giӟi hҥn khҧ năng sҧn xuҩt cӫa mӝt nӅn kinh tӃ và hoҥt ÿӝng sҧn xuҩt thӵc tӃ có diӉn
ra trên gi ӟi hҥn này hay không phө thuӝc vào mӭc ÿӝ ÿҫy ÿӫ cӫa cѫ sӣ hҥ tҫng bên cҥnh các yӃu tӕ khác
Trang 4nghiӋp khác thanh toán Do ÿó, ngoài viӋc cҫn phҧi có cѫ chӃ thӏ trѭӡng hiӋu quҧ, chính phӫ
phҧi ÿóng mӝt vai trò năng ÿӝng và chӫ ÿҥo trong quá trình ÿa dҥng và nâng cҩp ngành và
cҧi thiӋn cѫ sӣ hҥ tҫng
Tác ÿӝng cӫa khuôn khә này ÿӕi vӟi hoҥt ÿӝng nghiên cӭu mang ÿҫy tính thách thӭc Phҧi hiӇu rõ
hѫn vai trò cӫa nhà nѭӟc và thӏ trѭӡng và mӭc ÿӝ tѭѫng tác giӳa nhà nѭӟc và thӏ trѭӡng ÿӇ tăng
cѭӡng khu vӵc kinh tӃ tѭ nhân trong quá trình phát triӇn kinh tӃ ĈiӅu này ÿһt ra nhiӅu câu hӓi lӟn: Làm thӃ nào ÿӇ xây dӵng và thӵc hiӋn mӝt phѭѫng pháp phát triӇn thành công ÿӇ tҥo ÿiӅu kiӋn thuұn lӧi cho quá trình ÿa dҥng hoá và nâng cҩp mӝt cѫ cҩu ngành sang mӝt cѫ cҩu khác? Trong
trѭӡng hӧp có tình trҥng bóp méo cѫ cҩu ngành do các chính phӫ can thiӋp quá ít hoһc quá sâu, các
nѭӟc có thӇ làm thӃ nào ÿӇ xây dӵng mӝt thӃ giӟi tӕt nhҩt và không còn tӗn tҥi tình trҥng bóp méo
cѫ cҩu ngành? Làm thӃ nào ÿӇ các nhà hoҥch ÿӏnh chính sách ÿҧm bҧo ÿѭӧc giai ÿoҥn quá ÿӝ diӉn
ra mӝt cách thuұn lӧi?
Phҫn còn lҥi cuӕn sách có cҩu trúc nhѭ sau: Phҫn 2 nghiên cӭu quá trình hình thành tѭ duy vӅ phát triӇn và ÿѭa ra nhұn xét vӅ mӝt sӕ trѭӡng phái tѭ duy vӅ phát triӇn chính Phҫn 3 xác ÿӏnh các nguyên tҳc cѫ bҧn và khung khái niӋm cӫa hӑc thuyӃt kinh tӃ cѫ cҩu mӟi, chӭc năng cӫa thӏ trѭӡng,
bӕn vai trò cӫa nhà nѭӟc và chiӃn lѭӧc ÿӇ thoát khӓi tình trҥng bóp méo Phҫn 4 giӟi thiӋu các ÿiӇm
giӕng và khác nhau giӳa trѭӡng phái sinh tӃ cѫ cҩu mӟi và cNJ và thҧo luұn mӝt sӕ kiӃn thӭc cѫ bҧn
vӅ các vҩn ÿӅ chính sách quan trӑng dӵa trên phѭѫng pháp mӟi này Phҫn 5 kӃt luұn vӅ tác ÿӝng
cӫa hӑc thuyӃt kinh tӃ cѫ cҩu mӟi ÿӕi vӟi hoҥt ÿӝng nghiên cӭu cӫa Ngân hàng ThӃ giӟi
2 S Ѫ LѬӦC Vӄ TѬ DUY PHÁT TRIӆN VÀ KINH NGHIӊM 6
Tăng trѭӣng kinh tӃ và tăng trѭӣng thu nhұp trên ÿҫu ngѭӡi bӅn vӳng vӟi ÿһc ÿiӇm chính là quá trình nâng cҩp ngành và ÿәi mӟi công nghӋ không ngӯng là mӝt hiӋn tѭӧng mӟi Trѭӟc thӡi kǤ hiӋn ÿҥi, hҫu hӃt các nѭӟc ÿӅu ÿang trong giai ÿoҥn phát triӇn nӅn kinh tӃ nông nghiӋp tѭѫng ÿӕi lҥc hұu
vӕn chӏu tác ÿӝng cӫa chiӃn tranh và thiên tai và thuyӃt Man-tuýt Ngoҥi trӯ các tҫng lӟp cҫm quyӅn, thӧ thӫ công và thѭѫng nhân - nhӳng ngѭӡi ÿҥi diӋn cho thiӇu sӕ ngѭӡi dân - hҫu hӃt ngѭӡi dân làm nông nghiӋp, chăn nuôi hoһc thuӹ sҧn Vӟi các công nghӋ và ngành nghӅ phә biӃn tҥi thӡi ÿiӇm ÿó, viӋc phân bә nguӗn lӵc vӕn rҩt phát triӇn sau nhiӅu năm ÿѭӧc tiӃn hành tҥi các nӅn kinh
tӃ, ÿã gҫn ÿҥt mӭc ÿӝ tӕi ѭu Do ÿó, lӧi tích thu ÿѭӧc tӯ viӋc cҧi thiӋn cѫ sӣ hҥ tҫng trong quá trình phân bә nguӗn lӵc là rҩt thҩp (Schultz 1964) ChӍ có thӇ ÿҥt ÿѭӧc mӭc phát triӇn kinh tӃ cao hѫn khi tiӃn hành ÿәi mӟi công nghӋ cho hӋ thӕng7
và ÿây ÿѭӧc coi là mӝt cú sӕc lӟn hoһc cҧi tiӃn dӵa trên kinh nghiӋm Trong thӡi kǤ tiӅn hiӋn ÿҥi, quá trình phát triӇn kinh tӃ ÿѭӧc thӇ hiӋn chӫ yӃu thông qua sӵ gia tăng dân sӕ và quy mô tәng hӧp cӫa nӅn kinh tӃ Tăng trѭӣng kinh tӃ ӣ mӭc cao, tuy nhiên, thu nhұp trên ÿҫu ngѭӡi không thay ÿәi nhiӅu (Clark 2007; Kuznets 1966; Perkins 1969)
Khoҧng cách thu nhұp giӳa các khu vӵc, cái mà hiӋn nay sӁ ÿѭӧc cân nhҳc phát triӇn hoһc nhӳng
yӃu tӕ khác cNJng sӁ ÿѭӧc xem xét ÿang phát triӇn chiӃm tӹ khá nhӓ theo quan ÿiӇm ngày nay-ѭӟc tính nhiӅu nhҩt là 50% (Maddison năm 2006; Bairoch năm 1993) Quҧ thӵc, mӝt sӕ quӕc gia ÿang
6 Bӕn ÿoҥn ÿҫu chӫ yӃu dӵa vào các báo cáo cӫa ông Lin (2009a)
7 Có ít thành tӵu ÿәi mӟi công nghӋ trѭӟc thӡi kǤ hiӋn ÿҥi, nhѭ giӟi thiӋu ngô và khoai lang có nguӗn gӕc tҥi châu Mӻ ÿӃn các nѭӟc khác trên thӃ giӟi, ÿây là các sҧn phҭm phө ÿѭӧc phát hiӋn trong quá trình tìm kiӃm lөc ÿӏa mӟi, có thӇ ÿѭӧc coi là mӝt cú sӕc công nghӋ ngoҥi bên ngoài Hҫu hӃt các thành tӵu ÿәi mӟi công nghӋ trѭӟc thӡi kǤ hiӋn ÿҥi là các s ҧn phҭm phө ÿѭӧc phát hiӋn trong quá trình lao ÿӝng thѭӡng ngày cӫa thӧ thӫ công và nông dân
Trang 5
Sau khi Cách mҥng công nghiӋp bҳt ÿҫu ӣ Anh vào giӳa thӃ kӹ 18, các cuӝc thӵc nghiӋm ÿѭӧc thӵc
hiӋn trong phòng thí nghiӋm trӣ thành nguӗn chính cӫa sáng chӃ và ÿәi mӟicông nghӋ (Lin năm 1995; Landes năm 1998)
ĈiӅu này ÿһc biӋt ÿúng ÿӕi vӟi các phát minh vƭ mô bao gӗm các ý tѭӣng cҩp tiӃn mӟi và sӵ thay ÿәi rӝng lӟn, rӡi rҥc và lҥ lүm nhѭ Mokyr năm 1990 ÿã ÿӏnh nghƭa Ĉӕi vӟi các nѭӟc phát triӇn tҥi vùng biên công nghӋ toàn cҫu, sӵ chuyӇn ÿәi phѭѫng thӭc sáng chӃ công nghӋ này cho phép hӑ ÿҭy
mҥnh tiӃn bӝ công nghӋ thông qua ÿҫu tѭ vào nghiên cӭu và phát triӇn, sáng chӃ và ÿәi mӟi công nghӋ ÿã trӣ thành xu hѭӟng nӝi tҥi (Romer năm 1986; Lucas năm 1988) Vӟi sӵ gia tăng ÿҫu tѭ vào nghiên cӭu và phát triӇn, thay ÿәi công nghӋ ÿang ÿѭӧc tăng tӕc, cѫ cҩu công nghiӋp liên tөc ÿѭӧc
cҧi tiӃn, và nâng suҩt gia tăng KӃt quҧ là các nѭӟc phát triӇn ӣ bán cҫu phía Tây bҳt ÿҫu thăng hoa
và sӵ phân kǤ giӳa miӅn Bҳc và miӅn Nam lӝ rõ (Baumol năm 1994; Braudel năm 1984)
KӇ tӯ năm 1820, tәng sҧn phҭm cӫa các nѭӟc tѭ bҧn tiên tiӃn tăng gҩp 70 lҫn, cùng vӟi dân sӕ tăng
gҫn 5 lҫn, thu nhұp bình quân theo ÿҫu ngѭӡi tăng 40 lҫn và tiêu thө thӵc tӃ theo ÿҫu ngѭӡi tҵng 10
lҫn8
Hình 1 cho thҩy sӵ tiӃn triӇn cӫa thu nhұp bình quân ÿҫu ngѭӡi ӣ các vùng khác nhau cӫa thӃ
giӟi tӯ năm 1 ÿӃn 2001 Sau Công Nguyên, dӵa trên sӕ liӋu ѭӟc tính cӫa Maddison (năm 2006, trang 642) Tӯ mӝt sӵ khác biӋt không ÿáng kӇ vào ÿҫu thӃ kӹ thӭ XVIII, thu nhұp bình quân ÿҫu ngѭӡi ӣ các nѭӟc phát triӇn cӫa Tây Âu và các nhánh cӫa nó tăng lên ÿӃn hѫn 20 lҫn so vӟi các nѭӟc ÿang phát triӇn vào cuӕi thӃ kӹ XX9
Trang 6$IULFD
Chú ý: Tәng sҧn phҭm quӕc nӝi (GDP) ÿѭӧc tính bҵng ÿô la Geary-Khamis quӕc tӃ năm 1990 Ĉô la Geary-Khamis — cNJng ÿѭӧc biӃt ÿӃn nhѭ loҥi ÿӗng ÿô la quӕc tӃ—là mӝt phѭѫng pháp tә hӧp phӭc tҥp trong viӋc tính toán ngang giá sӭc mua (PPP) ĈiӅu này tҥo ÿiӅu kiӋn cho các nѭӟc so sánh vӟi nhau Có thӇ tìm thҩy ÿӏnh nghƭa tҥi trangweb http://unstats.un.org/unsd/methods/icp/ipc7_htm.htm
Nguӗn: Maddison, A (2006) Kinh t͇ th͇ giͣi Paris: Tә chӭc Hӧp tác kinh tӃ và Phát triӇn, 642
Theo quan ÿiӇm cӫa Adam Smith tӯ ÿҫu thӃ kӹ 20, hҫu hӃt các nhà kinh tӃ hӑc tin rҵng chính sách
tӵ do kinh doanh là phѭѫng tiӋn tӕt nhҩt ÿӇ ÿҥt ÿѭӧc tăng trѭӣng bӅn vӳng trong kinh tӃ Giҧ ÿӏnh
rҵng trong kinh tӃ hӑc phát triӇn, mӑi quyӃt ÿӏnh vӅ phân bә nguӗn lӵc ÿѭӧc thӵc hiӋn bӣi các tác nhân kinh tӃ tѭѫng tác trong các thӏ trѭӡng không có sӵ can thiӋp cӫa chính phӫ HӋ thӕng giá không nhӳng quyӃt ÿӏnh xem sҧn xuҩt cái gì và nhѭ thӃ nào mà còn quyӃt ÿӏnh xem sҧn xuҩt cho ai Các hӝ gia ÿình và các công ty ÿeo ÿuәi lӧi ích cӫa chính hӑ sӁ ÿѭӧc chӍ dүn "nhѭ thӇ bҵng mӝt bàn tay vô hình" ÿӇ làm nhӳng ÿiӅu vì lӧi ích cӫa nhӳng ngѭӡi khác và toàn bӝ xã hӝi Tѭ tѭӣng này ÿѭӧc Adam Smith phә biӃn rӝng rãi, dӵa trên các trҧi nghiӋm kinh tӃ trѭӟc Cuӝc cách mҥng Công nghiӋp Giҧ sӱ rҵng năng suҩt trong nông nghiӋp tăng và các ngành sҧn xuҩt chӫ yӃu thích hӧp vӟi
viӋc tinh chӃ nhӓ, tăng thêm cӫa các công nghӋ cNJ, truyӅn thӕng nhҵm mөc ÿích khai thác các thӏ
trѭӡng mӣ rӝng và chuyên môn hóa, vì vұy các ngành có thӇ ÿѭӧc giҧ sӱ là ÿã ÿѭӧc nói rõ trong phân tích VӅ cѫ bҧn nó bӓ qua khҧ năng áp dөng thành công các ÿәi mӟi lӟn tҥo ra các ngành mӟi
hoһc biӃn ÿәi triӋt ÿӇ các phѭѫng pháp sҧn xuҩt (Rostow 1990a)
Mһc dù phѭѫng pháp tӵ do kinh doanh không ÿѭӧc nhà kinh tӃ hӑc Marx và các nhà kinh tӃ hӑc khác thӯa nhұn, nó ÿã trӣ thành khung trí tuӋ vѭӧt trӝi ÿӇ nghiên cӭu sӵ tăng trѭӣng trong các nӅn kinh tӃ và duy trì nhѭ vұy trong mӝt thӡi gian dài Phѭѫng pháp này tҩt nhiên ÿѭa ra nhiӅu quan
niӋm ÿúng vӅ quá trình phát triӇn kinh tӃ bao gӗm "vai trò cӫa chӫ quyӅn," ví dө nhà nѭӟc10
Tuy nhiên phѭѫng pháp này có mӝt thiӃu sót: nó không nhұn thҩy tҫm quan trӑng cӫa quá trình thay ÿәi
ϭϬ Trong khiAdam Smith thѭӡng ÿѭӧc nhұn thҩy nhѭ là mӝt nhà tѭ tѭӣng nhұn biӃt ÿѭӧc vai trò hҥn chӃ ÿӕi vӟi nhà nѭӟc trong chu kǤ kinh tӃ, thӵc tӃ rҵng ông ÿã hình dung ra vai trò kinh tӃ quan trӑng cho nhà nѭӟc Giӕng nhѭ nhiӅu nhà lý luұn hàng ÿҫu cӫa kinh tӃ hӑc thӏ trѭӡng, ông tin rҵng nhà nѭӟc cҫn làm cho các hӧp ÿӗng có hiӋu lӵc và cҩp bҵng sáng chӃ và bҧn quyӅn ÿӇ khuyӃn khích sӵ can tham gia và các ý tѭӣng mӟi Ông cNJng khuyӃn nghӏ rҵng nhà nѭӟc cҫn cung cҩp các công trình công cӝng nhѭ ÿѭӡng xá, cҫu và quӕc phòng- mӑi thӭ, ông ta giҧ ÿӏnh sӁ không ÿáng giá ÿӕi vӟi mӛi cá nhân Tuy nhiên, ông muӕn nhӳng ngѭӡi sӱ dөng các công trình công cӝng ÿó ÿӇ chi trҧ theo tӹ lӋ cho viӋc sӱ dөng cӫa hӑ (Xem The Wealth of Nations, QuyӇn V) Adam Smith không ÿӅ cұp ÿӃn vai trò cӫa nhà nѭӟc trong
vi Ӌc nâng cҩp nӅn công nghiӋp và thay ÿәi cѫ cҩu ÿѭӧc sinh ra cho quá trình có thӇ do do tác ÿӝng cӫa cách mҥng công nghi Ӌp trӣ nên ÿánh kӇ và quan trӑng sau khi ông qua ÿӡi vào năm 1970.
Trang 7công nghӋ cѫ bҧn, liên tөc và nâng cao kӻ nghӋ, phân biӋt sӵ tăng trѭӣng kinh tӃ hiӋn ÿҥi so vӟi
tăng trѭӣng kinh tӃ thӡi kǤ tiӅn hiӋn ÿҥi (Kuznets 1966) Quá trình này không thӇ là tӵ phát trong
nӅn kinh tӃ thành công theo hàm ý cӫa kinh tӃ hӑc Marx
Các nhà hoҥch ÿӏnh chính sách luôn ÿѭӧc bӏ ҧm ҧnh bӣi s phát tri͋n kinh t͇, ÿó là, kӻ xҧo ÿӇ tә
chӭc các nguӗn lӵc và thӇ chӃ cӫa mӝt ÿҩt nѭӟc ÿӇ tҥo ra và phân phӕi nhiӅu hàng hóa và dӏch vө
hѫn, và ÿӇ duy trì tiӃn bӝ xã hӝi ÿӅu ÿһn và ngày càng thành công Tuy nhiên, nhӳng gì ÿã ÿѭӧc
biӃt ÿӃn nhѭ các n͉n kinh phát tri͋n là mӝt nguyên tҳc phө tѭѫng ÿӕi mӟi cӫa kinh tӃ hӑc (Bell
1987) Phҧi mҩt mӝt bài báo cӫa Rosenstein Rodan (1943) ÿӇ ÿѭa các vҩn ÿӅ phát triӇn này ra hàng ÿҫu các nguyên lý kinh tӃ Bài báo cNJng cNJng cho rҵng vòng tuҫn hoàn phát triӇn thuұn lӧi vӅ cѫ
bҧn dӵa trên sӵ tѭѫng tác giӳa các nӅn kinh tӃ có quy mô ӣ cҩp ÿӝ doanh nghiӋp cá nhân và quy mô
thӏ trѭӡng Ĉһc biӋt, nó giҧ ÿӏnh rҵng các phѭѫng pháp sҧn xuҩt hiӋn ÿҥi có thӇ ÿem lҥi năng suҩt cao hѫn các phѭѫng pháp truyӅn thӕng chӍ khi nào thӏ trѭӡng ÿӫ lӟn cho mӭc năng suҩt cӫa hӑ ÿӇ
bù lҥi cho sӵ cҫn thiӃt trҧ lѭѫng cao hѫn Tuy nhiên, quy mô cӫa thӏ trѭӡng phө thuӝc vào mӭc ÿӝ
mà các kӻ thuұt hiӋn ÿҥi này ÿѭӧc thông qua Do ÿó, nӃu quá trình hiӋn ÿҥi hóa có thӇ ÿѭӧc bҳt ÿҫu trên mӝt quy mô rҩt lӟn, thì quá trình phát triӇn kinh tӃ sӁ là tӵ cӫng cӕ và tӵ duy trì NӃu không, các nѭӟc sӁ bӏ mҳc kҽt trong nghèo ÿói không biӃt ÿӃn bao giӡ
Khuôn khә cӫa Rosenstein Rodan ÿã gây ra mӝt làn sóng các ý tѭӣng tѭѫng tӵ (Chang 1949; Lewis 1954; Myrdal 1957; Hirschman 1958), ÿѭӧc biӃt ÿӃn nhѭ là cách tiӃp cұn sӵ phát triӇn kinh tӃ theo
chӫ nghƭa cҩu trúc ĈiӇm bҳt ÿҫu cӫa nó là cuӝc chiӃn chӕng ÿói nghèo, và công nhұn rҵng, trong nhiӋm vө phát triӇn cӫa mình, các nѭӟc ÿang phát triӇn ÿang phҧi ÿӕi mһt vӟi các thách thӭc vӅ mһt
cҩu trúc khác vӟi các thách thӭc cӫa các nѭӟc có thu nhұp cao Nó nәi lên tӯ mӝt bӕi cҧnh ÿѭӧc ÿánh dҩu bҵng hai sӵ kiӋn lӏch sӱ và mӝt lӵc lѭӧng trí tuӋ chính: Cuӝc Ĉҥi khӫng hoҧng, sӵ công nghiӋp hóa thành công tҥi Liên Xô và sӵ nәi lên cӫa kinh tӃ hӑc Keynesian, trong ÿó nhҩn mҥnh
tҫm quan trӑng cӫa thҩt bҥi thӏ trѭӡng và sӵ cҫn thiӃt cho vai trò tích cӵc cӫa chính phӫ trong nӅn kinh tӃ Có lұp luұn cho rҵng, do sӵ cӭng nhҳc vӅ cҩu trúc và các vҩn ÿӅ phӕi hӧp trong các thӏ
trѭӡng cӫa các nѭӟc phát triӇn, các nӅn công nghiӋp nһng hiӋn ÿҥi không thӇ phát triӇn tӵ phát tҥi
mӝt nѭӟc ÿang phát triӇn
Luұn ÿiӇm thҩt bҥi thӏ trѭӡng ÿã trӣ thành cӕt lõi cӫa "kinh tӃ hӑc phát triӇn, nәi lên sau ThӃ chiӃn
II11 Dѭӟi ҧnh hѭӣng cӫa lý thuyӃt Keynesian và niӅm tin vào sӵ thành công trong nӅn kinh tӃ cӫa Liên Xô, các lý thuyӃt chính trong giai ÿoҥn ÿҫu cӫa kinh tӃ hӑc phát triӇn cho rҵng thӏ trѭӡng bao
gӗm các khuyӃt ÿiӇm không thӇ vѭӧt qua và nhà nѭӟc là mӝt phѭѫng tiӋn bә sung mҥnh mӁ ÿӇ ÿҭy
mҥnh tӕc ÿӝ phát triӇn kinh tӃ NhiӅu nhà kinh tӃ hӑc phát triӇn vào thӡi gian ÿó ӫng hӝ rҵng nhà
nѭӟc cҫn khҳc phөc các thҩt bҥi thӏ trѭӡng bҵng cách ÿóng mӝt vai trò hàng ÿҫu trong viӋc thúc ÿҭy công nghiӋp hóa, trӵc tiӃp phân bә nguӗn lӵc cho ÿҫu tѭ và thành lұp các doanh nghiӋp nhà nѭӟc trong các ngành công nghiӋp nһng lӟn ÿӇ kiӇm soát "nhӳng ÿӍnh cao chӍ huy" (Hirschman 1958; Nurkse 1953; Rosenstein-Rodan 1943)
v ӕn Căn cӭ trên các thӵc tӃ này và các hӑc thuyӃt, ÿó là mӝt bѭӟc ÿӇ tin rҵng quá trình phát triӇn là công nghiӋp hóa và
hi Ӌn ÿҥi hóa gӗm có chӫ yӃu trong sӵ thay thӃ sҧn xuҩt hàng hóa trong nѭӟc cho nhұp khҭu (Chenery, 1958)
Trang 8Sӵ sөt giҧm cӫa thѭѫng mҥi quӕc tӃ trong cuӝc Ĉҥi khӫng hoҧng ÿã dүn ÿӃn sӵ bi quan vӅ xuҩt
khҭu trong thӡi kǤ Hұu chiӃn Tҥi Châu Mӻ La Tinh chҷng hҥn, các nhà lãnh ÿҥo chính trӏ và giӟi
ѭu tú trong xã hӝi chӏu ҧnh hѭӣng mҥnh mӁ bӣi sӵ suy thoái vӅ các mһt thѭѫng mҥi, khó khăn kinh
tӃ gһp phҧi trong cuӝc Ĉҥi khӫng hoҧng trong thұp niên 1930, và luұn ÿiӇm do Prebisch (1950) và Singer (1950) phát triӇn hӑ tin rҵng sӵ sөt giҧm vӅ mһt thѭѫng mҥi ÿӕi vӟi xuҩt khҭu các hàng hóa
cѫ bҧn là vҩn ÿӅ kinh niên, dүn ÿӃn sӵ chuyӇn giao thu nhұp tӯ các nѭӟc ÿang phát triӇn nguӗn lӵc theo chiӅu sâu sang các nѭӟc phát triӇn vӕn theo chiӅu sâu Hӑ lұp luұn rҵng cách ÿӇ mӝt nѭӟc ÿang phát triӇn tránh bӏ khai thác bӣi các nѭӟc phát triӇn là phát triӇn các ngành công nghiӋp sҧn xuҩt trong nѭӟc thông qua mӝt quá trình ÿѭӧc gӑi là thay thӃ nhұp khҭu
Hѫn nӳa, sӵ nәi lên cӫa các thuӝc ÿӏa và bán thuӝc ÿӏa trѭӟc ÿây nhѭ các nhà nѭӟc ÿӝc lұp mӟi ӣ Châu Á và Trung Ĉông và sau ÿó ӣ Châu Phi, ÿã ÿѭӧc kèm theo bҵng tình cҧm dân tӝc mҥnh mӁ
So vӟi các nѭӟc phát triӇn, các nѭӟc ÿang phát triӇn này có tӕc ÿӝ tăng trѭӣng kinh tӃ cӵc kǤ thҩp
và tәng sҧn phҭm quӕc gia trên ÿҫu ngѭӡi, tӹ lӋ sinh và tӹ lӋ tӱ vong cao, kiӃn thӭc giáo dөc trung bình thҩp và cѫ sӣ hҥ tҫng rҩt lҥc hұu Hӑ tұp trung chӫ yӃu vӅ sҧn xuҩt và xuҩt khҭu các hàng hóa quan trӑng và nhұp khҭu hҫu hӃt các hàng hóa sҧn xuҩt cӫa hӑ Vì vұy, vҩn ÿӅ trӑng tâm ÿӕi vӟi
mӛi chѭѫng trình nghӏ sӵ quӕc gia cӫa chính phӫ các nѭӟc ÿang phát triӇn ÿӇ phát triӇn nӅn kinh tӃ
mӝt cách ÿӝc lұp là ÿҥt ÿѭӧc ÿà kinh tӃ nhanh chóng và giҧm nghèo ÿói
Mһc dù có sӵ thӓa thuұn rӝng rãi vӅ chҭn ÿoán giӳa các nhóm các nhà kinh tӃ hӑc theo chӫ nghƭa
cҩu trúc, ÿã có sӵ bҩt ÿӗng ÿӕi vӟi các chính sách cө thӇ ÿӇ thӵc hiӋn ÿӇ thoát ra khӓi cái bүy và bҳt ÿҫu mӝt vòng tuҫn hoàn thuұn lӧi
Rosenstein Rodan dѭӡng nhѭ chӍ ra rҵng Big Push (chѭѫng trình ÿҫu tѭ lӟn và ÿѭӧc phӕi hӧp cӫa
chính phӫ) là giҧi pháp Nurkse (1953) cNJng nhұn thҩy nhӳng trӣ ngҥi chính ÿӇ phát triӇn trong thӏ
trѭӡng hҽp và ÿӅ xuҩt rҵng chӍ có các khoҧn ÿҫu tѭ mӟi ÿѭӧc công nhұn ÿӗng thӡi mӟi có thӇ tҥo ra nhu cҫu cҫn thiӃt Trong lý thuyӃt "tăng trѭӣng cân bҵng" cӫa mình, ông nhұn ra rҵng viӋc thiӃu vӕn làm kiӅm chӃ sӵ phát triӇn, ÿѭӧc hiӇu nhѭ là sӵ mӣ rӝng thӏ trѭӡng và gia tăng trong sҧn xuҩt
Nhӳng ngѭӡi khác nhѭ Hirschman ÿӅ nghӏ rҵng vӕn ÿӅ không phҧi là thiӃu vӕn mà là thiӃu năng
lӵc cӫa doanh nghiӋp, sӵ phҧn ánh các yӃu tӕ mang tính tә chӭc Hӑ ÿӅ nghӏ rҵng "phѭѫng pháp
tăng trѭӣng không cân bҵng" trong ÿó các khoҧn ÿҫu tѭ sӁ không ÿѭӧc trҧi ÿӅu tҥi các nӅn kinh tӃ nghèo mà tұp trung vào các dӵ án ÿã chӑn trong các ngành kinh tӃ then chӕt có sӵ liên kӃt mҥnh mӁ
giӳa lҥc hұu và tiên tiӃn Nói tóm lҥi, nhiӅu chính phӫ cӫa các nѭӟc ÿang phát triӇn coi tăng trѭӣng kinh tӃ là trách nhiӋm trӵc tiӃp và hàng ÿҫu cӫa hӑ Cuӕi cùng, nhiӅu tә chӭc ÿa phѭѫng có thӃ lӵc,
nhѭ Ngân hàng ThӃ giӟi thông qua tѭ duy chӫ nghƭa cҩu trúc trong cách tiӃp cұn cӫa hӑ vӟi sӵ phát triӇn kinh tӃ
Tuy nhiên trong nhiӅu trѭӡng hӧp, các kӃt quҧ ÿáng thҩt vӑng Thay vì các mӭc thu nhұp cùng ÿә
vӅ cho các nѭӟc phát triӇn, mӭc thu nhұp cӫa các nѭӟc ÿang phát triӇn trì trӋ hoһc thұm chí xҩu ÿi
và khoҧng cách thu thұp vӟi các nѭӟc phát triӇn mӣ rӝng Tҥi nhiӅu nѭӟc ÿang phát triӇn, can thiӋp
cӫa chính phӫ có dӵ ÿӏnh cNJng không thành công Ĉây là các trѭӡng hӧp cӫa các nѭӟc Châu Mӻ La Tinh, Châu Phi và Nam Á vào thұp kӹ 60 và 70 cӫa thӃ kӹ 20 khi sӵ thay thӃ nhұp khҭu và bҧo vӋ
là các ÿһc tính cҫn thiӃt cӫa chiӃn lѭӧc phát triӇn
Trang 9ĈӇ thӵc hiӋn các chiӃn lѭӧc này, các chính phӫ cӫa các nѭӟc ÿang phát triӇn phҧi bҧo
vӋ các doanh nghiӋp phi hӳu hiӋu cӫa các ngành ÿѭӧc ѭu tiên cӫa hӑ Tuy nhiên, vì các chính phӫ
thѭӡng có khҧ năng thu thuӃ bӏ hҥn chӃ, sӵ bҧo vӋ trên quy mô rӝng và các trӧ cҩp không thӇ duy trì
bҵng các nguӗn tài chính hҥn chӃ Chính phӫ phҧi nhӡ ÿӃn các biӋn pháp hành chính, cҩp cho các doanh nghiӋp phi hӳu hiӋu trong các ngành ÿѭӧc ѭu tiên sӵ ÿӝc quyӅn thӏ trѭӡng, lãi suҩt thҩp, nӝi
tӋ có giá trӏ cao và giá kiӇm soát ÿӕi vӟi nguyên liӋu thô - ÿӇ giҧm phí tәn ÿҫu tѭ và hoҥt ÿӝng cӫa các doanh nghiӋp phi hӳu hiӋu Sӵ can thiӋp nhѭ vұy gây ra tình trҥng thiӃu phә biӃn quӻ, ngoҥi hӕi
và nguyên liӋu thô Các chính phӫ phҧi phân bә trӵc tiӃp các nguӗn lӵc cho các doanh nghiӋp này thông qua kênh hành chính, bao gӗm lұp kӃ hoҥch quӕc gia tҥi các nѭӟc xã hӝi chӫ nghƭa và phân
phӕi xӃp hҥng tín dөng, ÿҫu tѭ và cҩp phép nhұp cҧnh vào các nѭӟc ÿang phát triӇn phi xã hӝi chӫ nghƭa (Lin 2009a; Lin and Li 2009). 13
Bҵng cách ngăn chһn các ngành công nghiӋp không bӅn vӳng khӓi cҥnh tranh nhұp khҭu, các nѭӟc ÿang phát triӇn cNJng áp các loҥi phí tәn khác nhau vào các nӅn kinh tӃ cӫa hӑ ViӋc bҧo vӋ thѭӡng
dүn ÿӃn: (i) sӵ tăng giá nhұp khҭu cӫa và các hàng hóa thay thӃ nhұp khҭu tѭѫng ÿӕi so vӟi giá thӃ
giӟi và sӵ biӃn dҥng trong các ѭu ÿãi, thúc ÿҭy nӅn kinh tӃ ÿӇ tiêu thө hӛn hӧp sai trái cӫa hàng hóa
tӯ quan ÿiӇm hiӋu quҧ kinh tӃ; (ii) phân mҧng thӏ trѭӡng, nhѭ nӅn kinh tӃ sҧn xuҩt ra quá nhiӅu hàng hóa quy mô nhӓ, mӝt lҫn nӳa dүn ÿӃn sӵ tәn thҩt vӅ hiӋu quҧ kinh tӃ; (iii) nó làm giҧm sӵ canh tranh vӟi công ty nѭӟc ngoài và khuyӃn khích sӭc mҥnh ÿӝc quyӅn cӫa các công ty trong nѭӟc
mà chӫ sӣ hӳu có quan hӋ tӕt vӅ chính trӏ; và (iv) nó tҥo ra các cѫ hӝi cho thuê và tham nhNJng, trong ÿó nêu ra ÿҫu vào và chi phí giao dӏch (Krueger 1974)14
ϭϮ Có các hӑc thuyӃt ÿáng trӑng hӗ trӧ chiӃn lѭӧc dành ѭu tiên cho ngành công nghiӋp vӕn-hàng hóa, nhѭ là mô hình phát triӇn kinh tӃ ÿѭӧc tҥo ra bӣi nhà thӕng kê Ҩn Ĉӝ, Parsanta Chandra Mahalanobis năm 1953, ÿã trӣ thành căn cӭ cho kӃ hoҥch 5 năm lҫn thӭ hai cӫa Ҩn Ĉӝ (Bhagwati and Chakravarty, 1969) và luұn án cӫa Amartya Sen tҥi Ĉҥi hӑc Cambridge, ÿѭӧc phát hành thành sách sau ÿó (1960)
ϭϯ Có các giҧ thuyӃt lӵa chӑn cho các can thiӋp cӫa chính phӫ và sӵ bóp méo trong các nѭӟc ÿang phát triӇn, ÿһc biӋt là
ӣ các nѭӟc Châu Mӻ La Tinh Trong các mô hình cӫa Olson (1982), Acemoglu et al (2001, 2002, 2005), Grossman và Helpman (1996 and 2001) và Engerman và Sokoloff (1997), hӑ lұp luұn rҵng sӵ can thiӋp cӫa chính phӫ và các bóp méo vӅ tә chӭc tӯ viӋc giành ÿѭӧc cӫa chính phӫ bҵng quyӅn lӵc Các mô hình cӫa hӑ có thӇ giҧi thích mӝt cách hӧp lý
m ӝt sӕ can thiӋp và sӵ bóp méo có thӇ thҩy ÿѭӧc nhѭ hҥn ngҥch nhұp khҭu, trӧ cҩp thuӃ, các quy ÿӏnh nhұp cҧnh Tuy nhiên, các hӑc thuyӃt cӫa hӑ không thӇ giҧi thích sӵ tӗn tҥi cӫa các can thiӋp và bóp méo quan trӑng khác—ví dө sӵ thâm nhұp cӫa các doanh nghiӋp nhà nѭӟc tҥi các nѭӟc ÿang phát triӇn, ÿӕi vӟi lӧi ích cӫa nhӳng ngѭӡi có quyӅn lӵc và
vì hҫu hҫu sӵ biӃn dҥn ÿӇ bҧo vӋ các ngành công nghiӋp ÿѭӧc áp dөng vào thұp kӹ 40 và 50 cӫa thӃ kӹ 20 khi hҫu hӃt
nh ӳng ngѭӡi có quyӅn lӵc là giai cҩp ÿӏa chӍ Tuy nhiên, khi chính phӫ giӟi thiӋu mӝt bóp méo, các nhóm lӧi ích sӁ ÿѭӧc tҥo ra nӃu bóp méo ÿó nhҵm mөc ÿích cao quý Lұp luұn vӅ lӧi ích có thӇ thích hӧp ÿӇ giҧi thích sӵ khó khăn ÿӇ loҥi bӓ sӵ bóp méo
ϭϰ XemKrugman (1993) ÿӇ giҧi thích chung các vҩn ÿӅ này.
Trang 10hӝi chӫ nghƭa nhӳng năm 1980 ÿã gây ra thӱ thách lӟn cho mhӳng nӅn kinh tӃ thuӝc thuyӃt kinh tӃ Keynes ÿang phә biӃn lúc ÿó
Vӟi nӛ lӵc giҧm thiӇu tӹ lӋ lҥm phát cao trong bӕi cҧnh thӯa thãi nhân lӵc, chính phӫ Mӻ ÿã thҳt
chһt chính sách tài chính và tiӅn tӋ năm 1969-mӝt ÿӝng thái chính sách phù hӧp vӟi sӵ khôn ngoan
cӫa thuyӃt kinh tӃ Keynes thông thѭӡng ĈiӅu này ÿã dүn tӟi sӵ gia tăng mҥnh mӁ cӫa nҥn thҩt nghiӋp nhѭng lҥm phát gҫn nhѭ không giҧm Trҧi nghiӋm ÿó làm cho lý thuyӃt kǤ vӑng trong các
nӅn kinh tӃ vƭ mô trӣ nên hӧp lý, chӭng tӓ rҵng trong các nӅn kinh tӃ thӏ trѭӡng, nhӳng giai ÿoҥn
lҥm phát kéo dài ÿѭa ÿӃn lҥm phát kǤ vӑng cao hѫn dӵa trên chính sách tiӅn lѭѫng và các khoҧn thanh toán cӕ ÿӏnh khác theo hӧp ÿӗng
Trong bӕi cҧnh sӵ gia tăng liên tiӃp cӫa lѭѫng danh nghƭa, chính sách tiӅn tӋ và tài khóa phҫn lӟn
hҥn chӃ ҧnh hѭӣng ÿӃn sҧn lѭӧng và nҥn thҩt nghiӋp, và có chút ҧnh hѭӣng tӟi lҥm phát Lý thuyӃt
kǤ vӑng hӧp lý ÿã bác lҥi cѫ sӣ lý thuyӃt dӵa trên thuyӃt cҩu trúc vӅ vai trò cӫa nhà nѭӟc trong áp
dөng chính sách tài khóa và chính sách tiӅn tӋ cho quá trình phát triӇn kinh tӃ
Cuӝc khӫng hoҧng Châu Mӻ La tinh nә ra vào năm 1982 khi các thӏ trѭӡng tài chính quӕc tӃ nhұn
ra rҵng sӵ sөp ÿә cӫa hӋ thӕng Bretton Woods ÿã ÿҭy mӝt sӕ quӕc gia có năng lӵc tiӃp cұn vӕn
nѭӟc ngoài hҥn chӃ vào hoàn cҧnh mà hӑ không thӇ chi trҧ vӕn vay Cuӝc khӫng hoҧng càng bӏ tӗn ÿӑng bӣi nhӳng cú sӕc tӯ bên ngoài liên quan ÿӃn nӝi tӕ làm lung lay Mexico và mӝt vài nӅn kinh
tӃ Mӻ La tinh khác, tình trҥng này càng nһng nӅ do tӹ lӋ nӧ chѭa trҧ thӵc tӃ cӫa thӃ giӟi (Cardoso
và Helwege năm 1995) ĈiӅu này ÿã thúc ÿҭy các tә chӭc cho vay ÿa phѭѫng và ngân hàng ÿa
phѭѫng-ÿһc biӋt là Mӻ-kêu gӑi mӝt loҥt các cuӝc cҧi cách toàn diӋn cӫa các nӅn kinh tӃ Mӻ La tinh
và chӫ trѭѫng mӝt tұp hӧp các chính sách thӏ trѭӡng tӵ do tiӃp theo sau nhӳng tiêu chuҭn cӫa các
nӅn kinh tӃ vƭ mô kǤ vӑng hӧp lý sau ÿó ÿѭӧc biӃt ÿӃn là Washington Consensus (Williamson năm 1990)
Cuӕi cùng, sӵ sөp ÿә cӫa các nӅn kinh tӃ xã hӝi chӫ nghƭa trong nӱa cuӕi thұp niên 1980 ÿã khiӃn Francis Fukuyama công bӕ "ÿoҥn cuӕi cӫa Lӏch sӱ", dѭӡng nhѭ ÿã ÿánh dҩu sӵ chiӃn thҳng hoàn toàn cӫa các nӅn kinh tӃ thӏ trѭӡng tӵ do so vӟi lý thuyӃt ÿӅ xѭӟng cӫa sӵ can thiӋp cӫa nhà nѭӟc theo thuyӃt cҩu trúc và hӋ thӕng kinh tӃ quy hoҥch tұp trung
Hҫu hӃt các nӅn kinh tӃ theo xu hѭӟng chӫ ÿҥo giҧi nghƭa cho thӡi ÿiӇm mà can thiӋp cӫa chính phӫ vào nӅn kinh tӃ ÿã chҳc chҳn thҩt bҥi bӣi vì sӵ sai lӋch hiӇn nhiên trong viӋc phân bә các nguӗn lӵc, cung cҩp, và giá cҧ, và sӵ thiӃu sót cӫa mӝt tұp hӧp khuyӃn khích phát triӇn cho tác nhân kinh tӃ Chúng giҧi thích cho sӵ sөp ÿә kinh tӃ ӣ Ĉông và Trung Âu và Liên Xô cNJ trѭӟc ÿây, và sӵ ÿình trӋ
và khӫng hoҧng thѭӡng xuyên ӣ Châu Mӻ La tinh và các nѭӟc ÿang phát triӇn khác nhѭ minh
chӭng rҵng nhà nѭӟc không nên cӕ gҳng ÿóng vai trò hàng ÿҫu trong viӋc khӣi xѭӟng công cuӝc công nghiӋp hóa
Nhӳng quan ÿiӇm này kích thích ham muӕn thành công cӫa viӋc tiӃp cұn thӏ trѭӡng tӵ do và tѭ duy phát triӇn tұp trung theo lý thuyӃt Washington Consensus
Mһc dù Washington Consensus ban ÿҫu ÿѭӧc trình bày nhѭ là mӝt bҧn tóm tҳt cӫa nhӳng gì hҫu hӃt
mӑi ngѭӡi tҥi Washington tin rҵng châu Mӻ La tinh (không phҧi tҩt cҧ các nѭӟc) nên ÿѭӧc thӵc
hiӋn nhѭ năm 1989 (không phҧi tҩt cҧ mӑi thӡi ÿiӇm)", lý thuyӃt này ÿã nhanh chóng có giá trӏ nhѭ
là "mӝt tұp hӧp các chính sách tân tӵ do mà các tә chӭc tài chính quӕc tӃ ÿã áp dөng trong các nѭӟc
Trang 11không may rӫi ro và ÿҭy các nѭӟc này ÿӃn khӫng hoҧng và cҧnh nghèo khә thiӃu thӕn" (Williamson 2002) Nó ÿã thúc ÿҭy quá trình tӵ do hóa kinh tӃ, tѭ nhân hóa và viӋc thӵc hiӋn các chѭѫng trình bình әn nghiêm khҳc ThӃ giӟi ÿã tranh luұn khá nhiӅu vӅ kӃt quҧ cӫa các chính sách này trong tiӃn trình tăng trѭӣng và tҥo viӋc làm (Easterly, Loayza và Montiel năm 1996; Easterly năm 2001)
Vào cuӕi thұp niên 1980 và song song vӟi sӵ thҧi hӗi cӫa thuyӃt cҩu trúc và sӵ thӏnh hành cӫa tiӃp
cұn lý thuyӃt thӏ trѭӡng tӵ do, cӝng ÿӗng nghiên cӭu kinh tӃ phát triӇn ÿã chӭng kiӃn sӵ chҩm dӭt
cӫa kӹ nguyên bӏ chi phӕi bӣi sӵ suy thoái xuyên quӕc gia, nhҵm cӕ gҳng xác ÿӏnh yӃu tӕ quyӃt ÿӏnh tăng trѭӣng ViӋc tiӃp cұn ÿó tұp trung vào sӵ ÿӝc lұp và hiӋu ӭng biên hҥn cӫa vô sӕ yӃu tӕ quyӃt ÿӏnh tăng trѭӣng ĈiӅu này dүn ÿӃn sӵ tuyӃn tính hóa cӫa các mô hình lǤ thuyӃt phӭc hӧp Tuy nhiên, quan ÿiӇm chung vүn là các yӃu tӕ quyӃt ÿӏnh tăng trѭӣng tѭѫng tác lүn nhau ĈӇ thành công, phҧi thӵc hiӋn mӝt sӕ cҧi cách chính sách cùng vӟi các cҧi cách khác Nhұn thӭc chung là các quy ÿӏnh chính sách bҳt buӝc xuҩt phát tӯ nhӳng sӵ thoái lui nhѭ vұy không cho ÿѭӧc các kӃt quҧ
hӳu hình
Mӝt viӉn cҧnh khác vӅ các tính chҩt không tuyӃn tính là tiӃp cұn Growth Diagnostics hay Decision Tree do Hausmann, Rodrik, Velasco (2005) ÿӅ xuҩt ĈӅ xuҩt này công nhұn vai trò trung tâm cӫa sӵ thay ÿәi cҩu trúc trong phát triӇn kinh tӃ và biӋn luұn rҵng có các hҥn chӃ ràng buӝc cho sӵ phát triӇn cӫa mӝt ÿҩt nѭӟc ĈiӅu này ngө ý là không thӇ chӍ ra qui ÿӏnh bҳt buӝc trong mӝt lƭnh vӵc chính cӫa chính sách ÿang ngăn cҧn sӵ tăng trѭӣng thұm chí nӃu các cuӝc cҧi cách trong các lƭnh
vӵc có khҧ thi ÿi chăng nӳa Các tác giҧ lý thuyӃt này gӧi ý rҵng các hҥn chӃ bҳt buӝc có thӇ thay ÿәi theo thӡi gian và qua các quӕc gia Có thӇ kӃt luұn rҵng sӵ xác ÿӏnh hҥn chӃ bҳt buӝc, do ÿó, có
vӏ trí chӫ ÿҥo trong thӵc tӃ Khung lý thuyӃt này nêu bұt sӵ bҩt lӵc cӫa chính phӫ trong viӋc cҧi cách mӑi thӭ và gây áp lӵc cho nhu cҫu ѭu tiên các cuӝc cҧi cách mà chúng nên ÿѭӧc thӵc hiӋn thông qua thông tin biӇu lӝ bӣi giá cҧ vô hình
Sӵ phân kǤ trong viӋc thӵc hiӋn tăng trѭӣng giӳa các quӕc gia phát triӇn và ÿang phát triӇn bҩt chҩp
nhӳng dӵ ÿoán cӫa lý thuyӃt kinh tӃ chӫ ÿҥo vӅ sӵ hӝi tө, ÿã gây ra rҩt nhiӅu tranh cãi Mӝt sӕ
ngѭӡi kӃt luұn rҵng các qui ÿӏnh chính sách và/hoһc các kǤ vӑng vӅ hiӋu quҧ cӫa chúng ÿã sai
Ngѭӡi khác qua quan sát cho rҵng các nhà nghiên cӭu tăng trѭӣng chú ý rҩt ít ÿӃn tính ÿӗng nhҩt (các ÿһc ÿiӇm ÿһc biӋt cӫa mӛi quӕc gia) Gӧi ý vӅ phân phӕi xuyên quӕc gia có thӇ theo ÿa phѭѫng
thӭc (cùng vӟi sӵ tӗn tҥi cӫa "các câu lҥc bӝ hӝi tө") ÿã không giҧi quyӃt cuӝc tranh cãi vӅ nhӳng
phѭѫng hѭӟng nào cҫn thiӃt cho nghiên cӭu tăng trѭӣng Thay vào ÿó, nhiӅu thҳc mҳc cѫ bҧn ÿã ÿѭӧc bàn thҧo lҥi trong chѭѫng trình nghӏ sӵ: Có phҧi các chuyên gia kinh tӃ phát triӇn ÿang tìm
kiӃm sai ÿӏa ÿiӇm trong cuӝc ÿiӅu tra các yӃu tӕ quyӃt ÿӏnh tăng trѭӣng hay không? Có nên tұp trung vào các tә chӭc [k͇t qu̫ ÿӏnh chӃ], thay thӃ hoһc bә sung thêm vào chính sách hay không?
Và, giҧ ÿӏnh rҵng chúng không gây hҥi cho các yӃu tӕ khác, làm thӃ nào kӃt quҧ ÿӏnh chӃ có thӇ
tăng trѭӣng?
Nhӳng câu hӓi không có câu trҧ lӡi này ÿã ÿѭӧc bàn luұn trên bàn nghӏ sӵ trong mӝt thӡi gian dài
Bҳt ÿҫu tӯ thұp niên 1980, nhiӅu chuyên gia kinh tӃ phát triӇn cӕ gҳng hiӇu rõ hѫn vӅ nguyên nhân
cӫa các mӕi liên hӋ, và các kênh truyӅn tҧi ÿa dҥng thông qua nhӳng chính sách, thay ÿәi ÿӏnh chӃ
hoһc tài trӧ nѭӟc ngoài ҧnh hѭӣng ÿӃn tăng trѭӣng
Ĉó cNJng là nhân tӕ cѫ bҧn cho sӵ tұp trung nhiӅu hѫn vào nghiên cӭu tăng trѭӣng vӅ các vҩn ÿӅ ӭng xӱ vi mô trong cҩp ÿӝ gia ÿình và doanh nghiӋp, vӟi hai mөc tiêu: (i) cho phép sӵ ÿӗng nhҩt
Trang 12trong nӅn kinh tӃ (xuyên quӕc gia hoһc nӝi bӝ quӕc gia), và (ii) ÿiӅu tra xem các qui ÿӏnh cѭӥng chӃ
tăng trѭӣng ҧnh hѭӣng thӃ nào ÿӃn cҩp ÿӝ vi mô
Tình trҥng thҩt vӑng và vӥ mӝng ÿang gia ÿang vӟi hiӋu lӵc viӋn trӧ cNJng ÿã dүn ÿӃn cuӝc ÿiӅu tra ÿánh giá ҧnh hѭӣng khác nhau cӫa các dӵ án và chѭѫng trình phát triӇn ĈiӅu này sӁ làm gia tăng
khҧ năng tiӃp cұn phát triӇn mӟi do các chuyên gia kinh tӃ tҥi Phòng thí nghiӋm MIT Poverty Lab tiên phong vӟi mөc tiêu "giҧm nghèo bҵng cách ÿҧm bҧo chính sách dӵa trên cѫ sӣ khoa hӑc" thông qua viӋc sӱ dөng các thӱ nghiӋm lâm sàng ngүu nhiên ÿӕi chӭng (RCT) hoһc các thí nghiӋm xã hӝi
Mһc dù RCT là các công cө hӳu hiӋu ÿӇ hiӇu rõ hiӋu lӵc cӫa các dӵ án vi mô ÿһc biӋt, nhѭng chúng
thѭӡng không bҳt ÿҫu tӯ mӝt nhân xét có tính chiӃn lѭӧc rõ ràng vӅ phѭѫng pháp cө thӇ phù hӧp
vӟi nhӳng lӛ hәng kiӃn thӭc cӫa vҩn ÿӅ ѭu tiên cao nhҩt (Ravallion 2009a) Tҩt cҧ nghiên cӭu cNJng
thѭӡng xuyên tìm kiӃm các chӫ ÿӅ "ÿã ÿѭӧc ÿӅ xuҩt rõ ràng" Các kӃt quҧ tích cӵc cho hoҥch ÿӏnh chính sách luôn là các sҧn phҭm nghiên cӭu thѭa thӟt so vӟi mөc tiêu ngay tӯ ÿҫu cӫa nghiên cӭu Các nghiên cӭu thӵc nghiӋm vi mô gҫn ÿây có thӇ thӵc sӵ làm sáng tӓ mӝt sӕ vҩn ÿӅ quan trӑng
nhѭ tác ÿӝng cӫa môi trѭӡng ÿҫu tѭ ÿӃn quá trình thӵc hiӋn cӫa doanh nghiӋp (World Bank 2005a)
hoһc hành vi cӫa hӝ gia ÿình vӅ năng suҩt (Rosenzweig và Wolpin 1985) Nhѭng, "có mӝt nguy cѫ
phҫn lӟn các nghiên cӭu ngày nay trong kinh tӃ phát triӇn dѭӡng nhѭ là quá ít tұp trung và/hoһc cӫa
tәng hӧp quá ít ÿӇ góp phҫn nhiӅu trong cuӝc chiӃn chӕng ÿói nghèo và ÿӇ tҥo ÿiӅu kiӋn chuyӇn ÿәi
cѫ cҩu và tăng trѭӣng bӅn vӳng." (Ravallion 2009b)
Mһc dù các biên niên sӱ cӫa sӵ phát triӇn kinh tӃ trong nӱa thӃ kӹ qua-thѭӡng bӏ coi là mӝt trong
nhӳng sӵ thҩt vӑng, cNJng có mӝt vài câu chuyӋn thành công xӭng ÿáng mӝt sӵ chú ý gҫn hѫn Sӵ
tѭѫng phҧn vӅ chiӃn lѭӧc kinh tӃ và viӋc thӵc hiӋn chiӃn lѭӧc giӳa các quӕc gia châu Á - cҧ hai trong thұp niên 1950 ÿӃn thұp niên 1970 và trong thӡi gian chuyӇn tiӃp cӫa năm 1980 và 1990 - ÿã ÿѭӧc hҩp dүn ÿӕi vӟi các chuyên gia kinh tӃ Mӝt mһt, các nѭӟc ӣ Mӻ Latinh, châu Phi, Ĉông Âu
và châu Á, nhӳng quӕc gia ÿi theo lý thuyӃt chӫ nghƭa cҩu trúc hiӋn hành trong viӋc xây dӵng chính sách cӫa riêng hӑ, thѭӡng không thӇ thay ÿәi cѫ cҩu kinh tӃ và không thӇ thu hҽp khoҧng cách giӳa
hӑ và các nѭӟc công nghiӋp Chính sách thay thӃ nhұp khҭu ÿѭӧc dӵ ÿӏnh ÿӇ thúc ÿҭy công nghiӋp hóa bҵng cách bҧo vӋ sҧn xuҩt trong nѭӟc tӯ các ÿӕi thӫ cҥnh tranh cӫa hàng nhұp khҭu ÿã trӣ thành nguyên nhân cӫa thuӃ cao, hҥn ngҥch hoһc hҥn chӃ thѭѫng mҥi nѭӟc ngoài, và sӵ biӃn dҥng, tìm kiӃm cho thuê và thiӃu hiӋu quҧ kinh tӃ
Mһt khác, nӅn kinh tӃ mӟi công nghiӋp hóa, nhѭ Nhұt Bҧn và bӕn con rӗng Ĉông Á (Hàn Quӕc, Singapore, Ĉài Loan, Hӗng Kông), ÿã thông qua chiӃn lѭӧc ÿӏnh hѭӟng xuҩt khҭu, thay vì mӝt chiӃn lѭӧc thay thӃ nhұp khҭu Bҳt ÿҫu tӯ mӝt nӅn tҧng nông nghiӋp thҩp, hӑ ÿã có thӇ nhanh chóng leo lên các bұc thang công nghiӋp và ÿҥt ÿѭӧc hӝi tө ÿӕi vӟi cѫ cҩu và mӭc thu nhұp cӫa các nѭӟc công nghiӋp tiên tiӃn cӫa nhӳng năm 1980 Tѭѫng tӵ nhѭ vұy, tӯ mӝt cái nhìn hѭӟng nӝi, nӅn kinh
tӃ ÿѭӧc ÿiӅu hành bӣi nhà nѭӟc, nhѭ Trung Quӕc, ViӋt Nam, và Mauritius ÿã ÿҥt ÿѭӧc sӵ tăng
trѭӣng nhanh và bӅn vӳng, thông qua viӋc thích ӭng dҫn dҫn vӟi quá trình chuyӇn ÿәi sang nӅn kinh tӃ thӏ trѭӡng trong nhӳng năm 1980 và 1990, thay vì "nhӳng liӋu pháp sӕc "," quy ÿӏnh trong
thӏ trѭӡng tӵ do theo khung Washington Consensus và tiӃp theo là nѭӟc ÿang phát triӇn ӣ Ĉông Âu, Liên Xô cNJ, và nhiӅu nѭӟc khác ÿang phát triӇn Trong tҩt cҧ các trѭӡng hӧp thành công, thӏ trѭӡng
là mӝt cѫ chӃ cѫ bҧn ÿӇ phân bә nguӗn lӵc nhѭ dӵ báo bӣi laissez faire, các lý thuyӃt dӵ ÿoán hӧp
lý, và Washington Consensus (Ĉӗng thuұn Washington) Tuy nhiên, nhà nѭӟc cNJng ÿóng mӝt vai trò tích cӵc trong viӋc phát triӇn và quá trình chuyӇn ÿәi nhѭ các lý thuyӃt Keynes và cách tiӃp cұn
chӫ nghƭa cҩu trúc ÿӕi vӟi phát triӇn ÿã ÿѭӧc hình thành
Trang 133 PH ѬѪNG PHÁP TIӂP CҰN TÂN CӘ ĈIӆN TӞI CҨU TRÚC VÀ SӴ THAY ĈӘI
Ĉã tӟi lúc chúng ta phҧi xem xét lҥi tình trҥng kinh tӃ hӑc phát triӇn, ÿúc kӃt tӯ nhӳng kinh nghiӋm quá khӭ và các kiӃn thӭc trѭӟc ÿây ÿӇ ÿѭa ra tѭ duy mӟi và mӝt cѫ cҩu mӟi Ĉúc kӃt các bài hӑc tӯ kinh nghiӋm trong quá khӭ và tӯ các hӑc thuyӃt kinh tӃ, phҫn này trình bày nhӳng nguyên tҳc chính
cӫa mӝt kinh tӃ hӑc cҩu trúc mӟi, ÿó là cách tiӃp cұn tân cә ÿiӇn tӟi các cҩu trúc và ÿӝng lӵc hӑc
cӫa chúng trong quá trình phát triӇn kinh tӃ.15
A Các nguyên t ҳc chӫ yӃu và khung khái niӋm cѫ bҧn
ĈiӇm khӣi ÿҫu cho viӋc phân tích phát triӇn kinh tӃ là các nguӗn vӕn cung cҩp cho mӝt nӅn kinh tӃ Các nguӗn vӕn ÿѭӧc cung cҩp vào bҩt cӭ thӡi ÿiӇm cө thӇ và có thӇ thay ÿәi theo thӡi gian Theo suy nghƭ truyӅn thӕng cӫa kinh tӃ hӑc cә ÿiӇn, các nhà kinh tӃ hӑc có xu hѭӟng nghƭ rҵng các nguӗn
vӕn cung cҩp cho mӝt ÿҩt nѭӟc cө thӇ chӍ bao gӗm ÿҩt ÿai (hay tài nguyên thiên nhiên), lao ÿӝng và
vӕn (cҧ vұt chҩt cҧ con ngѭӡi) Ĉây là nhӳng nguӗn vӕn nhân tӕ trên thӵc tӃ các doanh nghiӋp cӫa
mӝt nӅn kinh tӃ có thӇ sӱ dөng cho sҧn xuҩt. 9
VӅ mһt khái niӋm, viӋc bә sung cѫ sӣ hҥ tҫng làm mӝt bӝ phұn nӳa cӫa các nguӗn vӕn cung cҩp cho mӝt nӅn kinh tӃ là rҩt hӳu ích.10
Cѫ sӣ hҥ tҫng bao gӗm cѫ sӣ hҥ tҫng cӭng (hay vұt thӇ) và cѫ
sӣ hҥ tҫng mӅm (hay phi vұt thӇ) Các ví dө vӅ cѫ sӣ hҥ tҫng cӭng là ÿѭӡng cao tӕc, cҧng, sân bay,
hӋ thӕng viӉn thông, lѭӟi ÿiӋn và các tiӋn ích công cӝng khác Cѫ sӣ hҥ tҫng mӅm bao gӗm các thӇ
chӃ, quy ÿӏnh, tѭ bҧn xã hӝi, các quy hoҥch kinh tӃ-xã hӝi khác Cѫ sӣ hҥ tҫng rҩt ÿóng vai trò vô cùng quan trӑng ÿӕi vӟi sӵ sӕng còn cӫa các doanh nghiӋp trong nѭӟc: nó ҧnh hѭӣng ÿӃn chi phí giao dӏch cӫa mӛi doanh nghiӋp và biên suҩt hoàn vӕn ÿҫu tѭ Phҫn lӟn cѫ sӣ hҥ tҫng cӭng và gҫn
nhѭ tҩt cҧ các cѫ sӣ hҥ tҫng mӅm ÿѭӧc cung cҩp tӯ bên ngoài các doanh nghiӋp và không thӇ ÿѭӧc ÿѭa vào quyӃt ÿӏnh sҧn xuҩt cӫa các doanh nghiӋp này Thұt ngүu nhiên, Adam Smith ÿã bàn ÿӃn cҧ các nguӗn vӕn nhân tӕ và các nguӗn vӕn cѫ sӣ hҥ tҫng (công trình công cӝng và các thӇ chӃ trong
Tұp V cuӕn S th͓nh v˱ͫng cͯa Các qu͙c gia cӫa mình) Tuy nhiên vai trò cӫa cѫ sӣ hҥ tҫng
ϭϱ Tôi sӁ giӟi thiӋu nhӳng ÿóng góp ÿҫu tiӅn cӫa các nhà kinh tӃ kӃt cҩu nhѭ Prebisch (1950) và Furtado (1964, 1970)
và ÿóng góp gҫn ÿây cӫa các nhà kinh tӃ kӃt cҩu nhѭ Taylor (1983, 1991, 2004) và Justman và Ben Gurion (1991) là các nhà kinh tӃ kӃt cҩu cNJ Hӑ tin rҵng cách tiӃp cұn tân cә ÿiӇn ÿӇ phân tích kinh tӃ không áp dөng cho các nѭӟc ÿang phát triӇn, kӃt cҩu không linh hoҥt do có sӵ phân phӕi cӫa quyӅn lӵc chính trӏ, hoһc giá cҧ bӏ tác ÿӝng bӣi sӵ ÿӝc quyӅn, phҧn ӭng ngoan cӕ cӫa lao ÿӝng ÿӕi vӟi các tín hiӋu giá cҧ, hoһc sӵ bҩt vұn ÿӝng cӫa các yӃu tӕ Kinh tӃ hӑc kӃt cҩu giҧ ÿӏnh sӵ khác biӋt vӅ kӃt cҩu giӳa các nѭӟc phát triӇn và các nѭӟc ÿang phát triӇn là do sӵ khác biӋt trong các cѫ cҩu ngu ӗn vӕn cӫa hӑ Tuy nhiên, mӝt nѭӟc ÿang phát triӇn có thӇ thay ÿәi kӃt cҩu công nghiӋp và kinh tӃ cӫa nó bҵng cách thay ÿәi cѫ cҩu nguӗn vӕn cӫa nó Xem thêm phҫn 4
9 Trong phân tích quá trình phát triӇn năng ÿӝng lâu dài, cҫn bҳt ÿҫu tӯ mӝt tham sӕ nhҩt ÿӏnh, cѫ bҧn, và có thӇ thay ÿәi NӃu tham sӕ này là không ÿѭӧc cho vào mӝt thӡi ÿiӇm cө thӇ, nó không thӇ ÿóng vai trò nhѭ là mӝt ÿiӇm khӣi ÿҫu cho vi Ӌc phân tích, nӃu nó không phҧi là cѫ bҧn, các kӃt quҧ phân tích sӁ trӣ nên tҫm thѭӡng, và nӃu nó không có thӇ thay ÿәi, phân tích sӁ không cung cҩp kiӃn thӭc hӳu ích tҥo ÿiӅu kiӋn cho nhӳng thay ÿәi nӅn kinh tӃ ÿang mong muӕn Nguӗn vӕn nhân tӕ có cҧ ba ÿһc ÿiӇm này Tәng nguӗn vӕn nhân tӕ trong mӝt nӅn kinh tӃ quyӃt ÿӏnh tәng ngân sách cӫa nӅn kinh tӃ ӣ mӝt thӡi ÿiӇm nhҩt ÿӏnh và và cѫ cҩu cӫa nó xác ÿӏnh giá nhân tӕ liên quan cӫa nӅn kinh tӃ vào mӝt thӡi ÿiӇm nhҩt ÿӏnh Tәng ngân sách và giá cҧ liên quan là hai trong sӕ các tham sӕ quan trӑng nhҩt trong phân tích kinh
tӃ Các nguӗn vӕn nhân tӕ và cѫ cҩu nguӗn vӕn nhân tӕ cӫa mӝt nӅn kinh tӃ có thӇ ÿѭӧc thay ÿәi thông qua sӵ tăng trѭӣng dân sӕ và sӵ tích lNJy vӕn cӫa nӅn kinh tӃ
10 Sӵ khác biӋt giӳa các yӃu tӕ sҧn xuҩt và cѫ sӣ hҥ tҫng là cung và cҫu cӫa các yӃu tӕ sҧn xuҩt ÿѭӧc xác ÿӏnh riêng lҿ
b ӣi các hӝ gia ÿình và các công ty, trong khi cѫ sӣ hҥ tҫng ÿѭӧc cung cҩp bӣi cӝng ÿӗng hoһc các chính phӫ ӣ dҥng không th Ӈ ÿѭӧc ÿѭa vào các quyӃt ÿӏnh cӫa tӯng hӝ gia ÿình hay công ty vì chúng yêu cҫu các hành ÿӝng tәng hӧp
Trang 14hoһc tài nguyên (phҫn lӟn là nông nghiӋp sinh tӗn, chăn nuôi, thӫy sҧn và khai thác mӓ) và thѭӡng
dӵa vào các kӻ thuұt truyӅn thӕng, chín muӗi, và cho ra các sҧn phҭm “chín muӗi”, có thӇ sӱ dөng lâu dài Ngoҥi trӯ khai thác mӓ và các ÿӗn ÿiӅn trӗng trӑt, viӋc sҧn xuҩt cӫa hӑ có quy mô kinh tӃ
hҥn hҽp Quy mô doanh nghiӋp thѭӡng khá nhӓ, vӟi các giao dӏch thӏ trѭӡng thѭӡng ӣ dҥng không chính thӭc, chӍ giӟi hҥn ӣ các thӏ trѭӡng nӝi ÿӏa vӟi nhӳng khách hàng quen thuӝc Cѫ sӣ hҥ tҫng
cӭng và mӅm cҫn thiӃt ÿӇ ÿiӅu kiӋn thuұn lӧi loҥi hình sҧn xuҩt ÿó và các giao dӏch thӏ trѭӡng còn
hҥn chӃ và tѭѫng ÿӕi ÿѫn giҧn, thô sѫ Ӣ các nѭӟc ÿang phát triӇn, khi mà lao ÿӝng thô sѫ và tài nguyên thì dӗi dào nhѭng vӕn vұt chҩt và vӕn con ngѭӡi thì khan hiӃm thì chӍ nhӳng ngành sӱ dөng nhiӅu lao ÿӝng và tài nguyên là có lӧi thӃ cҥnh tranh ӣ các thӏ trѭӡng mӣ và cҥnh tranh ((Heckscher
và Ohlin năm 1991; Lin 2003)
Ӣ thái cӵc khác cӫa phát triӇn, các nѭӟc thu nhұp cao có mӝt cѫ cҩu nguӗn vӕn hoàn toàn khác Bӣi
vì hӑ là các nѭӟc công nghiӋp hóa, yӃu tӕ tѭѫng ÿӕi dӗi dào các nguӗn vӕn cӫa hӑ thѭӡng là vӕn, không phҧi tài nguyên thiên nhiên hay lao ÿӝng Hӑ thѭӡng có lӧi thӃ cҥnh tranh ӣ các ngành dùng nhiӅu vӕn vӟi các nӅn kinh tӃ có quy mô sҧn xuҩt Hӑ thѭӡng có lӧi thӃ so sánh trong ngành công nghiӋp sӱ dөng nhiӅu vӕn ÿѭӧc giҧm bӟt các chi phí sҧn xuҩt Lҩy cѫ sӣ là công nghӋ toàn cҫu và
sӵ tiên phong vӅ công nghiӋp, các nӅn kinh tӃ này dӵa trên sӵ phá hoҥi mang tính sáng tҥo hoһc phát minh công nghӋ và sҧn phҭm mӟi ÿӇ ÿҥt ÿѭӧc sӵ ÿәi mӟi vӅ công nghӋ và nâng cҩp công nghiӋp (Schumpeter 1942 ; Aghion và Howitt 1992) Các công ty tham gia vào quá trình ÿәi mӟi
cҫn phҧi thӵc hiӋn các hoҥt ÿӝng nghiên cӭu phát triӇn có tính rӫi ro cao nhҵm có ÿѭӧc tri thӭc
phөc vө cӝng ÿӗng và ÿӝc quyӅn có lӧi cho các doanh nghiӋp khác trong nӅn kinh tӃ (Jones và Romer 2009; Rodrik 2004; Harrison và Rodriguez-Clare 2009)
Vì lý do này, các chính phӫ ӣ các nѭӟc phát triӇn trӧ cҩp cho hoҥt ÿӝng Nghiên cӭu & Phát triӇn
cӫa các công ty bҵng cách tài trӧ nghiên cӭu cѫ bҧn ӣ các trѭӡng ÿҥi hӑc, cҩp bҵng sáng chӃ cho phát minh mӟi, và ѭu ÿãi vӅ thuӃ cho hoҥt ÿӝng quӕc phòng và các mua sҳm chính phӫ khác Các
cѫ sӣ hҥ tҫng cӭng và mӅm cҫn thiӃt ӣ nhӳng nѭӟc này vì thӃ có thӇ sӁ rҩt khác vӟi nhӳng gì là cҫn thiӃt ӣ các nѭӟc thu nhұp thҩp Ví dө, nhӳng giҧm bӟt vӅ chi phí sҧn xuҩt phù hӧp cӫa hӑ là các ngân hàng lӟn và các thӏ trѭӡng vӕn phӭc tҥp, có thӇ huy ÿӝng mӝt lѭӧng lӟn vӕn và có khҧ năng
ÿa dҥng hóa rӫi ro Các loҥi cѫ sӣ hҥ tҫng cӭng (ÿiӋn, viӉn thông, ÿѭӡng xá và các cҧng, vv) và cѫ
sӣ hҥ tҫng mӅm (cѫ cҩu luұt và quy ÿӏnh, hӋ thӕng giá trӏ văn hóa, v.v) cҫn thiӃt phҧi tuân theo các nhu cҫu cӫa thӏ trѭӡng quӕc gia và toàn cҫu, nѫi các giao dӏch kinh doanh ÿѭӧc thӵc hiӋn trên phҥm
vi rӝng, lӟn vӅ sӕ lѭӧng và giá trӏ, và không còn ӣ dҥng tùy tiӋn nӳa mà phҧi dӵa trên các hӧp ÿӗng ÿѭӧc soҥn thҧo và thӵc hiӋn mӝt cách chһt chӁ
Ĉӕi vӟi mӝt nѭӟc ÿang phát triӇn có sҧn xuҩt dӵa trên công nghӋ toàn cҫu và tiên phong vӅ công nghiӋp, cҩu trúc nguӗn vӕn nhân tӕ cӫa nó (khá nhiӅu các nhân tӕ) có khuynh hѭӟng quyӃt ÿӏnh các giá nhân tӕ liên quan và cҩu trúc công nghiӋp tӕi ѭu, ÿӃn lѭӧt nó quyӃt ÿӏnh sӵ phân phӕi quy mô
Trang 15mӝt nӅn kinh tӃ bao gӗm hàng hóa khác nhau, mӛi trong sӕ ÿó ÿѭӧc sҧn xuҩt vӟi công nghӋ khác nhau vӅ cѭӡng ÿӝ vӕn Khi vӕn trӣ nên phong phú và do ÿó tѭѫng ÿӕi rҿ hѫn, các sҧn xuҩt tӕi ѭu chuyӇn dӏch sang hàng hóa dùng nhiӅu vӕn Ĉӗng thӡi, hàng hóa dùng nhiӅu sӭc lao ÿӝng dҫn dҫn
bӏ thay thӃ Quá trình này tҥo ra mӝt ÿӝng lӵc hӑc công nghiӋp hình V bҩt tұn-mӝt mô hình phát triӇn kinh tӃ ÿѭӧc gӑi là “ngӛng bay”.13
Ngoài ra, cѫ cҩu tài chính tiӃn hóa tӯ nӝi sinh khi nhu cҫu
vӕn và nhu cҫu tái phân bә rӫi ro trong sҧn xuҩt tăng (Lin, Sun, và Jiang năm 2009) Tѭѫng tӵ nhѭ
vұy, các cѫ cҩu kinh tӃ và xã hӝi khác sӁ thay ÿәi cho phù hӧp
Sҧn xuҩt ÿѭӧc tә chӭc và ÿiӅu hành trong các doanh nghiӋp cҫn phҧi thuê lao ÿӝng, mua ÿҫu vào,
và bán ra bên ngoài ranh giӟi cӫa hӑ Cѫ sӣ hҥ tҫng cӭng nhѭ ÿѭӡng cao tӕc, viӉn thông, các cҧng,
và nguӗn cung cҩp năng lѭӧng sӁ quyӃt ÿӏnh chi phí giao dӏch thu ÿѭӧc các yӃu tӕ ÿҫu vào và ÿҫu
ra bán, cNJng nhѭ phҥm vi và quy mô cӫa thӏ trѭӡng (ÿӃn lѭӧt chúng xác ÿӏnh mӭc ÿӝ phân chia lao ÿӝng trong sҧn xuҩt, nhѭ Smith viӃt năm 1776) Soft kӃt cҩu hҥ tҫng sӁ có mӝt tác ÿӝng tѭѫng tӵ
nhѭ: ÿiӅu chӍnh tài chính, ví dө, sӁ ҧnh hѭӣng ÿӃn sӵ nӟi lӓng vӅ tài chính mà thông qua ÿó mӝt công ty có thӇ tiӃp cұn vӟi nguӗn vӕn bên ngoài, khuôn khә pháp lý sӁ xác ÿӏnh chi phí thҧo và thӵc
hiӋn hӧp ÿӗng; và mҥng lѭӟi xã hӝi sӁ xác ÿӏnh khҧ năng tiӃp cұn thông tin, tài chính và các thӏ
trѭӡng cӫa doanh nghiӋp Vì vұy, các nguӗn vӕn cѫ sӣ hҥ tҫng xác ÿӏnh chi phí giao dӏch cӫa doanh nghiӋp và mӭc ÿӝ tiӃp cұn cӫa nӅn kinh tӃ vӟi biên khҧ năng sҧn xuҩt ӣ bҩt cӭ thӡi ÿiӇm nào Mһc
dù các công ty nói chung có thӇ kiӇm soát mӝt sӕ chi phí sҧn xuҩt cӫa hӑ, nhѭng hӑ khó có thӇ kiӇm soát phҫn lӟn các bӝ phұn chính trong chi phí giao dӏch cӫa mình mà ÿa phҫn ÿѭӧc quyӃt ÿӏnh bӣi
chҩt lѭӧng hҥ tҫng cӭng và mӅm nhà nѭӟc cung cҩp
Kinh tӃ phát triӇn là mӝt quá trình gia tăng bӅn vӳng thu nhұp theo ÿҫu ngѭӡi, ÿòi hӓi không ngӯng
áp dөng công nghӋ mӟi và tӕt hѫn cho các ngành công nghiӋp hiӋn tҥi và nâng cҩp các ngành công nghiӋp hiӋn tài tӯ viӋc sҧn xuҩt dùng nhiӅu lao ÿӝng (nhân công) sang các ngành mӟi dùng nhiӅu
vӕn hѫn – nӃu không, thu nhұp trên ÿҫu ngѭӡi sӁ trì trӋ, nhѭ Solow dӵ ÿoán trong mô hình tăng
trѭӣng tân cә ÿiӇn cӫa mình.14
Bӣi vì ÿó là mӝt quá trình dҫn dҫn tӯ phҥm vi thҩp ÿӃn phҥm vi cao
hѫn, các nѭӟc có thӇ tiӃn tӟi nhiӅu trình ÿӝ tҫm trung.15
Các nѭӟc ÿang phát triӇn có lӧi thӃ ÿi sau
11 Ĉӏnh lý cân bҵng giá yӃu tӕ cân bҵng trong thѭѫng mҥi quӕc tӃ sӁ không giӳ ÿѭӧc trong thӵc tӃ do chi phí vұn chuy Ӈn, chuyên môn, sӵ chênh lӋch trong công nghӋ giӳa các nѭӟc, v.v Vì vұy, trong nӅn kinh tӃ ÿóng cNJng nhѭ trong m ӝt nӅn kinh tӃ mӣ, các giá yӃu tӕ liên quan phҫn lӟn ÿѭӧc xác ÿӏnh bӣi các cѫ cҩu nguӗn vӕn yӃu tӕ cӫa chúng
12 Trong các thӡi kǤ hiӋn ÿҥi, ÿӝng lӵc cho nhӳng thay ÿәi trong các kӃt cҩu và thӇ chӃ chính là sӵ gia tăng vӅ tӹ suҩt lao ÿӝng-ÿҩt (North, 1981)
15
S ӵ di chuyӇn lao ÿӝng qua biên giӟi vүn còn rҩt hҥn chӃ trên thӃ giӟi Vӕn tài chính dӉ vұn ÿӝng hѫn vӕn lao ÿӝng Tuy nhiên, do h ҥn chӃ trong nguӗn vӕn cѫ sӣ hҥ tҫng, sӵ hoàn vӕn cӫa các luӗng vӕn ÿҫu tѭ lӟn cho các ngành công
Trang 16và ÿã có sҹn các ngành công nghiӋp vӟi mӭc ÿӝ cѭӡng ÿӝ vӕn khác nhau dành cho hӑ Ĉӕi vӟi hӑ
ÿӇ nâng cҩp tӯ các ngành sӱ dөng vӕn thҩp lên các ngành sӱ dөng vӕn cao, trѭӟc tiên hӑ cҫn phҧi nâng cҩp các nguӗn vӕn nhân tӕ cӫa mình, ÿiӅu này ÿòi hӓi nguӗn dӵ trӳ vӕn phҧi phát triӇn nhanh
hѫn lӵc lѭӧng lao ÿӝng (xem Ju, Lin và Wang 2009)
Khi mӝt nѭӟc ÿang phát triӇn di chuyӇn lên bұc thang công nghiӋp trong quá trình phát triӇn kinh
tӃ, nó cNJng làm tăng quy mô sҧn xuҩt ĈiӅu này là tính không thӇ chia cҳt cӫa các thiӃt bӏ sҧn xuҩt Quá trình nâng cҩp làm nӅn kinh tӃ cӫa nó tiӃn gҫn vӟi biên giӟi công nghiӋp toàn cҫu hѫn Các công ty trӣ nên lӟn hѫn và cҫn thӏ trѭӡng rӝng hѫn, ÿӃn lѭӧt nó ÿòi hӓi sӵ thay ÿәi tѭѫng ӭng vӅ cѫ
sӣ hҥ tҫng Ví dө, quy mô doanh nghiӋp có ý nghƭa quan trӑng ÿӕi vӟi các quyӃt ÿӏnh cҩp vӕn cӫa
hӑ bӣi vì có nhӳng giҧm bӟt vӅ chi phí sҧn xuҩt ӣ các giao dӏch tài chính Các công ty nhӓ thѭӡng
cҫn ít vӕn hѫn các công ty lӟn và vì vұy ӣ thӃ bҩt lӧi vӅ chi phí giao dӏch trung bình/ÿѫn vӏ vӕn huy ÿӝng Hѫn nӳa, bҵng chӭng thӵc nghiӋm cho thҩy rҵng nhӳng giҧm bӟt vӅ chi phí sҧn xuҩt ӣ các nguӗn vӕn khác nhau là khác nhau: các công ty lӟn ÿѭӧc hѭӣng mӝt sӕ sӵ giҧm bӟt vӅ chi phí sҧn
xuҩt khi vay vӕn tӯ các ngân hàng nhѭng ít hѫn trong trѭӡng hӧp vӕn nhà nѭӟc và vӕn trái phiӃu Các công ty nhӓ thѭӡng thiӃu các văn bҧn tài chính tiêu chuҭn và lӏch sӱ tài chính khiӃn hӑ trӣ nên
mӡ nhҥt hѫn so vӟi các công ty lӟn, và phө thuӝc nhiӅu hѫn sӵ bҩt cân xӭng nghiêm trӑng vӅ thông tin và cҧn trӣ khҧ năng huy ÿӝng vӕn trên các thӏ trѭӡng tài chính
Quá trình ÿәi mӟi ngành cNJng khiӃn cho các doanh nghiӋp phҧi ÿӕi mһt vӟi không ít nhӳng rӫi ro phát sinh Khi các doanh nghiӋp tiӃp cұn gҫn hѫn vӟi ranh giӟi công nghӋ toàn cҫu, hӑ càng gһp nhiӅu khó khăn hѫn trong viӋc tìm kiӃm nhӳng công nghӋ hoàn chӍnh tӯ các nѭӟc tiên tiӃn Chính
vì thӃ hӑ càng phҧi tӵ thân phát minh và cho ra ÿӡi các sҧn phҭm mӟi Ĉӕi vӟi các nhà ÿҫu tѭ bҩt
chҩp rӫi ro hoҥt ÿӝng trong mӝt mӝi trѭӡng kinh tӃ vƭ mô nhҩt ÿӏnh, rӫi ro ÿһc thù mà mӝt doanh nghiӋp phҧi ÿӕi mһt bao gӗm ba thành tӕ dӵa trên các nguӗn rӫi ro: ÿәi mӟi công nghӋ, ÿәi mӟi sҧn
phҭm và năng lӵc quҧn lý Trong giai ÿoҥn ÿҫu cӫa quá trình phát triӇn, các doanh nghiӋp thѭӡng
có xu hѭӟng sӱ dөng các công nghӋ hoàn chӍnh ÿӇ cho ra các sҧn phҭm hoàn thiӋn phөc vө các thӏ
trѭӡng ÿã phát triӇn ÿҫy ÿӫ Trong giai ÿoҥn này, nguӗn rӫi ro chính ÿӕi vӟi các nhà tài trӧ tài chính chính là năng lӵc quҧn lý cӫa các chӫ doanh nghiӋp – ngѭӡi ÿiӅu hành Ӣ giai ÿoҥn phát triӇn cao
hѫn, các doanh nghiӋp thѭӡng phát minh ra các công nghӋ mӟi phөc vө viӋc sҧn xuҩt ra các sҧn
phҭm mӟi ÿӇ hѭӟng tӟi các thӏ trѭӡng mӟi Cùng vӟi năng lӵc quҧn lý, các doanh nghiӋp này cNJng
phҧi ÿӕi mһt vӟi các rӫi ro ÿӃn tӯ mӭc ÿӝ hoàn thiӋn cӫa công nghӋ và thӏ trѭӡng Chính vì vұy,
mһc dù quá trình ÿәi mӟi công nghӋ, ÿәi mӟi sҧn phҭm và năng lӵc quҧn lý ÿҫu góp phҫn vào các
mӭc ÿӝ rӫi ro liên quan ÿӃn các doanh nghiӋp, nhѭng tҫm quan trӑng tѭѫng ӭng cӫa các quá trình này cNJng biӃn thiên mҥnh mӁ tӯ ngành này sang ngành khác cNJng nhѭ tӯ giai ÿoҥn phát triӅn kinh
tӃ này sang giai ÿoҥn phát triӅn kinh tӃ khác ĈiӅu này cNJng ÿóng vai trò quan trӑng ÿӕi vӟi tính
hiӋu quҧ cӫa các cѫ chӃ tài chính khác nhau trong viӋc giҧm thiӅu tính bҩt ÿӕi xúng thông tin và chi
sҿ rӫi ro (Lin, Sun, Jiang 2009)
Cùng vӟi nhӳng thay ÿәi trong quy mô doanh nghiӋp, lƭnh vӵc thӏ trѭӡng và ÿһc tính rӫi ro trong quá trình ÿәi mӟi cҩu trúc ngành nghӅ, các yêu cҫu ÿӕ vӟi dӏch cө hҥ tҫng , cҧ phҫn cӭng lүn phҫn
mӅm cNJng thay ÿәi theo NӃu cѫ sӣ hҥ tҫng không ÿѭӧc cҧi thiӋn mӝt cách ÿӗng thӡi, thì quá trình ÿәi mӟi ӣ nhiӅu ngành nghӅ cNJng có thӇ phҧi ÿӕi mһt vӟi tính không hiӋu quҧ, mӝt hiӋn tѭӧng ÿã ÿѭӧc Leibenstein (1957) ÿӅ cұp
Trang 17Do cҩu trúc ngành nghӅ trong mӝt nӅn kinh tӃ tҥi mӝt thӡi ÿiӇm nhҩt ÿӏnh thѭӡng phát sinh trong
nӝi tҥi cӫa mӭc ÿӝ sҹn có tѭѫng ӭng cӫa nguӗn lao ÿӝng, nguӗn vӕn và nguӗn tài nguyên tҥi thӡi ÿiӇm ÿó, nên tӕc ÿӝ cӫa quá trình ÿәi mӟi ngành nghӅ cNJng nhѭ phát triӇn phө thuӝc vào tӕc ÿӝ cҧi thiӋn năng lӵc cNJng nhѭ viӋc nâng cao cѫ sӣ hҥng tҫng tѭѫng ӭng theo yêu cҫu Tҥi tӯng giai ÿoҥn phát triӇn cө thӇ, cҩu trúc sҧn xuҩt cNJng sӁ có sӵ khác biӋt, cNJng nhѭ các yӃu tӕ tài chính, pháp lý và các cѫ sӣ hҥ tҫng khác Cùng vӟi quá trình tích lNJy vӕn và tăng trѭӣng dân sӕ, mӭc ÿӝ sҹn có nhân
tӕ cӫa nӅn kinh tӃ cNJng thay ÿәi theo, thúc ÿҭy hҥ tҫng ngành nghӅ tách rӡi các mӭc ÿӝ tӕi ѭu do các mӭc ÿӝ ban ÿҫu quy ÿӏnh Sӵ thay ÿәi này ÿòi hӓi phҧi có các dӏch vө hҥ tҫng nhҵm tăng cѭӡng
sҧn xuҩt và quҧn lý thӏ trѭӡng cNJng nhѭ cho phép nӅn kinh tӃ tiӃp cұp ranh giӟi sҧn xuҩt Nhҵm duy trì mӭc ÿӝ tӕi ѭu, cҩu trúc ngành nghӅ cNJng nhѭ cѫ sӣ hҥ tҫng cNJng cҫn phҧi ÿѭӧc ÿәi mӟi
Khi các doanh nghiӋp lӵa chӑn ÿӇ tham gia các ngành nghӅ cNJng nhѭ tiӃp thu công nghӋ phù hӧp
vӟi các lӧi thӃ so sánh xác ÿӏnh bӣi mӭc ÿӝ sҹn có nhân tӕ ÿҩt nѭӟc, nӅn kinh tӃ sӁ mang tính cҥnh tranh cao nhҩt23
Khi các ngành mang tính cҥnh tranh và các doanh nghiӋp phát triӇn, hӑ sӁ chiӃm ÿѭӧc thӏ phҫn lӟn hѫn và tҥo ra thһng dѭ lӟn nhҩt có thӇ kinh tӃ trong các hình thӭc lӧi nhuұn và
tiӅn lѭѫng Thһng dѭ ÿѭӧc tái ÿҫu tѭ vì thӃ sӁ thu ÿѭӧc lӧi nhuұn cao nhҩt có thӇ, bӣi vì cѫ cҩu ngành sӁ là tӕi ѭu ÿӕi vӟi cѫ cҩu tài trӧ Theo thӡi gian, chiӃn lѭӧc này cho phép nӅn kinh tӃ ÿӇ tích
lNJy vӕn vұt chҩt và nhân lӵc, nâng cҩp cѫ cҩu tài trӧ yӃu tӕ cNJng nhѭ cѫ cҩu ngành và làm cho doanh nghiӋp trong nѭӟc có cҥnh tranh hѫn theo thӡi gian vӅ vӕn và các sҧn phҭm kӻ năng chuyên sâu24
ĈӇ các doanh nghiӋp có thӇ tӵ tham gia vào các ngành và chӑn công nghӋ phù hӧp vӟi lӧi thӃ so sánh cӫa nӅn kinh tӃ, hӋ thӕng giá cҧ phҧi phҧn ánh sӵ khan hiӃm tѭѫng ÿӕi cӫa các yӃu tӕ trong các khoҧn tài trӧ cӫa ÿҩt nѭӟc ĈiӅu này chӍ xҧy ra trong mӝt nӅn kinh tӃ có thӏ trѭӡng mang tính
cҥnh tranh (Lin 2009a; Lin và Chang 2009) Vì vұy, thӏ trѭӡng cҥnh tranh phҧi là cѫ chӃ cѫ bҧn cӫa
nӅn kinh tӃ ÿӇ phân bә nguӗn lӵc ӣ tӯng giai ÿoҥn phát triӇn Phѭѫng pháp ti͇p c̵n lͫi th͇ so sánh
ÿó trong quá trình phát triӇn kinh tӃ có thӇ bӏ chұm và gһp bҩt lӧi ӣ các nѭӟc phҧi ÿӕi mһt vӟi
nhӳng thách thӭc cӫa nҥn ÿói nghèo Trong thӵc tӃ, ÿó là cách nhanh nhҩt ÿӇ tích lNJy vӕn và nâng
cҩp cѫ cҩu các khoҧn tài trӧ cNJng nhѭ cҧi thiӋn cѫ cҩu ngành có thӇ ÿѭӧc ÿҭy mҧnh bӣi sӵ sҹn có
cӫa công nghӋ và các ngành nghӅ ÿã ÿѭӧc phát triӇn bӣi và tҥi nhiӅu quӕc gia tiên tiӃn Tҥi mӛi giai
Ϯϯ Porter (1990) thӵc hiӋn thuұt ngӳ "lӧi thӃ cҥnh tranh" phә biӃn Theo ông, mӝt quӕc gia sӁ có lӧi thӃ cҥnh tranh trong
n Ӆn kinh tӃ toàn cҫu nӃu các ngành công nghiӋp trong cҧ nѭӟc thӵc hiӋn ÿҫy ÿӫ bӕn ÿiӅu kiӋn sau: 1, ngành công nghiӋp cӫa hӑ sӁ tăng cѭӡng sӱ dөng các yӃu tӕ sҧn xuҩt tѭѫng ÿӕi rҿ tiӅn và dѭ thӯa; 2, sҧn phҭm cӫa hӑ có thӏ trѭӡng nӝi ÿӏa lӟn ; 3, tӯng ngành công nghiӋp tҥo thành mӝt cөm, và 4, thӏ trѭӡng trong nѭӟc cho ngành công nghiӋp có tính
c ҥnh tranh ĈiӅu kiӋn ÿҫu tiên có hiӋu lӵc có nghƭa là các ngành công nghiӋp nên là lӧi thӃ so sánh cӫa nӅn kinh tӃ ÿѭӧc xác ÿӏnh bҵng tiӅn yӇm trӧ cӫa các quӕc gia Các ÿiӅu kiӋn thӭ ba và thӭ tѭ sӁ ÿѭӧc giӳ lҥi chӍ khi các ngành công nghiӋp phù hӧp vӟi lӧi thӃ cҥnh tranh cӫa quӕc gia Vì vұy, trong bӕn ÿiӅu kiӋn có thӇ ÿѭӧc giҧm ÿӃn hai ÿiӅu kiӋn ÿӝc lұp: lӧi thӃ so sánh và quy mô thӏ trѭӡng trong nѭӟc Trong sӕ ÿó hai ÿiӅu kiӋn ÿӝc lұp, các lӧi thӃ so sánh là quan trӑng nhҩt bӣi vì nӃu mӝt ngành công nghiӋp tѭѫng ӭng vӟi lӧi thӃ so sánh cӫa ÿҩt nѭӟc, cӫa sҧn phҭm công nghiӋp sӁ có mӝt
th ӏ trѭӡng toàn cҫu Ĉó là lý do tҥi sao nhiӅu quӕc gia giàu nhҩt cӫa thӃ giӟi là rҩt nhӓ bé (Lin và Ren 2007)
Ϯϰ Có ÿӅ xuҩt rҵng các nѭӟc cҫn phҧi chuyên môn hóa các ngành phù hӧp vӟi lӧi thӃ so sánh cӫa quӕc gia tҥi mӛi giai ÿoҥn phát triӇn giӕng nhѭ mӝt trong mӝt quӕc gia cҫn phҧi có thӏ trѭӡng tӵ do, và cҥnh tranh Nó cung cҩp mӝt khung
lý thuyӃt ÿӇ tә chӭc mӝt nӅn kinh tӃ hiӋu quҧ Trong thӵc tӃ sӁ không có quӕc gia có thӏ trѭӡng tӵ do, cҥnh tranh hoàn hҧo trong thӃ giӟi thӵc, không có quӕc gia có lӧi thӃ so sánh cӫa mìn hoàn hҧo, ÿһc biӋt thӵc tӃ là nó thay ÿәi theo thӡi gianvàthay ÿәi thuӝc ngành công nghiӋp không phҧi là tӭc thӡi Chúng ta biӃt rҵng mӝt ÿӝ lӋch quá xa tӯ thӏ trѭӡng tӵ
do có thӇ làm giҧm hiӋu quҧ kinh tӃ Tѭѫng tӵ, mӝt ÿӝ lӋch lӟn tӯ lӧi thӃ so sánh cӫa mӝt quӕc gia có khҧ năng tҥo ra
bi Ӄn dҥng, làm giҧm tӕc ÿӝ tăng trѭӣng, tăng sӵ mҩt әn ÿӏnh vƭ mô, và làm xҩu ÿi sӵ phân phӕi thu nhұp Ĉӕi vӟi kiӇm tra th ӵc nghiӋm vӅ tác ÿӝng cӫa ÿӝ lӋch tӯ lӧi thӃ so sánh, xem Lin (2009a).
Trang 18ÿoҥn phát triӇn, các doanh nghiӋp tai các nѭӟc ÿang phát triӇn có thӇ có ÿѭӧc nhӳng công nghӋ (và tham gia vào các ngành nghӅ) thích hӧp cho cѫ cҩu tài trӧ cӫa hӑ, thay vì phҧi lҫn mò con ÿѭӡng ÿi (Krugman 1979; Gerschenkron 1962) Khҧ năng sӱ dөng công nghӋ có sҹn và tham gia vào các ngành nghӅ hiӋn có là nhӳng gì ÿã cho phép mӝt sӕ các nӅn kinh tӃ Ĉông Á vӯa ÿѭӧc công nghiӋp hóa duy trì tӕc ÿӝ tăng trѭӣng GDP hàng năm ӣ mӭc 8 % và thұm chí là 10%
Khi mӝt quӕc gia bѭӟc lên các bұc thang công nghiӋp và công nghӋ, nhiӅu thay ÿәi khác cNJng sӁ
diӉn ra: công nghӋ ÿѭӧc sӱ dөng bӣi các doanh nghiӋp trӣ nên tinh vi hѫn, yêu cҫu vӕn cNJng nhѭ
lƭnh vӵc sҧn xuҩt và quy mô cӫa thӏ trѭӡng tăng Giao dӏch Thӏ trѭӡng ngày càng diӉn ra rӝng rãi Quá trình nâng cҩp ngành nghӅ và công nghӋ linh hoҥt và thông suӕt vì thӃ ÿòi hӓi phҧi cҧi tiӃn ÿӗng thӡi trong các cѫ sӣ giáo dөc, tài chính, pháp lý, cѫ sӣ hҥ tҫng cӭng ÿӇ các doanh nghiӋp trong ngành công nghiӋp vӯa ÿѭӧc nâng cҩp có thӇ sҧn xuҩt ÿӫ sӕ lѭӧng tiӃp cұn các quy mô nӅn kinh tӃ
và trӣ thành nhà sҧn xuҩt có chi phí thҩp nhҩt (Harrison và Rodriguez-Clare 2009) Rõ ràng, tӯng doanh nghiӋp không thӇ nӝi ÿӏa hóa tҩt cҧ nhӳng thay ÿәi chi phí này mӝt các hiӋu quҧ, cNJng nhѭ không thӇ ÿiӅu phӕi giӳa nhiӅu doanh nghiӋp tӵ phát ÿӇ ÿáp ӭng nhӳng thách thӭc mӟi Thay ÿәi trong cѫ sӣ hҥ tҫng ÿòi hӓi phҧi có hành ÿӝng tұp thӇ hoһc ít nhҩt là giӳa các nhà cung cҩp các dӏch
vө cѫ sӣ hҥ tҫng và các doanh nghiӋp công nghiӋp Vì lý do này, chính phӫ hoһc phҧi tӵ mình tiӃp
cұn các thay ÿәi ÿó hoһc phӕi hӧp chúng mӝt cách chӫ ÿӝng.25
Vӟi sӵ nâng cҩp trong tài trӧ và cѫ cҩu ngành nghӅ, cѫ sӣ hҥ tҫng phҧi ÿѭӧc cҧi thiӋn song song cho
nӅn kinh tӃ ÿӇ ÿҥt ÿѭӧc hiӋu quҧ Ĉây không phҧi là mӝt quá trình dӉ dàng ÿӇ thiӃt kӃ và thӵc hiӋn Chính phӫ các nѭӟc thѭӡng không ÿóng vai trò trong viӋc cung cҩp, phӕi hӧp, và cҧi thiӋn cѫ sӣ hҥ
tҫng Trong tình huӕng nhѭ vұy, cѫ sӣ hҥ tҫng trӣ thành mӝt nút thҳt quan trӑng ÿӇ phát triӇn kinh
tӃ Trong thӵc tӃ, tăng trѭӣng kinh tӃ có xu hѭӟng hoàn thiӋn viӋc sҳp ÿһt thӇ chӃ hiӋn tҥi, vì nó tҥo
ra sӵ thay ÿәi liên tөc trong các nhu cҫu ÿӕi các dӏch vө thӇ chӃ Các dӏch vө chӃ ÿѭӧc quyӃt ÿӏnh
bӣi bҧn chҩt hàng hóa công cӝng Thay ÿәi trong các thӃ chӃ ÿòi hӓi phҧi có hành ÿӝng tұp thӇ vӕn
thѭӡng không thành công do lҥc vào các vҩn ÿӅ không có ngѭӡi kiӇm soát (Lin 1989) Do ÿó, các chính phӫ cҫn ÿóng vai trò chӫ ÿӝng trong quá trình phát triӇn kinh tӃ ÿӇ kӏp thӡi tҥo ÿiӅu kiӋn cҧi thiӋn cѫ sӣ hҥ tҫng cӭng và mӅm ÿӇ ÿáp ӭng nhu cҫu thay ÿәi phát sinh tӯ viӋc nâng cҩp công nghiӋp
B Chi Ӄn lѭӧc Thoát khӓi tình trҥng biӃn dҥng
Trong viӋc vҥch ra các chӭc năng cӫa mӝt nhà nѭӟc tҥo ÿiӅu kiӋn, ÿiӅu quan trӑng là phҧi nhҩn
mҥnh rҵng các chính phӫ ӣ các nѭӟc ÿang phát triӇn có thӇ làm quá ít hoһc quá nhiӅu trong viӋc can thiӋp cӫa hӑ và cuӕi cùng tҥo ra biӃn dҥng nhiӅu hѫn và không hiӋu quҧ - ÿây là trѭӡng hӧp xuҩt
hiӋn ngay cҧ trong khu vӵc Ĉông Á (Noland và Pack 2003) Trong quá trình thҧo luұn vӅ vai trò
cӫa nhà nѭӟc, ÿiӅu quyӃt ÿӏnh là phҧi tұp trung vào không chӍ vào viӋc làm thӃ nào ÿӇ thiӃt kӃ các
Ϯϱ Lѭu ý rҵng ÿây là ý kiӃn khác bҳt nguӗn tӯ vai trò phӕi hӧp thѭӡng ÿѭӧc ÿӅ xuҩt trong quá khӭ ÿӕi vӟi chính phӫ các
n ѭӟc ÿang phát triӇn Ĉó là "thúc ÿҭy lӟn" nhҩn mҥnh ý tѭӣng rҵng nӃu sӭc sӕng cӫa mӛi doanh nghiӋp tiӅm năng phө thuӝc vào ÿҫu vào tӯ mӝt doanh nghiӋp khác chѭa hӅ tӗn tҥi, thì không mӝt doanh nghiӋp nào trong sӕ ÿó có thӇ xuҩt hiӋn Trong trѭӡng hӧp ÿó, chính phӫ vӅ mһt lý thuyӃt có thӇ chuyӇn nӅn kinh tӃ ÿӃn mӝt trҥng thái cân bҵng vӟi phúc lӧi cao hѫn vӟi mӝt nӛ lӵc thúc ÿҭy lӟn dүn ÿӃn sӵ xuҩt hiӋn ÿӗng thӡi cӫa các doanh nghiӋp thѭӧng nguӗn và hҥ ngu ӗn (Xem Rosenstein-Rodan, 1961; Murphy, Shleifer và Vishny, 1989) Nhѭng các ÿiӅu kiӋn toàn cҫu ÿang thay ÿәi
ÿã làm cho quan ÿiӇm thúc ÿҭy truyӅn thӕng ít hҩp dүn ViӋc giҧm chi phí vұn tҧi và thông tin trong các thұp niên gҫn ÿây ÿã dүn tӟi sӵ xuҩt hiӋn mҥng lѭӟi sҧn xuҩt toàn cҫu tҥi nhiӅu quӕc gia bao gӗm cҧ phát triӇn và ÿang phát triӇn, chӍ
s ҧn xuҩt mӝt sӕ bӝ phұn nhҩt ÿӏnh cӫa sҧn phҭm cuӕi cùng theo lӧi thӃ cҥnh tranh cӫa tӯng quӕc gia.
Trang 19
chính sách ÿӇ tҥo ÿiӅu kiӋn nâng cҩp công nghiӋp, mà còn làm thӃ nào ÿӇ thoát ra tӯ tình trҥng biӃn
dҥng sҹn có
Các chính phӫ tҥi các nѭӟc thѭӡng thông qua và thӵc hiӋn chính sách phҧn ánh tѭ tѭӣng thӕng trӏ
xã hӝi bӣi vì nhӳng chính sách ÿó là kӃt quҧ cӫa sӵ phát triӇn chính trӏ, hoһc phә biӃn xu hѭӟng trí
tuӋ (Lin 2009a) Sau Cách mҥng Công nghiӋp hӗi thӃ kӹ thӭ mѭӡi tám, ngành công nghiӋp nһng là
xѭѫng sӕng cӫa các ngành năng lѭӧng công nghiӋp hóa ӣ phѭѫng Tây Trung Quӕc, chҷng hҥn, ÿã
bӏ ÿánh bҥi nhiӅu lҫn và ÿã trӣ thành nѭӟc nӱa thuӝc ÿӏa, vӟi tӯng bӝ phұn cӫa lãnh thә cӫa mình
rѫi vào Anh, Nhұt Bҧn và Nga Vì thӃ nó ÿѭӧc hiӇu rҵng vì sao Mao Trҥch Ĉông tuyên bӕ vào năm
1945 rҵng "không có cѫ sӣ cӫa ngành công nghiӋp nһng ӣ Trung Quӕc, có thӇ không có quӕc phòng
vӳng chҳc, không có hҥnh phúc cho nhân dân, không có sӵ thӏnh vѭӧng và sӭc mҥnh cho ÿҩt nѭӟc."
Các quan ÿiӇm tѭѫng tӵ cNJng ÿѭӧc thӇ hiӋn ӣ nhiӅu nѫi khác trong các nѭӟc ÿang phát triӇn sau
ThӃ chiӃn II Năm 1946, nhà lãnh ÿҥo Ҩn Ĉӝ Jawaharlal Nehru nói: "Không có quӕc gia có thӇ ÿӝc
lұp ÿѭӧc vӅ mһt chính trӏ và kinh tӃ, thұm chí trong khuôn khә quӕc tӃ phө thuӝc lүn nhau, trӯ khi
quӕc gia ÿó ÿѭӧc công nghiӋp hóa cao và ÿã phát triӇn các nguӗn tài nguyên năng lѭӧng tӕi ÿa." Trong nhӳng năm 1950 và 1960, dòng suy nghƭ tѭѫng tӵ ÿã tiӃp sӭc cho nӛ lӵc tìm kiӃm tӵ do ӣ Châu Phi tiӇu Sahara, Trung Ĉông, và châu Mӻ Latinh (xem Frankel 1953; Prebisch 1959; Furtado 1970; Monga 2006) Không giӕng nhѭ các nѭӟc công nghiӋp hóa, các nѭӟc ÿang phát triӇn có tӹ lӋ nghèo lӟn, tӹ sinh và tӱ vong cao, kӃt quҧ giáo dөc trung bình thҩp và cѫ sӣ hҥ tҫng rҩt ít Hѫn nӳa, các nѭӟc này lҥi quá tұp trung vào sҧn xuҩt và xuҩt khҭu hàng hóa sѫ cҩp và nhұp khҭu hҫu hӃt các hàng hóa do chính mình sҧn xuҩt Vì vұy, ÿây sӁ là trung tâm cӫa các chính sách ÿӇ phát triӇn nӅn kinh tӃ quӕc gia nhҵm ÿҥt ÿѭӧc tӕc ÿӝ cҩt cánh nӅn kinh tӃ nhanh chóng và xóa bӓ ÿói nghèo Tăng
trѭӣng kinh tӃ thông qua phát triӇn các ngành nghӅ tұp trung vӕn tiên tiӃn (cѫ sӣ cӫa sӭc mҥnh quân
sӵ) ÿѭӧc nhiӅu nhà lãnh ÿҥo nhұn ÿӏnh là con ÿѭӡng chӫ yӃu ÿӇ ÿҥt ÿѭӧc mөc tiêu ÿó Trong thӵc
tӃ, các nѭӟc ӣ Tây Âu thѭӡng theo ÿuәi cùng mӝt mөc tiêu trong thӃ kӹ XIX tѭѫng phҧn giӳa vӟi
mҥnh công nghiӋp cӫa Vѭѫng quӕc Anh tăng cao và tình trҥng lҥc hұu cӫa riêng cӫa các nӅn kinh tӃ
vӟi chӫ yӃu là ngành nông nghiӋp (Gerschenkron 1962)26
Các hành ÿӝng cӫa chính phӫ trong viӋc quҧn lý chính sách kinh tӃ có thӇ dүn ÿӃn thҩt bҥi khi ÿѭӧc ÿһt dѭӟi ҧnh hѭӣng cӫa tѭ duy phát triӇn chi phӕi và / hoһc chính trӏ nhóm lӧi ích Ĉôi khi hӑ thҩt
bҥi vì chính phӫ thӵc hiӋn quá ít so vӟi thӵc tӃ cҫn phҧi ÿҥt ÿѭӧc, và không cung cҩp mӭc hӛ trӧ
cҫn thiӃt ÿӇ duy trì sӵ tiӃn bӝ theo hѭӟng công nghiӋp Ĉó là trѭӡng hӧp ӣ Mӻ Latinh, nѫi các quӕc gia cung cҩp phө cҩp tӕi ѭu cѫ sӣ hҥ tҫng khó khăn sau cuӝc khӫng hoҧng nӧ (Calderon và Serven 2004) Ĉây cNJng là trѭӡng hӧp khi có quá ít hӛ trӧ công ÿѭӧc cung cҩp ÿӇ nâng cҩp công nghiӋp, thu thұp và chia sҿ thông tin, hoһc xúc tiӃn dӵ án kinh doanh mӟi vӟi các công ty nѭӟc ngoài
Chính phӫ cNJng có thӇ thҩt bҥi vì hӑ tұp trung vào mөc tiêu quá nhiӅu tham vӑng ÿӇ nâng cҩp công nghiӋp, hoһc không thӇ xác ÿӏnh nhӳng gì là tӕt nhҩt cho nӅn kinh tӃ tҥi mӝt thӡi ÿiӇm nhҩt ÿӏnh
Mӝt ví dө nәi bұt là chiӃn lѭӧc thay thӃ nhұp khҭu, thӵc hiӋn bӣi hҫu hӃt các nѭӟc ÿang phát triӇn sau ThӃ chiӃn II Trong giai ÿoҥn ÿҫu cӫa, nó cho phép phát triӇn ngành công nghiӋp nhҽ tұp trung nhiӅu lao ÿӝng và ÿҥt ÿѭӧc thành công ÿáng kӇ (Ranis và Mahmood 1992) Tuy nhiên, ӣ giai ÿoҥn
Ϯϲ Nhѭ ÿã nhҩn mҥnh trѭӟc ÿó, sӵ khác nhau là khoҧng cách giӳa Tây Âu và Vѭѫng quӕc Anh ÿã thu hҽp vào thӃ kӹ XIX, so vӟi khoҧng cách giӳa các quӕc gia ÿang phát triӇn và cѭӡng quӕc công nghiӋp tiên tiӃn trong thӃ kӹ XX Trong khi chi Ӄn lѭӧc ÿѭӧc chҩp nhұn ӣ các quӕc gia ÿang phát triӇn sau giai ÿoҥn thӃ chiӃn thӭ 2 xuҩt hiӋn gҫn nhѭ giӕng vӟi Tây Âu vào th Ӈ kӹ XIX, các kӃt quҧ là hoàn toàn khác biӋt
