MỤC LỤCA.MỞ ĐẦU11.Lí do chọn đề tài12.Mục đích nghiên cứu13.Nội dung nghiên cứu2B.NỘI DUNG3Chương 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ31.Khái niệm hội nhập kinh tế quốc tế32.Nguyên nhân43.Nội dung của hội nhập kinh tế quốc tế43.1.Nguyên tắc của hội nhập kinh tế quốc tế43.2.Nội dung của hội nhập44.Vai trò của hội nhập kinh tế quốc tế đối với Việt Nam5Chương 2. TÌNH HÌNH VIỆT NAM TRONG VIỆC HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ101.Thực trạng hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam101.1Quan điểm, chính sách của Nhà nước102.Thách thức đối với nền kinh tế Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế1223.Lợi thế của Việt Nam trong việc hội nhập kinh tế quốc tế1444.Nhiệm vụ cần phải thực hiện khi tham gia hội nhập1555.Phương hướng nâng cao hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam155C.KẾT LUẬN18TÀI LIỆU THAM KHẢO19 A.MỞ ĐẦU1.Lí do chọn đề tàiToàn cầu hoá kinh tế là xu thế tất yếu biểu hiện sự phát triển nhảy vọt của lực lượng sản suất do phân công lao động quốc tế diễn ra ngày càng sâu rộng trên phạm vi toàn cầu dưới tác động của cuộc cách mạng khoa học công nghệ và tích tụ tập trung tư bản dẫn tới hình thành nền kinh tế thống nhất. Sự hợp nhất về kinh tế giữa các quốc gia tác động mạnh mẽ và sâu sắc đến nền kinh tế chính trị của các nước nói riêng và của thế giới nói chung. Đó là sự phát triển vượt bậc của nền kinh tế thế giới với tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, cơ cấu kinh tế có nhiều sự thay đổi. Sự ra đời của các tổ chức kinh tế thế giới như WTO, EU, AFTA,...và nhiều tam giác phát triển khác cũng là do toàn cầu hoá đem lại. Theo xu thế chung của thế giới, Việt Nam đã và đang từng bước cố gắng chủ động hội nhập kinh tế quốc tế. Đây không phải là một mục tiêu nhiệm vụ nhất thời mà là vấn đề mang tính chất sống còn đối với nền kinh tế Việt Nam hiện nay cũng như sau này. Bởi một nước mà đi ngược với xu hướng chung của thời đại sẽ trở nên lạc hậu và bị cô lập, sớm hay muộn nước đó sẽ bị loại bỏ trên đấu trường quốc tế. Hơn thế nữa, một nước đang phát triển, lại vừa trải qua chiến tranh tàn khốc, ác liệt,...thì việc chủ động hội nhập kinh tế với khu vực và thế giới thì lại càng cần thiết hơn bao giờ hết. Trong quá trình hội nhập, với nội lực dồi dào sẵn có cùng với ngoại lực sẽ tạo ra thời cơ phát triển kinh tế. Việt Nam sẽ mở rộng được thị trường xuất nhập khẩu, thu hút được vốn đầu tư nước ngoài, tiếp thu được khoa học công nghệ tiên tiến, những kinh nghiệm quý báu của các nước kinh tế phát triển và tạo được môi trường thuận lợi để phát triển kinh tế. Tuy nhiên, một vấn đề bao giờ cũng có hai mặt đối lập. Hội nhập kinh tế quốc tế mang đến cho Việt Nam rất nhiều thời cơ thuận lợi nhưng cũng đem lại không ít khó khăn thử thách. Nhưng theo chủ trương của Đảng: “ Việt Nam muốn làm bạn với tất cả các nước”, chúng ta sẽ khắc phục những khó khăn để hoàn thành sứ mệnh. Hội nhập kinh tế quốc tế là tất yếu khách quan đối với Việt Nam. Từ đó nhóm chúng em xin chọn đề tài: “Phương hướng nâng cao hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế trong phát triển ở Việt Nam”.2.Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực tiễn trong bối cảnh hội nhập, đề thực hiện mục đích nghiên cứu sau: phân tích đặc điểm, ưu thế và hạn chế của nền kinh tế Việt Nam từ đó rút ra một số giải pháp nhằm nâng cao hơn nữa hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế ở Việt Nam.3.Nội dung nghiên cứuPHẦN 1: Một số vấn đề về hội nhập kinh tế quốc tếPHẦN 2: Tình hình Việt Nam trong việc hội nhập kinh tế quốc tế B.NỘI DUNGChương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ1.Khái niệm hội nhập kinh tế quốc tếLà một hình thức trong đó diễn ra quá trình xã hội hóa mang tính chất quốc tế đối với quá trình tái sản xuất giữa các chủ thể kinh tế quốc tế. Quá trình gắn kết nền kinh tế và thị trường của một quốc gia với nền kinh tế và thị trường khu vựcthế giới thông qua các biện pháp tự do hoá và mở cửa thị trường ở các cấp độ đơn phương, song phương và đa phương, trong đó hai hay nhiều chính phủ ký với nhau các hiệp định để tạo nên khuôn khổ pháp lý chung cho sự phối hợp và điều chỉnh quan hệ kinh tế giữa các nước.Cơ sở của liên kết:Trước khi hệ thống Kinh tế xã hội chủ nghĩa sụp đổ: liên kết chủ yếu dựa vào sự tương đồng về chính trị ( Ví dụ: HĐTTKT, NATO, VACSAVA, EU).Sau khi hệ thống kinh tế xã hội chủ nghĩa sụp đổ: liên kết chủ yếu giữa các quốc gia chung một khu vực địa lý hoặc tương đồng về trình độ phát triển kinh tế (Ví dụ: G7, G20, ASEAN, EU, NAFTA v.v.).Đặc trưng:Là một hình thức phát triển tất yếu và cao nhất của phân công lao động quốc tế.Là sự tham gia tự nguyện của mỗi quốc gia thành viên trên cơ sở những điều khoản đã thỏa thuận trong hiệp định.Là sự phối hợp mang tính chất liên quốc gia giữa các nhà nước độc lập có chủquyền.Là giải pháp trung hòa cho hai xu hướng tự do hóa thương mại và bảo hộ thươngmại. Là bước quá độ để thúc đẩy nền kinh tế thế giới theo hướng toàn cầu hóa góp phần giảm bớt những cuộc xung đột cục bộ, giữ gìn hòa bình, ổn định trong khu vực và thế giới.2.Nguyên nhânDo sự phát triển vượt bậc và áp dụng rộng rãi của khoa học công nghệ: Tin học, viễn thông, sinh học…Do các quốc gia có sự khác nhau về nguồn lực và lợi thế trong phát triển kinh tế.Do sự phát triển mạnh mẽ của phân công lao động quốc tế, dẫn đến quá trình chuyên môn hóa và hợp tác hóa trên phạm vi quốc tế.Xuất phát từ yêu cầu mở rộng thương mại quốc tế và đầu tư quốc tế để đẩy nhanh sự phát triển kinh tế của mỗi quốc gia.Mở cửa và hội nhập kinh tế quốc tế là tất yếu đối với tất cả các nước trong điều kiện hiện nay....3.Nội dung của hội nhập kinh tế quốc tế3.1.Nguyên tắc của hội nhập kinh tế quốc tếBất kì một quốc gia nào khi tham gia vào các tổ chức kinh tế trong khu vực cũng như trên thế giới đều phải tuân thủ theo những nguyên tắc của các tổ chức đó nói riêng và nguyên tắc của hội nhập kinh tế quốc tế nói chung. Sau đây là một số nguyên tắc cơ bản của hội nhập: Không phân biệt đối xử giữa các quốc gia; tiếp cận thị trường các nước, cạnh tranh công bằng, áp dụng các hành động khẩn cấp trong trường hợp cần thiết, dành ưu đãi cho các nước đang và chậm phát triển. Đối với từng tổ chức có nguyên tắc cụ thể riêng biệt.3.2.Nội dung của hội nhậpNội dung của hội nhập kinh tế quốc tế là mở cửa thị trường cho nhau, thực hiện thuận lợi hoá, tự do hoá thương mại và đầu tư: Về thương mại hàng hoá: các nước cam kết bãi bỏ hàng rào phi thuế quan như QUOTA, giấy phép xuất khẩu..., biểu thuế nhập khẩu được giữ hiện hành và giảm dần theo lịch trình thoả thuận...Về thương mại dịch vụ: các nước mở cửa thị trường cho nhau với cả bốn phương thức: cung cấp qua biên giới, sử dụng dịch vụ ngoài lãnh thổ, thông qua liên doanh, hiện diện.Về thị trường đầu tư: không áp dụng đối với đầu tư nước ngoài yêu cầu về tỉ lệ nội địa hoá, cân bằng xuất nhập khẩu và hạn chế tiếp cận nguồn ngoại tệ, khuyến khích tự do hoá đầu tư.4.Vai trò của hội nhập kinh tế quốc tế đối với Việt NamTrong thời đại ngày nay, mở rộng quan hệ kinh tế quốc tế đã và đang là một trong những vẫn đề thời sự đối với hầu hết các nước. Nước nào đóng cửa với thế giới là đi ngược xu thế chung của thời đại, khó tránh khỏi rơi vào lạc hậu. Trái lại, mở cửa hội nhập kinh tế quốc tế tuy có phải trả giá nhất định, song đó là yêu cầu tất yếu đối với sự phát triển của mỗi nước. Bởi với những tiến bộ trên lĩnh vực khoa học công nghệ, đặc biệt là công nghệ truyền thông và tin học, thì giữa các quốc gia ngày càng có mối liên kết chặt chẽ, nhất là trên lĩnh vực kinh tế. Xu hướng toàn cầu hoá được thể hiện rõ ở sự phát triển vượt bậc của nền kinh tế thế giới. Về thương mại: trao đổi buôn bán trên thị trường thế giới ngày càng gia tăng. Từ sau chiến tranh thế giới lần thứ hai, giá trị trao đổi buôn bán trên thị trường toàn cầu đã tăng 12 lần. Cơ cấu kinh tế có sự thay đổi đáng kể. Công nghiệp nhường chỗ cho dịch vụ. Về tài chính, số lượng vốn trên thị trường chứng khoán thế giới đã tăng gấp 3 lần trong 10 năm qua. Sự ra đời và ngày càng lớn mạnh của các tổ chức kinh tế quốc tế là một phần của quốc tế hoá. Nó góp phần thúc đẩy nền kinh tế của các nước phát triển mạnh hơn nữa. Tuy nhiên trong xu thế toàn cầu hoá các nước giàu luôn có những lợi thế về lực lượng vật chất và kinh nghiệm quản lý. Còn các nước nghèo có nền kinh tế yếu kém dễ bị thua thiệt, thường phải trả giá đắt trong quá trình hội nhập. Là một nước nghèo trên thế giới, sau mấy chục năm bị chiến tranh tàn phá, Việt Nam bắt đầu thực hiện chuyển đổi từ cơ chế kế hoạch hoá tập trung sang cơ chế thị trường, từ một nền kinh tế tự túc nghèo nàn bắt đầu mở cửa tiếp xúc với nền kinh tế thị trường rộng lớn đầy rẫy những sức ép, khó khăn. Nhưng không vì thế mà chúng ta bỏ cuộc. Trái lại, đứng trước xu thế phát triển tất yếu, nhận thức được những cơ hội và thách thức mà hội nhập đem lại, Việt Nam, một bộ phận của cộng đồng quốc tế không thể khước từ hội nhập. Chỉ có hội nhập Việt Nam mới khai thác hết những nội lực sẵn có của mình để tạo ra những thuận lợi phát triển kinh tế. Chính vì vậy mà đại hội Đảng VII của Đảng Cộng Sản Việt Nam năm 1991 đã đề ra đường lối chiến lược: “ Thực hiện đa dạng hoá, đa phương hoá quan hệ quốc tế, mở rộng quan hệ kinh tế đối ngoại “. Đến đại hội đảng VIII, nghị quyết trung ương 4 đã đề ra nhiệm vụ: ” giữ vững độc lập tự chủ, đi đôi với tranh thủ tối đa nguồn lực từ bên ngoài, xây dựng một nền kinh tế mới, hội nhập với khu vực và thế giới.Một số vai trò của việc hội nhập không thể không nhắc đến, như là:(1)Từ một nước bị bao vây, cấm vận, chúng ta đã bình thường hóa quan hệ với tất cả các nước và các tổ chức quốc tế, tiến đến thiết lập quan hệ và ký kết các hiệp định, thỏa thuận hợp tác và hội nhập kinh tế ở tất cả các cấp độ song phương, khu vực và đa phương.Sau hơn 30 năm đổi mới, đặc biệt là từ khi thực hiện Cương lĩnh 1991,Việt Nam đã tham gia tất cả các tổ chức kinh tế thế giới và khu vực chủ chốt như WTO, ASEM,APEC, ASEAN, thiết lập quan hệ ngoại giao với hơn 160 nước và 70 vùng lãnh thổ, mở rộng quan hệ thương mại, xuất khẩu hàng hoá tới trên 230 thị trường của các nước và vùng lãnh thổ1, ký kết trên 90 Hiệp định thương mại song phương, gần 60 Hiệp định khuyến khích và bảo hộ đầu tư, 54 Hiệp định chống đánh thuế hai lần và nhiều Hiệp định hợp tác về văn hoá song phương với các nước và các tổ chức quốc tế.2 Với việc thực hiện chủ trương hội nhập quốc tế toàn diện với trọng tâm là hội nhập kinh tế quốc tế, vị thế của đất nước tiếp tục được cải thiện đáng kể. Ta đã có 3 đối tác chiến lược toàn diện, 15 đối tác chiến lược và 12 đối tác toàn diện – hầu hết đều được thiết lập trong giai đoạn 20072017.Tiếng nói và vị thế của ta được coi trọng, ghi nhận ở không ít tổ chức, diễn đàn quốc tế như Liên hợp quốc, UNESCO, APEC, v.v. (2)Trên cơ sở các cam kết hội nhập,hệ thống pháp luật từng bước được hoàn thiện, hội nhập kinh tế quốc tế đã tạo động lực thúc đẩy đổi mới thể chế kinh tế theo hướng ngày gần với các chuẩn mực và thông lệ quốc tế.Cùng với quá trình thực hiện các cam kết hội nhập kinh tế quốc tế, Việt Nam đã có bước tiến lớn trong việc ban hành và sửa đổi hệ thống pháp luật cho phù hợp với thông lệ quốc tế nhằm làm cho môi trường kinh doanh thông thoáng minh bạch, bảo đảm sự bình đẳng giữa các thành phần kinh tế, giữa các doanh nghiệp, thúc đẩy sản xuất, kinh doanh, đầu tư phát triển; đó là điều kiện bắt buộc và cũng là yêu cầu cấp thiết trong quá trình đổi mới đường lối và chính sách đối ngoại, tham gia ngày càng sâu và rộng vào sân chơi quốc tế. Việc thu hút và sử dụng ĐTNN trong những năm qua còn góp phần tích cực hoàn thiện thể kinh tế, môi trường đầu tư kinh doanh theo các nguyên tắc của kinh tế thị trường; nâng cao năng lực quản lý kinh tế, quản trị doanh nghiệp, hỗ trợ quá trình cải cách doanh nghiệp nhà nước, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế. Đây là thành tựu quan trọng và nổi bật của việc thực hiện đường lối và chính sách đối ngoại đổi mới, được cộng đồng doanh nghiệp thừa nhận. Điều quan trọng cần nhấn mạnh là, khi thể chế trong nước được đổi mới càng sát với chuẩn mực và thông lệ quốc tế thì càng trở thành động lực thúc đẩy kinh tế phát triển.(3)Hội nhập kinh tế quốc tế đã trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh của các sản phẩm,của các doanh nghiệp và của toàn bộ nền kinh tế.Nếu như trong giai đoạn 19861990, trước khi đất nước bước vào thời kỳ mở cửa, hội nhập toàn diện, tăng trưởng GDP bình quân chỉ đạt 4,4%năm thì thời kỳ từ 1991 2011 tăng trưởng GDP bình quân đạt từ 6 8%.Cơ cấu kinh tế tiếp tục chuyển dịch theo hướng tích cực, phát huy vai trò của khu vực công nghiệp xây dựng và dịch vụ. Chất lượng tăng trưởng kinh tế được cải thiện, trình độ công nghệ sản xuất được nâng lên. Kết quả là nước ta thoát khỏi khủng hoảng kinh tế xã hội và ra khỏi danh sách các nước kém phát triển sau 30 năm đổi mới. (4)Hội nhập kinh tế quốc tế đã tạo ra nền kinh tế mở, thúc đẩy xuất khẩu, cải thiện cán cân thương mạiHội nhập kinh tế quốc tế là yếu tố quan trọng tạo điệu kiện thuận lợi cho Việt Nam mở rộng thị trường và tăng cường xuất khẩu, đưa xuất khẩu đã trở thành một động lực chính cho tăng trưởng kinh tế. Độ mở của nền kinh tế Việt Nam ngày càng lớn: tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ so với GDP đạt 208,6%, điều này chứng tỏ Việt Nam khai thác được thế mạnh của kinh tế trong nước đồng thời tranh thủ được thị trường thế giới.(5)Hội nhập kinh tế quốc tế đã thúc đẩy việc thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài, đáp ứng một phần quan trọng nhu cầu vốn và công nghệ của đất nước trong giai đoạn đầu CNH, HĐHBắt đầu từ thập kỷ 90 của thế kỷ trước, đầu tư trực tiếp nước ngoài đã đóng vai trò như một “cú hích”, tạo sự đột phá, vừa bổ sung nguồn lực quan trọng cho đầu tư phát triển, vừa khơi dậy các nguồn lực trong nước, để khai thác, tận dụng các tiềm năng, lợi thế, đưa đất nước vượt qua giai đoạn khó khăn, khủng hoảng.Đến nay, khu vực có vốn ĐTNN ngày càng phát triển, đã trở thành một trong những khu vực năng động nhất của nền kinh tế. góp phần hình thành một số ngành công nghiệp chủ lực của nền kinh tế, phát triển nhiều ngành dịch vụ chất lượng cao, tạo ra phương thức mới trong phân phối hàng hóa, tiêu dùng, góp phần kích thích hoạt động thương mại nội địa; chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp, nâng cao giá trị hàng hóa nông sản xuất khẩu; hình thành các khu đô thị mới, các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu kinh tế; góp phần cải thiện hệ thống cảng biển của Việt Nam; góp quan trọng cho thúc đẩy và mở rộng thị trường xuất khẩu, chuyển đổi cơ cấu mặt hàng xuất khẩu và từng bước đưa Việt Nam tham gia vào mạng sản xuất và chuỗi giá trị toàn cầu. Khu vực ĐTNN cũng đã thực hiện chuyển giao công nghệ ở một số ngành, lĩnh vực và có tác động lan tỏa công nghệ nhất định tới khu vực doanh nghiệp trong nước; thúc đẩy phát triển công nghiệp hỗ trợ... (6)Hội nhập kinh tế quốc tế đã góp phần quan trọng vào việc giải quyết việc làm, nâng cao trình độ , kỹ năng của lực lượng lao động, góp phần giải quyết nhiều vấn đề xã hội và phát triển bền vững.Hội nhập kinh tế quốc tế không chỉ đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà còn là kênh quan trọng góp phần tạo việc làm và nâng cao năng suất lao động.Hội nhập kinh tế quốc tế đã mang tới những cơ hội để tiếp cận các xu thế mới, tri thức mới, những mô hình giáo dục hiện đại, tranh thủ các nguồn lực bên ngoài, tạo thời cơ để phát triển giáo dục.Nhờ tăng cường hội nhập quốc tế trên lĩnh vực văn hóa, chúng ta đã có thêm những nguồn lực, cơ hội mới giúp bảo vệ và phát huy có chất lượng, hiệu quả hơn di sản văn hóa Việt Nam. Với việc tham gia các Công ước và nỗ lực từ Trung ương tới địa phương, nhiều di sản văn hóa vật thể và phi vật thể của ta đã được UNESCO công nhận, góp phần quan trọng vào việc phát triển kinh tế xã hội. Mở cửa, đổi mới tạo điều kiện cho sự giao lưu của các luồng văn hóa, đồng thời cũng tạo điều kiện cho việc phổ biến di sản văn hóa của nước ta ra nước ngoài.Hội nhập kinh tế quốc tế đã tạo ra sự đan xen về lợi ích giữa Việt Nam và các nước, các trung tâm quyền lực, tạo thế và lực cho công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc; thúc đẩy xu thế hòa bình, ổn định, hợp tác trong khu vực, giúp ngăn ngừa nguy cơ chiến tranh; làm cho sức mạnh kinh tế của đất nước từng bước được nâng lên là điều kiện quan trọng để tăng cường tiềm lực quốc phòng, an ninh của đất nước, góp phần nâng cao vị thế của đất nước trong khu vực và trên thế giới.
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP.HCM
KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
Môn học: Kinh tế chính trị Mác-Lênin
Tiểu luận:
PHƯƠNG HƯỚNG NÂNG CAO HIỆU QUẢ HỘI NHẬP KINH
TẾ QUỐC TẾ TRONG PHÁT TRIỂN Ở VIỆT NAM.
LIÊN HỆ THỰC TIỄN
Trang 2MỤC LỤC
A MỞ ĐẦU 1
1 Lí do chọn đề tài 1
2 Mục đích nghiên cứu 1
3 Nội dung nghiên cứu 2
B NỘI DUNG 3
Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ 3
1 Khái niệm hội nhập kinh tế quốc tế 3
2 Nguyên nhân 4
3 Nội dung của hội nhập kinh tế quốc tế 4
3.1 Nguyên tắc của hội nhập kinh tế quốc tế 4
3.2 Nội dung của hội nhập 4
4 Vai trò của hội nhập kinh tế quốc tế đối với Việt Nam 5
Chương 2 TÌNH HÌNH VIỆT NAM TRONG VIỆC HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ 10
1 Thực trạng hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam 10
1.1 Quan điểm, chính sách của Nhà nước 10
2 Thách thức đối với nền kinh tế Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế 122
3 Lợi thế của Việt Nam trong việc hội nhập kinh tế quốc tế 144
4 Nhiệm vụ cần phải thực hiện khi tham gia hội nhập 155
5 Phương hướng nâng cao hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam 155
C KẾT LUẬN 18
TÀI LIỆU THAM KHẢO 19
Trang 3tế với khu vực và thế giới thì lại càng cần thiết hơn bao giờ hết Trong quá trình hội nhập,với nội lực dồi dào sẵn có cùng với ngoại lực sẽ tạo ra thời cơ phát triển kinh tế ViệtNam sẽ mở rộng được thị trường xuất nhập khẩu, thu hút được vốn đầu tư nước ngoài,tiếp thu được khoa học công nghệ tiên tiến, những kinh nghiệm quý báu của các nướckinh tế phát triển và tạo được môi trường thuận lợi để phát triển kinh tế Tuy nhiên, mộtvấn đề bao giờ cũng có hai mặt đối lập Hội nhập kinh tế quốc tế mang đến cho Việt Namrất nhiều thời cơ thuận lợi nhưng cũng đem lại không ít khó khăn thử thách Nhưng theochủ trương của Đảng: “ Việt Nam muốn làm bạn với tất cả các nước”, chúng ta sẽ khắcphục những khó khăn để hoàn thành sứ mệnh Hội nhập kinh tế quốc tế là tất yếu khách
quan đối với Việt Nam Từ đó nhóm chúng em xin chọn đề tài: “Phương hướng nâng cao hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế trong phát triển ở Việt Nam”.
2 Mục đích nghiên cứu
Trang 4Trên cơ sở hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực tiễn trong bối cảnh hội nhập,
đề thực hiện mục đích nghiên cứu sau: phân tích đặc điểm, ưu thế và hạn chế của nềnkinh tế Việt Nam từ đó rút ra một số giải pháp nhằm nâng cao hơn nữa hiệu quả hội nhậpkinh tế quốc tế ở Việt Nam
3 Nội dung nghiên cứu
PHẦN 1: Một số vấn đề về hội nhập kinh tế quốc tế
PHẦN 2: Tình hình Việt Nam trong việc hội nhập kinh tế quốc tế
Trang 5B NỘI DUNG
Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ
1 Khái niệm hội nhập kinh tế quốc tế
Là một hình thức trong đó diễn ra quá trình xã hội hóa mang tính chất quốc tế đốivới quá trình tái sản xuất giữa các chủ thể kinh tế quốc tế Quá trình gắn kết nền kinh tế
và thị trường của một quốc gia với nền kinh tế và thị trường khu vực/thế giới thông quacác biện pháp tự do hoá và mở cửa thị trường ở các cấp độ đơn phương, song phương và
đa phương, trong đó hai hay nhiều chính phủ ký với nhau các hiệp định để tạo nên khuônkhổ pháp lý chung cho sự phối hợp và điều chỉnh quan hệ kinh tế giữa các nước
Cơ sở của liên kết:
- Trước khi hệ thống Kinh tế xã hội chủ nghĩa sụp đổ: liên kết chủ yếu dựa vào sựtương đồng về chính trị ( Ví dụ: HĐTTKT, NATO, VACSAVA, EU)
- Sau khi hệ thống kinh tế xã hội chủ nghĩa sụp đổ: liên kết chủ yếu giữa các quốcgia chung một khu vực địa lý hoặc tương đồng về trình độ phát triển kinh tế (Ví dụ: G7,G20, ASEAN, EU, NAFTA v.v.)
Đặc trưng:
- Là một hình thức phát triển tất yếu và cao nhất của phân công lao động quốc tế
- Là sự tham gia tự nguyện của mỗi quốc gia thành viên trên cơ sở những điềukhoản đã thỏa thuận trong hiệp định
- Là sự phối hợp mang tính chất liên quốc gia giữa các nhà nước độc lập có chủquyền
- Là giải pháp trung hòa cho hai xu hướng tự do hóa thương mại và bảo hộ thươngmại
Trang 6- Là bước quá độ để thúc đẩy nền kinh tế thế giới theo hướng toàn cầu hóa gópphần giảm bớt những cuộc xung đột cục bộ, giữ gìn hòa bình, ổn định trong khu vực vàthế giới.
2 Nguyên nhân
- Do sự phát triển vượt bậc và áp dụng rộng rãi của khoa học công nghệ: Tin học,viễn thông, sinh học…
- Do các quốc gia có sự khác nhau về nguồn lực và lợi thế trong phát triển kinh tế
- Do sự phát triển mạnh mẽ của phân công lao động quốc tế, dẫn đến quá trìnhchuyên môn hóa và hợp tác hóa trên phạm vi quốc tế
- Xuất phát từ yêu cầu mở rộng thương mại quốc tế và đầu tư quốc tế để đẩy nhanh
sự phát triển kinh tế của mỗi quốc gia
- Mở cửa và hội nhập kinh tế quốc tế là tất yếu đối với tất cả các nước trong điềukiện hiện nay
3 Nội dung của hội nhập kinh tế quốc tế
3.1 Nguyên tắc của hội nhập kinh tế quốc tế
Bất kì một quốc gia nào khi tham gia vào các tổ chức kinh tế trong khu vực cũngnhư trên thế giới đều phải tuân thủ theo những nguyên tắc của các tổ chức đó nói riêng vànguyên tắc của hội nhập kinh tế quốc tế nói chung Sau đây là một số nguyên tắc cơ bảncủa hội nhập: - Không phân biệt đối xử giữa các quốc gia; tiếp cận thị trường các nước,cạnh tranh công bằng, áp dụng các hành động khẩn cấp trong trường hợp cần thiết, dành
ưu đãi cho các nước đang và chậm phát triển Đối với từng tổ chức có nguyên tắc cụ thểriêng biệt
3.2 Nội dung của hội nhập
Nội dung của hội nhập kinh tế quốc tế là mở cửa thị trường cho nhau, thực hiệnthuận lợi hoá, tự do hoá thương mại và đầu tư:
Trang 7- Về thương mại hàng hoá: các nước cam kết bãi bỏ hàng rào phi thuế quan nhưQUOTA, giấy phép xuất khẩu , biểu thuế nhập khẩu được giữ hiện hành và giảm dầntheo lịch trình thoả thuận
- Về thương mại dịch vụ: các nước mở cửa thị trường cho nhau với cả bốn phươngthức: cung cấp qua biên giới, sử dụng dịch vụ ngoài lãnh thổ, thông qua liên doanh, hiệndiện
- Về thị trường đầu tư: không áp dụng đối với đầu tư nước ngoài yêu cầu về tỉ lệnội địa hoá, cân bằng xuất nhập khẩu và hạn chế tiếp cận nguồn ngoại tệ, khuyến khích tự
do hoá đầu tư
4 Vai trò của hội nhập kinh tế quốc tế đối với Việt Nam
Trong thời đại ngày nay, mở rộng quan hệ kinh tế quốc tế đã và đang là một trongnhững vẫn đề thời sự đối với hầu hết các nước Nước nào đóng cửa với thế giới là đingược xu thế chung của thời đại, khó tránh khỏi rơi vào lạc hậu Trái lại, mở cửa hội nhậpkinh tế quốc tế tuy có phải trả giá nhất định, song đó là yêu cầu tất yếu đối với sự pháttriển của mỗi nước Bởi với những tiến bộ trên lĩnh vực khoa học công nghệ, đặc biệt làcông nghệ truyền thông và tin học, thì giữa các quốc gia ngày càng có mối liên kết chặtchẽ, nhất là trên lĩnh vực kinh tế Xu hướng toàn cầu hoá được thể hiện rõ ở sự phát triểnvượt bậc của nền kinh tế thế giới Về thương mại: trao đổi buôn bán trên thị trường thếgiới ngày càng gia tăng Từ sau chiến tranh thế giới lần thứ hai, giá trị trao đổi buôn bántrên thị trường toàn cầu đã tăng 12 lần Cơ cấu kinh tế có sự thay đổi đáng kể Côngnghiệp nhường chỗ cho dịch vụ Về tài chính, số lượng vốn trên thị trường chứng khoánthế giới đã tăng gấp 3 lần trong 10 năm qua Sự ra đời và ngày càng lớn mạnh của các tổchức kinh tế quốc tế là một phần của quốc tế hoá Nó góp phần thúc đẩy nền kinh tế củacác nước phát triển mạnh hơn nữa Tuy nhiên trong xu thế toàn cầu hoá các nước giàuluôn có những lợi thế về lực lượng vật chất và kinh nghiệm quản lý Còn các nước nghèo
có nền kinh tế yếu kém dễ bị thua thiệt, thường phải trả giá đắt trong quá trình hội nhập
Là một nước nghèo trên thế giới, sau mấy chục năm bị chiến tranh tàn phá, Việt Nam bắt
Trang 8đầu thực hiện chuyển đổi từ cơ chế kế hoạch hoá tập trung sang cơ chế thị trường, từ mộtnền kinh tế tự túc nghèo nàn bắt đầu mở cửa tiếp xúc với nền kinh tế thị trường rộng lớnđầy rẫy những sức ép, khó khăn Nhưng không vì thế mà chúng ta bỏ cuộc Trái lại, đứngtrước xu thế phát triển tất yếu, nhận thức được những cơ hội và thách thức mà hội nhậpđem lại, Việt Nam, một bộ phận của cộng đồng quốc tế không thể khước từ hội nhập Chỉ
có hội nhập Việt Nam mới khai thác hết những nội lực sẵn có của mình để tạo ra nhữngthuận lợi phát triển kinh tế Chính vì vậy mà đại hội Đảng VII của Đảng Cộng Sản ViệtNam năm 1991 đã đề ra đường lối chiến lược: “ Thực hiện đa dạng hoá, đa phương hoáquan hệ quốc tế, mở rộng quan hệ kinh tế đối ngoại “ Đến đại hội đảng VIII, nghị quyếttrung ương 4 đã đề ra nhiệm vụ: ” giữ vững độc lập tự chủ, đi đôi với tranh thủ tối đanguồn lực từ bên ngoài, xây dựng một nền kinh tế mới, hội nhập với khu vực và thế giới
Một số vai trò của việc hội nhập không thể không nhắc đến, như là:
(1) Từ một nước bị bao vây, cấm vận, chúng ta đã bình thường hóa quan hệ với tất
cả các nước và các tổ chức quốc tế, tiến đến thiết lập quan hệ và ký kết các hiệp định, thỏa thuận hợp tác và hội nhập kinh tế ở tất cả các cấp độ song phương, khu vực và đa phương.
Sau hơn 30 năm đổi mới, đặc biệt là từ khi thực hiện Cương lĩnh 1991,Việt Nam
đã tham gia tất cả các tổ chức kinh tế thế giới và khu vực chủ chốt như WTO,ASEM,APEC, ASEAN, thiết lập quan hệ ngoại giao với hơn 160 nước và 70 vùng lãnhthổ, mở rộng quan hệ thương mại, xuất khẩu hàng hoá tới trên 230 thị trường của cácnước và vùng lãnh thổ[1], ký kết trên 90 Hiệp định thương mại song phương, gần 60 Hiệpđịnh khuyến khích và bảo hộ đầu tư, 54 Hiệp định chống đánh thuế hai lần và nhiều Hiệpđịnh hợp tác về văn hoá song phương với các nước và các tổ chức quốc tế.[2] Với việcthực hiện chủ trương hội nhập quốc tế toàn diện với trọng tâm là hội nhập kinh tế quốc tế,
vị thế của đất nước tiếp tục được cải thiện đáng kể Ta đã có 3 đối tác chiến lược toàndiện, 15 đối tác chiến lược và 12 đối tác toàn diện – hầu hết đều được thiết lập trong giaiđoạn 2007-2017.Tiếng nói và vị thế của ta được coi trọng, ghi nhận ở không ít tổ chức,diễn đàn quốc tế như Liên hợp quốc, UNESCO, APEC, v.v
Trang 9(2) Trên cơ sở các cam kết hội nhập,hệ thống pháp luật từng bước được hoàn thiện, hội nhập kinh tế quốc tế đã tạo động lực thúc đẩy đổi mới thể chế kinh tế theo hướng ngày gần với các chuẩn mực và thông lệ quốc tế.
Cùng với quá trình thực hiện các cam kết hội nhập kinh tế quốc tế, Việt Nam đã cóbước tiến lớn trong việc ban hành và sửa đổi hệ thống pháp luật cho phù hợp với thông lệquốc tế nhằm làm cho môi trường kinh doanh thông thoáng minh bạch, bảo đảm sự bìnhđẳng giữa các thành phần kinh tế, giữa các doanh nghiệp, thúc đẩy sản xuất, kinh doanh,đầu tư phát triển; đó là điều kiện bắt buộc và cũng là yêu cầu cấp thiết trong quá trình đổimới đường lối và chính sách đối ngoại, tham gia ngày càng sâu và rộng vào sân chơi quốc
tế Việc thu hút và sử dụng ĐTNN trong những năm qua còn góp phần tích cực hoàn thiệnthể kinh tế, môi trường đầu tư kinh doanh theo các nguyên tắc của kinh tế thị trường;nâng cao năng lực quản lý kinh tế, quản trị doanh nghiệp, hỗ trợ quá trình cải cách doanhnghiệp nhà nước, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế Đây là thành tựu quan trọng vànổi bật của việc thực hiện đường lối và chính sách đối ngoại đổi mới, được cộng đồngdoanh nghiệp thừa nhận Điều quan trọng cần nhấn mạnh là, khi thể chế trong nước đượcđổi mới càng sát với chuẩn mực và thông lệ quốc tế thì càng trở thành động lực thúc đẩykinh tế phát triển
(3) Hội nhập kinh tế quốc tế đã trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng
và chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh của các sản phẩm,của các doanh nghiệp và của toàn bộ nền kinh tế.
Nếu như trong giai đoạn 1986-1990, trước khi đất nước bước vào thời kỳ mở cửa,hội nhập toàn diện, tăng trưởng GDP bình quân chỉ đạt 4,4%/năm thì thời kỳ từ 1991-
2011 tăng trưởng GDP bình quân đạt từ 6 - 8%
Cơ cấu kinh tế tiếp tục chuyển dịch theo hướng tích cực, phát huy vai trò của khuvực công nghiệp - xây dựng và dịch vụ Chất lượng tăng trưởng kinh tế được cải thiện,trình độ công nghệ sản xuất được nâng lên Kết quả là nước ta thoát khỏi khủng hoảngkinh tế - xã hội và ra khỏi danh sách các nước kém phát triển sau 30 năm đổi mới
Trang 10(4) Hội nhập kinh tế quốc tế đã tạo ra nền kinh tế mở, thúc đẩy xuất khẩu, cải thiện cán cân thương mại
Hội nhập kinh tế quốc tế là yếu tố quan trọng tạo điệu kiện thuận lợi cho Việt Nam
mở rộng thị trường và tăng cường xuất khẩu, đưa xuất khẩu đã trở thành một động lựcchính cho tăng trưởng kinh tế Độ mở của nền kinh tế Việt Nam ngày càng lớn: tổng kimngạch xuất nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ so với GDP đạt 208,6%, điều này chứng tỏViệt Nam khai thác được thế mạnh của kinh tế trong nước đồng thời tranh thủ được thịtrường thế giới
(5) Hội nhập kinh tế quốc tế đã thúc đẩy việc thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài, đáp ứng một phần quan trọng nhu cầu vốn và công nghệ của đất nước trong giai đoạn đầu CNH, HĐH
Bắt đầu từ thập kỷ 90 của thế kỷ trước, đầu tư trực tiếp nước ngoài đã đóng vaitrò như một “cú hích”, tạo sự đột phá, vừa bổ sung nguồn lực quan trọng cho đầu tư pháttriển, vừa khơi dậy các nguồn lực trong nước, để khai thác, tận dụng các tiềm năng, lợithế, đưa đất nước vượt qua giai đoạn khó khăn, khủng hoảng
Đến nay, khu vực có vốn ĐTNN ngày càng phát triển, đã trở thành một trongnhững khu vực năng động nhất của nền kinh tế góp phần hình thành một số ngành côngnghiệp chủ lực của nền kinh tế, phát triển nhiều ngành dịch vụ chất lượng cao, tạo raphương thức mới trong phân phối hàng hóa, tiêu dùng, góp phần kích thích hoạt độngthương mại nội địa; chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp, nâng cao giá trị hàng hóa nông sảnxuất khẩu; hình thành các khu đô thị mới, các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu kinh tế;góp phần cải thiện hệ thống cảng biển của Việt Nam; góp quan trọng cho thúc đẩy và mởrộng thị trường xuất khẩu, chuyển đổi cơ cấu mặt hàng xuất khẩu và từng bước đưa ViệtNam tham gia vào mạng sản xuất và chuỗi giá trị toàn cầu Khu vực ĐTNN cũng đã thựchiện chuyển giao công nghệ ở một số ngành, lĩnh vực và có tác động lan tỏa công nghệnhất định tới khu vực doanh nghiệp trong nước; thúc đẩy phát triển công nghiệp hỗ trợ
Trang 11(6) Hội nhập kinh tế quốc tế đã góp phần quan trọng vào việc giải quyết việc làm, nâng cao trình độ , kỹ năng của lực lượng lao động, góp phần giải quyết nhiều vấn đề xã hội và phát triển bền vững.
Hội nhập kinh tế quốc tế không chỉ đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy tăngtrưởng kinh tế mà còn là kênh quan trọng góp phần tạo việc làm và nâng cao năng suấtlao động
Hội nhập kinh tế quốc tế đã mang tới những cơ hội để tiếp cận các xu thế mới, trithức mới, những mô hình giáo dục hiện đại, tranh thủ các nguồn lực bên ngoài, tạo thời
cơ để phát triển giáo dục.Nhờ tăng cường hội nhập quốc tế trên lĩnh vực văn hóa, chúng
ta đã có thêm những nguồn lực, cơ hội mới giúp bảo vệ và phát huy có chất lượng, hiệuquả hơn di sản văn hóa Việt Nam Với việc tham gia các Công ước và nỗ lực từ Trungương tới địa phương, nhiều di sản văn hóa vật thể và phi vật thể của ta đã được UNESCOcông nhận, góp phần quan trọng vào việc phát triển kinh tế xã hội Mở cửa, đổi mới tạođiều kiện cho sự giao lưu của các luồng văn hóa, đồng thời cũng tạo điều kiện cho việcphổ biến di sản văn hóa của nước ta ra nước ngoài
Hội nhập kinh tế quốc tế đã tạo ra sự đan xen về lợi ích giữa Việt Nam và các nước,các trung tâm quyền lực, tạo thế và lực cho công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc; thúcđẩy xu thế hòa bình, ổn định, hợp tác trong khu vực, giúp ngăn ngừa nguy cơ chiến tranh;làm cho sức mạnh kinh tế của đất nước từng bước được nâng lên là điều kiện quan trọng
để tăng cường tiềm lực quốc phòng, an ninh của đất nước, góp phần nâng cao vị thế củađất nước trong khu vực và trên thế giới