TIỂU LUẬN tình hình thực thi chính sách tôn giáo ở việt nam hiện nay

Việt Nam là một quốc gia có nhiều tín ngưỡng tôn giáo. Tín ngưỡng tôn giáo đã chi phối sâu sắc đến đời sống tinh thần của một bộ phận nhân dân theo cả hai chiều tích cực và tiêu cực. Trong thời đại ngày nay, khoa học và công nghệ phát triển như vũ bão, khoa học đã thực sự trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp và tưởng chừng con người cùng với khoa học có thể giải thích được mọi vấn đề của tự nhiên, xã hội, tư duy mà không cần viện dẫn thần linh. Nhưng thực tế đang có nhiều vấn đề diễn mà chúng ta chưa giải đáp được. Trong những năm vừa qua, nhu cầu tín ngưỡng tôn giáo của nhân dân ta có xu hướng gia tăng, hoạt động của các tổ chức tôn giáo tiếp tục diễn ra phức tạp, các thế lực thù địch luôn lợi dụng tín ngưỡng tôn giáo để chống phá cách mạng nước ta ngày càng thâm độc. Tất cả những tác động đó đã làm ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống xã hội của nhân dân ta và ngày càng gia tăng trong tình hình hiện nay.Tôn giáo vốn là một trong những vấn đề tế nhị, nhạy cảm và có liên quan đến nhiều lĩnh vực trong đời sống xã hội, luôn biến động cùng với những biến thiên của lịch sử, nhận thức và giải quyết đúng vấn đề tôn giáo vừa là vấn đề mang tính chiến lược, lâu dài, vừa mang tính cấp thiết trong giai đoạn cách mạng hiện nay. Do đó, nghiên cứu vấn đề “Tình hình thực thi chính sách tôn giáo ở Việt Nam hiện nay” làm đề tài tiểu luận có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc.

I ĐẶC ĐIỂM TÔN GIÁO VÀ XU HƯỚNG BIẾN ĐỔI CỦA

1.1 Các tôn giáo ở Việt Nam 2

II QUAN ĐIỂM, CHÍNH SÁCH TÔN GIÁO CỦA ĐẢNG VÀ

2.1 Cơ sở của quan điểm, chính sách của Đảng, Nhà nước về tín

ngưỡng, tôn giáo

11

2.2 Sự phát triển trong quan điểm, chính sách tôn giáo của Đảng,

MỞ ĐẦU

Tôn giáo là một hiện tượng xã hội thuộc đời sống tinh thần của con người,phản ánh hiện thực khách quan một cách hư ảo Theo lý luận của chủ nghĩaMác- Lênin: “Bất cứ tôn giáo nào cũng đều chỉ là sự phản ánh hư ảo vào đầu ócngười ta những sức mạnh ở bên ngoài chi phối cuộc sống hàng ngày của họ; chỉ

là sự phản ánh mà trong đó những sức mạnh ở thế gian đã mang hình thức sứcmạnh siêu thế gian” Tôn giáo đã và đang có ảnh hưởng đến cuộc sống một bộphận con người trong xã hội Ngày nay, tôn giáo đang là một trong những vấn

đề nổi lên rất gay gắt và phức tạp trong cuộc đấu tranh giai cấp, đấu tranh dântộc ở nhiều quốc gia trên thế giới

Việt Nam là một quốc gia có nhiều tín ngưỡng tôn giáo Tín ngưỡng tôngiáo đã chi phối sâu sắc đến đời sống tinh thần của một bộ phận nhân dân theo

cả hai chiều tích cực và tiêu cực Trong thời đại ngày nay, khoa học và côngnghệ phát triển như vũ bão, khoa học đã thực sự trở thành lực lượng sản xuấttrực tiếp và tưởng chừng con người cùng với khoa học có thể giải thích đượcmọi vấn đề của tự nhiên, xã hội, tư duy mà không cần viện dẫn thần linh Nhưngthực tế đang có nhiều vấn đề diễn mà chúng ta chưa giải đáp được Trong nhữngnăm vừa qua, nhu cầu tín ngưỡng tôn giáo của nhân dân ta có xu hướng gia tăng,hoạt động của các tổ chức tôn giáo tiếp tục diễn ra phức tạp, các thế lực thù địchluôn lợi dụng tín ngưỡng tôn giáo để chống phá cách mạng nước ta ngày càngthâm độc Tất cả những tác động đó đã làm ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống xãhội của nhân dân ta và ngày càng gia tăng trong tình hình hiện nay

Tôn giáo vốn là một trong những vấn đề tế nhị, nhạy cảm và có liên quanđến nhiều lĩnh vực trong đời sống xã hội, luôn biến động cùng với những biếnthiên của lịch sử, nhận thức và giải quyết đúng vấn đề tôn giáo vừa là vấn đềmang tính chiến lược, lâu dài, vừa mang tính cấp thiết trong giai đoạn cách

mạng hiện nay Do đó, nghiên cứu vấn đề “Tình hình thực thi chính sách tôn

giáo ở Việt Nam hiện nay” làm đề tài tiểu luận có ý nghĩa lý luận và thực tiễn

sâu sắc

NỘI DUNG

I ĐẶC ĐIỂM TÔN GIÁO VÀ XU HƯỚNG BIẾN ĐỔI CỦA TÔN GIÁO Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

1.1 Các tôn giáo ở Việt Nam

Việt Nam nằm ở vị trí giữa ngã ba của Đông Nam Á, giáp biển Đông - là nơigiao lưu của nhiều luồng tư tưởng văn hoá khác nhau và có vị trí thuận lợi cho việctiếp thu hai nền văn minh ở phương Đông, đó là nền văn minh Trung Hoa và vănminh Ấn Độ Với địa hình đa dạng và phong phú, thuộc vùng nhiệt đới gió mùanên thiên nhiên vừa ưu đãi vừa luôn đặt con người trước những nguy cơ, thiệt hạinặng nề của thời tiết khắc nghiệt Do đó, thường nảy sinh tâm lý sợ hãi dẫn đến nhucầu cậy nhờ vào sự che chở của các lực lượng siêu nhiên Việt Nam vốn là nơiquần cư của nhiều tộc người, lại có sự pha tạp của nhiều dòng máu nên nhu cầutâm linh cũng vô cùng phong phú, đa dạng

Lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam là lịch sử thốngnhất và đoàn kết của cộng đồng dân tộc, giữa các tôn giáo và tín ngưỡng bản địavới các tôn giáo du nhập từ bên ngoài Ngay từ thế kỷ thứ nhất sau Côngnguyên, sự du nhập của Phật giáo vào vùng kinh đô Luy Lâu (Thuận Thành, BắcNinh ngày nay), đã nhanh chóng hoà nhập với tín ngưỡng và văn hoá bản địa,trở thành một bộ phận tất yếu trong đời sống tâm linh của người Việt cổ ỞMiền Nam, Phật Giáo Nam Tông đã bắt đầu hình thành và phát triển ở thời kỳVương quốc Phù Nam (thế kỷ I-VII), tiếp sau đó ảnh hưởng sâu đậm trong cộngđồng dân tộc Khmer Nam Bộ vào thế kỷ XIII và XIV

Vào đầu thế kỷ thứ X, Nho giáo bắt đầu du nhập vào Việt Nam qua sự ảnhhưởng của văn hoá Trung Hoa Phật giáo phục hưng và trở thành hệ tư tưởng chínhthống của triều đại Lý-Trần (thế kỷ XI-XIV) và chiếm vị trí chủ đạo trong đời sốngtâm linh của người dân thời kỳ này Tuy nhiên, kể từ thời Hậu Lê (thế kỷ VI) trở đi,Nho giáo đã trở thành hệ tư tưởng chính trị - đạo đức chính thống và là một trongnhững tôn giáo chính trong xã hội phong kiến Việt Nam

Theo những bước chân của các giáo sĩ truyền giáo Tây Âu, Công giáo đãđược đưa vào Việt Nam từ thế kỷ XVI và sau đó phát triển mạnh ở triều Nguyễn và

thời Pháp thuộc Cuối thế kỷ XIX, đầu XX, đạo Tin lành bắt đầu du nhập vào ViệtNam do các nhà truyền giáo đến từ Bắc Mỹ Trong nửa đầu và cuối thế kỷ XX là

sự phát triển mạnh mẽ của các tôn giáo bản địa, đáng lưu ý là Phật giáo Hoà Hảo,đạo Cao Đài, Tứ Ân Hiếu Nghĩa Cùng với những tín ngưỡng bản địa đã hìnhthành từ lịch sử ngàn năm của dân tộc, như tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, các tôngiáo ngoại sinh và nội sinh đã làm phong phú và là bộ phận không thể thiếu đươctrong đời sống tâm linh và tinh thần của cộng đồng các dân tộc Việt Nam

Như vậy, ở Việt Nam có mặt hầu hết các tôn giáo lớn với đông đảo các tín

đồ, chức sắc, nhà tu hành của Phật giáo, Công giáo, Tin lành, Hồi giáo hay một

số tôn giáo bản địa như Cao Đài, Hòa Hảo… Quyền tự do tín ngưỡng và tự dokhông tín ngưỡng của nhân dân được quy định trong Hiến pháp: Các tôn giáođều bình đẳng trước pháp luật Theo thống kê, ở nước ta hiện nay có khoảng 25triệu tín đồ tôn giáo, chiếm khoảng 26% dân số cả nước Trong đó, chủ yếu làcác tôn giáo đó là:

Phật giáo, tính đến tháng 7-2018, số người theo Phật giáo có khoảng 11

triệu người, chiếm hơn 12% dân số cả nước; trong đó có 46.495 chức sắc, 10nghìn chức việc; có 14.775 cơ sở thờ tự trên toàn quốc, trong đó Phật giáo Bắctông có 23.665 cơ sở thờ tự, Phật giáo Nam tông có 570 cơ sở thờ tự và pháiKhất sỹ có 540 cơ sở thờ tự Hiện Giáo hội Phật giáo Việt Nam có hệ thống đàotạo từ cấp cơ sở tới Học viện Phật giáo gồm: 04 Học viện Phật giáo, 32 trườngTrung cấp Phật học và một số lớp trình độ sơ cấp ở các chùa

Công giáo hay gọi là Thiên chúa giáo, tính đến tháng 12-2018, Giáo hội

Công giáo Việt Nam có khoảng 6 triệu tín đồ, chiếm 6,84% dân số cả nước;

4044 chức sắc, 7500 chức việc: 02 Hồng y; 3 Tổng Giám mục; 33 Giám mục;

2104 linh mục; 7500 tu sĩ (trong đó có 6000 nữ tu); 84 dòng và tu hội; được tổchức thành 26 giáo phận, khoảng 3.000 giáo xứ, 6000 giáo họ, 9000 cơ sở thò tự

và 7 đại chủng viện Đại đa số tín đồ chức sắc Công giáo “sống tốt đời, đẹpđạo”, “Kính chúa yêu nước”, sống phúc âm trong lòng dân tộc, phục vụ hạnhphúc đồng bào

Đạo Tin lành, tính đến tháng 3-2018, đã có hơn 1 triệu tín đồ, chiếm

1,14% dân số cả nước; trong đó có 436 mục sư, 306 mục sư nhiệm chức, 458truyền đạo, 455 chi hội, 4409 điểm nhóm, 351 nhà thờ, với hơn 90 tổ chức vànhóm Tin lành Trong số hơn 90 tổ chức, nhóm Tin lành hiện có ở Việt Nam, có

10 tổ chức đã được Nhà nước công nhận và cấp đăng ký hoạt động

Hồi giáo (hay Đạo Ixlam), tính đến năm 2018 ở Việt Nam có khoảng 75

nghìn tín đồ, chiếm 0,08% dân số cả nước, trong đó có 770 chức sắc, chức việc,

79 cơ sở thờ tự (40 thánh đường, 22 tiểu thánh đường, 17 chùa) ở 13 tỉnh, thànhphố, tập trung ở Thành phố Hồ Chí Minh, Tây Ninh, Ninh Thuận, Bình Thuận,

An Giang

Đạo Cao Đài, tính đến tháng 12-2018, đạo Cao Đài có khoảng 2,4 triệu

tín đồ, chiếm 2,76% dân số cả nước, trong đó có 1 vạn chức sắc, 2 vạn chứcviệc, 1.290 cơ sở thờ tự, hoạt động ở 37 tỉnh, thành phố, tập trung chủ yếu ởTrung Bộ và Nam Bộ Trên phạm vi cả nước, có 34 tỉnh, thành phố có đạo CaoĐài, chính quyền cấp tỉnh công nhận gần 1.000 họ đạo với hơn 20.000 chức Sắc,chức việc hoạt động ở các Ban Đại diện, Đại diện tỉnh, thành phố và các họ đạo

Phật giáo Hòa Hảo, tính đến tháng 12-2018, tín đồ Phật giáo Hoà Hảo ở

trong nước có khoảng 1,5 triệu người, chiếm 1,7% dân số cả nước, trong đó có3.200 chức việc, 94 chùa, 50 Hội quán, 399 tòa đọc giảng ở 22 tỉnh, thành phố,tập trung đông nhất là ỏ An Giang, nơi có Tổ đình Phật giáo Hoà Hảo và Trụ sởcủa Ban Trị sự Trung ương

Tịnh độ Cư sĩ Phật hội Việt Nam có gần 1,5 triệu tín đồ, cùng với 4.800

chức sắc, 350.000 hội viên; gần 900 lương y, huấn viên y khoa, y sĩ, y sinh; trên3.000 người làm công việc chế biến thuốc Nam, hiện diện ở 24 tỉnh, thành phốphía Nam từ Khánh Hoà tới Cà Mau

Đạo Baha’i Việt Nam, tháng 8- 2018 được Ban Tôn giáo Chính phủ cấp

quyết định công nhận hoạt động Hiện nay có hơn 7.000 tín đồ Baha’i đang sinhhoạt trong 93 cộng đồng, phân bố ở 45 tỉnh, thành phố, tập trung đông nhất tạimột số tỉnh, thành phố, như: Hà Nội, Đà Nẵng, Quảng Nam Gia Lai, NinhThuận, Bình Thuận, Cần Thơ, Kiên Giang

Đạo Bửu Sơn Kỳ Hương có khoảng 15.000 tín đồ sinh sống tập trung ở

các tỉnh: An Giang, Đồng Tháp, Bà Rịa - Vũng Tàu, Long An, Sóc Trăng, VĩnhLong, Tiền Giang và Bến Tre

Đạo Tứ Ân Hiếu Nghĩa có khoảng 78.000 tín đồ, tập trung ở các tỉnh Tây

Nam Bộ như: An Giang, Đồng Tháp, Cần Thơ, Vĩnh Long, Trà Vinh, TiềnGiang, Kiên Giang, Bà Rịa - Vung Tàu Trong đó, An Giang là trung tâm củađạo Tứ Ân Hiếu Nghĩa…

Đồng thời theo thống kê của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cả nướchiện có khoảng 8.000 lễ hội, trong đó có 7.039 lễ hội dân gian, 332 lễ hội lịch sửcách mạng, 544 lễ hội tôn giáo, 10 lễ hội du nhập từ nước ngoài vào và 40 lễ hộikhác Trong đó, có nhiều tín ngưỡng gắn với lễ và hội, mỗi tín ngưỡng, mỗivùng lại có những lễ hội riêng mang đậm nét văn hóa của từng khu vực Các dântộc trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam đều có những tín ngưỡng riêng gắn

liền với đời sống kinh tế và tâm linh của mình

1.2 Đặc điểm tôn giáo ở Việt Nam

Từ đặc điểm tự nhiên, lịch sử và văn hoá đó đã tác động sâu sắc đến tínngưỡng, tôn giáo ở Việt Nam, làm cho tín ngưỡng, tôn giáo Việt Nam có nhữngđặc điểm sau:

* Việt Nam là một quốc gia có nhiều hình thức tín ngưỡng, tôn giáo khác cùng tồn tại với tâm thức tôn giáo mềm dẻo hòa đồng là nổi trội, không có những tình cảm cực đoan

Do những đặc điểm riêng về vị trí địa lý, thành phần cư dân, lịch sử, vănhóa mà Việt Nam có nhiều loại hình tín ngưỡng, tôn giáo Việt Nam ở vị trí địa

lý mở nối liền bắc - nam, đông - tây, biển - lục địa; lại ở vùng khí hậu nhiệt đớigió mùa, thuận lợi trồng lúa nước nên nhiều tộc người sinh thành, tụ cư; tronglịch sử luôn bị các thế lực ngoại bang nhòm ngó, xâm lược buộc các tộc ngườiphải sống chung lưng đấu cật chống thiên tai, địch họa đã sớm tạo nên văn hóacởi mở, khoan dung, trong đó có sự nảy sinh, tiếp biến các tín ngưỡng, tôn giáocủa các tộc người, dân tộc bên ngoài đem đến Từ những hình thức tôn giáo, tínngưỡng sơ khai đến hiện đại, từ tôn giáo phương Đông cổ đại đến phương Tây

cận, hiện đại, tất cả đã và đang cùng tồn tại bên cạnh tín ngưỡng dân gian, bảnđịa của nhiều dân tộc, bộ tộc khác nhau.

Dưới góc độ văn hóa, sự đa dạng của tín ngưỡng, tôn giáo Việt Nam đã

góp phần làm cho văn hóa Việt Nam da dạng, phong phú Mỗi loại hình tínngưõng, tôn giáo đều góp mặt trang điểm cho bộ mặt văn hóa Việt Nam đa sắc,

đa màu Chúng ta có thể nói đến văn hóa Phật giáo, giá trị Phật giáo được thểhiện trong đời sống tinh thần, trong kiến trúc, hội họa Tương tự ta cũng có thểnói văn hóa Công giáo, Tin lành, Hồi giáo; văn hóa trong thờ cúng tổ tiên, trongcác hình thức tín ngưõng của các tộc người thiểu số Đây là một thế mạnh, mộtlợi thế trong phát triển kinh tế - xã hội hiện nay Chúng ta có thể biến các giá trịvăn hóa này để phát triển kinh tế du lịch văn hóa; có thể quảng bá giá trị văn hóanày trong giao lưu hội nhập quốc tế hiện nay

Dưới góc độ quản lý xã hội, sự đa dạng, phong phú của tín ngưỡng, tôn

giáo đòi hỏi Đảng, Nhà nước, vừa phải có quan điểm, chính sách chung đúngđắn, vừa phải cụ thể hóa để phù hợp với từng tín ngưỡng, tôn giáo của các tộcngười cụ thể Với một bộ phận đồng bào tộc người thiểu số có tín ngưỡng, tôngiáo đã đặt ra cho Đảng, Nhà nước ta cùng lúc giải quyết cả vấn đề dân tộc vàvấn đề tôn giáo vốn là hai vấn đề khá phức tạp, nhạy cảm

* Các tôn giáo ở nước ta phong phú đa đạng nhưng không có chiến tranh tôn giáo, mang tính đan xen, hoà đồng, khoan dung và đậm tính dân tộc, các tôn giáo ngoại nhập nhanh chóng được Việt hóa

Khác với một số nước ở châu Âu (với Kitô giáo), Trung Đông (với Hồi giáo)

ở đó tín dồ am hiểu giáo lý khá sâu sắc, vâng phục thần quyền khá triệt để, tính độcthận khá cao Không ít người thường coi tôn giáo mình hơn tôn giáo người khác,nên trong lịch sử và cả hiện nay xung đột tôn giáo thường hay xảy ra Ngược lại, đa

số người Việt Nam thường tin theo tín ngưỡng, tôn giáo chủ yếu để bù đắp nhữngthiếu hụt về tinh thần trong cuộc sống trần tục mong “ăn nên, làm ra” là chính, ítquan tâm, am hiểu giáo lý mà họ tin theo Ngay cả những người được coi là sùngđạo thì sự hiểu biết giáo lý của họ thường cũng không thành hệ thống và khônghoàn chỉnh, chi trừ một số chức sắc tôn giáo

Tín ngưỡng, tôn giáo của người Việt Nam mang tính hoà đồng cao, khôngcuồng tín Điển hình của tính hoà đồng là hiện tượng tam giáo đồng nguyên Phật

- Nho - Lão với sự “ngồi chung” của các vị thần ở các điện thờ, chùa, đình, đền,miếu; “sự bá tạp, hỗn dung” được thể hiện cả trong giáo lý và điện thờ của đạoCao Đài, Phật giáo Hoà Hảo; tư tưởng vạn vật hữu linh theo kiểu “đất có thổcông, sông có hà bá”, “có bệnh thì vái tứ phướng” của người Việt Nam Điều

đó chứng tỏ đa số người Việt Nam ít cuồng tín tôn giáo, ưu tiên quan tâm đếncuộc sống kiện tại, nhưng nó cũng dễ làm tăng tính thực dụng cầu xỉn, hối lộ cảthần thánh và việc lợi dụng tín ngưởng, tôn giáo để hành nghề mê tín, buôn thần,bán thánh

* Trong sinh hoạt tôn giáo nổi bật là yếu tố nữ, vai trò của người phụ nữ được coi trọng trong hệ thống tín ngưõng, tôn giáo ở Việt Nam

Trong lịch sử chống giặc ngoại xâm, người phụ nữ có vai trò quan trọngtrong xã hội không chỉ vì họ gánh vác công việc nặng nề thay chồng nuôi con ởhậu phương mà còn xông pha trận mạc Dù mẫu quyền được thay thế bởi phụquyền từ lâu, nhưng tàn dư chế độ này còn kéo dài dai dẵng đến tận ngày nay.Hơn nữa, ở một xứ sở thuộc nền văn minh nông nghiệp trồng lúa nước, vốn coitrọng yếu tố âm - đất - mẹ, người mẹ biểu tượng cho ước muốn phong đăng,phồn thực; hình tượng của sự sinh sôi, nãy nở, sự trường tồn của giống nòi, sựbao dung của lòng đất Vì vậy, một trong những đặc điểm đáng quan tâm trongtín ngưỡng, tôn giáo Việt Nam là truyền thống tôn thờ yếu tố nữ

* Tính cách sinh hoạt tôn giáo mang nặng tính tiểu nông và tín đồ các tôn giáo Việt Nam hầu hết là nông dân lao động

Theo ước tính hiện nay, trong Phật giáo, Công giáo có khoảng 80 - 85% tín

đồ là nông dân, trong Cao Đài, Phật giáo Hòa Hảo có 65% tín đồ là nông dân Đại

đa số họ có đối sống và dân trí thấp Người có tín ngưỡng và tín đồ các tôn giáo ởViệt Nam, với các lối sống đạo khác nhau, nhưng nhìn chung đều có tình cảm vàniềm tin tôn giáo khá sâu sắc nhưng không cuồng tín

Đây là yếu tố quan trọng phản ánh lợi ích cơ bản của họ thống nhất với lợiích của giai dấp công nhân, lợi ích dân tộc, là cơ sở khách quan thuận lợi trong

đoàn kết dân tộc, tập hợp lực lượng thực hiện sự nghiệp cách mạng của Đảng.Thực tế, mặc dù có tín ngưỡng, tôn giáo, nhưng cơ bản họ là người có tinh thần yêunước, có ý thức gắn bó cùng dân tộc, dễ gần và đi theo cách mạng Nhiều tín đồ,chức sắc tôn giáo đã tích cực góp phần xứng đáng cùng khối đại đoàn kết toàn đântrong các cuộc đấu tranh giành độc lập, tự do của dân tộc và trong xây dựng đấtnước, ban vệ Tổ quốc Sự nghiệp cách mạng của Đảng ta, dân tộc ta có phần đónggóp đáng kể của đông đảo quần chúng có tín ngưỡng, tôn giáo.

Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân, trong từng thời kỳ lịch sử có lúc, có nơivẫn còn một bộ phận tín đồ thành kiến, mặc cảm với chính quyền, chưa thật tintưỏng vào sự nghiệp cách mạng của dân tộc do Đảng lãnh đạo, thậm chí bị kẻ xấu

và các thế lực thù địch lợi dụng để chống phá cách mạng, đi ngược lại lợi ích củadân tộc và Tổ quốc, cũng như lợi ích của đại đa số tín đồ Đặc điểm này quy dịnhnội dung cốt lõi của công tác tôn giáo của Đảng, Nhà nước Việt Nam: là công tácvận động quần chúng, công tác với con người

* Thần thánh hoá những người có công với gia đình, làng, nước

Con người Việt Nam vốn có lòng yêu nước, trọn tình “uống nước, nhớnguồn”, “ăn quả nhớ người trồng cây” nên tín ngưỡng, tôn giáo ở Việt Namcũng thấm đượm tinh thần ấy Từ xưa, ở Việt Nam đã hình thành 3 cộng đồnggắn bó với nhau là gia đình, làng xóm và quốc gia

Gia đình là tế bào của xã hội, dù nghèo hay giàu, song nhà nào cũng cóbàn thờ tổ tiên, ông bà, cha mẹ - những người đã khuất Làng xóm có cơ cấu,thiết chế rất chặt chẽ Mỗi làng có phong tục, lối sống riêng Trong phạm vi làng

xã từ lâu đã hình thành tục thờ cúng thần địa phương và việc thờ cúng này trởnên phổ biến ở nhiều tộc người Những người có công với gia đình, làng xóm,đất nước đều được người Việt Nam tôn vinh, sùng kính

* Một số tôn giáo ở Việt Nam bị các thế lực thù địch phản động trong và ngoài nước lợi dụng vì mục đích chính trị

Trong xã hội có giai cấp đốỉ kháng, giai cấp thống trị bóc lột một mặt sửdụng công cụ bạo lực để trấn áp, mặt khác, chứng sử dụng tín ngưỡng, tôn giáo

để an ủi, mê hoặc, ru ngủ quần chúng Các tổ chức tôn giáo mong muốn thông

qua nhà nước thế quyền để mở rộng đức tin, gây ảnh hưởng lớn hơn đến xã hội.

Sự gặp gỡ về lợi ích đó tạo nên sự cấu kết, “cộng sinh” giữa thần quyền và thếquyền nhằm phục vụ cho lợi ích của mỗi bên

Ở Việt Nam, do phải thường xuyên đối phó với các cuộc chiến tranh; cónhiều tôn giáo ngoại nhập; sự phân hoá trong nội bộ tôn giáo; tính thực dụng củatín ngưỡng, tôn giáo làm cho việc lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo của cấc thếlực thù thù địch Việt Nam càng “thuận lợi” và nguy hại hơn

Trong lịch sử, các thế lực thù địch đều lợi dụng tôn giáo để xâm lược, nôdịch, đồng hoá dân tộc ta Trong thời kỳ chống Pháp, chống Mỹ, không ít tổchức tôn giáo, chức sắc và tín đồ bị kẻ thù lợi dụng chống lại cách mạng

Hiện nay chủ nghĩa đế quốc, với chiến lược “diễn biến hoà bình” vẫn luôncoi vấn đề tôn giáo là một trọng điểm “ưu tiên”, “huyệt” nhạy cảm nhất để lợidụng chống phá cách mạng Việt Nam Việc tăng cường truyền đạo Tin lành ởTây Bắc, Tây Nguyên, đạo Vàng Chứ của người Mông ở Tây Bắc, cái gọi là

“Tinh lành Đềga” ở Tây Nguyên , là minh chứng cụ thể cửa sự lợi dụng tôngiáo chống phá cách mạng Việt Nam

Chứng kích động chia rẽ quan hệ lương - giáo và giữa các tôn giáo; muachuộc, lôi kéo, ép buộc đồng bào các tôn giáo chống đối chính quyền, di ciầ vàvượt biên trái phép, gây bất ổn chính trị - xã hội, bạo loạn, tạo các “điểm nóng”

để vu khống Việt Mam đàn áp các tôn giáo vi phạm “dân chủ”, “nhân quyền” để

cô lập, làm suy yếu cách mạng Việt Nam Điểnnhình là các vụ bạo loạn năm

2001, 2004 ỏ Tây Nguyên; tụ tập đông người, gây mất trật tự an ninh ở MườngNhé, Điện Biên vào tháng 4-2011, có hàng ngàn người tham gia biểu tình, bạoloạn, chống đối chính quyền, phá hoại kinh tế

* Tín ngưỡng, tôn giáo ở Việt Nam có những biến thối mới theo hướng thế tục hóa, thương mại hóa

Do tác động của nền kinh tế thị trường, tín ngưỡng, tôn giáo có xu hướngthế tục hoá nhanh chóng Một mặt, bằng chức năng phi tôn giáo như cạc hoạtđộng xã hội từ thiện, tôn giáo đã hoà nhập vào đời sống xã hội Mặt khác, cáchoạt động tôn giáo cũng bị kẻ xấu lợi dụng để đầu cơ, trục lợi, thương mại hoá

khá sâu sắc Việc buôn thần, bán thánh khá phổ biến; tệ “ăn chặn” bắt bí khách

đi lễ, tham quan du lịch xảy ra thường xuyên, điển hình như Lễ hội Bà ChúaKho (Bắc Ninh), Lễ hội Đền Trần (Nam Định), Chùa Hương (Hà Nội) Nhiềunơi sinh hoạt tôn giáo tôn nghiêm bị biến thành điểm hành nghề mê tín Nhiềuhiện tượng tôn giáo mới xuất hiện Theo thống kê sơ bộ, nước ta cô hàng trăm

“tạp giáo” lớn nhỏ, như: đạo “Siêu thoát” tại Quảng Binh, Quảng Trị, Hà Tĩnh,đạo “Trương Thành Tâm” tại Lâm Đồng, đạo “Vàng Chứ” ở tộc người Mông,tộc người Dao, đạo “Tam Tổ Thánh hiền”, đạo “Bạch”, đạo “Tràng”, đạo “NgọcPhật Hồ Chí Minh”, đạo “Vô vi khoa học huyền bí”, đạo “Tổ tiên Chính thốnggiáo” Phần lớn các “tạp giáo” này là sự hỗn tạp của các tôn giáo cũ, và không

ít trong các “tạp giáo” đó mang tính phi nhân, phản văn hóa, tín đồ bị lợi dụng

về tình cảm, tiền bạc, gây hậu quả xấu cho người tin theo và cho xã hội Thựcchất phần lớn trong các “tạp giáo” đó là các hoạt động mê tín, lợi dụng tínngưỡng, tôn giáo để mưu lợi cá nhân, thậm chí chống phá chế độ ta

II QUAN ĐIỂM, CHÍNH SÁCH TÔN GIÁO CỦA ĐẢNG VÀ NHÀ NƯỚC TA HIỆN NAY

Quan điểm, chính sách tôn giáo là một bộ phận quan trọng trong toàn bộ

hệ thống quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước, có ảnh hưỏnglớn đến nhiều lĩnh vực của đời sống xã hôi Các quan điểm, chính sách này đượcthể hiện trong một chỉnh thể thống nhất giữa các quan điểm của Đảng và chínhsách, pháp luật của Nhà nước về tôn giáo Các bộ phận ấy vừa liên hệ gắn bókhăng khít với nhau, tạo điều kiện, tiền để cho nhau tồn tại, phát triển vừa mangtính độc lập tương đối, với những thuộc tính đặc thù của chúng Trong đó quanđiểm về tôn giáo của Đảng là cở sở, nền tảng, quyết định mục tiêu, phươnghướng, nội dung, hình thức của các chính sách, pháp luật về tôn giáo của Nhànước, đồng thời, chính sách, pháp luật về tôn giáo của Nhà nước lại là công cụ,phương tiện quan trọng nhất để thể chế hoá, hiện thực hoá các quan điểm về tôngiáo của Đảng trong thực tiễn Mặt khác, quan điểm, chính sách về tín ngưỡng,tôn giáo của Đảng, Nhà nước như kết quả của quá trình vận động, phát triểnkhông ngừng

2.1 Cơ sở của quan điểm, chính sách của Đảng, Nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo

Quan điểm, chính sách của Đang, Nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo là kếtquả tổng hợp của cả điều kiện khách quan và nhân tố chủ quan, cả các hoạt độngnghiên cứu nhận thức, vận dụng, phát triển lý luận và hoạt động lãnh đạo, chỉđạo Do vậy, muốn nhận thức đúng đắn, hiểu sâu sắc quan điểm, chính sách củaĐảng, Nhà nước ta về tín ngưỡng, tôn giáo, trước hết cần nhận rõ những cơ sở lyluận và thực tiễn của những quan điểm, chính sách đó

2.1.1 Quan điểm khoa học, cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là cơ sở ly luận căn bản để Đảng, Nhà nước Việt Nam xây dưng các quan điểm, chính sách về tín ngưỡng, tôn giáo

Các Nhà kinh điển Mác - Lênin không viết những tác phẩm chuyên biệtbàn về vấn đề tôn giáo Nhưng qua toàn bộ bác tác phẩm của mình, nhất là cáctác phẩm: “Góp phần phê phán triết học pháp quyền của Hêghen - Lời nói đầu”,

“Về vấn đề Do Thái, Luận cương về Phoiơbắc” của C.Mác, “Chống Đuyrinh,Lút vích Phoiơbắc và sự cáo chung của triết học cổ điển Đức” của Ph Ăngghen,

“Chủ nghĩa xã hội và tôn giáo”; “Thái độ của đảng công nhân đôì với tôn giáo”;

“Chủ nghĩa duy vật chiến đấu” của V.I.Lênin, các ông đã thể hiện sự hơn hẳn sovới các nhà tư tưởng khác trong lịch sử khi luận giải một cách cơ bản, toàn diện,

hệ thống và rất đúng đắn khoa học về nguồn gốc, bản chất, chức năng, vai trò vàcác mối quan hệ của tôn giáo với các hiện tượng xã hội khác Từ quan điểm đuyvật về lịch sử, C Mác đã khẳng định: chính “… con người sáng tạo ra tôn giáo,chứ tôn giáo không sáng tạo ra con người” [2, tr.569] Cho nên, tồn giáo là mộthiện tượng lịch sử, nó chỉ xuất hiện và tồn tại trong một giai đoạn nhất định, gắnvới những điểu kiện kinh tế, xã hội, nhận thức và tâm lý và nhất định nó sẽ mất

đi khi các điều kiện đó không còn

Trên cơ sỏ nguồn gốc của tôn giáo, chủ nghĩa Mác - Lênin đã chỉ ra đúngđắn bản chất, chức năng và vai trò của tôn giáo trong lịch sử Từ quan niệm bảnchất của tôn giáo là sự phản ánh hự ảo thế giới khách quan vào trong đầu ócnhững con người chưa tìm thấy mình hoặc tự đánh mất mình một lần nữa, chủ