TÌNH HÌNH HUY ĐỘNG VÀ CHO VAY VỐN CỦA NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN TỈNH QUẢNG BÌNH
Trang 1Lời nói đầu
Việt Nam là một nớc đi lên từ nền Nông nghiệp, những năm trở lại đây ViệtNam đã bắt tay vào việc chuyển đổi nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp sangnền kinh tế thị trờng theo định hớng XHCN Tuy nh``iên, tăng trởng kinh tế cònthấp, sản xuất nông nghiệp vẫn còn là sản xuất nhỏ, chuyển dịch cơ cấu kinh tếkhu vực nông thôn còn chậm, trình độ dân trí thấp do đó việc ứng dụng côngnghệ khoa học vào sản xuất còn hạn chế, công nghiệp chế biến các ngành nghề
đặc biệt là các ngành nghề truyển thống cha đợc phát triển, số lao động trongnông nghiệp còn d thừa nhiều, đặc biệt là ở các vùng sâu vùng xa Sở dĩ có sựhạn chế trên chủ yếu là do ngời dân không có vốn để đầu t vào sản xuất
Trớc tình hình đó, Đảng và Nhà nớc ta đã từng bớc tăng cờng đầu t nông nghiệp
và phát triển nông thôn , xây dựng phát triển cơ sở hạ tầng ở nông thôn nhằm
đáp ứng kịp thời nhu cầu về vốn cho cho nghề nghiệp nông thôn Bên cạnh đóphát triển khoa học kỹ thuật hiện đại để tiến tới phát triển nền kinh tế sản xuấthàng hoá
Với đờng lối đổi mới của Đại Hội Đảng lần thứ 6, Nông nghiệp đợc xác định làmặt trận hàng đầu, tiếp tục đổi mới quản lý kinh tế nhằm giải phóng lực lọngsản xuất ở nông thôn, chuyển nền kinh tế tự cung tự cấp sang sản xuất hàng hoátheo cơ chế thị trờng có sự điều tiết của Nhà nớc và để phát triển nông nghiệpnông thôn theo hớng công nghiệp hoá hiện đại hoá, trong điều kiện hiện nay thìvấn đề huy động vốn và cho vay vốn có hiệu quả cho khu vực nông thôn có ý rấtnghĩa quan trọng Để đáp ứng đợc điều này thì một tổ chức tín dụng có thể cungcấp vốn cho ngời nông thôn không thể thiếu đó là Ngân hàng Nông nghiệp vàphát triển nông thôn
Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn phải đặt ra câu hỏi rằng phảilàm thế nào để huy động đợc những đồng vốn để đáp ứng kịp thời nhu cầu chonhững ngời thiếu vốn để họ có đợc những cơ hội làm ăn, và cach vay vốnthế nàocho hợp lý Đây là việc làm hết sức cần thiết cho phát triển kinh tế nông thôn,từng bớc chuyển dịch cơ cấu kinh tế khu vực nông thôn Để làm sáng tỏ hơn
chúng tôi tiến hành nghiên cứu để tài “Tình hình huy động và cho vay vốn của Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển Nông thôn tỉnh Quảng Bình
Trang 2Mục đích nghiên cứu của đề tài :
- Tập hợp các cơ sở lý luận và phát triển của vốn tín dụng
- Đánh giá thực trạng huy động và cho vay vốn của Ngân hàng nông nghiệp vàphát triển nông thôn Quảng Bình
- Tìm ra những khó khăn về huy động và cho vay vốn của Ngân hàng nôngnghiệp và phát triển nông thôn Quảng Bình
- Đề xuất một số giải pháp cần hoàn thiện trong việc huy động và cho vay vốncủa Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Quảng Bình
Luận văn đuợc trình bày theo 3 phần :
Phần i : cơ sở lý luận và thực tiển
Phần ii: kết quả hoạt động tín dụng của NHNO&PTNT
Quảng bình
Phần iii: một số giải pháp nhằm hoàn thiện việc huy
động và cho vay vốn của NHNO&PTNT Quảng bình
Trang 3Thứ 1: Ngời sở hữu tiền hay hàng hoá giao cho ngời sử dụng trong một thời gian
nhất định
Thứ 2: Khi đến thời gian trả, ngời sử dụng phải trả cho ngời sở hữu tiền hay
hàng hoá một giá trị lớn hơn giá trị ban đầu, phần hơn đó chính là phần lãi haychính là lãi suất tín dụng
Từ 2 mặt ta thấy rằng sự ra đời và phát triển của tín dụng gắn liền với sự phâncông lao động xã hội và chiếm hữu t nhân về lao động sản xuất Do đó xã hộingày càng nâng cao việc sản xuất hàng hoá phát triển kéo theo tín dụng ngàymột phát triển, nếu sản xuất hàng hoá thấp thì hợp đồng tín dụng rất khó khănbởi qua thực tế đã chứng mình Trong nền kinh tế quan liêu bao cấp phát triểntheo lỗi tự cung tự cấp sản xuất ra bao nhiêu thì dùng bấy nhiêu, vì lẽ đó màhoạt động kinh tế kém phát triển ít sử dụng đến tiền tệ, tín dụng từ đó bị kìmhãm Do vậy đã làm cho hoạt động tín dụng không phát huy đợc hiệu quả là
Xét trên tổng thể nền kinh tế quốc dân, do tính thời vụ và đặc điểm của thị trờngsản xuất và quy định mỗi đơn vị kinh tế, mỗi ngành kinh tế có thời gian cơ hộinhất định khi đầu t và thu hồi đồng vốn là khác nhau Thực tế này dẫn đến thựctrạng tại một thời điểm nào đó một đơn vị kinh tế hay một ngành kinh tế có thểthiếu vốn để đầu t nhằm đảm bảo quá trình sản xuất đợc diễn ra thờng xuyên vàliên tục nhng cũng có đơn vị kinh tế lại có vốn tạm thời cha sử dụng Do đó tíndụng là cầu nối giữa giữa những đơn vị kinh tế hay ngành kinh tế có vốn vànhững đơn vị kinh tế hay ngành kinh tế thừa vốn lại với nhau nhờ các tổ chức
Trang 4hay cá nhân trung gian nhằm điều hoà vốn, trong đó cơ bản là hoạt động củaNgân hàng
Việc mỗi đơn vị kinh tế hay mỗi ngành kinh tế tự tích luỹ vốn để xoay vòng và
đầu t là rất khó khăn, vì thế để đáp ứng đợc nhu cầu Ngân hàng đã đứng ra làmtrung gian để huy động nguồn vốn nhàn rỗi từ ngời dân, các đơn vị kinh tế cónguồn vốn cha sử dụng để tạo cơ hội đáp ứng kịp thời cho những đơn vị, ngànhkinh tế mở rộng quy mô sản xuất Mỗi nguồn tiết kiệm chỉ có thể đợc thông quahoạt động tín phiếu nh cổ phần hóa đơn vị sản xuất của mình
2 Vai trò tín dụng Ngân hàng đối với sự phát triển Nông nghiệp Nông thôn.
Nớc ta là một nớc có 80% là nông nghiệp có rất nhiều các ngành nghề truyềnthống, vì lẽ đó nông nghiệp nông thôn là một trong các ngành sản xuất vật chấtchủ yếu của xã hội, chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế quốc dân Do nhận thức
đợc tầm quan trọng của nông nghiệp nông thôn Đảng và chính phủ đã từng bớc
đầu t cho nông nghiệp nông thôn
Mặc dù vậy, ta cha thể hài lòng với những gì đã đạt đợc bởi nông nghiệp nôngthôn còn phát triển ở trình độ thấp và sự bất cập của có sở hạ tầng kinh tế xã hộicác ngành dịch vụ của khu vực Nhà nớc Trong hổ trợ “đầu ra” cho kinh tế nôngnghiệp nông thôn cha có nhiều khả quan nh về cơ sở vật chất kỹ thuật, cơ sở hạtầng phục vụ cho sản xuất nông nghiệp nông thôn phát triển rộng rãỉ vì thế mà
tỷ lệ hộ thuần nông còn lớn, số dân phi nông nghiệp chiếm tỷ lệ nhỏ trong dân
c nông thôn, mức sống của ngời nông thôn còn thấp đặc biệt là ở vùng sâu, vùng
xa, vùng trung du, miền núi, giữa thành thị và nông thôn cha có sự kết hợp hàihoà Chính vì lẽ đó, vốn tín dụng Ngân hàng đóng vại trò quan trọng trong việcphát triển nông thôn Để đạt đợc những mục tiêu đã đề ra trong những năm tờithì cần phải quan tâm sâu sát hơn tới đâù t vốn tín dụng cho nông nghiệp nôngthôn Tính chung mức đầu t vốn cho sản xuất kinh doanh so với thu nhập ở các
hộ thuần nông vào khoảng 5-10% còn ở các hộ kiêm ngành nghề và phi nôngnghiệp từ 15-20% Do đầu t thấp lợi nhuận thu đợc không cao nên khả năng tíchluỹ của nông hộ cũng hạn chế
Nguồn thu nhập và tích luỹ của đại bộ phận nông hộ chủ yếu vẫn là từ trồng trọt
và chăn nuôi Một số vùng ngành nghề tiều thủ công nghiệp dịch vụ bán buônphát triển, thu nhập từ ngành nghề phi nông nghiệp là nguồn tích luỹ chủ yếu
Trang 5nhng cha nhiều Thiếu vốn không mở rộng đợc sản xuất, không phát triển đợcngành nghề, thu nhập thấp dẫn đến khả năng tích luỹ còn hạn chế dẫn đến thiếuvốn, cái vòng luẩn quẩn này làm cho phần đông nông hộ không thoát khỏi cảnh
đói nghèo và là mảnh đất cho nạn vay nặng lãi ở nông thôn Vì thế mà đầu t hỗtrợ về vốn là rất quan trọng, vai trò trách nhiệm của tín dụng là củng cố pháttriển mở rộng hệ thống Ngân hàng nông nghiệp, phát triển đa dạng hoá các hìnhthức tín dụng nông thôn khai thác mọi nguồn lực, khuyến khích mọi hình thứctín dụng, nhằm hỗ trợ vốn cho các nông hộ, ngoài tỷ lệ số hộ đợc vay tín dụngNhà nớc từ 23% tổng số hiện nay lên 40-50% trong một vai năm tới Ngoài việccho các hộ có khả năng vay để mở rộng sản xuất hàng hoá phải có chính sáchcho hộ nghèo vay vốn để sản xuất tự vơn lên để khắc phục nghèo túng Khuyếnkhích các hình thức hợp tác xã tự nguyện của nông dân vay theo hình thức tínchấp Đơn giản hoá các thủ tục vay vốn phù hợp với trình độ dân trí và đặc điểmsản xuất nông nghiệp tập quán địa phơng Nhà nớc khuyến khích và hớng dẫncác hình thức huy động vốn trong nhân dân mang tổ chức hợp tác nh: các tổchức tín dụng, các hình thức tín dụng truyền thống trong nhân dân có nội dunglành mạnh hỗ trợ lẫn nhau, từng bớc thu hẹp nạn vay nặng lãi ở nông thôn từ đónhằm thúc đẩy chuyển dịch Cơ cấu kinh tế nông thôn, phá vở thế độc canh thuầnnông mở mang ngành nghề mới
3 Tín dụng Ngân hàng.
3.1 Khái niêm về tín dụng Ngân hàng.
Ngân hàng là một ngành kinh tế đặc thù, hoạt động kinh doanh trong lĩnh vựctiền tệ, có trách nhiệm toàn diện đối với việc tổ chức thanh toán trong toàn bộnền kinh tế quốc dân và trên phạm vi toàn cầu khi hoạt động tiền tệ, đợc thựchiện toàn bộ hoạt động Ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liênquan theo tổ chức và mục tiêu hoạt động, các loại hình Ngân hàng gồm có:Ngân hàng Thơng Mại, Ngân hàng phát triển, Ngân hàng cổ phần, Ngân hànghợp tác Ngân hàng Đầu T và các loại hình Ngân hàng khác
Hoạt động Ngân hàng là hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ Ngân hàng vớinội dung thờng xuyên là nhận tiền gửi và sử dụng số tiền này để cấp tín dụng,cung ứng dịch vụ thanh toán
Trang 6Tín dụng Ngân hàng theo nghĩa hẹp: là các hoạt động đi vay để cho vay với mục
đích nhằm đáp ứng nhu cần vốn cho nền kinh tế Đối với Ngân hàng nôngnghiệp là một chi nhánh của Ngân hàng Nhà nớc do đó nó cũng hoạt động tơng
tự nh một Ngân hàng Nhà nớc nó cũng kinh doanh tiền tệ tín dụng, dịch vụNgân hàng đối với Ngân hàng các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tếtrong và ngoài nớc, nhng Ngân hàng Nông nghiệp đi sâu vào thực hiện tín dụngtài trợ chủ yếu cho Nông nghiệp và Nông thôn
Tín dụng Ngân hàng theo nghĩa rộng thì tín dụng có thể là hoạt động đầu t , tức
là bao gồm cả cấp phát vốn tín dụng, thuê mua tài chính, góp vốn cổ phần, pháthành giấy tờ có giá trị mua cổ phiếu, trái phiếu, liên doanh liên kế
Đây là những khoản vay nhằm tạo ra TSCĐ trong các cơ sở kinh doanh nôngnghiệp
2 Phân loại thời hạn:
Theo nghị định 14/CP ngày 2/3/93 của chính phủ về chính sách cho vay hộ sảnxuất để phát triển nông - lâm - ng nghiệp và kinh tế Nông thôn ban hành nộidung cụ thể của phân loại tín dụng trong Ngân hàng nông nghiệp và phát triểnnông thôn về thời hạn là
- Tín dụng ngắn hạn: là những khoản tín dụng có thời hạn trong vòng 1 năm loạitín dụng này chủ yếu nhằm bổ sung vốn lu động, chi phí sản xuất, thời hạn chovay theo thời vụ sản xuất, lu thông, dịch vụ
- Tín dụng trung hạn là những khoản tín dụng có thời hạn <5năm, thờng lànhững khoản vay để nuôi đại gia súc, đổi mới công nghệ sản xuất, áp dụng tiến
bộ khoa học vào sản xuất
Trang 7- Tín dụng dài hạn là những khoản tín dụng có thời hạn > 5năm, dùng để đầu tcho cây lâu năm, cây lâm nghiệp, chăn nuôi gia súc cơ bản, mua sắm tàuthuyền, máy móc, thiết bị sản xuất, mở rộng cơ sở sản xuất.
3 Phân loại theo tổ chức đảm bảo an toàn.
Căn cứ vào tổ chức đảm bảo an toàn của khoản vay có thể chia tín dụng Ngânhàng làm hai loại:
- Tín dụng có khoản an toàn
- Tín dụng không có khoản an toàn
Tín dụng bảo đảm an toàn là đợc thế chấp bằng một lợng tài sản có thể chuyển
đổi thành tiền nh: Gia súc, nhà cửa, sản phẩm hàng hoá, các loại chứng từ có giátrị
Đối với các khoản nợ dài hạn thờng đợc bảo đảm bằng bất động sản
Tài sản mang ra bảo đảm an toàn thờng đợc tính khoảng 60% giá trị thực tế
4 Nguồn vốn tín dụng của Ngân hàng.
Vốn của Ngân hàng là tiền tệ do Ngân hàng huy động đợc tạo lập dùng để chovay, đầu t thực hiện vào các nghiệp vụ kinh doanh khác của Ngân hàng Vốn củaNgân hàng quyết định tới khả năng thanh toán chi trả, quy mô hoạt động củaNgân hàng
Ngân hàng gồm có các nguồn vốn nh:
a) Vốn tự có.
Nguồn vốn tự có là nguồn vốn thuộc sở hữu của Ngân hàng nó bao gồm vốn
điều lệ, vốn pháp định, vốn tự có bổ sung, vốn liên doanh, và vốn tự có khác.Trong đó:
- Vốn điều lệ là mức vốn bắt buộc mỗi Ngân hàng đều phải có nó đợc ghi trong
điêu lệ hoạt động của Ngân hàng
- Vốn tự có bổ sung là vốn do Ngân hàng Thơng Mại trích lợi nhuận hàng năm
để lập quỹ nhằm bổ sung vốn tự có, bảo toàn vốn kinh doanh và bù đắp rủi rokhoảng 10%
- Vốn tự có khác là giá trị TSCĐ tăng thêm do đánh giá lại, lợi nhuận cha chicủa Ngân hàng các loại vốn quỹ khác cha sử dụng đến có thể dùng vào kinhdoanh nh vốn Nhà nớc cấp để cho vay dài hạn
b, Nguồn vốn huy đông:
Trang 8Là nguồn vốn chính cho Ngân hàng xoay vòng bởi nguồn vốn này do Ngân hànghuy động đợc bằng các nghiệp vụ của mình nh nghiệp vụ tín dụng, nghiệp vụthanh toán và các nghiệp vụ khác Nguồn vốn này chủ yếu là dựa vào các khoảntiền có hay không có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm của các tổ chức kinh tế và cấnhân.
Một số loại hình tiền gửi:
+ Tiền gửi có kỳ hạn: Là khoản tiền mà khách hàng gửi vào Ngân hàng (hay uỷthác cho Ngân hàng ) nhng có thoả thuận về thời gian rút tiền giữa Ngân hàng vàkhách hàng gửi tiền
+ Tiền gửi không có kỳ hạn: Là tiền khách hàng gửi vào Ngân hàng nhng họ cóquyền tự do rút tiền của mình một phần hay toàn bộ số tiền gửi theo nhu cầucủa họ bất cứ lúc nào
+Tiền gửi tiết kiệm: Khoản tiền này chủ yếu là của các khách hàng thuộc thànhphần nhân dân lao động, công nhân viên chức, học sinh, sinh viên, ngời buônbán tại thời điểm nào đó họ có số tiền nhàn rỗi khi đó họ gửi vào Ngân hàngnhằm trang trải chi tiêu có mục đích hay dự phòng cho tơng lai Với đối tợngtrung gian này cũng tồn tại dới 2 hình thức là tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn và tiềngửi tiết kiệm không kỳ hạn
* Bên cạnh các loại tiền gửi Ngân hàng còn có một số nguồn huy động khác:
Ngân hàng có thể đợc phát hành các lọai kỳ phiếu, trái phiếu:
+ Kỳ phiếu hay còn đợc gọi là thơng phiếu: thơng phiếu là chứng từ chỉ có giátrị ghi nhận lệnh yêu cầu thanh toán hay cam kết thanh toán không điều kiệncho ngời thụ hởng một số tiền xác định khi có yêu cầu hoặc thanh toán vào mộtthời gian nhất định trong tơng lai
+Thơng phiếu gồm 2 loại: Lệnh phiếu và Hối phiếu
+ Trái phiếu: là loại giấy nợ trung và dài hạn thờng có thời hạn trên một nămnhằm thu hút từ các khoản tiền nhàn rỗi trong xã hội Trái phiếu có nhiều hìnhthức:
Trái phiếu trả lãi định kỳ, trái phiếu lãi suất điều chỉnh định kỳ, trái phiếu chiếtkhấu, trái phiếu có thể chuyển thành cổ phiếu
c)Nguồn vốn đi vay:
Các Ngân hàng Thơng Mại đi vay vốn nhằm bổ sung vốn thiếu hụt trong kinhdoanh của mình Nguồn vốn này vay từ Ngân hàng Trung ơng, các tổ chức tíndụng là chủ yếu
Trang 9d)Nghiệp vụ tạo vốn khác (nguôn vốn khác):
Thông thờng qua các hoạt động Ngân hàng làm đại lý hay uỷ thác
5 Một số chỉ tiêu định giá.
- Mức vốn huy động trong tổng nguồn: về Cơ cấu huy động là khác nhau trongtừng thời gian, ngắn hạn, trung hạn, và dài hạn chúng ta có u, nhợc điểm khácnhau về kỳ hạn, Lãi suất, và mức độ đảm bảo an toàn trong kỳ chi trả
- Doanh số cho vay: Nói lên đợc khả năng đáp ứng đầu t cho mở rộng sản xuấthay đầu t tạm thời cho các đối tợng sản xuất khi thiếu vốn
- Doanh số thu nợ: Nói lên mức độ hoàn trả vốn của khách hàng đối với Ngânhàng
- Doanh số d nợ: Cho biết khả năng mở rộng tín dụng của Ngân hàng đối vớitừng đối tợng theo thời gian
- Doanh số d nợ qua hạn trên tổng d nợ: Cho biết chất lợng tài chính tín dụng và
1.1 Quá trình hình thành.
Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển Nông thôn Quảng Bình đợc ra đời từ1/1/1991 tại địa bàn thị xã Đồng Hới vì Ngân hàng Nông nghiệp và phát triểnnông thôn Quảng Bình mới đợc tách ra khỏi Ngân hàng Nhà nớc tỉnh Vớinguồn vốn ít ỏi của Nhà nớc cấp, Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nôngthôn Quảng Bình gần nh đi lên từ 2 bàn tay trắng Tới nay huy động vốn củaNgân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Quảng Bình khá lớn tơng đơngvới nó là doanh số cho vay Với những đóng góp của mình Ngân hàng nông
Trang 10nghiệp và phát triển nông thôn đã có những công cuộc xây dựng tỉnh mới, đặcbiệt là phát triển kinh tế Nông nghiệp của tỉnh Quảng Bình
1.2 Mục tiêu kinh doanh của Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển Nông
thôn Quảng Bình.
Cũng nh tất cả các ngành nghề khác Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nôngthôn Quảng Bình cũng mang đồng vốn của mình ra để kinh doanh nhằm thu hồilại một khoản lợi nhuận nào đó có thể Với hình thức kinh doanh của một Ngânhàng Thơng Mại nghĩa là hoạt động kinh doanh tự chủ theo phơng châm “đi vay
để cho vay” Ngân hàng đã tích cực huy động nguồn vốn mở rộng các hình thứckinh doanh để làm sao cho vay đúng hớng, đúng mục đích và có hiệu quả Ngânhàng cho vay các đối tợng nh doanh nghiệp Nhà nớc, doanh nghiệp ngoài quốcdoanh, nhng đặc biệt Ngân hàng vẫn chú trọng tới việc cho vay hộ sản xuất; tậptrung vào phát triển các làng nghề công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, ngànhnghề dịch vụ, nông nghiệp cho vay hộ nông dân và chú trọng tới phát triển kinh
tế trang trại, trồng cây lâu năm, nuôi tròng thuỷ sản,chăn nuôi từ nguồn vốn vaynày ngời sử dụng đồng vốn đã biết đầu t khoa học kỹ thuật vào các ngành nghềcủa mình Vốn vay đã tạo công ăn việc làm cho ngời dân, xoá đói giảm nghèo,
từ đó cũng xoá bỏ đợc nạn cho vay nặng lãi trong nông thôn, đẩy mạnh pháttriển sản xuất toàn diện Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn QuảngBình đã đặt ra các mục tiêu cụ thể là:
- Mở rộng mạng lới kinh doanh đến từng địa bàn dân c Huy động tối đa nguồnvốn nhàn rỗi trong dân c và các tổ chức kinh tế, các tổ chức tín dụng với mức lãisuất khác nhau, vận dụng trả lãi trớc
- Với quy mô mạng lới rộng khắp Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nôngthôn Quảng Bình đã củng cố và phát triển thị trờng tín dụng nông thôn theo ph-
ơng thức cho vay trực tiếp tới hộ sản xuất, khuyến khích vay theo hộ và vay dới10triệu một khoản vay không cần tài sản thế chấp Bên cạnh đó tăng cờng vốnvay trung và dài hạn đáp ứng nhu cầu vốn cho phát triển nông nghiệp và nôngthôn, lấy hiệu quả kinh tế xã hội, phát triển nông nghiệp nông thôn làm gốc
- Đơn giản hoá các thủ tục vay tiền, hiện đại hoá, công tác thanh toán, nhằm giữvững đợc khách hàng truyền thống và thu hút khách hàng mới
Trang 111.3 Bộ máy tổ chức.
Với mục tiêu đã đề ra Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn QuảngBình đã không ngừng xây dựng mạng lới hoạt động rộng khắp Ngân hàng Nôngnghiệp và phát triển nông thôn Quảng Bình có 14 chi nhánh cấp III ở các huyện
và thị xã: thị xã Đồng Hới; các huyện lệ Thuỷ, Quảng Ninh, Bố Trạch, QuảngTrạch, Tuyên Hoá, Minh Hoá và bao gồm 23 chi nhánh liên xã và các chinhánh lu động khác
Các phòng giao dịch đợc đặt ở những nơi đông dân c, có nhiêu cơ sở kinh tế
2 Hợp đồng tín dụng của Ngân hàng Nông nghiệp và
phát triển Nông thôn Quảng Bình.
2.1 Tình hình và thực trạng huy động vốn của Ngân hàng.
Nguồn vốn của Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển Nông thôn Quảng Bình có
xu hớng tích cực, chiếm phần lớn trong tổng nguồn vốn làm cơ sở cho việc đầu
t tới các đơn vị, cá nhân có nhu cầu về vốn Tổ chức tín dụng và Ngân hàng đãbiết tổ chức thức hiện tốt các dịch vụ rút tiền thanh toán cũng nh gửi tiền vàocủa khách hàng đợc nhanh chóng, thuận tiện và chính xác với đội ngũ cán bộ tín
Giám đốc
Phòng hành
chính
Phòng tín dụng
Phòng kinh tế
Phòng
tổ chức
Phòng ngân quỹ
Phòng kiểm soát
Phòng tin học Bộ phận Kế
toán tổng hợp
Bộ phận Kế toán giao dịch
Trang 12dụng năng động và Ngân hàng đã đầu t đổi mới trang thiết bị hiện đại (máy đếmtiền, máy tính máy vi tính) và mở rộng địa bàn huy động vốn ở những nơi cómất độ dân c cao và có nhiều các tổ chức kinh tế hoạt động.
a Phơng thức huy động vốn:
Để có đợc khoản tiền nhàn rỗi của dân c của các tổ chức kinh tế Ngân hàng cầnphải có những phơng thức huy động thích hợp, hai bên cùng có lợi vì nh một sốphơng pháp huy động, nh huy động không thời hạn: 3 tháng, 6 tháng, 1 năm,tiền gửi không kỳ hạn, kỳ phiếu Bên cạnh đó Ngân hàng Nông nghiệp và pháttriển Nông thôn Quảng Bình thực hiện thanh toán và rút tiền của khách hàngtrong mọi điều kiện thuận lợi nhất
b Lãi suất huy động vốn:
-Lãi suất là công cụ hữu hiệu cho việc huy động nguồn vốn nhàn rỗi và Lãi suấtcũng là điều kiện cần thiết để cho mỗi dân c hay mỗi tổ chức kinh tế quan tâmkhi họ có khoản tiền nhà rỗi muốn gửi vào Ngân hàng Nếu lãi suất cao Ngânhàng sẽ thu hút đợc nguồn vố nhàn rỗi lớn và ngợc lại nguồn vốn thấp sẽ hạnchế việc gửi tiền của các nơi thừa vốn Ngân hàng Nông nghiệp và phát triểnNông thôn Quảng Bình đã căn cứ trên cơ sở khung lãi suất của Ngân hàng Nhànớc để điều chỉnh mức lãi suất hợp lý cho chính Ngân hàng Ngân hàng Nôngnghiệp và phát triển Nông thôn Quảng Bình
Đến 6/12/99 lãi suất công bố ở Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thônQuảng Bình đối với tổ chức kinh tế loại 3 tháng 0,3%; 6 tháng 0,35% loại 12tháng 0,4%; tiền gửi dân c 3 tháng 0,35%; 6 tháng 0,4%
Lãi suất tiền gửi của các tổ chức kinh tế và của dân c vào Ngân hàng là thấp bởicòn phụ thuộc vào sự thoả thuận chung trong việc điều hành lãi suất của Ngânhàng Nhà nớc nên các chi nhánh bắt buộc phải thực hiện theo sự điều hành này.Lãi suất huy động thấp cũng là một phần do hoạt động của một số chi nhánhNgân hàng xoay vòng vốn của Ngân hàng là khá tốt bởi nhu cầu sử dụng vốncủa các nganh nghề của các đơn vị kinh tế, các tổ chức kinh tế là tăng lên
Tuy nhiên, khi xét trên từng khía cạnh từng phạm vi vốn huy động còn không íthạn chế Ngân hàng cha tận dụng hết nguồn vốn trung và dài hạn trong khi vớikinh doanh kinh tế thị trờng nh hiện nay thì nhu cầu về nguồn vốn này là rất lớnbởi nó là nguồn vốn chủ yếu đầu t cho khoa học kỹ thuật, máy móc thiết bị mànguồn vốn ngắn hạn khó đáp ứng đợc Tại Ngân hàng Nông nghiệp và phát triểnNông thôn Quảng Bình nguồn vốn tài trợ vào Ngân hàng còn rất thấp vì thế
Trang 13ngoài việc huy động nguồn vốn trung và dài hạn Ngân hàng cần phải tìm nguồnvốn tài trợ nhiều hơn.
Về những thông tin tuyên truyền của Ngân hàng tới khách hàng là còn thấp,nhiều ngời còn nghi ngờ vì thiếu hiểu biết về việc huy động vốn của Ngân hàng.Qua tìm hiểu chúng tôi đợc biết Ngân hàng chỉ niêm yết lãi suất Ngân hàng ởcác bàn tiết kiệm nên không phổ biến tới toàn bộ dân c Đây chính là thiếu sótcủa Ngân hàng bởi những thông tin về những u thế tiền gửi của mỗi khách hàng
sẽ có khi họ gửi tiền vào Ngân hàng hơn là để nhàn rỗi Vì vậy Ngân hàng cầnthiết phải tổ chức tốt hơn về công tác thông tin tuyên truyền để thu hút vốn nhànrỗi đặc biệt là vốn trung và dài hạn trong dân c và các tổ chức kinh tế
2.2 Thực trạng cho vay vốn của Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển Nông thôn Quảng Bình.
2.2.1 Nguyên tắc và điều kiện cho vay vốn của Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển Nông thôn Quảng Bình.
Theo quy chế cho vay của tổ chức tín dụng đối với khách hàng ban hành kèmtheo quyết định số 324/1998/QĐ - Ngân hàng Nhà nớc ngày 30/9/1998 củathống đốc Ngân hàng Nhà nớc
Cho vay là một hình thức của cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng giao chokhách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định theothoả thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi
a Nguyên tắc vay vốn :
Khách hàng vay vốn của tổ chức tín dụng phải đảm bảo các nguyên tắcsau:
-Sử dụng vốn vay đúng mục đích đã thoả thuận trong hợp đồng tín dụng
- Phải hoàn trả nợ gốc và lãi tiên vay đúng hạn đã thoả thuận trong hợp đồng tíndụng
- Việc bảo đảm tiền vay phải thực hiện quy định của chính phủ và của thống
đốc Ngân hàng Nhà nớc và hớng dẫn của Ngân hàng Nông nghiệp về bảo đảmtiền vay đối với khách hàng
b Điều kiện vay vốn :
Tổ chức tín dụng xem xét và quyết định cho vay khi khách hàng co đủ các kinhdoanh sau:
Trang 14* Có năng lực pháp luật dân sự, năng lực hành vi dân sự và chịu tách nhiệm dân
sự theo quy định của pháp luật cụ thể là:
- Pháp nhân phải có năng lực pháp luật dân sự
- Cá nhân và chủ doanh nghiệp từ ngời phải có năng lực pháp luật và năng lựchành vi dân sự
- Đại diện của tổ hợp tác phải có năng lực pháp luật và năng lực hành vi dân sự
* Có khả năng tổ chức đảm bảo trả nợ trong thời hạn cam kết; phải có nhu cầutham gia sản xuất kinh doanh;
* Mục đích sử dụng vốn vay hợp pháp
* Có dự án đầu t hay phơng án sản xuất kinh doanh khả thi, có hiệu quả
* Thực hiện các quy đinh về bảo đảm tiền vay theo quy định của chính phủ và ớng dẫn của Ngân hàng Nhà nớc
h-Hiện nay, với mục tiêu xoá đói giảm nghèo của Đảng và chính phủ nên có rấtnhiều u đãi đối với khách hàng vay vốn nh khuyến khích vay hộ sản xuất khôngcần bảo đảm tiền vay với số lợng là 10 triệu đồng trở xuống chỉ cần có giấychứng nhận quyền sử dụng đất Để góp phần đẩy mạnh Nông nghiệp nông thôntrong thời kỳ CNH- HĐH, với hệ thống tổ chức rộng khắp, sau một thời giantrao đổi bàn bạc, hội nông dân Việt Nam và Ngân hàng Nông nghiệp phát triểnNông thôn Việt Nam đã thống nhất ra nghị quyết liên tịch (tổ chức, thực hiệnchính sách tín dụng Ngân hàng phục vụ Nông nghiệp và phát triển Nông thôn )liên tịch Trung ơng hội nông dân Việt Nam NHN0& PTNT Việt Nam số 2038/NQLT/2001 Nghị quyết ra đời với mục đích:
- Hỗ trợ tạo điều kiện thuận lợi cho 100% hộ nông dân có nhu cầu vốn phát triểnsản xuất, kinh doanh và cải thiệ đời sống đợc vay vốn tại các chi nhánh Ngânhàng Nông nghiệp và phát triển Nông thôn trên phạm vi toàn quốc
- Nêu cao tinh thần hợp tác, tơng trợ, hợp tác giữa các hội viên trong tổ vay vốn,
sử dụng đúng mục đích, có hiệu quả để phát triển sản xuất, cải thiện đời sống
và hoàn trả vốn vay cho Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn
- Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn có cơ sở để không ngừng mởrộng đầu t phát triển nông nghiệp nông thôn, nâng cao an toàn vốn vay, năng lựctài chính, hội nông dân tăng cờng sinh hoạt, xây dựng và củng cố cộng đồng dân
c lành mạnh, xây dựng nền văn hoá tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc, xây dựngnông thôn giầu đẹp, hội viên nông thôn ngày càng gắn bó với tổ chức hội
Trang 15Để thực hiện, trong năm 2001 mới chỉ là thí điểm và sang đến năm 2002 mới
đ-ợc Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển Nông thôn Quảng Bình phổ biến rộngrãi hơn
c Phơng thức cho vay và cách thức cho vay (theo điều 24 NQ 180
HĐQT )
Ngân hàng Nông nghiệp nơi cho vay thỏa thuận với khách hàng về phơng thứccho vay phù hợp với nhu cầu sử dụng vôNgân sách vay và khả năng kiểm tra,giám sát việc khách hàng sử dụng vốn vay theo một trong các phơng thức chovay nh sau:
Cho vay từng lần:
- Phơng thức cho vay từng lần áp dụng đối với khách hàng có nhu cầu và đề nghịvay vốn từng lần, khách hàng có nhu cầu vay vốn không thờng xuyên, mỗi lầnvay vốn, khách hàng và Ngân hàng Nông nghiệp làm thủ tục vay vốn cần thiết
Cho vay theo dự án đầu t:
Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển Nông thôn cho khách hàng vay vốn đểthực hiện các dự án đầu t phát triển sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và các dự án
đời sống Phơng thức cho vay này áp dụng cho các trờng hợp cho vay trung vàdài hạn
Cho vay hợ vốn:
Đợc thực hiện khi Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển Nông thôn và các tổchức tín dụng khác cùng cho vay đôí với một dự án, phơng án của khách hàng.Việc cho vay hợp vốn thực hiện theo quy chế đồng tài trợ của tổ chức tín dụng
số 154/1998/QĐ - NHNN/4 ngày 29/4/98 của thống đốc Ngân hàng Nhà nớc vàvăn bản hóng dẫn số 1127/1998/NHN0- 05 ngày 01/6/1998 của tổng Giám đốcNgân hàng Nông nghiệp và phát triển Nông thôn
* Cho vay trả góp: Khi vay vốn, Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển Nôngthôn nơi cho vay và khách hàng xác định và thoả thuận số lãi tiền vay phải trảcộng với số nợ gốc đợc chia ra để trả nợ theo nhiều kỳ hạn trong thời hạn cho
Trang 16vay, tài sản hình thành bằng vốn vay chỉ thuộc sở hữu của bên vay khi trả đủ nợgốc và lãi.
* Cho vay theo hạn mức tín dụng dự phòng: Căn cứ nhu cầu vau của khách hàngNgân hàng Nông nghiệp và phát triển Nông thôn và khách hàng thoả thuậntrong hợp đồng tín dụng: hạn mức tín dụng dự phòng, thời hạn, hiệu lực của hạnmức dự phòng, Ngân hàng Nông nghiệp cam kết đáp ứng nguồn vốn cho kháchhàng bằng Việt Nam Đồng hay ngoại tệ, trong thời gian hiệu lực của hợp đồngnên khách hàng không sử dụng hay sử dụng không hết hạn mức tín dụng dựphòng, khách hàng phải trả phí cam kết Mức phí cam kết phải đợc thoả thuậngiữa khách hàng à Ngân hàng Nông nghiệp
Khi khách hàng vay chính thức phần vốn vay đợc tính theo Lãi suất tiền vayhiện hành
* Cho vay thông qua nghiệp vụ phát hành và sử dụng thẻ tín dụng: Ngân hàngNông nghiệp và phát triển Nông thôn nơi cho vay chấp thuận cho khách hàng đ-
ợc sử dụng số vốn vay trong phạm vi hạn mức tín dụng để thanh toán mua hànghoá, dịch vụ và rút tiền mặt tại máy rút tiền tự sử dụng thẻ tín dụng, Ngân hàngNông nghiệp nơi cho vay và khách hàng phải tuân theo các quy định của chínhphủ và Ngân hàng Nhà nớc về phát hành và sử dụng thẻ tín dụng
* Phơng thức cho vay khác: Các phong thức cho vay khác do Ngân hàng Nôngnghiệp quy định và phơng thức cho vay trên là những phơng thức mà tất cả cácNgân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam để phải sử dụng, vìthế Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Quảng Bình cũng cần phải
sử dụng một trong 8 phơng thức cho vay sao cho phù hợp với điều kiện sản xuấtkinh doanh của khách hàng
- Cách thức cho vay vốn: Dới đây là một vài cách thức cho vay vốn đã đợc Ngânhàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Quảng Bình áp dụng:
+ Cho vay trực tiếp tới khách hàng
+ Cho vay thông qua Ngân hàng cấp IV
+ Cho vay thông qua các tổ chức xã hội nh: Hội phụ nữ, hội nông dân,
+ Cho vay thông qua các tổ chức trung gian nh: Quỹ tín dụng nhân dân, hợp tácxã tín dụng
+ Cho vay qua các doanh nghiệp cung cấp vật t Nông nghiệp tới hộ sản xuất.Ngày nay với phơng thức, cáh thức cho vay phong phú, đa dạng Ngân hàngNông nghiệp và phát triển Nông thôn đến gần với ngời nông dân có vốn để mua
Trang 17đầu vào cho sản xuất nh thuốc trừ sâu, phân bón Với phơng châm này Ngânhàng nông nghiệp và phát triển nông thôn đã gián tiếp giúp cho chính phủ xoá đi
đợc nạn cho vay nặng lãi thờng xảy ra ở các vùng dân c dân trí thấp
Không chỉ cho vay không mà Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thônthờng xuyên kiểm tra, giám sát định kỳ các hộ về số vốn cho vay có đợc sử dụng
đúng mục đích hay không Nhờ đó mà đã thúc đẩy cho quá trình sản xuất cóhiệu quả, tăng thu nhập cho ngời dân, góp phần vào sự nghiệp phát triển nôngnghiệp nông nghiệp của vùng cũng nh kinh tế của đất nớc
2.3 Tình hình cho vay vốn theo thời hạn với đối tợng khách hàng.
Với hoạt động của Ngân hàng là “đi vay để cho vay” khi huy động nguồnvốn Ngân hàng đã tìm mọi cách để huy động đợc nhiều vốn nhàn rỗi, vậy khôngthể huy động về để vào kho rồi trả lãi mà nguồn vốn đó phải đợc cho vay để lấymột khoản lãi lớn hơn lãi của vốn huy động, mà Ngân hàng nông nghiệp và pháttriển nông thôn không phải là ngoại lệ Mặc dù vậy Ngân hàng nông nghiệp vàphát triển nông thôn Quảng Bình vẫ làm đúng với nguyên tắc của thống đốcNgân hàng từ khi làm hồ sơ thẩm định và cho vay
- Đối với hộ sản xuất: là đối tợng hiện nay đang đợc Đảng và chính phủ quantâm trực tiếp bằng cách có những quy định những chính sách u tiên u đãi và giántiếp thông qua Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển Nông thôn hay Ngân hàngNhà nớc để họ có những đồng vốn cần thiết nh cho vay tiêu dùng, sản xuất kinhdoanh và phát triển nông - lâm - ng nghiệp hay tạo điều kiện cho đối tợng này
có phơng tiện đi lại hay cơ sở vật chất cần thiết tối thiều thông qua vay đời sống.Doanh số cho vay tới hộ sản xuất cao hơn so với doanh số doanh nghiệp Nhà n-
ớc, cho vay ngắn hạn vẫn chiếm tỷ lệ lớn hơn so với vốn trung và dàì hạn Vìvậy để đáp ứng nhu cầu sản xuất kinh doanh của hộ sản xuất cần quan tâm chútrọng hơn tới cho vay trung và dài hạn bởi loại hình này cần có thời gian dài chosản xuất phát triển mới nhằm thu đợc kết quả mà trong số hiệu quả thu đợc nàyNgân hàng đã nắm một khoản lớn của họ chỉ đợc vay ngắn hạn thì cho dù đầu
óc có nghĩ đến phần lợi nhuận có thể đạt đợc nếu nh có vốn họ cũng không chắc
đã giám mạo hiểm để vay, bởi vì nh trồng rừng cây cha, bán đợc đã phải lo đếntrả lãi rồi trả gốc cho Ngân hàng và nếu cứ thế họ chỉ nằm trong một vòng luẩnquẩn rất khó thoát ra khỏi cảnh đói nghèo, từ đó sẽ kéo theo sự giảm sút về phát
Trang 18triển kinh tế cho tỉnh Quảng Bình và cũng nh giảm sút phát triển kinh tế của cảnớc.
2.4 Cho vay theo các ngành kinh tế.
Mỗi quốc gia, mỗi khu vực đều có một thế mạnh riêng trong phát triển các thànhphần kinh tế, một điều mà mọi quốc gia đểm mong muốn là phát triển cân đốicác thành phần kinh tế trong mỗi khu vực, mỗi quốc gia của mình Trên thực tếkhó tránh khỏi đó Quảng Bình cũng biết dựa vào lợi thế của địa hình tỉnh làmiền núi, giáp biển sẽ rất thuận tiện cho phát triển nông lâm nghiệp, phát triểnkinh tế trang trại chăn nuôi Trâu, Bò, nuôi trồng thuỷ sản Để góp phần vào pháttriển kinh tế của tỉnh, Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn QuảngBình đã tạo mọi điều kiện cho dân c và các ngành dịch vụ kinh tế có đợc nguồnvốn đúng thời cơ Ngân hàng đã cho vay tới các ngành kinh tế nông nghiệp làmtiền đề vững chắc tạo ra nguyên liệu cho công nghiệp các ngành kinh tế khácphát triển Ngoài cho vay các ngành chính trên Ngân hàng còn tiến hành cho vaytiêu dùng, cầm cố Dạng cho vay tiêu dùng nhằm kích cầu tiêu dùng trong dân
c, nhằm tạo đà chô sản xuất hàng hoá phát triển Đây là khoản cho vay tuykhông lớn nhng nó có tác dụng nhằm giải quyết khó khăn về vốn cho các đơn vịsản xuất Khách hàng vay vốn có thể dùng tài sản cầm cố hay có thể trả bằng l-
ơng, bằng thu nhập khác do vậy Ngân hàng cần tăng số vốn cho vay tới cáchình thức này để đảm bảo đồng vốn của Ngân hàng, đồng thời thu nhập củaNgân hàng đợc ổn định
2.5 Lãi suất cho vay.
Lãi suất cho vay là vấn đề đau đầu của Ngân hàng nói chung và Ngân hàng nôngnghiệp và phát triển nông thôn Quảng Bình nói riêng Mức Lãi suất làm sao phảiphù hợp với phần lợi nhuận mà đơn vị sản xuất kinh doanh có thể thu đợc khi họdùng nguồn vốn đi vay của Ngân hàng để đầu t vào quá trình sản xuất kinhdoanh của mình, đó là về phía khách hàng còn đối với Ngân hàng Lãi suất chính
là lợi nhuận mà Ngân hàng thu đợc khi bỏ ra một khoản vốn để cho vay
3 kết quả kinh doanh của ngno&ptnt quảng bình.
Nguồn vốn huy động là nguồn vốn chính cho ngân hàng xoay vòng bởinguồn vốn này do ngân hàng huy động đợc bằng các nghiệp vụ tính dụng,nghiệp vụ thanh toán và các nghiệp vụ khác Nguồn vốn này chủ yếu dựa vào