Khung đọc Ngoài việc quy định điểm bắt đầu quá trình tổng hợp protein, bộ ba mã khởi đầu AUG còn xác định khung đọc của trình tự ARN.. Có thể có ba bộ ba cho bất kỳ một trình tự bazơ nào
Trang 1Một số vấn đề về di truyền học
(mã di truyền)
Mã di truyền
1 Khung đọc
Ngoài việc quy định điểm bắt đầu quá trình tổng hợp protein, bộ ba mã khởi đầu (AUG) còn xác định khung đọc của trình tự ARN Có thể có ba bộ ba cho bất kỳ một trình tự bazơ nào, phụ thuộc vào bazơ nào được chọn làm
bazơ bắt đầu của codon Thực tế trong quá trình tổng hợp protein, thường chỉ
Trang 2có một khung đọc được sử dụng Còn hai khung đọc kia thường chứa một số
bộ ba kết thúc ngăn cản chúng được
sử dụng để tổng hợp trực tiếp nên
phân tử protein
Trang 3Mỗi trình tự ADN có thể đọc theo ba khung đọc khác nhau, phụ thuộc vào bazơ nào được chọn làm bazơ khởi đầu Trên mỗi phân đoạn ADN mạch kép về lý thuyết có thể có tối đa sáu khung đọc mở (ORF) khác nhau
Đoạn trình tự nằm giữa một bộ ba
khởi đầu và một bộ ba kết thúc tương ứng cùng khung đọc được gọi là
khung đọc mở (ORF = open reading frame) Đặc điểm này được dùng để xác định các trình tự ADN mã hoá
protein trong các dự án giải mã hệ
gen
2 Tính vạn năng của mã di truyền
Trang 4Ban đầu, người ta tin rằng mã di
truyền là vạn năng Nghĩa là ở mọi
sinh vật, các codon giống nhau đều
quy định những axit amin như nhau Tuy vậy, thực tế cho thấy có một số trường hợp ngoại lệ Ví dụ, ở hệ gen
ty thể có sự khác biệt về bộ ba khởi đầu và bộ ba kết thúc Cụ thể, UAG bình thường là bộ ba kết thúc, thì ở ty thể nó lại mã hoá cho tryptophan;
AGA và AGG bình thường quy định arginin, ở ty thể lại có vai trò là các
bộ ba kết thúc; AUA bình thường mã hóa cho isoleucin thì ở ty thể lại xác định methionin Người ta cho rằng
những thay đổi này có thể tồn tại
được là nhờ ty thể là một hệ thống
kín Ngoài hệ gen ty thể, một số
trường hợp ngoại lệ khác cũng được tìm thấy ở một số sinh vật đơn bào Ví
Trang 5dụ ở một số động vật nguyên sinh, các
bộ ba UAA và UAG bình thường là các bộ ba kết thúc thì lại mã hoá cho axit glutamic