Ngày 12102019, Viện kiểm sát nhân dân Huyện Bình Chánh ban hành Cáo trạng truy tố Trần Văn Cảnh phạm tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” theo quy định tại Khoản 1 Điều 356 Bộ luật hình sự.
Trang 1HỌC VIỆN TƯ PHÁP
CƠ SỞ TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
- -BÀI THU HOẠCH DIỄN ÁN
Môn: KỸ NĂNG CỦA LUẬT SƯ TRONG GIẢI QUYẾT VỤ ÁN HÌNH SỰ
HỒ SƠ SỐ 09: TRẦN VĂN CẢNH LỢI DỤNG CHỨC VỤ QUYỀN HẠN
TRONG KHI THI HÀNH CÔNG VỤ
Số báo danh :
Diễn án lần Ngày
Trang 2Bộ phận tiếp nhận hồ sơ và trả kết quả giải quyết
Ngày 19/10/2016, Phan Ngọc Lẫm đã ký quyết định số 2507/QĐ-UBND banhành quy chế làm việc của Ủy ban nhân dân xã Vĩnh Lộc A nhiệm kỳ 2011 - 2018
và sơ đồ khái quát cơ chế “một cửa” được niêm yết công khai tại UBND xã VĩnhLộc A như dưới dây
2 (1) (6)
(2) (5)
Trang 3Trong lĩnh vực xây dựng UBND xã Vĩnh Lộc A cũng theo quy trình trên mà
bố trí cán bộ làm việc gồm: Lại Thị Hồng Thanh (tổ tiếp nhận hồ sơ và trả kết quảgiải quyết), Lê Quang Minh và Võ Tuần Anh (tổ tham mưu, đề xuất cấp giấy phépxây dựng, phiếu đăng ký xây dựng công trình và giấy phép sửa chữa công trình),Trần Văn Cảnh – Phó chủ tịch UNBD phụ trách lĩnh vực ký duyệt giấy phép xâydựng, phiếu đăng ký xây dựng công trình và phiếu đăng ký sửa chữa công trình
Năm 2018 tại UBND xã Vĩnh Lộc A việc tiếp nhận và giải quyết hồ sơ được
tổ chức theo quy trình một cửa liên thông theo quyết định 93/2007/QĐ-TTg ngày22/6/2007
Ngày 27/12/2017, Chủ tịch UBND huyện Bình Chánh ký quyết định số7230/QĐ-UBND về việc thành lập Đoàn Thanh Tra công tác quản lý nhà nước vềđất đai, xây dựng trên địa bản xã Vĩnh Lộc A Trong quá trình thanh tra nhận thấyviệc ký duyệt giấy phép xây dựng, phiếu đăng ký xây dựng công trình, phiếu sửachữa công trình của cán bộ UBND xã Vĩnh Lộc A, đã phát hiện dấu hiệu của tộiphạm hình sự
Ngày 20/03/2018, Văn phòng UBND huyện Bình Chánh ra thông báo số 37thống nhất chuyển toàn bộ hồ sơ thanh tra sang Cơ quan điều tra – Công an huyệnBình Chánh để điều tra xử lý theo quy định do có dấu hiệu cố ý làm trái và gây rahậu quả nghiêm trọng
Trang 4Ngày 11/03/2018, Cơ quan điều tra – Công an huyện Bình Chánh tiếp nhận
hồ sơ điều tra xử lý và phát hiện Trần Văn Cảnh đã ký duyệt trái quyết định củapháp luật giấy phép xây dựng, phiếu đăng ký xây dựng công trình cho 5 trườnghợp:
1. Bà Phan Thị Ảnh (3 phiếu đăng ký xây dựng công trình, trong đó có 02 phiếu mỗiphiếu diện tích 56m2 và một phiếu diện tích 108m2 vào ngày 23/2/2018);
2. Ông Huỳnh Công Hòa (3 phiếu đăng ký xây dựng công trình gồm 42m2 vào ngày29/1/2018, 1165m2 vào ngày 12/1/2018 và 114,3m2 vào ngày 24/1/2018);
3. Bà Võ Thị Thu (01 giấy phép xây dựng số 102 với diện tích 39m2 vào ngày18/2/2018);
4. Bà Bùi Xuân Trang (01 giấy phép xây dựng số 174 với diện tích 65,8m2 vào ngày15/2/2018);
5. Ông Phan Văn Đực (4 phiếu đăng ký xây dựng công trình gồm: 143m2 vào ngày23/1/2018, 143m2 vào ngày 21/1/2018, 96m2 vào ngày 22/1/2018, 96m2 vào ngày02/2/2018)
Ngày 11/4/2018, Cơ quan Cảnh sát Điều tra Công an huyện Bình Chánh đãKhởi tố vụ án và Khỏi tố bị can Trần Văn Cảnh với tội danh Lợi dụng chức vụquyền hạn trong khi thi hành công vụ quy định Điều 356 Bộ luật Hình sự và đãgiao cho Trần Văn Cảnh vào ngày 04/6/2018
Ngày 15/3/2019, Cơ quan Cảnh sát Điều tra Công an Huyện Bình Chánh đãban hành Bản Kết luận Điều tra số 275/KLĐT Trong kết quả điều tra, Trần VănCảnh đều thừa nhận 12 giấy phép xây dựng, phiếu đăng ký xây dựng công trình màCảnh ký duyệt nêu trên đã không thông qua cán bộ tham mưu cấp phép nào, tráiquy định của quy trình một cửa liên thông
Trang 5Ngày 12/10/2019, Viện kiểm sát nhân dân Huyện Bình Chánh ban hành Cáotrạng truy tố Trần Văn Cảnh phạm tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thihành công vụ” theo quy định tại Khoản 1 Điều 356 Bộ luật hình sự.
II. KẾ HOẠCH XÉT HỎI
Trang 61.1. Hỏi bị cáo - Trần Văn Cảnh:
- Bị cáo cho biết nhiệm vụ và quyền hạn cụ thể của bị cáo khi đảm nhiệm chức vụ
Phó chủ tịch UBND xã Vĩnh Lộc A là gì?
- Bị cáo nêu rõ quy trình ký duyệt hồ sơ trong lĩnh vực mà bị cáo phụ trách?
- Các hồ sơ của các ông bà Phan Thị Ảnh, Huỳnh Công Hòa, Võ Thị Thu, BùiXuân Trang và Phan Văn Đực bị cáo có thẩm quyền ký duyệt không?
- Bị cáo có mối quan hệ gì với những người xin cấp giấy phép đăng ký nêu trênkhông?
- Bị cáo có kiểm tra thực tế đất đai khi kí duyệt không ?
- Bị cáo đã kiểm tra theo đúng quy trình khi ký các giấy phép này không?
- Vì lý do gì mà bị cáo lại bỏ qua quy trình khi ký các giấy phép này?
- Số lượng công việc hàng ngày của bị cáo như thế nào?
- Trách nhiệm của tổ tham mưu, đề xuất cấp giấy phép xây dựng, phiếu đăng kýxây dựng công trình và giấy phép sửa chữa công trình… là gì?
- Bị cáo có nhận tiền hoặc lợi ích vật chất từ 12 hồ sơ đã kí duyệt không?
- Sau khi ký duyệt hồ sơ cho hộ ông Phan Văn Đực mà Nguyễn Quốc Hưng nhờ, bịcáo có trực tiếp gặp đưa hồ sơ cho Hưng không?
- Sau khi ký duyệt hồ sơ cho hộ ông Phan Văn Đực mà Phan Văn Thành mang tới,
bị cáo có nhận lợi ích gì từ Thành không?
1.2. Hỏi Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan - Nguyễn Quốc Hưng:
Trang 7- Anh có bàn bạc trước với bị cáo Trần Văn Cảnh về việc nhận xin cấp giấy phépxây dựng để lấy tiền không?
- Bị cáo có yêu cầu anh phải bồi dưỡng không?
- Bị cáo đòi hỏi yêu cầu nào khác không? Nếu có anh có tài liệu chứng minhkhông?
- Anh khai đối với hồ sơ của ông Phan Văn Đực, anh có đưa cho bị cáo Cảnh sốtiền 10.000.000 đồng, số tiền này anh đưa như thế nào? Có người làm chứng hay cóbằng chứng không?
- Mục đích anh đưa cho bị cáo 10.000.000 đồng để làm gì?
- Khi đến nhờ ký duyệt hồ sơ bị cáo có hứa hẹn và đòi hỏi thù lao từ anh không?
- Vậy Cảnh có biết việc anh để tiền trong phòng làm việc không?
- Sau khi Cảnh ký duyệt hồ sơ mà anh nhờ, Cảnh có trực tiếp đưa hồ sơ đó cho anhkhông?
- Khi vào phòng làm việc của Cảnh lấy hồ sơ anh có được phép của Cảnh haychưa?
1.3. Hỏi Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan - Võ Tuấn Anh
- Ông công tác tại UBND xã Vĩnh Lộc A từ thời gian nào ? Công việc chính củaông là gì ?
- Khi thụ lý hồ sơ để tham mưu cho cấp trên, ông thực hiện như thế nào? Có
những hồ sơ nào do ông thụ lý mà sai sót không?
- Việc ký nháy của cán bộ tham mưu có băt buộc không? Được quy định như thế
Trang 8- Có hồ sơ nào mà anh tham mưu cho ông Cảnh mà không ký nháy không?
- Hồ sơ cấp phép xây dựng cho ông Võ Văn Lũy ai là người tham mưu cho
Cảnh?
- Ông có biết văn bản nào quy định về diện tích tối đa cho phép xây dựng trên đấtthổ vườn không ?
1.4. Hỏi Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan - Phan Ngọc Lẫm
- Ông cho biết ông giữ chức Chủ tịch UBND xã Vĩnh Lộc A tư thời gian nào ?
- Quy trình tiếp nhận hồ sơ quản lý nhà nước về đất đai tại xã vĩnh Lộc A đượcthực hiện như thế nào ? Quy trình thực hiện đó được quy định tại văn bản nàokhông ?
- Tại xã Vĩnh Lộc A đã từng có trường hợp nào giải quyết hồ sơ không theo chế
- Việc ký duyệt này có theo quy trình một cửa không ?
- Tại sao ông ký duyệt cấp phép cho những người này lại có sai phạm ?
Trang 9- Khi cấp dươi trình hồ sơ cho ông phê duyệt, ông có kiểm tra lại nội dung
không ?
- Vì sao ông lại ký duyệt mà không có kiểm tra lại ?
- Các bước giải quyết hồ sơ trong quy trình do cán bộ nào đảm nhiệm ? Trong
đó, bị cáo Cảnh có nhiệm vụ gì ?
- Tại biên bản lời khai ngày 9/2/2018 (BL 165), ông đã thừa nhận “ký tên vào
giấy phép trên mà không có chữ ký tắt của cán bộ thụ lý” khi ký vào PĐK số
12/GPXD cho ông Nguyễn Văn Dìa Tại sao ông lại ký khi không có chữ ký
nháy? Ông có quen biết ông Dìa không?
- Con dấu mà cơ quan điều tra thu giữ tại nhà Cảnh có phải là con dấu của
UBND xã Vĩnh Lộc A không?
1.5. Hỏi Lại Thị Hồng Thanh
- Bà cho biết chị công tác tại UBND từ lúc nào và làm những công việc cụ thể làgì?
- Bà có nhận thấy có những giấy phép nào trả lại cho người dân mà không có chữ
ký nháy của cán bộ tham mưu hay không?
- Vì sao giấy phép đó không có chữ kí nháy?
- Bà cho biết quy trình tiếp nhận hồ sơ khi người dân nộp hồ sơ? Bà cập nhật
thông tin người nộp như thế nào?
Trang 10- Bà cho biết quy trình lưu hồ sơ sau khi được ký duyệt? UBND Vĩnh Lộc A cóphân công cụ thể người lưu hồ sơ hay không? Ai là người có trách nhiệm lưu hồsơ?
1.6. Hỏi Phan Long Thành:
- Ông có quen biết ai tên là Nguyễn Quốc Hưng hay không?
- Ông có nhận làm giấy phép xây dựng cho bà Phan Thị Út không?
- Ông dựa vào đâu mà đồng nhận làm giấy phép xây dựng cho bà Út?
- Ông và bị cáo có bàn bạc với nhau về việc ký giấy phép xây dựng không?
- Ông có mối quan hệ như thế nào với bị cáo Trần Văn Cảnh?
- Ông có đưa tiền cho bị cáo không, nếu có thì đưa khi nào và như thế nào? Bị cáo
có thái độ khi khi anh đưa tiền?
- Ông có đến nộp hồ sơ tại UBND xã Vĩnh Lộc A không?
- Ông có biết rõ về thủ tục hành chính khi xin giấy phép không? Nếu biết tại saoômg vẫn làm trái quy trình?
- Ai là người đưa phiếu xây dựng cho ông? Có biên nhận, thu tiền lệ phí gì không?
III. LUẬN CỨ BẢO VỆ
3.1 Định hướng bào chữa
Qua nghiên cứu hồ sơ, với tư cách là luật sư bào chữa cho bị cáo Trần Văn Cảnh, Luật sư cho rằng hành vi của bị cáo không đủ cấu thành tội phạm theo truy
tố của Viện kiểm sát về tội “Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công
Trang 11vụ” quy định tại Khoản 1 Điều 356 Bộ luật hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017 vì những lý lẽ sau đây:
Theo Khoản 1 Điều 356 Bộ luật hình sự thì: “Người nào vì vụ lợi hoặc động
cơ cá nhân khác mà lợi dụng chức vụ, quyền hạn làm trái công vụ gây thiệt hại về tài sản từ 10.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng hoặc gây thiệt hại khác đến lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm”
Theo quy định trên, thì người phạm tội bắt buộc phải có dấu hiệu “vì vụ lợihoặc động cơ cá nhân khác” Tuy nhiên, bị cáo Cảnh khi ký các giấy phép đăng kýxây dựng công trình đều không nhận bất kỳ lợi ích vật chất nào, cũng không vìđộng cơ cá nhân nào mà ký duyệt các giấy tờ trên
Hơn nữa, người phạm tội được quy định tại điều 356 Bộ luật hình sự phải cólỗi cố ý trực tiếp, tức là thấy trước hậu quả của hành vi đó và mong muốn hậu quảxảy ra Trong vụ án trên, bản thân bị cáo Cảnh không nghĩ rằng hậu quả sẽ xảy ra
và cũng không mong muốn hậu quả xảy ra Bị cáo hành động bất cẩn, không kiểmtra kỹ giấy tờ, tài liệu mà ký duyệt giấy phép dẫn đến sai sót Như vậy, bị cáo chỉ cólỗi vô ý do cẩu thả chứ không phải lỗi cố ý Vì vậy, hành vi của Trần Văn Cảnhchưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm
3.2 Bài luận cứ bào chữa cho bị cáo Trần Văn Cảnh
Kính thưa Hội Đồng Xét Xử,
Kính thưa Vị đại diện Viện Kiểm sát,
Kính thưa quý Luật sư đồng nghiệp, cùng toàn thể quý vị có mặt tại phiên tòangày hôm nay
Tôi là Luật sư Sunny, đến từ Công ty Luật TNHH Sunny Lawyer thuộc
Trang 12Đoàn Luật sư TP Hồ Chí Minh Là luật sư bào chữa cho thân chủ tôi là bị cáo TrầnVăn Cảnh, bị Viện kiểm sát nhân dân huyện Bình Chánh truy tố về tội “Lợi dụngchức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ” quy định tại Khoản 1 Điều 356 Bộluật hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017.
Sau khi nghiên cứu hồ sơ vụ án và dựa vào phần xét hỏi công khai tại phiêntòa ngày hôm nay, quan điểm bào chữa của luật sư đối với hành vi của bị cáo TrầnVăn Cảnh như sau:
Xét về mặt chủ quan, thì tội danh này có đặc trưng bởi 2 dấu hiệu gồm Lỗi
cố ý trực tiếp và động cơ phạm tội xuất phát từ động cơ vụ lợi hoặc động cơ cánhân khác
Thứ nhất, về yếu tố lỗi: Lỗi cố ý trực tiếp nghĩa là người đó nhận thức rõ
hành vi của mình làm là có nguy hiểm cho nhà nước, xã hội, cho người khác nhưngvẫn làm với mong muốn hậu quả xấu xảy ra, biết mà vẫn làm Tuy nhiên, trong suốtquá trình điều tra và tại phiên Tòa ngày hôm nay đã cho thấy rằng thân chủ của tôihoàn toàn không cố ý trực tiếp ký cấp phép xây dựng sai quy định và hoàn toànkhông mong muốn có hậu quả xấu nào xảy ra Bởi lẽ:
- Một là, Bị cáo Cảnh ký hồ sơ do tin tưởng cán bộ thụ lý đã kiểm tra, tham
mưu trước vì theo sơ đồ khái quát cơ chế “một cửa” được niêm yết công khai tạiUBND xã Vĩnh Lộc A thì khi người dân đến xin cấp giấy phép xây dựng phải nộp
hồ sơ tại bộ phận tiếp nhận do Lại Thị Hồng Thanh phụ trách, sau khi kiểm tra hồ
sơ Thanh sẽ chuyển đến cho cán bộ chuyên môn là Lê Quang Minh hoặc Võ TuấnAnh thụ lý, sau khi nhận được hồ sơ, Minh hoặc Tuấn Anh sẽ tham mưu, đề xuất,
ký nháy vào giấy phép xây dựng rồi trình cho Trần Văn Cảnh ký duyệt (Phan NgọcLẫm chỉ ký duyệt trong trường hợp Cảnh bận công việc đột xuất không có mặt ở cơquan), sau khi Cảnh ký duyệt rồi thì cán bộ tham mưu hoặc cán bộ tiếp nhận vàolấy giấy phép xây dựng, phiếu đăng ký xây dựng công trình, phiếu sửa chữa công
Trang 13trình giao cho Lại Thị Hồng Thanh mang đi đóng dấu, sau đó trả kết quả cho ngườidân, thu phí và lưu hồ sơ cấp phép
Như vậy, theo lời khai của những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vàbản cáo trạng thì một bộ hồ sơ bắt buộc phải được cán bộ thụ lý kiểm tra, thammưu trước khi được chuyển cho bị cáo Cảnh ký duyệt Và Cảnh làm đúng theo quytrình này vì mặc dù theo lời khai của cán bộ thụ lý Minh hoặc Tuấn Anh thì hồ sơđược xem là đã kiểm tra, tham mưu là hồ sơ có chữ ký nháy của mình Tuy nhiên,không có căn cứ chứng minh rằng hồ sơ không có chữ ký nháy là không được kiểmtra, tham mưu trước vì việc ký nháy này là không bắt buộc vì không có văn bản nàocủa UBND Vĩnh Lộc A quy định việc phải ký nháy này
Đồng thời, vẫn có những hồ sơ được ký mà không cần có chữ ký nháy, cụ thểlà:
Theo lời khai của Võ Tuấn Anh, Tuấn Anh đã xác nhận việc trong 3 hồ sơcủa Võ Văn Lũy, Lê Ngọc Anh và Trần Thị Điểu thì chỉ có tham mưu trường hợpcủa Võ Văn Lũy vì đất nhà ông Lũy cũng là cha ruột nên không thể ký nháy, theobiên bản đối chất 20/5/2019 (BL 282-283)
Ngoài ra, việc Cảnh ký duyệt những hồ sơ không có chữ ký nháy không phải
là cá biệt, bởi lẽ tại biên bản lời khai ngày 9/2/2018 (BL 165), ông Lẫm đã thừanhận “ký tên vào giấy phép trên mà không có chữ ký tắt của cán bộ thụ lý” khi kývào PĐK số 12/GPXD cho ông Nguyễn Văn Dìa
Mặt khác tại bản đối chất Cảnh - Minh (BL 278), bị cáo Cảnh nói Minh làngười tham mưu dù không ký nháy bởi chỉ có Minh là người ghi câu “lộ giới chưa
ổn định” trên hồ sơ của Phan Thị Ánh và Thái Thị Hoài Theo Danh sách 208 hồ sơ
có bản lưu (BL 66) thì hồ sơ của Thái Thị Hòa (Số thứ tự là 177, 202-205, gồm cóGPXD, Bảng vẽ theo Danh sách 208 hồ sơ), nhưng ĐTV Tuân không kiểm chứng
Trang 14hồ sơ Thái Thị Hoài có ký nháy hay không, cũng như không xác định chữ viết trên
hồ sơ là thiếu sót
- Hai là, hồ sơ không được lưu không phải do lỗi bị cáo Cảnh:
Theo quy trình một cửa, sau khi hồ sơ được trình ký đóng dấu thì sẽ đượclưu kho Tuy nhiên, trách nhiệm lưu kho không phải của bị cáo Cảnh là của các cán
bộ Thanh, Minh và Tuấn Anh
Đồng thời, trước khi giao nộp hồ sơ cho ĐTV, UBND Vĩnh Lộc đã xây khomới nên không loại trừ rủi ro hồ sơ bị thất lạc trong lúc vận chuyển (Lời khai Cảnh– BL 102)
Việc giao nhận giấy phép cho Thanh tra xây dựng cũng không có biên bản,ghi nhận sổ sách rõ ràng dẫn đến số giấy phép lưu tại Ủy ban nhân dân xã Vĩnh Lộc
A và số giấy phép mà Thanh tra xây dựng nhận được không phù hợp dẫn đến nhậpnhằng không thống nhất, có sai sót trong quá trình đối chiếu các giấy phép xâydựng, phiếu đăng ký xây dựng công trình
- Ba là, đối với việc vấn đề cấp sai hạn mức:
Về việc cấp sai hạn mức đất được cho phép trong các hồ sơ của Cảnh là xuấtphát từ sự không thống nhất về cách hiểu giữa xã Vĩnh Lộc A và huyện BìnhChánh
Trước 2017 thì xã hiểu rằng mỗi lần cấp phép không quá 300m2, huyện lạicho rằng tổng diện tích cấp phép không quá 300m2 Nhưng đến cuối 2017 thì phòngquản lý đô thị huyện mới thống nhất cho các xã lại cách hiểu mật độ là không đượccấp phép vượt quá 300m2 đối với tổng diện tích đất thổ vườn đang đứng tên sửdụng Việc thống nhất cách hiểu này là sau ngày Cảnh đã ký duyệt những trườnghợp mà đoàn thanh tra huyện Bình Chánh phát hiện 208 hồ sơ (bút lục 118 trong lờikhai của Cảnh)