SỔ TAY TUYÊN TRUYỀN VIÊN DỰ ÁN “TRUYỀN THÔNG RỬA TAY VỚI XÀ PHÒNG MỞ RỘNG”

MỤC LỤC Tầm quan trọng của việc Rửa tay với Xà phòng Mục tiêu của dự án “Sáng kiến rửa tay với xà phòng” ở Việt Nam Giới thiệu cuốn sổ tay “Truyền thông trực tiếp rửa tay với xà phòng”

HỘI LIÊN HIỆP PHỤ NỮ

VIỆT NAM

NGÂN HÀNG THẾ GIỚI

CHƯƠNG TRÌNH NƯỚC VÀ

VỆ SINH

SỔ TAY TUYÊN TRUYỀN VIÊN

DỰ ÁN “TRUYỀN THÔNG RỬA TAY VỚI XÀ PHÒNG MỞ RỘNG”

Tháng 5 năm 2008

MỤC LỤC

Tầm quan trọng của việc Rửa tay với Xà phòng

Mục tiêu của dự án “Sáng kiến rửa tay với xà phòng” ở Việt Nam

Giới thiệu cuốn sổ tay “Truyền thông trực tiếp rửa tay với xà phòng”

Nội dung tập tranh minh hoạ

Phần 2: ĐẨY MẠNH VIỆC RỬA TAY VỚI XÀ PHÒNG Ở CỘNG ĐỒNG

Tiêu chí lựa chon TTV

Nhiệm vụ của TTV; Quyền lợi của TTV

Tổng quan về các chủ đề truyền thông trực tiếp

phần 3: HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC CUỘC HỌP VỚI CÁC MẸ CÓ CON

DƯỚI 5 TUỔI

Cuộc họp thứ nhất: Rửa tay sạch vì sức khoẻ và sự phát triển của trẻ

Cuộc họp thứ 2: Bốn thời điểm quan trọng phải rửa tay bằng xà phòng

Cuộc họp thứ 3: Nên đặt nước và xà phòng ở chỗ nào để dễ dàng tạo thành

thói quen về rửa tay với xà phòng

Buổi họ thứ 4: đánh giá tình hình thực hiện rửa tay với xà phòng

Phần 4: HƯỚNG DẪN THĂM HỘ GIA ĐÌNH

Phần 5: HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC CUỘC HỌP VỚI ÔNG/BÀ/NGƯỜI

CHĂM SÓC TRẺ DƯỚI 5 TUỔI

Buổi họp thứ nhất: Bàn tay sạch là sức khoẻ và sự phát triển cho cháu của ông/bà

Buổi họp 2: Chu trình nhiễm bẩn và 4 thời điểm quan trọng cần rửa tay với xà

phòng

Phần 6: HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC CUỘC HỌP CHO GIÁO VIÊN

Phần 7: HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC BUỔI TRUYỀN THÔNG Ở CHỢ

Phần 8: PHỤ LỤC

Cam kết rửa tay bằng xà phòng

Câu hỏi và trả lời

Một số thông điệp của dự án

Phần 1: GIỚI THIỆU

Tầm quan trọng của việc rửa tay với xà phòng:

Những nghiên cứu mới đây đã chứng minh rằng; rửa tay thường xuyên với nước sạch và xà phòng sẽ hạn chế được khoang 47% nguy cơ mắc bệnh tiêu chảy và khoảng 30% các bệnh viêm nhiễm đường hô hấp cấp

Ở Việt Nam, viêm nhiễm đường hô hấp cấp như cảm cúm, ho, cảm lạnh… và tiêu chảy là hai nguyên nhân phổ biến nhất gây bệnh tật vả tử vong cho trẻ nhỏ dưới 5 tuổi Hầu trẻ em đều bị viêm nhiễm đường hô hấp ít nhất là 2 lần trong một năm Trong mấy năm gần đây, Việt Nam

đã hứng chịu nhiều trận dịch bùng phát lặp đi lặp lại như Hội chứng suy hô hấp cấp (SARS); Cúm gia cầm và tiêu chảy cấp Các vụ dịch này đã gây nguy hiểm cho nhiều gia đình, đặc biệt

là những gia đình có trẻ nhỏ

Viêm nhiễm đường hô hấp cấp và tiêu chảy không những sẽ gây những hậu quả nghiêm trọng tới sức khoẻ của trẻ em đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi, mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển lâu dài của trẻ như suy dinh dưỡng, kém phát triển về thể chất và tinh thần của trẻ

Vi trùng gây bệnh có thể xâm nhập vào cơ thể trẻ theo nhiều cách:

- Người chăm sóc trẻ có thể vô tình mang mầm bệnh trên tay họ do không rửa tay sau khi đi

vệ sinh hoặc làm vệ sinh cho trẻ Những vi trùng này từ tay họ sẽ truyền sang miệng hay đường hô hấp cho trẻ khi họ đút thức ăn hoặc tiếp xúc với trẻ

- Trẻ nhỏ khám phá môi trường chung quanh thông qua việc dùng tay sờ mó, đưa tay và đồ vật vào miệng nên các vi trùng gây bệnh có thể thông qua bàn tay mà xâm nhập vào cơ thể gây bệnh

Ngoài ra các yếu tố khác cũng có thể gây nhiễm bệnh dẫn tới bệnh tiêu chảy như chất lượng nước kém và thức ăn không bảo đảm an toàn vệ sinh

Rất may là việc rửa tay với xà phòng có thế dễ dàng cắt đứt con đường lây lan mầm bệnh có

trong phân, môi trường, dịch mũi … qua bàn tay đến với cơ thể con người

Hiện nay rửa tay với xà phòng chưa phải là thói quen của các mẹ và những người chăm sóc trẻ Một nghiên cứu của Bộ Y tế cho thấy chỉ khoảng 15% số người rửa tay với xà phòng sau khi đi vệ sinh Một nghiên cứu khác của Ngân hàng Thế giới đã chỉ ra rằng:

- Chỉ khoảng 5% những người chăm sóc trẻ rửa tay với xà phòng trước khi cho trẻ ăn

- 100% các hộ gia đình đều có ít nhất một loại xà phòng

- Lý do khiến họ không rửa tay với xà phòng không phải là họ không có xà phòng

- Trong số 60% các mẹ nói có rửa tay trước khi cho trẻ ăn cho rằng rửa tay với xà phòng là không cần thiết

Qua nghiên cứu cũng cho thấy rằng: các bà mẹ quan tâm nhất tới sức khoẻ và sự phát triển của con mình Điều này cho thấy rằng họ sẽ thay đổi hành vi vì lợi ích của trẻ Để làm được điều này, các bà mẹ cần biết về lợi ích của việc rửa tay với xà phòng và về sự thoải mái dễ chịu mà

do hành vi này mang lại

MỤC TIÊU CỦA DỰ ÁN “TRUYỀN THÔNG RỬA TAY VỚI XÀ PHÒNG” Ở VIỆT

NAM

Dự án “Truyền Thông Rửa Tay Với Xà Phòng” ở Việt Nam với mục đích góp phần làm giảm các bệnh tiêu chảy và viêm đường hô hấp cấp ở trẻ dưới 10 tuổi thông qua các họat động truyền thông cấp quốc gia về thay đổi hành vi Những họat động truyền thông này sẽ được thực hiện thông qua Cục Y Tế Dự Phòng/Bộ Y Tê, Hội LHPN Việt Nam cùng với sự phối hợp chặt chẽ với các tổ chức trong nước và quốc tế

Mục tiêu cụ thể của dự án là thúc đẩy hành vi rửa tay với xà phòng cho các bà mẹ và người chăm sóc trẻ dưới 5 tuổi (ông bà và cô mẫu giáo/cô giữ trẻ) vào những thời điểm quan trọng sau:

o SAU KHI đi vệ sinh

o SAU KHI làm vệ cho trẻ

o TRƯỚC KHI chuẩn bị bữa ăn

o TRƯỚC KHI ăn, cho trẻ ăn, cho trẻ bú

Và đối với trẻ từ 6 đến 10 tuổi:

o SAU KHI đi vệ sinh

o TRƯỚC KHI ăn

Dự án này sẽ tập trung vào:

- Truyền thông trên các phương tiện thông tin đại chúng như truyền hình, truyền thanh, báo chí…

- Truyền thông trực tiếp đến các đối tượng đích là những người trực tiếp chăm sóc trẻ dưới

5 tuổi và trẻ em từ 6 – 10 tuổi do Hội Phụ nữ và hệ thống y tế thực hiện thông qua các cuộc họp, các buổi đến thăm hộ gia đình

GIỚI THIỆU “SỔ TAY TTV VỀ TRUYỀN THÔNG RỬA TAY VỚI XÀ PHÒNG”

Cuốn sổ tay này sẽ cung cấp cho TTV:

• Những kiến thức cơ bản về tầm quan trọng của việc rửa tay với xà phòng

• Các kỹ năng khi tổ chức các cuộc họp (với các mẹ, ông, bà hay người chăm sóc trẻ dưới 5 tuổi, các cô mẫu giáo, nhà trẻ và trường tiểu học trên địa bàn phụ trách)

• Các công cụ đơn giản, dễ sử dụng để TTV có thể áp dụng trong những cuộc họp nhóm

và đi thăm nhà hộ gia đình

• Những thông điệp chính khi truyền thông

Các TTV sẽ sử dụng các công cụ truyền thông như bộ tranh minh hoạ, tờ rơi, dụng cụ rửa tay…để hỗ trợ cho những buổi họp nhóm, để tạo được sự chủ động tham gia, vui chơi và sáng tạo của người tham gia trong quá trình thay đổi hành vi, tạo thói quen rửa tay với xà phòng Những nội dung trong cuốn sổ tay này là những hướng dẫn và có thể điều chỉnh cho phù hợp với hoàn cảnh của từng địa phương (nơi các TTV làm việc)

NỘI DUNG TẬP TRANH MINH HOẠ

Tranh

có trên bàn tay

bệnh

trẻ nếu không rửa tay với xà phòng

bàn tay đến miệng

6 Đường lây truyền vi trùng gây bệnh viêm

đường hô hấp qua bàn tay

xà phòng

phòng

lợi

11 Đứa trẻ quên rửa tay sau khi đi vệ sinh

xà phòng

phòng

Phần 2: THÚC ĐẨY HÀNH VI RỬA TAY VỚI XÀ PHÒNG Ở CỘNG ĐỒNG

TTV dự án Truyên Thông Rửa Tay Với Xà Phòng đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các họat động truyền thông thay đổi hành vi rửa tay với xà phòng Nên cần chú trọng việc lực chọn đội ngũ TTV để đảm bảo các họat động đạt được những mục tiêu đã đề ra

Tiêu chí lựa chon TTV:

• Là các bà mẹ có con dưới 10 tuổi

• Giáo viên trường mầm non

• Gia đình họ được cộng đồng xem là mô hình về giữ gìn sạch sẽ, vệ sinh

• Tinh nguyện làm TTV dự án rửa tay xà phòng

Ở mỗi xã sẽ lực chọn 26 người làm TTV, trong đó:

4 TTV thuộc Ban Truyền Thông cấp xã, là những cán bộ hiện đang làm việc cho các cơ quan, đoàn thể của xã như Hội phụ nữ xã, đại diện y tế xã, đại diện ban văn hoá xã …

22 TTV sẽ là những TTV nòng cốt tại thôn xóm, bao gồm

Mỗi TTV phụ trách khoảng từ 20 đến 25 hộ gia đình có con dưới 5 tuổi Mỗi xã nên lựa chọn khoảng 2 - 3 giáo viên trường mẫu giáo, trường tiểu học để phụ trách các hoạt động trong nhà trường Số lượng TTV nam chiểm khoảng 30 - 40%

Nhiệm vụ của TTV:

Nhiệm vụ chung: Tuyên truyền vận động những người chăm sóc trẻ và trẻ em từ 6-10 tuổi, và

những người trong cộng đồng thường xuyên rửa tay thường xuyên với xà phòng và nước sạch

Nhiệm vụ cụ thể:

- Thống nhất với Ban Truyền Thông xã để lên danh sách các hộ gia đình có con dưới 5 tuổi do mình phụ trách

- Với TTV ở cộng đồng: Tổ chức 4 cuộc họp với các mẹ có cón dưới 5 tuổi; 2 cuộc họp

với ông/bà hoặc người chăm sóc trẻ và thăm các hộ gia đình có trẻ dưới 5 tuổi, mỗi thàng thăm khoảng 10 hộ gia đình có con dưới 5 tuổi

- Đối với TTV ở trường mẫu giáo, nhà trẻ và trường tiểu học: Tổ chức 2 cuộc họp

cho các giáo viên trong các trường học để thực hiện họat động truyền thông trong trường học và phối kết hợp các họat động giữa nhà trường và phụ huynh học sinh ở cộng đồng

- Ngoài ra các TTV còn tham gia các hoạt động khác như truyền thông khuyến khích rửa tay với xà phòng ở chợ, lồng ghép hoạt động rửa tay với xà phòng với các hoạt động khác như cuộc thi nấu ăn, sinh hoạt các câu lạc bộ, viết bài để phát trên hệ thống truyền thanh xã, thôn v.v…

- Hàng tháng báo cáo hoạt động cho Ban Truyền Thông dự án xã

Quyền lợi của TTV:

- Được tham gia tập huấn nâng cao kiến thức và kỹ năng do dự án tổ chức

- Để trợ giúp bạn khi tham gia dự án này, Hội Liên Hiệp Phụ Nữ sẽ hỗ trợ bạn 20.000 đồng/ tháng trong thời gian 8 tháng hoạt động dự án

- Hội Liên Hiệp Phụ Nữ sẽ phát động một chương trình khuyến khích, ghi nhận những đóng góp của các TTV xuất sắc trong việc thực hiện tốt các họat động truyền thông ở cộng đồng

Chi tiết về các hoạt động truyền thông tại công đồng như sau:

Hoạt động 1: Tổ chức họp nhóm các mẹ có con dưới 5 tuổi

TTV sẽ tổ chức ít nhất 4 cuộc họp nhóm các mẹ có con dưới 5 tuổi Trong đó 3 buổi đầu mỗi buổi sẽ đề cập một chủ đề và cuộc họp cuối cùng là buổi tổng kết đánh giá

Hoạt động 2: Họp với nhóm ông bà hoặc người chăm sóc trẻ dưới 5 tuổi

Mỗi TTV sẽ hỗ trợ 2 cuộc họp nhóm cho các ông, bà hoặc người chăm sóc trẻ dưới 5 tuổi để củng cố và và hỗ trợ cho các cuộc họp nhóm được thực hiện với các mẹ Mỗi cuộc họp sẽ đề cập đến một chủ đề khác nhau có liên quan đến việc thúc đẩy hành vi rửa tay với xà phòng

Hoạt động 3: Thăm hộ gia đình có trẻ dưới 5 tuổi

Họat động này nên triển khai sau khi tổ chức cuộc họp thứ nhất với các mẹ, các đối tuợng bạn cần đến thăm là:

- Những hộ gia đình có bà mẹ đã tham gia các cuộc họp nhóm: Họat động này với mục đích củng cố thông tin cho họ và theo dõi những thay đổi về giữ gìn vệ sinh, thực hiện hành vi rửa tay bằng xà phòng trong gia đình họ kể từ khi họ tham gia vào họat động dự

án

- Những hộ gia đình có bà mẹ không tham gia vào cuộc họp nhóm và những người đang còn lưỡng lự thay đổi hành vi rửa tay bằng xà phòng

Mỗi TTV nên tổ chức thăm 10 hộ gia đình trong mỗi tháng

Hoạt động 4: Trưng bày và phân phát tài liệu thúc đẩy rửa tay với xà phòng

TTV chịu trách nhiệm trưng bày các tài liệu truyền thông khuyến khích rửa tay với xà phòng tại những nơi công cộng ở thôn, xóm Cụ thể là trưng bày tại nhà văn hoá, văn phòng uỷ ban nhân dân, trường học, cửa hàng, nhà vệ sinh công cộng, trạm bơm nước của xã Trạm y tế xã hoặc trung tâm y tế, hoặc bất cứ địa điểm nào mà người dân thường hay đến TTV cần chú ý kịp thời thay các tài liệu đó khi chúng quá cũ hoặc không còn nguyên vẹn

Hoạt động 5: Tư vấn trực tiếp

TTV có thể tuyên truyền cho người dân về rửa tay bằng xà phòn qua các cuộc nói chuyện, thảo luận Đây sẽ là họat động hữu ích để tư vấn cho những bà mẹ có con dưới 5 tuổi khi họ có những điều khó nói, hoặc muốn chia sẽ riêng với TTV

Hoạt động 6: Báo cáo các hoạt động truyền thông

Các họat động truyền thông do TTV thực hiện cần được ghi lại đầy đủ, chi tiết vào Cuốn Sổ tay theo dõi dành cho TTV Đây là cơ sở để TTV theo dõi được các họat động và báo cáo kết quả họat động hàng tháng cho Ban Truyền thông xã

Cam kết của TTV

Mỗi TTV là tấm gương về thực hiện hành vi rửa tay với xà phòng tại 4 thời điểm quan trọng Sau khóa tập huấn cho TTV, bạn sẽ ký vào Bản cam kết rằng Bạn sẽ thực hiện các họat động truyền thông như the kế hoạch và bản thân và gia đình bạn sẽ thực hiện hành rửa tay bằng xà phòng

Bản cam kết được kèm theo ngay phần phụ lục ở trong cuốn sách này

TỔNG QUAN VỀ CÁC CHỦ ĐỀ TRUYỀN THÔNG TRỰC TIẾP

1 Các chủ đề

Chủ đề1: Rửa tay sạch vì sức khoẻ và sự phát triển của trẻ

Chủ đề 2: Bốn thời điểm quan trọng phải rửa tay với xà phòng

Chủ đề 3: Bố trí nguồn nước và xà phòng nơi tiện lợi để tạo lập một thói quen

2 Bố cục của mỗi chủ đề:

Mỗi chủ đề gồm có 6 mục nhỏ:

• MỤC TIÊU: Mô tả các chủ đề sẽ được thảo luận giữa những người tham gia trong mỗi buổi họp nhóm

• CHUẨN BỊ TRƯỚC: Gợi ý những thứ cần chuẩn bị cho cuộc họp

• THỜI GIAN YÊU CẨU: Nêu ra khoảng thời gian cần thiết để thực hiện mỗi phần trong cuộc họp

• THÔNG TIN CHÍNH: Tổng kết nội dung của mỗi phần và cung cấp các thông tin cần thiết cho người tham gia về mỗi nội dung được thảo luận

• NỘI DUNG CUỘC HỌP: Mô tả chi tiết các nội dung cần thảo luận để đạt được các mục tiêu cuộc họp đặt ra

Mỗi nội dung đã được lên chương trình để thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định,

Các bước tổ chức một buổi họp:

• Xác định danh sách các bà mẹ sẽ tham gia cuộc họp

• Lên thời gian cho buổi họp

• Thông báo, mời các bà mẹ trong nhóm đến buổi họp TTV cần báo cho bà mẹ về mục đích của buổi họp, tầm quan trọng, thời gian và địa điểm tổ chức cuộc họp

• Chọn địa điểm phù hợp cho các buổi họp Địa điểm có thế là nhà của bạn hoặc một nơi nào đó có thể sử dụng cho một cuộc họp kéo dài khoảng 1 tiếng đồng hồ Địa điểm đó cần có chỗ rửa tay

• Chuẩn bị những vật dụng, tài liệu cần thiết cho một buổi họp như chậu, xô đựng nước,

xà phòng, hình tranh minh hoạ, tờ rơi, tờ dính nhắc nhở, và xà phòng

Trong buổi họp:

• Đến sớm để chuẩn bị cho cuộc họp

• Đón tiếp các bà mẹ

• Tổ chức cuộc họp theo đúng trình tự hướng dẫn trong tài liệu (xem chi tiết ở phần sau)

• Khuyến khích tất cả những người tham gia đóng góp ý kiến trao đổi

• Động viên và khen ngợi kết quả của từng cá nhân và của cả nhóm

Sau mỗi buổi họp:

• Lên danh sách những người tham gia, yêu cầu mọi người ký vào sổ theo dõi TTV

• Sắp xếp một số cuộc thăm hộ gia đình để đánh giá sự thay đổi của các hộ gia đình đó trong thời gian tổ chức các buổi họp

• Xác định địa điểm và thới gian của buổi họp tiếp theo và nhắc lại lời mời (nếu cần thiết)

Phần 3: HƯỚNG DẪN TỔ CHỨC CUỘC HỌP VỚI CÁC MẸ CÓ CON DƯỚI 5 TUỔI CUỘC HỌP THỨ NHẤT: Rửa tay sạch vì sức khoẻ và sự phát triển của trẻ

Mục tiêu của cuộc họp: Sau buổi họp, các mẹ có thể

• Nêu được những điểm khác biệt chính giữa cảm giác “trước” và “sau” khi rửa tay với

xà phòng

• Biết được vi trùng gây các bệnh tiêu chảy, viêm đường hô hấp cấp có nhiều trong phân, trong dịch mũi đặc biệt ở người bệnh và chúng lan truyền từ người này sang người khác chủ yếu qua bàn tay con người

• Biết được tầm quan trọng của việc rửa tay với xà phòng

• Biết các bước rửa tay với xà phòng đúng cách

• Cam kết rằng họ và con họ sẽ rửa tay với xà phòng và chia sẽ thông điệp này với các thành viên trong gia đình và hàng xóm

Thời gian cần thiết: 15 phút để chuẩn bị và 45 phút cho buổi họp

Những thông tin chính chia sẽ với các bà mẹ

Rửa tay với xà phòng có ngăn ngừa được bệnh tật không?

Các nghiên cứu mới đây đã chứng minh rằng: chỉ cần rửa tay thường xuyên với xà phòng sẽ giảm được khoảng 47% nguy cơ mắc các bệnh tiêu chảy và khoảng 30% nguy cơ mắc các bệnh viêm nhiễm đường hô hấp cấp

Làm sao biết trên tay có vi trùng gây bệnh? Nó có nhiều ở đâu?

Vi trùng không thể nhìn thấy bằng mắt thường mà chỉ thấy qua kính hiển vi

Vi trùng gây bệnh có nhiều ở phân con người, đặc biệt là phân người bệnh Phân trẻ em cũng chứa vi trùng gây bệnh như phân người lớn Trung bình có khoảng 20 nghìn con vi trùng ở trên mỗi centimet vuông da con người, và 40 nghìn con vi trùng ở mỗi centimet vuong trên da bàn tay

Vi trùng gây bệnh viêm đường hô hấp có nhiều ở đâu?

1/2 bệnh tiêu chảy 1/3 viêm đường hô hấp cấp

Giảm

Vi trùng gây bệnh viêm đường hô hấp cấp như cảm cúm, viêm phế quản có nhiều ở các dịch tiết như nước mũi, đờm, nước mắt Đặc biệt là các dịch tiết của người đang bị bệnh

Các vi trùng gây bệnh tiêu chảy và viêm đường hô hấp cấp lây lan từ người này sang người khác bằng cách nào?

Các vi trùng gây các bệnh lây truyền từ người này sang người khác qua nhiều con đường nhưng chủ yếu thông qua sự tiếp xúc của bàn tay con người

Vì sao trẻ nhỏ dễ bị bệnh tiêu chảy hay viêm đường hô hấp cấp hơn người lớn?

Trẻ nhỏ là đối tượng dễ bị nhiễm vi trùng gây bệnh nhất do:

- Hệ thống miễn dịch của trẻ chưa đầy đủ

- Trẻ thường dùng tay sờ mó đồ vật, những nơi bẩn chứa vi trùng gây bệnh như hậu môn… và đưa vào miệng, vào mũi

- Người lớn khi tiếp xúc với trẻ (cho trẻ ăn, bồng bế trẻ) thường không rửa tay với xà phòng trước nên dễ đưa vi trùng gây bệnh đến cho trẻ

- Sau khi đi vệ sinh

- Sau khi vệ sinh cho trẻ

- Trước khi ăn hay cho trẻ ăn/ trẻ bú

- Trước khi chuẩn bị thức ăn

Làm thế nào để nhớ rửa tay với xà phòng?

Cần phải sắp xếp nơi rửa tay tiện lợi như:

- Trong nhà vệ sinh nếu là nhà vệ sinh sử dụng nước (Tự hoại)

- Trên đường đi vào nhà đối với nhà vệ sinh khô (2 ngăn)

- Gần chỗ ăn cơm hàng ngày

Vật dụng cần thiết

Mở đầu Chào đón những người tham dự và giới thiệu vắn

tắt mục đích của buổi họp hôm nay là vì sức khoẻ

1 Mời những người tham gia ngồi thành vòng tròn

2 Hỏi những người tham gia: cảm giác thế nào

khi bàn tay mình không sạch?, sau khi mọi người

15 phút

tay

“sạch”

trả lời xong thì mời mọi người:

3 Rửa tay với xà phòng

4 Sau khi mọi người rửa tay với xà phòng xong thì

lại hỏi: Bây giờ mọi người cảm giác thế nào? có

khác với trước khi chưa rửa không?

Ghi nhận ý kiến của mọi người về sự khác nhau

đó

5 Sử dụng tranh minh hoạ: so sánh rửa tay với

nước và rửa tay với xà phòng để giải thích tác dụng

của xà phòng: tẩy rửa các chất nhờn, chất bẩn trên

da Xà phòng không những có tác dụng rửa trôi,

tiêu diệt vi trùng mà còn mang đến cho chúng ta

mùi thơm dễ chịu và sự sảng khoái

Chậu, gáo

Xà phòng

Vi trùng

gây bệnh

1 Sử dụng tranh minh hoạ đứa trẻ gầy ốm để hỏi:

Theo các chị, đứa trẻ này bị bệnh gì?

Để cho mọi người phát biểu, sau đó lại hỏi:

Con của các chị thường mắc bệnh gì?

Để cho mọi người phát biểu sau đó nhóm các bệnh

Sau khi các thành viên tranh luận, sử dụng 2 tranh

minh hoạ đường lây truyền để giải thích: vi trùng

có từ phân, dịch tiết sẽ lây lan từ người này sang

người khác thông qua bàn tay

3 Sau khi mọi người hiểu về đuờng lây truyền bệnh

thì hỏi: thế bạn cần làm gì để ngăn chặn đường

1 Sử dụng hình ảnh minh hoạ để chia sẻ thông tin:

Rửa tay bằng xà phòng loại bỏ vi trùng

• Cho mẹ

• Cho trẻ

5 phút

(số 15)

Thực hiện 1 Nhắc lại cho mọi người nhớ rằng: việc rửa tay

thường xuyên với xà phòng sẽ làm sạch vi trùng

có trên tay mình và tạo cảm giác an toàn khi

tiếp xúc với trẻ như bồng bế, cho trẻ ăn…

2 phút

Kết luận 1 Cảm ơn những người tham gia đã tham dự vào

cuộc họp Hỏi xem họ có câu hỏi gì không?

2 Yêu cầu những người tham gia ký vào sổ theo

dõi TTV và nhắc nhở họ về chia sẻ thông tin với

các thành viên trong gia đình và những người xung

quanh

5 phút

Tờ rơi

3 Xác định thời gian và địa điểm cho cuộc họp

tiếp theo

4 Phân phát tờ rơi

Cuộc họp thứ 2: Bốn thời điểm quan trọng phải rửa tay bằng xà phòng

Mục tiêu: Sau mỗi cuộc họp, các mẹ sẽ:

• Biết được vi trùng gây bệnh lây lan thông qua sự tiếp xúc của bàn tay con người

• Nhận thức được phân trẻ em cũng chứa nhiều mầm bệnh như phân người lớn

• Có thể chỉ ra được các thời điểm quan trọng cần rửa tay với xà phòng

• Cam kết sẽ dạy trẻ nhỏ thói quen rửa tay với xà phòng

Thời gian cần thiết: 10-15 phút chuẩn bị, 45-50 phút cho cuộc họp

Những thông tin chính cần chia sẻ với các bà mẹ

B ốn thời điểm quan trọng cần rửa tay với xà phòng để phá vỡ chu kỳ nhiễm bệnh

Ở Việt Nam, những bệnh lây lan phổ biến nhất ở trẻ nhỏ là viêm nhiễm đường hô hấp và tiêu chảy Trẻ càng nhỏ, sức đề kháng của cơ thể càng thấp nên càng có nguy cơ nhiễm bệnh cao Bệnh cảm cúm có thể dẫn đến viêm tai giữa, viêm phế quản phổi Bệnh tiêu chảy có thể dẫn đến mất nước cấp rất nguy hiểm Những bệnh này khiến trẻ bị ốm và yếu, không ăn uống được, không đi học được, dẫn đến sự phát triển không toàn diện về thể chất và trí tuệ của trẻ Nhiều gia đình đã phải dành rất nhiều tiền để mua thuốc, điều trị, chữa bệnh cho trẻ nên sẽ gây tốn kém về tài chính cho gia đình

Vi trùng có thể xâm nhập vào cơ thể trẻ qua đường không khí khi ai đó đang bị bệnh viêm nhiễm đường hô hấp ho hoặc hắt hơi Vi trùng có thể xâm nhập vào cơ thể qua bàn tay khi chúng ta không rửa sạch tay, mang những vi trùng cảm cúm chạm vào mắt, mũi hoặc miệng, xâm nhập vào cơ thể Sau đó chúng sinh sôi ở mũi, tai hoặc họng khiến trẻ khó chịu, mệt mỏi, quấy khóc và ốm

Bàn tay là vùng ấm và ẩm ướt của cơ thể Vi trùng có thể tồn tại và phát triển ở đó trong một thời gian dài Mặt khác bàn tay thưòng xuyên tiếp xúc với những nơi, những đồ vật có thể có chứa các vi trùng gây bệnh như phân (sau khi đi vệ sinh, làm vệ sinh cho trẻ) dịch mũi ( dung tay lau dịch mũi, che tay khi hắt hơi ) và từ đó lại tiếp xúc với đồ vật khác (như nắm đấm cửa, tay cầm xe máy xe đạp, điện thoại, bàn phím máy tính, đồ chơi của trẻ, thức ăn…) hay trực tiếp lên cơ thể người khác (như bồng bế trẻ, bắt tay, cho trẻ ăn…) Do vậy bàn tay làm lây lan vi trùng sang người khác mà nhiều khi chúng ta không biết

Rửa tay với xà phòng là cách tốt nhất để loại bỏ vi trùng gây những bệnh nguy hiểm cho trẻ như ho, cảm cúm (viêm đường hô hấp cấp) và tiêu chảy Biết được về các con đường vi trùng

có thể xâm nhập vào cơ thể có thể, giúp chúng ta dễ dàng lập nên hàng rào bảo vệ để ngăn chặn vi trùng di chuyển từ tay đến miệng đến mũi…

Bốn thời điểm quan trọng cần rửa tay với xà phòng là:

1: SAU KHI đi vệ sinh:

Những người chăm sóc trẻ và trẻ nhỏ phải rửa tay bằng xà phòng sau khi đi vệ sinh để tránh nhiễm bẩn vào thức ăn hoặc vào trẻ nhỏ khi chạm tay vào trẻ hoặc đồ ăn

2: SAU KHI làm vệ sinh cho trẻ:

Tất cả phân đều có vi trùng, kể cả phân trẻ Những người chăm sóc trẻ có thể ngăn chặn việc truyền vi trùng bằng cách rửa tay với xà phòng sau khi rửa cho trẻ và đổ phân cho trẻ Cũng phải nhắc nhở để trẻ rửa tay với xà phòng sau khi tự đi vệ sinh

3: TRƯỚC KHI chuẩn bị thức ăn:

Khi chưa rửa tay bằng xà phòng, vi trùng trên tay sẽ di chuyển sang thức ăn và sau đó trẻ ăn phải đồ ăn có vi trùng

4: TRƯỚC KHI cho trẻ ăn hoặc trước khi trẻ tự ăn:

Rửa tay với xà phòng trước khi người chăm sóc trẻ cho trẻ ăn hoặc trước khi trẻ tự ăn sẽ loại

bỏ vi trùng, nếu không rửa tay bằng xà phòng vi trùng có thể xâm nhập vào cơ thể trẻ qua đường miệng

Chi tiêt các bước thực hiện thảo luận

gian cần thiết

Vật dụng cần thiết

Mở đầu 1 Chào mừng những người tham dự và giới

thiệu vắn tắt chủ đề và mục đích của buổi họp

2 Hỏi xem họ đã thực hiện rửa tay như thế nào?

Hỏi xem họ nhớ được thông điệp chính gì từ buổi gặp lần trước?

3 Cho những người tham gia xem hình ảnh minh hoạ của một đứa trẻ bị ốm, suy dinh dưỡng

và yêu cầu họ chia sẻ suy nghĩ của họ về những câu hỏi sau:

• Con của các bạn thường mắc bệnh gì?

8 phút

(số 3)

(số 8)

• Bạn nghĩ lý do tại sao con bạn lại mắc bệnh như vậy?

Dùng tranh minh hoạ để nhắc lại trẻ mắc bệnh là

do bị nhiễm vi trùng mà chúng lây lan chủ yếu qua bàn tay không không rửa với xà phòng

1 Thảo luận: với câu hỏi:

• Hậu quả tức thì khi đứa trẻ bị viêm đường

hô hấp? hoặc bệnh tiêu chảy là gì?

• Hậu quả lâu dài khi trẻ bị mắc bệnh là gì?

2 Sử dụng thông tin đã chia sẻ cho những người tham dự để đưa ra một số thông tin chính về những hậu quả của các bệnh hô hấp và tiêu chảy

1 Hỏi những người tham gia:

Theo bạn phân trẻ em có chứa vi trùng gây bệnh không?

Giải thích cho mọi người là phân trẻ em cũng chứa vi trùng như phân người lớn đặc biệt là trẻ đang bị bệnh Do vậy sau khi làm vệ sinh cho trẻ phải rửa tay với xà phòng

2 Yêu cầu những người tham gia: “Với thông tin chúng ta thảo luận trong ngày hôm nay, theo bạn, thời điểm nào là quan trọng nhất cần phải rửa tay với xà phòng để bảo vệ trẻ khỏi bệnh tật?”

3 Sử dụng hình minh hoạ mô tả bốn thời điểm quan trọng cần rửa tay bằng xà phòng để giải thích

15 phút

(số 8)

Thực hiện 1 Nhắc lại rằng rửa tay với xà phòng không chỉ

làm tay sạch mà còn an toàn bởi vì đã diệt hết các vi trùng gây bệnh trên bàn tay Rửa tay với

xà phòng tại 4 thời điểm quan trọng giúp ngăn chặn quá trình di chuyển của vi trùng từ tay vào miệng, vào mũi

2 phút

(tranh số 12, 15)

Hướng dẫn người tham gia các bước rửa tay đúng cách và thực hành rửa tay

Kết thúc 1 Cảm ơn những người đã đến tham dự Hỏi

xem họ có câu hỏi gì không

5 phút

Tời rơi

2 Yêu cầu những người tham dự cam kết rửa tay với xà phòng, rửa tay cho con họ và chia sẽ thông tin này với những thành viên trong gia đình

3 Thông báo thời gian, địa điểm cho buổi họp tiếp theo

4 Phân phát tờ rơi (nếu có)

Cuộc họp thứ 3: Nên đặt nước và xà phòng ở chỗ nào để dễ dàng tạo thành thói quen về rửa tay với xà phòng

Mục tiêu: Sau buổi họp này, các bà mẹ có thể:

• Biết rằng xà phòng quan trọng vì xà phòng rửa sạch được vi trùng ở trong chất nhờn trên tay

• Xác định vị trí rửa tay trong nhà của họ để có thể dễ dàng rửa tay với xà phòng tại 4 thời điểm quan trọng

• Biết rằng loại xà phòng nào cũng có thể dùng để rửa tay

• Cam kết sẽ có nước và xà phòng, và đặt chúng ở những nơi phù hợp trong nhà để thúc đấy việc rửa tay với xà phòng

• Cam kết sẽ chia sẽ thông tin về tầm quan trọng của hành vi rửa tay với xà phòng cho con họ

Thời gian cần thiết: 10-15 phút chuẩn bị, 45-50 phút cho cuộc họp

Những thông tin chính chia sẻ với các bà mẹ

Người mẹ thường chịu trách nhiệm giữ cho con cái và nhà cửa sạch sẽ Trên thực tế, các bà mẹ thường ít rửa tay hơn so với những gì họ kể, và trong nhiều trường hợp, họ chỉ rửa tay với nước mà không dùng xà phòng Các bà mẹ phải làm rất nhiều công việc như làm nông, trông coi nhà cửa, và chăm sóc con nhỏ nên họ thường rất bận rộn Qua kết quả nghiên cứu, nhiều

bà mẹ cho rằng họ cảm thấy rửa tay và rửa sạch bọt xà phòng khi rửa tay mất quá nhiều thời gian

Trên thực tế, rửa tay với xà phòng không tốn nhiều thời gian hơn so với rửa tay không có xà phòng Để thêm phần vui vẻ, bạn có thể hát trong khi bạn rửa tay Tạo lập thói quen này có nhiều lợi ích cho mẹ và trẻ: cảm giác sạch sẽ an toàn, thức ăn sạch sẽ vệ sinh, và cải thiện được sức khoẻ cho con bạn

Có xà phòng và nước là những vật nhắc nhở tốt nhất cho việc rửa tay với xà phòng Nghiên cứu cho thấy rằng để xà phòng ở nơi rửa tay và gần những nơi cần phải rửa tay (như nhà vệ sinh hoặc nơi chuẩn bị thức ăn) sẽ thúc đẩy thực hiện rửa tay với xà phòng

Bất cứ loại chất làm sạch nào cũng có thể dùng để rửa sạch chất nhờn và vi trùng ở bàn tay như các loại xà phòng bột, xà phòng bánh, nước rửa chén, quả bồ kết, bồ hòn Ở Việt Nam, một nghiên cứu gần đây cho thấy rằng tất cả các gia đình có ít nhất một loại chất làm sạch nào

đó, mà bột giặt là thứ phổ biến nhất

Trên thực tế, trẻ 5 tuổi và dưới 5 tuổi có những nhu cầu khác nhau Người chăm sóc trẻ phải đảm bảo sạch sẽ cho trẻ Nhưng khi trẻ 4-5 tuổi, trẻ nhận thức được sự khác biệt giữa sạch và bẩn, trẻ độc lập hơn và có thể tự rửa tay với xà phòng Trong trường hợp này, người chăm sóc trẻ có thể dạy trẻ cách rửa tay với xà phòng và nhắc trẻ rửa tay với xà phòng tại những thời điểm quan trọng Mỗi ngày nên hỏi trẻ vài lần câu “Con đã rửa tay với xà phòng chưa? Cùng với quan tâm và thái độ vui vẻ, ân cần sẽ giúp trẻ tiếp nhận một hành vi lành mạnh

gian cần thiết

Vật dụng cần thiết

Mở đầu 1 Chào mừng những người tham dự và giới thiệu

vắn tắt chủ đề và mục đích của buổi họp

2 Câu hỏi: Yêu cầu những người chia nhóm 2 người để trả lời câu hỏi Mỗi nhóm phải trả lời những câu hỏi sau cùng lúc

• Nguyên nhân gây các bệnh thông thưòng

ỏ trẻ: ho, cảm lạnh và tiêu chảy?

• Vi trùng ở đâu?

• Tại sao cần xà phòng khi rửa tay?

• Vi trùng xâm nhập vào cơ thể theo cách nào?

• Bốn thời điểm quan trọng cần rửa tay với

Xô, chậu, nước, xà phòng

(Số 9)

Vẽ nơi để

xà phòng

1 Yêu cầu các mẹ thảo luận 2 người với nhau hỏi

về việc bố trí nơi rửa tay trong gia đình họ đã hợp lý chưa? Đã tiện lợi chưa?

Sau đó TTV có thể hỏi một số mẹ về việc bố trí nơi rửa tay trong gia đình họ và xin mọi người tham gia đóng góp ý kiến

2 Yêu cầu mỗi người sau cuộc họp này sẽ lập cho gia đình mình một kế hoạch bố trí chỗ rửa tay một cách hợp lý để việc rửa tay với xà phòng duy trì và trở thành thói quen tốt cho bản thân và cho con cái họ

15 phút

(số 10)

Xà phòng 1 Hỏi các thành viên tham gia: Hiện nay gia

đình đang sử dụng loại xà phòng nào và gia đình dùng loại xà phòng nào để rửa tay?

2 Dùng hình ảnh minh hoạ các loại xà phòng và giải thích là họ có thể sử dụng bất cứ loại xà phòng, bột giặt hay nước rửa bát để rửa tay Các laọi này đều có tác dụng đánh tan chất nhờn, chất bẩn và rửa trôi vi trùng trên da

1 Hỏi những người tham gia: Bạn có thể làm gì

để có thể nhắc nhở bản thân và mọi người trong gia đình rửa tay với xà phòng một cách thường xuyên và đặc biệt là vào 4 thời điểm quan trọng?

Cho mọi người thảo luận và tổng hợp ý kiến chung:

Một số gợi ý sau: Để rửa tay trở thành thói quen thì:

- Nước và xà phòng phải sẵn có ở gần nhà ăn, cạnh giếng, gần nhà bếp và nhà vệ sinh,

- Dính tờ dính của chương trình trong nhà để mọi người cùng dễ nhìn thấy và nhớ rửa tay

- Người lớn nhắc nhở trẻ em và trẻ em nhắc nhở người lớn về rửa tay

15 phút Tờ rơi dính vào

nơi rửa tay

Kết thúc 1 Yêu cầu những người tham gia ký vào sổ theo

dõi

2 Hỏi những người tham gia bạn có thể đến thăm nhà họ trong tương lai gần và ghi lại thời điểm thích hợp nhất cho chuyến viếng thăm này

3 Cảm ơn những người tham gia và chúc họ sức khoẻ

• Diễn tả được những thay đổi trong hành vi rửa tay của họ

• Xác định được những khó khăn đối với việc rửa tay với xà phòng ở nhà của họ

Thời gian cần thiết: 10-15 phút để chuẩn bị, 60 phút cho buổi họp

Chi tiết các bước

gian cần thiết

Vật dụng cần thiết

Mở đầu 1 Chào mừng những người tham dự và giới

thiệu chủ đề và mục đích của buổi họp

2 Khuấy động không khí buổi họp bằng các bài hát

5 phút

Đánh giá thay

đổi hành vi rửa

tay

1 Mời những người tham gia ngồi thành

vòng tròn, hỏi mọi người xem họ nhớ những thông điệp gì của dự án Nếu ai không trả lời đầy đủ thì hỏi những người khác “ có ai nhớ các thông điệp không”?

2 Hỏi những người tham gia: A) Sau những buổi họp truớc, các bạn có thay đổi gì về rửa tay với xà phòng không? B) Thời điểm nào các bạn thích rửa tay với xà phòng nhất?

3 Mời mọi người tham gia trao đổi theo nhóm Hỏi họ:

• Động cơ nào thúc đẩy họ rửa tay với

4 Dùng hình ảnh minh hoạ (vui vẻ rửa tay

và đặt xà phòng đúng chỗ), trao đổi với những người tham gia về các lợi ích của hành vi rửa tay với xà phòng, và việc để xà phòng đúng chỗ có thể khuyến khích các thành viên trong gia đình nhớ rửa tay với xà phòng

15 phút

(tranh số 12)

Câu hỏi về kiến 2 TTV chuẩn bị ghi sẵn các câu hỏi sau 20 phút

Sau đây là gợi ý một số câu hỏi

• Nguyên nhân nào gây các bệnh tiêu chảy và viêm đường hô hấp cấp ở trẻ

• Xà phòng có tác dụng gì khi rửa tay?

• Sắp xếp chổ rửa tay nơi nào cho tiện lợi?

2 Lần lượt đi qua từng câu hỏi Với mỗi câu hỏi, để kiểm tra câu trả lời, yêu cầu một mỗi người trả lời ít nhất một câu Sau đó kiểm tra câu trả lời bằng cách sử dụng hình minh hoạ

Khen ngợi người tham gia vào trò chơi và có các câu trả lời đúng

Ghi nhớ thực

hiện hành vi

rửa tay với xà

phòng

1 Mời những người tham gia xung phong kể

về những thay đổi ở chính tại nhà họ

2 Yêu cầu người tham gia mô tả cách họ đã làm để nhắc nhở bản thân rửa tay với xà phòng

5-10 phút

Tờ rơi gián

Kết luận 1 Hỏi những người tham gia xem liệu họ có

câu hỏi hay có điều gì muốn chia sẻ bởi vì đây là buổi họp nhóm cuối cùng

2 Nhắc lại các bước rửa tay với xà phòng

3 Hỏi những người tham gia xem liệu có thể đến thăm nhà họ trong tương lai gần và thời điểm nào thuận tiện nhất

4 Cảm ơn và chúc sức khoẻ

10 phút

(tranh số 9)

Phần 4: HƯỚNG DẪN THĂM HỘ GIA ĐÌNH

Mục tiêu: Mục tiêu chung của việc thăm hộ gia đình là khuyến khích các mẹ, các trẻ và các

thành viên khác trong gia đình chấp nhận việc rửa tay với xà phòng vào các thời điểm quan trọng và sẵn sàng thực hiện hành vi này

• Khuyến khích và hỗ trợ họ thực hiện rửa tay với xà phòng ở các thời điểm quan trọng

• Thu nhận các thông tin về chấp nhận những hành vi mới về rửa tay với xà phòng

Khi nào thì đi thăm hộ gia đình

Việc thăm hộ gia đình có thể được tiến hành vào các thời điểm sau:

Vào sau cuộc họp thứ nhất với các mẹ TTV sẽ đi thăm mỗi hộ gia đình có con dưới 5 tuổi ít nhất 1 đến 2 lần để hỗ trợ thay đổi hành vi mới, củng cố các thông điệp và theo dõi sự thay đổi hành vi đó

Trong trường hợp các bà mẹ không sàng chấp nhận rửa tay với xà phòng thì TTV sẽ đến ít nhất 2 lần Sự đến thăm này sẽ hiểu về các cản trở hay khó khăn và khi đó các bà

mẹ tích cực khác hay các thành viên gia đình khác sẽ tạo lập giúp cho họ thay đổi

Các hộ gia đình không thể đến tham gia các cuộc họp thì TTV có thể đến thăm ít nhất

2 lần để giúp đỡ họ hiểu hơn và thực hiện thay đổi hành vi

Mong muốn của dự án là mỗi TTV mỗi tháng đến thăm khoảng 10 hộ gia đình

Tài liệu cần thiết khi thăm hộ gia đình

Tập tranh minh hoạ

Tờ rơi

Thời gian cần thiết cho mỗi hộ

Khoảng 15 phút đến 30 phút tuỳ thuộc vào từng trường hợp cụ thể

Các thông tin cần chia sẽ với hộ gia đình

TTV sử dụng các thông điệp truyền thông, các tờ rơi, các hình ảnh minh hoạ, và các bài tập có

sự tham gia đã sử dụng trong các cuộc họp nhóm cho các mẹ Tuỳ thuộc vào từng tình trạng cụ thể của hộ gia đình

Chuẩn bị trước:

1 Đọc tài liệu để có kiến thức để trả lời các câu hỏi mà người dân có thể hỏi

2 Sắp xếp cuộc đến thăm vào thời gian thuận lợi cho bà mẹ

3 Tài liệu cần thiết mang theo

4 Xem lại hướng dẫn thăm hộ gia đình