TÀI LIỆU GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG TỈNH BÌNH PHƯỚC

LỜI NÓI ĐẦU Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Bình Phước được biên soạn nhằm giúp học sinh nâng cao hiểu biết về bản thân, gia đình và các mối liên hệ xã hội ở địa phương, từ đó góp phầ

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH BÌNH PHƯỚC

HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG SÁCH

MỤC TIÊU Là những phẩm chất và năng lực cần đạt được sau khi học sinh học xong mỗi chủ đề

KHỞI ĐỘNG Xác định nhiệm vụ, vấn đề học tập cần giải quyết; kết nối với những điều học sinh đã biết, nêu vấn đề

nhằm tạo tâm thế hứng thú vào bài mới

HÌNH THÀNH KIẾN

THỨC MỚI

Nội dung chính của bài học được thể hiện qua kênh chữ hoặc kênh hình ảnh, lược đồ, biểu bảng,… giúp học sinh tìm hiểu, khám phá kiến thức mới

LUYỆN TẬP VÀ VẬN

DỤNG

Là các câu hỏi, bài tập, thực hành để củng cố kiến thức, rèn luyện các kĩ năng gắn với kiến thức vừa lĩnh hội; sử dụng kiến thức, kĩ năng đã học để giải quyết các tình huống, vấn đề trong thực tiễn cuộc sống

TRANG CHỦ ĐỀ Giới thiệu khái quát nôi dung của chủ đề với những

hình ảnh có tính gợi mở và định hướng nhận thức

EM CÓ BIẾT?

Là những thông tin bổ trợ góp phần làm rõ hơn nôi dung chính của bài học

LỜI NÓI ĐẦU

Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Bình Phước được biên soạn nhằm giúp

học sinh nâng cao hiểu biết về bản thân, gia đình và các mối liên hệ xã hội ở địa phương, từ đó góp phần hình thành những phẩm chất và năng lực cho học sinh Bên cạnh đó, nội dung giáo dục địa phương còn giúp rèn luyện kĩ năng sống, tăng cường

ý chí, niềm tin và có thái độ ứng xử phù hợp trong các mối quan hệ xã hội, góp phần xây dựng và hoàn thiện nhân cách cho các em

Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Bình Phước lớp 6 được biên soạn theo 7

chủ đề Mỗi chủ đề được chọn lọc nội dung cẩn thận để phù hợp với các em học sinh lớp 6 trong Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, nên dễ triển khai trong nhà trường, nhằm góp phần xây dựng môi trường học đường an toàn, thân thiện, đồng thời giáo dục các em tình yêu quê hương, đất nước

Phương pháp dạy học bộ tài liệu này chú trọng đến hoạt động tương tác giữa các em học sinh dưới sự hướng dẫn của giáo viên và hoạt động trải nghiệm của mỗi học sinh trong những tình huống thực tiễn Trên cơ sở đó, các em tự rút ra những bài học bổ ích cho bản thân

Trong quá trình biên soạn, mặc dù nhóm tác giả đã cố gắng chọn lọc tư liệu

để vừa giới thiệu những nét cơ bản về nội dung giáo dục địa phương, vừa đảm bảo tính sư phạm, vừa sức với đối tượng học sinh lớp 6 nhưng khó tránh khỏi những thiếu sót Chúng tôi rất mong nhận được sự góp ý từ quý thầy cô giáo, phụ huynh và các em học sinh để lần tái bản sau được hoàn chỉnh hơn

Ban biên soạn

Lược đồ vị trí tỉnh Bình Phước

CHỦ ĐỀ 1

KHÁI QUÁT LỊCH SỬ BÌNH PHƯỚC

TỪ THỜI NGUYÊN THUỶ ĐẾN THẾ KỈ X

MỤC TIÊU

- Quá trình hình thành và phát triển của Bình Phước từ thời nguyên thuỷ đến thế kỉ

thứ X

- Những nét chính về tổ chức xã hội, kinh tế, văn hoá

- Sự tác động của thời cuộc đến các sự kiện, nhân vật, quá trình lịch sử của Bình

Phước

Chân đế cốc – hiện vật thu được qua khai quật khảo cổ thành tròn

ảnh Trung tâm nghiên cứu khảo cổ - Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ

KHỞI ĐỘNG

Dân số ở Bình Phước ngày càng đông Em có biết những cư dân đầu tiên xuất hiện

ở Bình Phước từ thời đại nào không? Đời sống kinh tế, văn hoá, xã hội của họ có khác gì

so với chúng ta ngày nay?

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

I Quá trình hình thành và phát triển của Bình Phước từ thời nguyên thuỷ đến thế kỉ thứ X

1 Những dấu vết của người nguyên thuỷ trên vùng đất Bình Phước

Bình Phước là một vùng đất cổ Dấu vết của con người trên vùng đất này đã được tìm thấy trong giai đoạn tiền sử và sơ sử

Trên địa bàn Bình Phước, các nhà khảo cổ đã phát hiện được một số di chỉ thuộc thời kì đá cũ (cách đây 10 đến 15 vạn năm) như các loại mộ đất, mộ chum, mộ vò, mộ đá, nhà sàn, xưởng thủ công, di tích thành đất đắp, bếp Những di vật này về hình dáng và kĩ thuật chế tạo tương tự công cụ thuộc nền văn hoá Sơn Vi – văn hoá thời hậu kì đồ đá cũ, phân bố chủ yếu ở Trung du và miền núi các tỉnh phía Bắc nước ta Những công cụ lao động và sinh hoạt này cho thấy chủ nhân của nó sống dựa vào săn bắt và hái lượm

Tầng văn hóa trong di chỉ thành đất đắp hình tròn - ảnh Bảo tàng tỉnh

Sang thời đại đá mới (), cư dân nơi đây đã mở rộng địa bàn cư trú, chủ động hơn trong quá trình chinh phục thiên nhiên Nguồn lương thực và thức ăn dồi dào, phong phú hơn đã cho phép họ định cư lâu dài ở một khu vực nhất định Điều này thể hiện qua sự phong phú, đa dạng về loại hình công cụ lao động (rìu, bôn, dao, hái, đục, bàn mài,…) và

đồ dùng gia đình (nồi, niêu, bình, vò, bát,…) được tìm thấy ở Lộc Ninh, thị xã Bình Long, Đồng Phú, Bù Gia Mập Kĩ thuật và vật liệu chế tác được tìm thấy trong thời kì này cũng chứng tỏ sự phát triển của nghề thủ công đương thời, nhất là nghề chế tác đá và nghề làm gốm

Một số hiện vật công cụ đồ đá, đồ gốm thu được trong khảo sát ở Lộc Ninh

Vào cuối thời kì đồ đá mới, cư dân sống trên địa bàn Bình Phước đã có những bước tiến dài trong kĩ thuật chế tác đá và làm gốm Kỹ thuật chế tác được ghi nhận bởi nhiều vết ghè đẽo thô sơ, lưỡi được mài khá kỹ với đặc điểm lưỡi cong, kích thước từ trung bình đến nhỏ Một số bộ đàn đá1 và trống đồng2 (được xác định thuộc dòng trống đồng Đông Sơn loại I) được tìm thấy trên đất Bình Phước là minh chứng rõ nét Điều này cho thấy mối quan hệ giữa các tộc người ở đồng bằng và các tộc người ở Bình Phước đã xuất hiện từ khá sớm

- Lịch sử ghi nhận những vết tích khai phá vùng đất Bình Phước bắt đầu vào thời gian nào?

- Dựa vào điều gì cho thấy cư dân Bình Phước sống dựa vào săn bắt và hái lượm vào thời kì đá cũ?

2 Khái quát lịch sử Bình Phước từ đầu Công nguyên đến cuối thế kỉ X

Từ đầu Công nguyên đến cuối thế kỉ X, vùng đất Bình Phước nói chung và Đông Nam Bộ nói riêng trải qua nhiều xáo trộn vì tranh chấp liên miên giữa các quốc gia cổ Phù Nam, Chân Lạp

Trong khoảng thời gian này, theo suy đoán Bình Phước nói riêng và cả vùng Đông Nam Bộ nói chung đều đặt dưới sự cai trị, lệ thuộc vào Vương quốc Phù Nam Cho đến nay, trên địa bàn tỉnh Bình Phước, các nhà khảo cổ vẫn chưa phát hiện và khai quật được

di tích nào thuộc văn hoá Óc Eo (đây cũng là điều khá phổ biến ở các tỉnh Đông Nam Bộ)

từ Vương quốc Phù Nam phát triển rực rỡ

Từ cuối thế kỉ VI, vương quốc Phù Nam suy yếu dần và bị Chân Lạp – một thuộc quốc tấn công rồi xâm chiếm Nước Chân Lạp phát triển cực thịnh trong các thế kỉ sau đó (từ thế kỉ VII đến thế kỉ XII), tạo dựng nên nền văn minh Angkor rực rỡ Tuy nhiên, dấu

ấn Chân Lạp trên đất Bình Phước nói riêng và Nam Bộ nói chung sau thế kỉ IX không nhiều và ảnh hưởng văn minh Angkor đến vùng đất này cũng không rõ nét

Em có biết?

Sự suy yếu và sụp đổ của vương quốc Phù Nam

Theo các nhà sử học, có ba nguyên nhân khiến vương quốc Phù Nam suy yếu và bị Chân lạp thôn tính:

1 Mô hình tổ chức của vương quốc Phù Nam chủ yếu dựa trên quan hệ thần phục rất lỏng lẻo Cơ chế quản lí và vận hành mang nặng tính liên kết kinh doanh, thương mại nên mỗi khi các nước chư hầu phát triển và lớn mạnh sẽ nảy sinh mâu thuẫn nội bộ và làm yếu đất nước

2 Do sự phát triển của nghề hàng hải và kinh tế các nước trong khu vực có xu hướng chuyển dịch xuống phía Nam, gây bất lợi cho kinh tế Phù Nam

3 Vào khoảng thế kỉ IV đến thế kỉ VII, khu vực Đồng bằng sông Cửu Long trong

đó có Vĩnh Long bị đợt biển tiến cao 0,8m, ảnh hướng đến sự tồn vong của nhà nước Phù Nam

II Những nét chính về tổ chức xã hội, kinh tế, văn hoá

Những sưu tập di vật, hiện vật thu được bằng đá, gốm phần nào cho thấy sự hiện diện của một tổ chức xã hội chặt chẽ, có cuộc sống lao động, sinh hoạt vật chất và tinh thần phong phú của cư dân cổ Bình Phước

1 Những chuyển biến về tổ chức xã hội

Ngoài việc lựa chọn những khu vực có điều kiện tự nhiên thuận tiện cho cuộc sống, sinh hoạt của mình, cư dân cổ Bình Phước còn có những hình thức tổ chức xã hội độc đáo

Đó là cách sống tập trung thành những “làng” quần cư lâu dài, xây dựng cả hệ thống phòng thủ để bảo vệ cộng đồng với những con hào sâu, rộng Đó là những di tích đất đắp hình tròn còn tồn tại đến ngày nay, mặc dù đã trải qua hàng ngàn năm trong điều kiện khắc nghiệt của tự nhiên, nhằm bảo đảm an toàn cho cộng đồng khi có “ngoại xâm”, phòng chống lũ, hay chống thú dữ

Di tích Thành đất hình tròn Lộc Tấn 2, Bình Phước phục dựng bằng công nghệ 3D

Tất cả mọi hoạt động của làng đều phải tuân thủ những luật lệ chung của bộ máy tổ chức mang tính chất tự quản Đứng đầu là chủ làng, già làng có trách nhiệm điều hành mọi việc của làng, từ quán xuyến các công việc sản xuất, giữ gìn phong tục, bảo vệ bản làng, cúng bái,…

2 Những chuyển biến trong đời sống kinh tế

Cùng với việc yên ổn chỗ ở bằng việc định cư lâu dài, cư dân Bình Phước đã tiến hành các hoạt động kinh tế để duy trì cuộc sống cộng đồng Khu vực xung quanh các di tích cư trú ở Bình Phước có đầy đủ các điều kiện và yếu tố cần thiết để có thể canh tác nông nghiệp và chăn nuôi như đất rẫy, vùng đất đồi bằng phẳng, có những con sông, con

suối và nguồn nước Bên cạnh đó, họ còn khai thác, tận dụng nguồn thức ăn sẵn có của thiên nhiên ở rừng núi, sông suối thông qua việc hái lượm rau quả, đánh bắt cá tôm,

Cư dân cổ Bình Phước không đơn thuần chỉ làm kinh tế nông nghiệp mà còn là những người thợ thủ công khá lành nghề Họ gia công đồ đá, chế tạo đồ gốm, xe sợi, dệt vải một cách thành thạo, có thể không thua kém gì các cộng đồng lân cận ở Đồng Nai, Bình Dương, Lâm Đồng, hay vùng Đông Bắc Campuchia bởi sự tinh tế, đẹp về hình dáng, hoa văn và kỹ thuật tạo tác điêu luyện Sự hiện diện của những mảnh tước, những phế liệu, phác vật đá đang được gia công, chế tác dang dở tại chỗ đã minh chứng cho sự tồn tại của những xưởng chế tác thủ công đá ngay tại nơi sinh sống

Ngoài việc chế tác công cụ đá, cư dân cổ Bình Phước còn là những người thợ gốm với trình độ tay nghề cao, tạo ra nhiều sản phẩm mộc mạc, bình dị với chức năng chủ yếu phục vụ trong sinh hoạt hằng ngày như đồ đựng, đun nấu

Như vậy có thể thấy từ hàng ngàn năm trước, khi chọn vùng đất này để định cư, cư dân cổ Bình Phước đã biết tận dụng những ưu đãi của thiên nhiên, dùng bàn tay và trí óc của mình tạo dựng cuộc sống kinh tế - văn hoá ổn định, sinh hoạt và phát triển hòa hợp với thiên nhiên

3 Những chuyển biến trong đời sống văn hoá – tinh thần

Cuộc sống sinh hoạt văn hoá, tinh thần của cư dân tiền sử, sơ sử Bình Phước cũng khá đa dạng và phong phú Với cuộc sống kinh tế nông nghiệp định cư lâu dài, rất có thể

cư dân cổ Bình Phước đã có những tín ngưỡng gắn với nông nghiệp như những nghi thức

tế lễ cầu mưa thuận, gió hòa, mùa màng bội thu Sự hiện diện của những loại hình hiện vật như đàn đá, trống đồng cho thấy cư dân cổ nơi đây có khả năng sáng tạo và cảm thụ nghệ thuật cao

Bảo vật quốc gia Đàn đá Lộc Hòa được tìm thấy ở huyện Lộc Ninh, tỉnh Bình Phước

Cư dân cổ Bình Phước có đời sống văn hoá, tinh thần phát triển Điều đó thể hiện

rõ ở cách thức mai táng mộ nồi, mộ chum,… Họ sử dụng các công cụ lao động, trang sức làm đồ tuỳ táng, cho thấy họ không chỉ có tín ngưỡng tâm linh đối với người thân khi chết

mà cả với cuộc sống hiện tại, họ biết làm đẹp cho bản thân

Trong sinh hoạt cộng đồng, cư dân cổ Bình Phước còn sử dụng các nhạc cụ thuộc

CHỦ ĐỀ 2

ĐẶC ĐIỂM ĐỊA HÌNH VÀ KHOÁNG SẢN BÌNH PHƯỚC

* MỤC TIÊU

- Biết được các khu vực địa hình, các dạng địa hình chính; tiềm năng khoáng sản

và ảnh hưởng của địa hình và khoáng sản đến nền kinh tế - xã hội của Bình Phước

- Tiềm năng và tình hình khai thác khoáng sản của Bình Phước

- Bồi dưỡng lòng yêu quê hương, ý thức bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, môi trường

I Địa hình

Lược đồ địa hình và khoáng sản tỉnh Bình Phước

1 Đặc điểm chung của địa hình Bình Phước

Dựa vào Lược đồ địa hình, khoáng sản tỉnh Bình Phước, em hãy:

- Nêu nhận xét về diện tích đồi núi so với diện tích đồng bằng

- Nhận xét về đặc điểm phân bố của khu vực đồi núi và khu vực đồng bằng

Bình Phước là tỉnh có địa hình rất đa dạng do vị trí chuyển tiếp từ miền núi và cao nguyên Tây Nguyên xuống Đồng bằng sông Cửu Long Địa hình tương đối bằng phẳng,

có độ cao trung bình trong khoảng 200 – 300m; cao ở khu vực đông bắc và thấp dần xuống khu vực tây và tây nam

Dựa vào Lược đồ địa hình, khoáng sản tỉnh Bình Phước, em hãy:

- Xác định đỉnh núi Bà Rá (đỉnh núi cao nhất tỉnh Bình Phước, cao 723m) Đỉnh núi này phân bố ở đâu?

- Xác định Vườn Quốc gia Bù Gia Mập Vườn Quốc gia Bù Gia Mập ở huyện nào?

- Xác định hồ Dầu Tiếng Hồ Dầu Tiếng phân bố ở huyện nào?

Nhìn chung, Bình Phước có các dạng địa hình chủ yếu sau:

- Địa hình đồng bằng xem kẽ đồi thoải có độ cao 100 - 200m, là các vùng đất tương đối bằng phẳng giữa khu vực đồi núi rộng lớn Dạng địa hình này phù hợp trồng cây lương thực, thực phẩm và nuôi trồng thuỷ sản trên sông, suối, ao hồ, bưng, bàu,…

- Địa hình đồi có độ cao từ 200m đến 300m, bề mặt lượn song, các đồi có đỉnh bằng, sườn thoải hoặc dốc, phân bố ở các huyện Lộc Ninh, Bù Đốp và thành phố Đồng Xoài

Địa hình đồi thấp ở huyện Phú Riềng

Dạng địa hình đồi rất thuận lợi cho phát triển nông nghiệp, thích hợp trồng cây công nghiệp lâu năm, cây ăn quả, cây công nghiệp hằng năm và chăn thả gia súc

- Địa hình núi thấp có độ cao tuyệt đối từ 300m đến 600m, phân bố rải rác ở thị xã Bình Long và các huyện Bù Đăng, Bù Gia Mập, Đồng Phú, Lộc Ninh, Hớn Quản, Phước Long Núi Bà Rá là đỉnh cao nhất tỉnh (723m), vừa là thắng cảnh, vừa là di tích lịch sử tiêu biểu của tỉnh Bình Phước

Dạng địa hình này có độ dốc cao, bị chia cắt, nhiều nơi lộ cả đá gốc trên bề mặt, tuy

ít thuận lợi cho trồng cây lương thực, thực phẩm, hoặc các cây ngắn ngày nhưng lại thích hợp cho việc trồng các loại cây ăn quả, cây công nghiệp lâu năm, trồng rừng và chăn thả gia súc Ở các thung lũng giữa núi có thể trồng các loại cây lương thực, thực phẩm nếu chủ động được nguồn nước

Em có biết?

Núi Bà Rá cao 723m thuộc địa bàn thị xã Phước Long, có diện tích khoảng 1130

ha, xung quanh cây cối xanh tốt quanh năm Trước đây, núi Bà Rá được xem là một trong những nơi rừng thiêng, nước độc và nhiều thú dữ nên thực dân Pháp xây dựng nhà tù Bà

Rá để giam cầm các chiến sĩ cách mạng Ngày nay, núi Bà Rá được khai thác để phục vụ mục đích du lịch và phát triển kinh tế tại địa phương

II Khoáng sản Bình Phước

Dựa vào Lược đồ địa hình và khoáng sản tỉnh Bình Phước, em hãy:

- Xác định tên và nơi phân bố của một số loại khoáng sản chính trên địa bàn tỉnh

- Kể tên một số loại khoáng sản có ở địa phương em

Trên địa bàn tỉnh Bình Phước hiện đã phát hiện 91 mỏ, điểm quặng, điểm khoáng hoá với hơn 20 loại khoáng sản khác nhau, thuộc các nhóm sau:

- Các khoáng sản kim loại: gồm có bô-xít và vàng

- Khoáng chất công nghiệp (than bùn, cao lanh)

- Nguyên liệu sản xuất xi măng (đá vôi, sét, laterit, puzơlan, kaolin)

- Khoáng sản làm vật liệu xây dựng (sét gạch ngói, cát xây dựng, đá xây dựng và vật liệu san lắp khác)

Trong đó, nhóm nguyên vật liệu xây dựng (đá vôi, sét, laterit, puzơlan, kaolin) là những khoáng sản có triển vọng và vai trò quan trọng nhất tỉnh

Hiện nay, tỉnh mới chỉ khai thác đá vôi, sét, laterit để sản xuất xi măng (huyện Lộc Ninh), khai thác đá xây dựng (tại các huyện Lộc Ninh, Bù Đăng, Phước Long, Hớn Quản, Đồng Phú và thành phố Đồng Xoài,…), khai thác cát xây dựng (ở các huyện Bù Đăng, Hớn Quản), khai thác cao lanh (huyện Chơn Thành), khai thác sét (các huyện Hớn Quản, Chơn Thành, Lộc Ninh và thị xã Bình Long) làm gạch ngói phục vụ nhu cầu xây dựng trong tỉnh và các vùng lân cận

Nhà máy xi măng Bình Phước

LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

1 Nêu những kiểu địa hình và các loại khoáng sản chính ở Bình Phước Xác định trên Lược

đồ địa hình, khoáng sản tỉnh Bình Phước các kiểu địa hình và khoáng sản vừa trình bày ở trên

2 Tham quan và tìm hiểu giá trị của một số dạng địa hình đối với phát triển kinh tế:

- Giáo viên cần lựa chọn 1 địa điểm tham quan phù hợp với nơi trường trú đóng

- Viết bài thu hoạch và trình bày báo cáo sau khi tham quan (làm theo nhóm)

3 Em hãy trình bày phương án khai thác một số kiểu địa hình theo hướng bền vững theo gợi ý sau:

Phương án khai thác một số kiểu địa hình theo hướng bền vững

- Canh tác theo kiểu ruộng bậc thang để giảm xói mòn đất; không phá rừng để canh tác nông nghiệp

- Bảo vệ môi trường trong phát triển du lịch

- Trồng rừng kinh tế luân phiên để tránh bỏ trống đất khi khai thác

- Canh tác theo mô hình trang trại nông nghiệp sạch

- Bảo vệ môi trường trong phát triển du lịch

- Phát triển nông nghiệp sạch, không sử dụng hoá chất trong canh tác

- Đọc hiểu một tác phẩm truyện cổ tích dân gian Bình Phước

- Sưu tầm và kể lại một số truyện cổ tích dân gian Bình Phước

Bìa 100 truyện cổ tích Việt Nam

Văn học tự sự dân gian Bình Phước gồm các thể loại như truyền thuyết, thần thoại,

sử thi, truyện cổ tích, truyện cười và truyện ngụ ngôn

Truyện cổ tích là thể loại truyện kể dân gian, kết quả của trí tưởng tượng dân gian, xoay quanh cuộc đời, số phận của các kiểu nhân vật Truyện cổ tích thể hiện cách nhìn, cách nghĩ của người xưa đối với cuộc sống, đồng thời nói lên ước mơ về một xã hội công bằng, tốt đẹp

Về nội dung, truyện cổ tích dân gian Bình Phước có một số đặc điểm sau:

- Cốt truyện cổ tích thường có yếu tố hoang đường, kì ảo, mở đầu bằng: Ngày xửa ngày xưa…” và kết thúc có hậu Truyện được kể theo trình tự thời gian

- Truyện cổ tích dân gian Bình Phước thường kể về một số kiểu nhân vật bất hạnh, nhân vật dũng sĩ, nhân vật thông minh,… Phẩm chất của nhân vật truyện cổ tích chủ yếu thể hiện qua hành động

Về nghệ thuật, truyện cổ tích dân gian Bình Phước có một số đặc điểm sau:

Đề tài là hiện tượng đời sống được miêu tả, thể hiện qua văn bản

Chủ đề là vấn đề chính mà văn bản nêu lên qua một hiện tượng đời sống Chủ đề nổi bật trong truyện cổ tích dân gian Bình Phước là ước mơ về một xã hội công bằng, cái thiện chiến thắng cái ác

Người kể chuyện là vai do tác giả tạo ra để kể các sự việc Trong truyện cổ tích dân gian Bình Phước, người kể truyện thường ở ngôi thứ ba

Lời của người kể truyện là phần lời người kể dùng để thuật lại một sự việc cụ thể hay giới thiệu, miêu tả khung cảnh, con người, sự vật,… Lời của nhân vật là lời thoại của các nhân vật trong truyện

II Đọc hiểu một tác phẩm truyện cổ dân gian Bình Phước

Vì sao chó con sinh ra thời gian sau mới mở mắt?

Chuẩn bị đọc

1 Có bao giờ em giận một ai đó rồi la mắng họ không? Cách ứng xử đó có phù hợp không? Làm thế nào để giải toả cơn giận?

2 Nhan đề văn bản gợi cho em liên tưởng gì?

Trải nghiệm cùng văn bản

Ngày xửa ngày xưa, có một nhà vua nọ đêm đêm thường rời cung để đi tự tình với một thiếu nữ đẹp trong làng

Vì đi lén lút nên nhà vua dặn dò gà, chó, vịt phải kêu lên khi trời gần sáng để nhà vua về kịp trước khi mọi người thức dậy Khi gà gáy ba hồi, biết là trời gần sáng nên nhà vua ra về Nhà vua rất hài lòng với loài gà

Đến phiên chó trực, nửa đêm nó sủa lung tung, khiến nhà vua giật mình và ra về khi trời còn tối Về đến cung, vì quá tức giận loài chó nên nhà vua mắng chúng: “Cái giống

mày sau này đẻ ra rồi con mày một thời gian sau mới mở mắt được”

Cùng suy ngẫm

1 Truyện cổ tích trên đề cập đến kiểu nhân vật nào?

2 Hãy chỉ ra yếu tố kì ảo được sử dụng trong truyện “Vì sao chó con sinh ra thời gian sau mới mở mắt?” Theo em, yếu tố kì ảo trong truyện này có vai trò gì?

3 Qua truyện “Vì sao chó con sinh ra thời gian sau mới mở mắt?”, em học được bài học gì?

III Sưu tầm và kể lại một số truyện cổ dân gian Bình Phước

1 Chia sẻ nội dung một số truyện cổ tích dân gian Bình Phước em sưu tầm được với bạn trong lớp (Ba chàng trai khỏe, Năm chàng trai khỏe, Cậu bé đa, Mèo ở với

người,…)

2 Kể lại một số câu chuyện cổ tích dân gian Bình Phước em thích với các bạn trong lớp Hỏi xem các bạn ấy đã rút ra được bài học gì sau khi nghe các câu chuyện ấy

- Một số lễ hội được tổ chức vào dịp Tết cổ truyền,…

- So sánh với phong tục đón Tết cổ truyền ở các địa phương khác

- Cảm nhận của em về Tết cổ truyền ở Bình Phước

KHỞI ĐỘNG

Xem một đoạn phim ngắn giới thiệu về Tết cổ truyền ở Bình Phước Chia sẻ cảm

nhận của em về Tết cổ truyền quê em

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

1 Phong tục đón Tết cổ truyền ở Bình Phước

Bằng kiến thức của mình, em hãy giới thiệu với các bạn trong lớp về phong tục đón

tết nơi em ở Chia sẻ cảm nhận của em về Tết cổ truyền

Tết Nguyên đán là dịp mọi người sum họp gia đình sau một năm tất bật với công việc Đây cũng là dịp để con cháu thăm hỏi sức khoẻ ông bà, cha mẹ, người thân họ hàng; thực hiện các nghi lễ thờ cúng tổ tiên và người đã khuất Do vậy, dù con cháu có đi đâu xa thì cũng cố gắng thu xếp về ăn tết cùng gia đình, cha mẹ

Trước đây, mọi người thường có tục cúng ông bà, tổ tiên ngày ba bữa, kéo dài trong

ba ngày tết, thể hiện đạo hiếu của người sống Hiện nay, tập tục này cũng đã giản lượt nhiều

Theo truyền thống, để đón Tết, người dân thường phải chuẩn bị rất nhiều món ăn Tuỳ theo phong tục vùng miền và điều kiện kinh tế, mỗi gia đình sẽ có cách chuẩn bị đón tết khác nhau Trong mỗi gia đình thường không thể thiếu các món như: dưa hành, dưa kiệu, bánh (bánh chưng, bánh tét, bánh in, ) Các món thịt như: Giò thủ, chả lụa, thịt ngâm dấm, thịt kho tàu, thịt nấu đông, Ngày nay, khi đời sống kinh tế người dân đã sung túc hơn, nhiều dịch vụ tiện ích hơn thì việc chuẩn bị các món ăn trong ngày tết cũng không cần phải nhiều như trước mà đã đơn giản, gọn nhẹ hơn

Quan niệm “Mùng một tết cha, mùng hai tết mẹ, mùng ba tết thầy” vẫn còn khá đậm nét trong văn hoá của người dân Bình Phước Tuỳ vào mỗi cộng đồng cư dân đến từ các vùng miền khác nhau sẽ có cách chúc tụng khác nhau Người Kinh gốc miền Bắc bắt đầu nói lời chúc tết khi bước vào nhà, trong khi đó người Kinh gốc miền Trung và miền Nam thì khi ra về mới nói lời chúc tết gia chủ Một số gia đình duy trì tục đầu năm đi đến nghĩa trang thắp hương cúng người mất trước, sau đó mới đến chùa xin lộc

Trong những ngày Tết Nguyên đán, có rất nhiều nghi lễ được tiến hành:

Lễ cúng ông Táo