Mà theo cách hiểu thì tài sản là dạng thức có thể đem lạimột lợi ích vật chất cho chủ thể bao gồm tiền giấy tờ có giá và các quyền tàisản, vật muốn trở thành tài sản cần phải có một số đ
Trang 2M C L C ỤC LỤC ỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU 2
B Những vấn đề lý luận và nội dung cơ bản về tài sản theo luật dân sự 2005 4
1 Khái niệm tài sản 4
2 Một số cách phân chia tài sản theo pháp luật hiện hành
ưu điểm và hạn chế của các cách phân loại 6 2.1 Tài sản gồm động sản và bất động sản 6 2.3 Tài sản xác định được chủ sở hữu, tài sản không xác định được chủ sở hữu, tài sản vô chủ 10
3 Một số bất cập và hạn chế của bộ luật dân sự 2005 về vấn đề tài sản 18 3.1 Vấn đề tài sản ảo trên mạng 18
C Kết luận 20
L I M Đ U ỜI MỞ ĐẦU Ở ĐẦU ẦU
Trang 3Từ khi xuất hiện con người với tư cách là một thực thể người chỉ có thể tồn tại và phát triển khi có những cơ sở vật chất nhất định Con người không thể tồn tại nếu không được đáp ứng những xã hội con nhu cầu vật chất cơ bản
đó Khi xã hôi cộng sản nghuyên thủy tan rã một phần nguyên nhân là do dư thừa sản phẩm lao động dẫn đến tư hữu tài sản, sự phân hóa giàu ngèo phân hóa giai cấp đến phân hóa xã hội Như vậy có thể khẳng định vấn đề
về tư hữu tài sản đã xuất hiện từ rất sớm mà là một trong những nguyên nhân sâu xa hàng đầu cho việc hình thành nhà nước Các nhà nước được sinh ra đều sinh ra để bảo vệ tuyệt đối quyền này Mọi người bất kỳ ai cũng
có quyền có tài sản riêng Nhà nước CHXHCN Việt Nam không là ngoại lệ trong số đó Mặc dù vậy vấn đề tư hữu tài sản ở nước ta cũng có một số điểm đặc biệt nhất định qua các bản hiến pháp, bắt nguồn từ bản chất giai cấp của nhà nước ta là nhà nước của dân do dân vì dân nhân dân là chủ nhân dân làm chủ quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân cho nên những tài sản đăc biệt như đất đai sông hồ rừng núi thuộc sở hữu của nhà nước “ điều
17 và điều 18 hiến phápm1992” Để có một cách nhìn khách quan và toàn diện hơn về vấn đề tài sản hiện nay em xin phân tích đề tài “tài sản theo quy định của pháp luật hiện hành” Do đây là một đề tài rất rộng cũng như do trình độ hiểu biết vấn đề này còn hạn chế nên bài làm chắc chắn xẽ có những thiếu sót nhất định Em rất mong nhận được những ý kiến đánh giái của thầy cô và các bạn để bài viết này hoàn thiện hơn và đem lại cho em những hiểu biết sâu sắc hon về vấn đề này Em xin chân thanhg cảm ơn các thầy cô giáo trong khoa đã giảng trong các giờ lên lớp và trong các giờ tư vấn để giúp em hoàn thành tốt bài tập này.
Trang 4B Nh ng v n đ lý lu n và n i dung c b n v tài s n ững vấn đề lý luận và nội dung cơ bản về tài sản ấn đề lý luận và nội dung cơ bản về tài sản ề lý luận và nội dung cơ bản về tài sản ận và nội dung cơ bản về tài sản ội dung cơ bản về tài sản ơ bản về tài sản ản về tài sản ề lý luận và nội dung cơ bản về tài sản ản về tài sản theo lu t dân s 2005 ận và nội dung cơ bản về tài sản ự 2005.
1 Khái ni m tài s n ệm tài sản ản về tài sản
Theo bộ luật dân sự 2005 khái niệm tài sản được mở rộng hơn theo đókhông chỉ những vật có thực mới được gọi là tài sản mà cả những vật đượctrong tương lai cũng được gọi là tài sản Tài sản như thế nào là tài sản ởnước ta lần hình thành đầu tiên được quy định tại điều 172 trong bộ luật dân
sự 1995 theo đó “tài sản bao gồm vật có thực, tiền giấy tờ trị giái được bằngtiền và các quyền tài sản” tiếp đó điều 163 bộ luật dân sự 2005 quy định “tàisản bao gồm tiền giấy tờ có giái và các quyền tài sản” Theo em đây đượchiểu là luật quy định tài sản là gì chứ không phải là một khái niệm theo đúngnghĩa về tài sản Mà theo cách hiểu thì tài sản là dạng thức có thể đem lạimột lợi ích vật chất cho chủ thể bao gồm tiền giấy tờ có giá và các quyền tàisản, vật muốn trở thành tài sản cần phải có một số đặc trưng nhất định nhưphải tồn tại trong tự nhiên xã hội là kết quả quá trình lao động của con ngườiđem lại lợi ích nào đó cho chủ thể Những quy định trong bộ luật dân sựluôn được coi là chính thống, nhưng cũng có một bất cập và không phù hợpvới thực tiễn về vấn đề tài sản ảo trong game online khoảng không hệ thốngkhách hàng có được coi là tài sản trong pháp luật dân sự hay không? Điềunày dòi hỏi các cơ quan lập pháp phải có những quy định về tài sản trong bộluật dân sự theo hướng khái quát hơn và đưa ra các tiêu chí nhất định đểphân biệt đâu là tài sản và đâu không là tài sản Đã có rất nhiều quan điểmtrái chiều nhau về vấn đề này
Quan điểm thứ nhất cho rằng : tài sản là đối tượng của quyền sở hữu như
vậy theo quan điểm này muốn hiểu tài sản là gì thì trước hết chúng ta phảihiểu quyền sở hữu là gì? Tuy nhiên tại điều 164 bộ luật dân sự 2005 kháiniệm về quyền sở hữu cũng chỉ đưa ra theo hướng liệt kê theo đó “quyền sở
Trang 5hữu bao gồm quyền chiếm hữu quyền sủ dụng và quyền định đoạt tài sảncủa chủ sở hữu theo quy định của pháp luật” Do đó nếu áp dụng khái niệmnày thì chúng ta lại rơi vào vòng luẩn quẩn định nghĩa tài sản thông qua mộtkhái niệm quyền sở hữu trong khi đó bản thân khái niệm quyền sở hữu cũngchưa giải quyết được một cách triệt để Mặc dù vậy quan điểm này vẫn cónhiều người ủng hộ vì khái niệm quyền sở hữu là một trong những kháiniệm cơ bản của luật dân sự.
Quan điểm thứ hai cho rằng: tài sản là của cải vật chất tồn tại dưới dạng cụ
thể được con người sử dụng và được nhận biết bằng giác quan trực tiếp nhưsách vở tiền bạc xe cộ …Như vậy theo quan điểm này chỉ những gì thuộc vềthế giới vât chất hiện đang tồn tại và chúng ta có thể cầm nắm được thì mớiđược coi là tài sản do đó quyền tài sản không được coi là tài sản
Quan điểm thứ ba cho rằng: tài sản bao gồm động sản và bất động sản Đây
thực chất là một cách phân loại tài sản dựa trên tính chất vật lý không di rờiđược về mặt cơ học và nó cũng rơi vào vòng luẩn quẩn khi định nghĩa tàisản thông qua khái niêm động sản và bất động sản trong khi khái niệm độngsản và bất động sản cũng chưa được làm rõ thậm chí muốn hiểu thế nào làđộng sản phải hiểu thế nào là bất động sản trước Hơn thế nữa theo quanđiểm này quyền tài sản không là động sản cũng không là bất động sản
Quan điểm thứ tư cho rằng: tài sản là những gì định giá được, quan điểm
này cũng có nhiều diểm chưa hợp lý
Thứ nhất tài sản là những gì định giá được có thể hiểu tài sản là những gì trịgiá được bằng tiền và tiền ở đây chỉ được hiểu là nội tệ Như vậy tiền xẽđược định giá bằng gì? Và nó có được coi là tài sản không?
Thứ hai nếu cứ cái gì định giá được thì coi là tài sản vậy tài sản nợ - nghĩa
vụ trả nợ cũng xẽ được xem là tài sản vì nó có thể định giá được Trong khi
Trang 6đó tài sản thì có thể để lại thừa kế còn nghĩa vụ trả nợ thì không để lại thừa
kế được “trừ nghĩa vụ trả nợ trong phạm vi di sản do người chết để lại”
Quan điểm thứ năm cho rằng : tài sản là sản nghiệp của một người bởi
những gì người đó bỏ sức lao động ra đều coi là tài sản Vậy những vật vôchủ có được coi là tài sản không và tài sản trong trường hợp này không thểđem chia thừa kế cũng như không thể giao dịch dân sự được
Quan điểm thứ sáu cho rằng: tài sản là những gì đem lại lợi ích cho con
người gồm cả lợi ích vật chất và lợi ích tinh thần Vậy chiếc quạt có phải làtài sản không hay là gió nó mang lại mới là tài sản cây bút đối với người họcsinh thì được coi là tài sản còn đối với người nông dân lại không, quan điểmnày cố nhiều điểm vô lý
Trên đây là sáu trong số rất nhiều quan điểm định nghĩa về tài sản dưới góc
độ pháp lý tuy nhiên các quan điểm trên như đã phân tích đều bộc lộ nhữngbất cập và chưa đưa ra được tiêu chí chính xác để xác định những gì đượcgọi là tài sản
2 M t s cách phân chia tài s n theo pháp lu t hi n hành ội dung cơ bản về tài sản ố cách phân chia tài sản theo pháp luật hiện hành ản về tài sản ận và nội dung cơ bản về tài sản ệm tài sản
u đi m và h n ch c a các cách phân lo i.
ưu điểm và hạn chế của các cách phân loại ểm và hạn chế của các cách phân loại ạn chế của các cách phân loại ế của các cách phân loại ủa các cách phân loại ạn chế của các cách phân loại.
2.1 Tài s n g m đ ng s n và b t đ ng s n ản về tài sản ồm động sản và bất động sản ội dung cơ bản về tài sản ản về tài sản ấn đề lý luận và nội dung cơ bản về tài sản ội dung cơ bản về tài sản ản về tài sản
Theo bộ luật dân sự năm 2005 thì bất động sản gồm đất và các tài sản khácgắn liền với đất Cắn cứ theo tính chất vật lý của tài sản có dịch chuyển đượctài sản đó hay không để mà phân chia Cũng có nhiều người hiểu bất độngsản là những gì không thể dịch chuyển tương đối được nghĩa là nó đúng yên.Tuy nhiên do trình độ khoa học ngày càng phát triển nên việc phân chia tàisản thành động sản và bất động sản càng trở nên có quá nhiều kễ hở Ví dụnhư ông Nguyễn Cẩm Lũy có thể chuyển nhà nặng hàng ngìn tấn đi xa hằng
Trang 7trăm mét nhờ công nghệ mai rùa nên nói bất động sản là những gì khôngdịch chuyển được là không có cơ sở nữa Tiếp theo người ta lại định nghĩađộng sản là tài sản không phải là bất động sản.lại trở lại một vòng luẩn quẩnđịnh nghĩa cái này thông qua tính chất của cái kia và ngược lại Tuy nhiêntheo pháp luật Việt Nam đặc biệt là pháp luật dân sự Việt Nam việc phânloại tài sản thành động sản và bất động sản có rất nhiều ý nghĩa có thể liệt kêmột vài ý nghĩa như sau.
- Xẽ xác lập thủ tục đăng ký đối với tài sản: Theo quy định hiện tại điều 167BLDS thì quyền sở hữu đối với bất động sản được đăng ký theo quy địnhcủa luật dân sự và pháp luật về đăng ký bất động sản còn quyền sở hữu đốivới động sản không phải đăng ký trừ trường hợp pháp luật quy định khác
- Xác định thời điểm chuyển giao quyền sở hữu đối với tài sản Khoản 1điều 168 BLDS quy định về việc chuyển giao quyền sơ hữu đối vớibất động sản có hiệu lực kể từ thời điểm đăng ký sở hữu, trừ trường hợppháp luật quy định khác Còn khoản 2 quy định việc chuyển quyền sở hữuđối với động sản có hiệu lực kể từ thời điểm động sản được chuyển giao trừtrường hợp pháp luật quy định khác
- Xác định cả quyền năng của chủ thể quyền đối với từng tài sản nhất định:Đối với bất động sản do đặc tính chất vật lý của nó là khó di rời nên việcthực hiện các quyền năng của chủ sở hữu đối với loại tài sản này là gặpnhững hạn chế nhất định Chính bởi vậy pháp luật đã ghi nhân cho chủ thểnhững quyền năng nhất định đối với tài snar của người khai để bất động sản
có thể khai thác được công dụng một cách tốt nhất quyền sử dụng bất độngsản liền kê từ ( Điều 273 – 278 BLDS )
Trang 8- Xác định căn cứ xác lập quyền sở hữu VD nếu vật vô chủ vật khôngxác định được ai là chủ sở hữu là động sản sẽ thuộc sở hữu của người pháthiện còn nếu là bất động sản thì sẽ thuộc quyền sở hữu của nhà nước ( Điều
239 BLDS ) hoặc theo điều 247 BLDS thì một người chiếm hữu được lợi vềtài sản không có căn cứ pháp luật nhưng ngay tình, liên tục, công khai trongthời gian 10 năm đối với động sản và 30 năm đối với bất động sản thì trởthành chủ sở hữu tài san đó kể từ thời điểm bắt đầu chiếm hữu
- Xác định phương pháp kiện dân sự Điều 257,258 BLDS thì điều kiện chủ
sở hữu hoặc người chiếm hữu hợp pháp có quyền yêu cầu kiện đòi tài sảnđối với động sản và bất động sản là khác nhau Do đó, nếu không áp dụngphương thức kiện đòi tài sản thì chủ thể phải áp dụng phương thức yêu cầukhác như yêu cầu bồi thường thiệt hại
- Xác định tòa án có thẩm quyền giải quyết tranh chấp dân sự Theo điều 35
bộ luật tố tụng dân sự năm 2004 thì tòa án có thẩm quyền giải quyết tranhchấp là tòa án nới có bất động sản đó
2.2 Tài s n hi n có và tài s n hình thành trong t ản về tài sản ệm tài sản ản về tài sản ưu điểm và hạn chế của các cách phân loại.ơ bản về tài sản ng lai.
Có thể có khái niệm tài sản hiện có và tài sản hình thành trong tương laichỉ được pháp luật đề cập trong phần liên quan đến giao dịch bảo đảm mặc
dù cả lý luận và thực tiễn đều thừa nhận rằng loại tài sản này có thể trởthành đối tượng của nhiều loại giao dịch như hợp đồng mua bán, trao đổi,tặng cho, cho thuê… Căn cứ vào thời điểm hình thành tài sản và thời điểmxác lập quyền sở hữu cho chủ sở hữu, tài sản được phân loại thành tài sảnhiện có và tài sản hình thành trong tương lai Tài sản hiện có là tài sản đã tồntai vào thời điểm hiện tại và được xác lập quyền sở hữu cho chủ sở hữu của
Trang 9tài sản đó Ví dụ nhà đang được xây, dây chuyền sản xuât đã được lắp đặthoàn thiện Tài sản được hình thành trong tương lai được hiểu là tài sản chưatồn tại hoặc chưa hình thành đồng bộ vào thời điểm xem xét( thường là thời điểm xác lập nghĩa vụ hoặc giao dịch được giao kết) nhưng chắc chắn
sẽ có hoặc được hình thành trong tương lai Ví dụ tiền lương sẽ được hưởng,
vụ mùa sẽ được thu hoạch , nhà công trình xây dựng đang được hình thànhtheo hồ sơ, dự án, thiết kế bản vẽ thi công và tiến đọ cụ thể … ngoài ra tàisản hình thành trong tương lai còn bao gồm cả tài sản đang được hình thànhtại thời điểm giao kết giao dịch nhưng sau thời điểm giao kết giao dịch tài sản đó mới thuộc sở hữu các bên, ví dụ như sau thời điểm giao kết giao dịchtài sản có được do mua bán, trao đổi, tặng cho, cho vay, thừa kế chưa hoànthành thủ tục chuyển giao quyền sở hữu
Việc xác dịnh được đúng tài sản hiện có và tài sản hình thành trong tươnglai có một ý nghĩa nhất định
Xác định được đối tượng được phép giao dịch Chỉ những tài sản có hoặcnhững tài sản hình thành trong tương lai được xác định ở trên mới trở thànhđối tượng của giao dịch còn những tài sản các chr thể nghĩ rằng nó có thể cótrong tương lai mà không có căn cứ để xác dịnh chắc chắn sẽ có thì khôngđược coi là đối tương của bất kì giao dịch cũng như quan hệ nghĩa vụ nào.Điều 411 BLDS thì trong trường hợp ngay từ khi kí kết, hợp đồng có đốitượng không thể thực hiện được vì lí do khách quan thì hợp đồng này bị vôhiệu
Xác định hình thức thủ tục xác lập vào thời điểm xem xét thì tài sản trongtương lai chưa tồn tại, chưa hoàn thiện hoặc chủ sở hữu chưa xác lập quyền
sở hữu Chính vì vậy, về tính chất, vào thời điểm hiện tại thì quyền sở hữu
Trang 10của người sở hữu đối với tài sản đã hình thành trong tương lai và thực chất
là quyền tài sản Do đó việc xác lập giao dịch liên quan đến đối tượng là tàisản sẽ có trong tương lai buộc các bên phải bàn giao giấy tờ chứng minhmình là người có quyền sở hữu đối với tài sản sẽ được hình thành trongtương lai đó
2.3 Tài s n xác ản về tài sản đ nh đ ịnh được chủ ưu điểm và hạn chế của các cách phân loại.ợc chủ c ch ủa các cách phân loại sở h u, tài s n không xác ững vấn đề lý luận và nội dung cơ bản về tài sản ản về tài sản
đ nh đ ịnh được chủ ưu điểm và hạn chế của các cách phân loại.ợc chủ c ch ủa các cách phân loại sở h u, tài s n vô ững vấn đề lý luận và nội dung cơ bản về tài sản ản về tài sản ch ủa các cách phân loại.
Căn cứ vào mối liên hệ với đối tượng với quyền chủ thể, tài sản được phânthành Tài sản xác định được chủ sở hữu, tài sản không xác định được chủ sởhữu, tài sản vô chủ
- Tài sản xác định được chủ sở hữu là tài sản vào thời điểm xen xét
có chủ sở hữu đối với tài sản đó
- Tài sản không xác định được chủ sở hữu là tài sản mà tại thời điểm xemxét không xác định được chủ sở hữu và không có căn cứ chứng minh rằngchủ sở hữu đã từ bỏ quyền đối với tài sản đó
- Tài sản vô chủ là tài sản mà tại thời điểm xem xét thì chủ sở hữu đã từ
bỏ quyền sở hữu của mình đối với tài sản đó và chưa có ai xác lập quyền sởhữu đối với tài sản đó
Hiện nay trong BLDS việt nam không đề cập các loại tài sản kể trên
mà phân loại chỉ được hiểu qua gián tiếp Thông qua các quy định về vật
vô chủ, vật không xác định được ai là chủ sở hữu Chính vì vậy mà hiện naypháp luật việt nam cụ thể là BLDS chỉ quy định xác lập quyền sở hữu đốivật vô chủ, vật không xác định ai là chủ sở hữu , vật đánh rơi, vật bỏquên,chôn giấu, chìm đắm mà không xác định đối với tài sản nói chung điều