LUẬN VĂN THẠC SỸ:“ Xác minh điều kiện thi hành án trong thi hành án dân sự”

TÓM TẮT Qua thực tiễn thi hành và áp dụng trong công tác thi hành án dân sự, nhất là trong việc xác minh điều kiện thi hành án của đương sự đã cho thấy một số hạn chế, khó khăn, vướng mắ

MỤC LỤC

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn ii

Mục lục iii

Tóm tắt vi

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 3

2.1 Mục tiêu chung 3

2.2 Mục tiêu cụ thể 3

3 Tổng quan các nghiên cứu có liên quan đến đề tài 3

4 Phương pháp nghiên cứu 5

5 Phạm vi giới hạn đề tài 5

5.1 Phạm vi nội dung 5

5.2 Phạm vi không gian 6

6 Đối tượng nghiên cứu của đề tài và khảo sát 6

7 Kết cấu dự kiến của luận văn 6

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ XÁC MINH ĐIỀU KIỆN THI HÀNH ÁN CỦA ĐƯƠNG SỰ TRONG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ 7

1.1 Khái quát về xác minh điều kiện thi hành án trong thi hành án dân sự 7

1.1.1 Khái niệm và đặc điểm, xác minh điều kiện thi hành án của đương sự 7

1.1.1.1 Khái niệm xác minh 7

1.1.1.2 Khái niệm điều kiện thi hành án 8

1.1.1.3 Đặc điểm của xác minh điều kiện thi hành án: 9

1.1.2 Vai trò, ý nghĩa của việc xác minh điều kiện thi hành án trong thi hành án dân sự 11

1.1.2.1 Vai trò việc xác minh điều kiện thi hành án 11

1.1.2.2 Ý nghĩa việc xác minh điều kiện thi hành án 12

1.2 Các nguyên tắc và trình tự thủ tục xác minh điều kiện thi hành án trong thi hành án dân sự 12

1.2.1 Nguyên tắc thực hiện thủ tục xác minh điều kiện thi hành án 12

1.2.2 Thời hiệu và thời hạn xác minh điều kiện thi hành án trong thi hành án dân sự 15

1.2.1 Quy trình xác minh điều kiện thi hành án trong thi hành án dân sự 16

1.2.2.1 Những điều kiện chung để tiến hành xác minh trong thi hành án dân sự 16

1.2.2.2 Thụ lý hồ sơ thi hành án 17

1.2.2.3 Quyền của người được thi hành án trong xác minh điều kiện thi hành án 17

1.2.2.4 Quyền của người phải thi hành án trong xác minh điều kiện thi hành án 18

1.2.2.5 Quyền của người có nghĩa vụ liên quan trong việc xác minh điều kiện thi hành án 19

1.2.2.6 Tiến hành xác minh điều kiện thi hành án của đương sự 20

1.2.3 Trách nhiệm của cơ quan phối hợp trong xác minh điều kiện thi hành án 22

1.2.4 Hệ quả pháp lý của việc chậm xác minh điều kiện thi hành án của đương sự theo quy định của pháp luật 23

1.2.5 Biện pháp xử lý khi xác minh đương sự có điều kiện thi hành án 23

1.3 Lược sử quy định pháp luật về xác minh điều kiện thi hành án trong pháp luật về thi hành án dân sự 26

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 33

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG ÁP DỤNG CÁC QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ XÁC MINH ĐIỀU KIỆN THI HÀNH ÁN VÀ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN 34

2.1 Thực trạng áp dụng quy định pháp luật về xác minh điều kiện thi hành án trong hoạt động thi hành án dân sự 34

2.1.1 Về xác định các điều kiện thi hành án minh. 35

2.1.2 Về quy trình, thủ tục xác minh điều kiện thi hành án 36

2.1.2.1 Xác minh giấy tờ có giá 36

2.1.2.2 Đối với các loại giấy tờ có giá khác 36

2.1.2.3 Xác minh đối với tài khoản, sổ tiết kiệm 37

2.1.2.4 Xác minh tài sản là động sản 39

2.1.2.5 Xác minh tài sản là bất động sản 40

2.1.4 Về cơ chế phối hợp giữa các cơ quan trong xác minh điều kiện thi hành án 45

2.1.5 Về biện pháp xử lý khi xác minh đương sự có điều kiện thi hành án 46

2.2 Những thuận lợi và khó khăn trong thực tiễn xác minh điều kiện thi hành án theo luật thi hành án dân sự năm 2014 53

2.2.1 Về thuận lợi trong công tác xác minh điều kiện thi hành án 53

2.2.2 Về khó khăn trong công tác xác minh điều kiện thi hành án 56

2.3 Một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật về xác minh điều kiện thi hành án 58

2.3.1 Các giải pháp hoàn thiện pháp luật thi hành án 58

KẾT LUẬN CHUNG 63

TÀI LIỆU THAM KHẢO 65

TÓM TẮT

Qua thực tiễn thi hành và áp dụng trong công tác thi hành án dân sự, nhất là trong việc xác minh điều kiện thi hành án của đương sự đã cho thấy một số hạn chế, khó khăn, vướng mắc chưa thực hiện được giải quyết kịp thời, hệ thống văn bản pháp luật nói chung và các văn bản pháp luật thi hành án dân sự nói riêng vẫn còn nhiều bất cập, chồng chéo nảy sinh trong thực tiễn thi hành án dân sự Thấy được cơ sở lý luận, thực trạng tình hình trong việc xác minh trong thời gian có những khó khăn để đưa ra những

giải pháp cho phù hợp Đó cũng là lý do để học viên chọn đề tài “ Xác minh điều kiện

thi hành án trong thi hành án dân sự” làm luận văn thạc sĩ của mình Đề tài này mong

muốn làm sáng tỏ và thực tiễn nhằm tăng cường và nâng cao hiệu quả và phát huy đối với công tác xác minh trong thi hành án dân sự Đồng thời qua đó từ kết quả nghiên cứu, học viên cũng mong muốn góp phần vào hệ thống các tài liệu kham khảo, giải quyết phần nào đó vướng mắc trong toàn ngành góp phần vào việc giải quyết khó khăn bất cập trong việc xác minh điều kiện thi hành án của đương sự

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung luận văn gồm hai chương:

Chương 1: Những vấn đề lý luận về xác minh điều kiện thi hành án của đương

sự trong thi hành án dân sự

Chương 2: Thực tiễn áp dụng các quy định pháp luật về xác minh điều kiện thi

hành án và kiến nghị hoàn thiện

PHẦN MỞ ĐẦU

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Cơ quan thi hành án dân sự là một cơ quan được tiến hành theo những trình tự thủ tục đã được quy định rõ trong hệ thống tổ chức nhà nước Hoạt động thi hành án dân

sự là đảm bảo sự công bằng của pháp luật có tính chế tài và bắt buộc phải thực hiện theo đúng quy định pháp luật Bảo vệ quyền lợi và sự công bằng của pháp luật cũng như các bên thi hành án

Thi hành án là thực hiện các bản án và quyết định của tòa án đã có hiệu lực pháp luật và phải thi hành Hoạt động thi hành án dân sự có hiệu quả là một mặt đảm bảo quyền Tư Pháp của nhà nước thể hiện sự tôn trọng của xã hội, công dân đối với phán quyết của Tòa án

Thi hành án dân sự là giai đoạn cuối cùng của quá trình tố tụng, là hoạt động kết thúc quá trình để bảo vệ quyền lợi của các đương sự, trong các bản án, quyết định của Toà án đã được đưa ra thi hành để góp phần duy trì ổn định trật tự xã hội, bảo vệ quyền

và lợi ích hợp pháp của nhân dân, mọi hành vi, vi phạm pháp luật và tranh chấp xảy ra khi có yêu cầu đều được Toà án xem xét giải quyết theo thẩm quyền, đồng thời nhà nước xây dựng một cơ chế đảm bảo cho việc thi hành các phán quyết mà Toà án đã tuyên

Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX Đảng ta đã đề ra chủ trương ".Đẩy mạnh cải cách tổ chức, nâng cao chất lượng và hoạt động của các cơ quan Tư pháp, nâng cao tinh thần trách nhiệm của cơ quan và cán bộ Tư pháp." trong đó, có công tác

thi hành án dân sự Trong những năm qua công tác thi hành án dân sự đã từng bước thay đổi và tập trung trong quá trình giải quyết án và nhận được nhiều kết quả to lớn Pháp luật về thi hành án dân sự đã và đang được bổ sung, củng cố và hoàn thiện để ngày càng phù hợp với sự phát triển kinh tế, xã hội Dựa vào những cơ sở từ những quy định của pháp luật, hệ thống cơ quan thi hành án đã được hình thành trên cả nước, hoạt động của

cơ quan thi hành án đã đạt hiệu quả nhất định, các kỷ cương trật tự xã hội được ổn định, đồng thời pháp chế xã hội chủ nghĩa được đảm bảo

Luật thi hành án dân sự là văn bản pháp lý cao nhất điều chỉnh hoạt động thi hành

án, đã kế thừa, phát triển và pháp điển hóa được các quy định về thi hành án dân sự trước đó phù hợp, tiến bộ, đồng thời tham khảo có chọn lọc các quy định của các nước

về vấn đề này Một trong những nội dung mới của Luật thi hành án dân sự được sửa đổi,

bổ sung năm 2014 là quy định rõ ràng hơn về trình tự, thủ tục thi hành án dân sự, thời

hiệu yêu cầu thi hành án, phí thi hành án, vấn đề xác minh điều kiện thi hành án Tùy trường hợp cụ thể, cơ quan Thi hành án dân sự được lựa chọn biện pháp thích hợp, chủ động giải quyết các vấn đề nảy sinh trong quá trình thi hành án như (cưỡng chế, kê biên tài sản, ủy thác Thi hành án) sau cho việc thi hành án đạt được mục đích và hiệu quả

Tuy nhiên, khi tình hình kinh tế xã hội hiện nay ngày càng phát triển và khi trong nền kinh tế thị trường giao lưu dân sự ngày càng mở rộng thì số vụ việc tranh chấp dân

sự giữa cá nhân và công ty ngày càng tăng lên và dẫn đến số lượng bản án, quyết định phải thi hành ngày càng nhiều Trong tình hình kinh tế xã hội đang phát triển hiện nay thì việc hoàn thiện pháp luật thi hành án là rất quan trọng góp phần đẩy nhanh hoạt động thi hành án đạt hiệu quả và giảm những số lượng án tồn đọng và án khó khăn trên địa bàn cả nước

Qua nhiều năm triển khai thực hiện Luật thi hành án dân sự sửa đổi, bổ sung năm

2014 vẫn còn cho thấy được nhiều vướng mắc, bất cập trong đó có vấn đề xác minh điều kiện thi hành án nên vấn đề này cần phải được tiếp tục nghiên cứu giải quyết

Qua thực tiễn thi hành và áp dụng trong công tác thi hành án dân sự, nhất là trong việc xác minh điều kiện thi hành án của đương sự đã cho thấy một số hạn chế, khó khăn, vướng mắc chưa thực hiện được giải quyết kịp thời, hệ thống văn bản pháp luật nói chung và các văn bản pháp luật thi hành án dân sự nói riêng vẫn còn nhiều bất cập, chồng chéo nảy sinh trong thực tiễn thi hành án dân sự Thấy được cơ sở lý luận, thực trạng tình hình trong việc xác minh trong thời gian có những khó khăn để đưa ra những

giải pháp cho phù hợp Đó cũng là lý do để học viên chọn đề tài “ Xác minh điều kiện

thi hành án trong thi hành án dân sự” làm luận văn thạc sĩ của mình Đề tài này mong

muốn làm sáng tỏ và thực tiễn nhằm tăng cường và nâng cao hiệu quả và phát huy đối với công tác xác minh trong thi hành án dân sự Đồng thời qua đó từ kết quả nghiên cứu, học viên cũng mong muốn góp phần vào hệ thống các tài liệu tham khảo, giải quyết phần nào đó vướng mắc trong toàn ngành góp phần vào việc giải quyết khó khăn bất cập trong việc xác minh điều kiện thi hành án của đương sự

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

2.1 Mục tiêu chung

Mục tiêu chung của việc nghiên cứu đề tài là làm rõ một số vấn đề lý luận cơ bản

về xác minh điều kiện thi hành án, nghiên cứu thực trạng của các quy định của pháp luật

về xác minh điều kiện thi hành án và thực tiễn thực hiện, từ đó tìm ra các giải pháp góp phần giải quyết những vướng mắc, bất cập trong việc xác minh điều kiện thi hành án để nâng cao hiệu quả, hiệu lực trong công tác thi hành án dân sự

2.2 Mục tiêu cụ thể

- Nghiên cứu những vấn đề lý luận về xác minh điều kiện thi hành án như khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa, cơ sở của việc quy định pháp luật về xác minh điều kiện thi hành án; sự hình thành và phát triển các quy định của pháp luật thi hành án dân sự về xác minh điều kiện thi hành án qua các thời kỳ lịch sử;

- Phân tích, đánh giá những quy định của pháp luật thi hành án dân sự hiện hành

về xác minh điều kiện thi hành án;

- Khái quát việc thực hiện các quy định của pháp luật thi hành án dân sự về xác minh điều kiện thi hành án để tìm ra những hạn chế, vướng mắc trong việc thực hiện các quy định này;

- Tìm ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện và thực hiện các quy định pháp luật thi hành án dân sự về xác minh điều kiện thi hành án

3 TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI

Công tác thi hành án dân sự ngày càng được chú trọng, quan tâm, nghiên cứu nhất là từ khi Luật Thi hành án dân sự năm 2008 ra đời ( được sửa đổi, bổ sung năm 2014) Qua tìm hiểu và nghiên cứu học viên thấy có rất nhiều công trình nghiên cứu dưới dạng giáo trình, luận văn thạc sĩ, các bài viết, hay tạp chí khoa học pháp lý đề cập đến công tác thi hành án dân sự và hướng dẫn thi hành, tiến hành xác minh điều kiện trong thi hành án dân sự trong đó phải kể đến những công trình như sau:

- Những công trình lý luận:

- "Giáo trình Kỹ năng thi hành án dân sự của Học viện Tư pháp", Nhà xuất bản

Thống kê, 2005; về hướng dẫn các kỹ năng thi hành án dân sự khi áp dụng vào thực tiễn

- "Những điểm mới của Luật Thi hành án dân sự sửa đổi bổ sung năm 2014",

Đề tài nghiên cứu cấp trường, Trường Đại học Luật Hà Nội, 2010; đề tài nghiên cứu

cho thấy những điểm mới của Luật Thi hành án dân sự sửa đổi bổ sung năm 2014

- "Một số lưu ý đối với chấp hành viên trong việc thông báo thi hành án, thụ lý thi hành án và xác minh điều kiện thi hành án", Tài liệu bồi dưỡng nghiệp vụ Chấp hành

viên, Tổng cục thi hành án dân sự, Bộ Tư pháp, tháng 11 năm 2010 về hướng dẫn nghiệp

vụ và lưu ý đối với chấp hành viên khi thực hiện các nhiệm vụ trong thi hành án dân sự

- Những công trình về hoạt động thi hành án dân sự:

- Bùi Thị Vân Anh ( 2014), Thủ tục thi hành án dân sự trước yêu cầu cải cách tư pháp ở Việt Nam – Những vấn đề về lý luận và thực tiễn, Luận văn Thạc Sĩ Luật học,

Đại học quốc gia Hà Nội Đề tài nghiên cứu về thủ tục thi hành án dân sự trước yêu cầu cải cách tư pháp và chỉ ra những lý luận và thực tiễn áp dụng trong thi hành án dân sự

- Lê Thùy Linh (2015) Thỏa thuận thi hành án dân sự theo pháp luật thi hành

án dân sự Việt Nam hiện hành, Luận văn Thạc sĩ Luật học, Đại học Quốc gia Hà Nội

Đề tài nghiên cứu về thỏa thuận thi hành án của đương sự theo luật thi hành án dân sự

đã quy định

- Nguyễn Văn Tiến (2015), Kê biên quyền sử dụng đất trong thi hành án dân sự qua thực tiễn trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên, Luận văn Thạc sĩ Luật học, Đại học quốc

gia Hà Nội; Đề tài tập trung nghiên cứu vào công tác Kê biên quyền sử dụng đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

- Lê Anh Tuấn (2017), Một số vấn đề lý luận và thực tiễn và cưỡng chế thi hành

án dân sự Việt Nam, Luận án tiến sĩ luật học, Trường Đại học luật Hà Nội Đề tài tập

trung nghiên cứu về lý luận và thực tiễn áp dụng về công tác cưỡng chế thi hành án theo quy định của pháp luật

Xác minh điều kiện thi tùy là một vấn đề mới được quy định cụ thể trong Luật thi hành án dân sự nhưng trước và sau khi Luật thi hành án dân sự được ban hành đã có một số công trình nghiên cứu khoa học pháp lý nghiên cứu về vấn đề thi hành án dân

sự Dựa trên cơ sở là các công trình nghiên cứu đó làm cho chúng ta hiểu biết rõ về vấn

đề cụ thể những điểm quan trọng trong thi hành án dân sự Vấn đề xác minh ngày càng

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Đề tài nghiên cứu đã được các học viên tiến hành trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng của Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật, những quan điểm cơ bản của Đảng và Nhà nước về cải cách hành chính, cải cách tư pháp và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước ta trong giai đoạn hiện nay, áp dụng các biện pháp nghiên cứu khoa học Từ đó, rút ra những đánh giá, kết luận

và đề xuất các kiến nghị ví dụ như các phương pháp sau:

Phương pháp tổng hợp, phân tích: Luận văn sử dụng phương pháp này trong hầu hết các chương của Luận văn để làm sáng tỏ các quy định của pháp luật Việt Nam về thủ tục xác minh điều kiện thi hành án của đương sự

Phương pháp lịch sử: Được sử dụng để nghiên cứu quá trình hình thành và phát triển công tác thi hành án dân sự qua hướng dẫn thủ tục xác minh qua các thời kì của chấp hành viên trên toàn đơn vị

Phương pháp diễn giải, bình luận: Phương pháp này được áp dụng để đánh giá các quy định của pháp luật có liên quan đến đề tài, đánh giá tình hình chung của cả nước nói chung và địa bàn tỉnh Trà Vinh nói riêng, nêu ra được các kiến nghị và giải pháp, thực trạng khó khăn nhằm giải quyết tốt và hoàn thiện các quy định của pháp luật về công tác xác minh trong thi hành án dân sự

Phương pháp liệt kê: Phương pháp này được thực hiện trong quá trình thu thập,

từ thực tiễn, đóng góp ý kiến toàn ngành về tình hình khó khăn và biện pháp hướng giải quyết trong thủ tục xác minh thi hành án dân sự

5 PHẠM VI GIỚI HẠN ĐỀ TÀI

5.1 Phạm vi nội dung

Phạm vi nghiên cứu đề tài là những vấn đề lý luận về xác minh điều kiện thi

hành án, các quy định của pháp luật thi hành án dân sự về xác minh điều kiện thi hành

án và thực tiễn thực hiện các quy định này trong thi hành án dân sự "Xác minh điều kiện thi hành án" bao gồm nhiều nội dung khác nhau Tuy vậy, trong phạm vi của đề tài luận văn thạc sĩ này, việc nghiên cứu chỉ tập trung vào những vấn đề cơ bản về xác minh điều kiện thi hành án như khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa, cơ sở của việc pháp luật quy định xác minh điều kiện thi hành án; sự hình thành và phát triển các quy định của pháp luật về xác minh điều kiện thi hành án; nội dung các quy định của Luật thi hành án dân

sự về xác minh điều kiện thi hành án và thực tiễn thực hiện trong tổ chức thi hành án

dân sự những năm gần đây

5.2 Phạm vi không gian

Đề tài nghiên cứu trong phạm vi của tỉnh Trà Vinh

Đề tài phân tích khó khăn và hướng giải quyết trong thủ tục xác minh điều kiện thi hành án tại tỉnh Trà Vinh có liên quan đến Luật Thi hành án dân sự (được sửa đổi,

bổ sung năm 2014) có hiệu lực cho đến nay

6 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI VÀ KHẢO SÁT

- Đối tượng nghiên cứu của Luận văn là những vấn đề lý luận về giải quyết trong

công tác xác minh điều kiện thi hành án của đương sự; hệ thống pháp luật và thực tiễn khó khăn và hạn chế đưa ra hướng hoàn thiện trong thủ tục xác minh trong thi hành án dân sự

- Đối tượng khảo sát: Thực tiễn công tác xác minh điều kiện thi hành án trong thi hành án dân sự tại tỉnh Trà Vinh

7 KẾT CẤU DỰ KIẾN CỦA LUẬN VĂN

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung luận văn gồm hai chương:

Chương 1: Những vấn đề lý luận về xác minh điều kiện thi hành án của đương

sự trong thi hành án dân sự

Chương 2: Thực tiễn áp dụng các quy định pháp luật về xác minh điều kiện thi

hành án và kiến nghị hoàn thiện