TIỂU LUẬN quan điểm chính sách của nhà nước về tôn giáo tín ngưỡng

Tôn giáo, tín ngưỡng tôn giáo luôn là một vấn đề nhạy cảm và phức tạp, vì nó liên quan dến lĩnh vực đời sống tâm lý, đời sống tâm linh của con người. Nước ta là một quốc gia đa tôn giáo, tín ngưỡng tôn giáo lại mang tính quần chúng phổ biến nên tín ngưỡng tôn giáo đã và đang ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống tinh thần của một bộ phận quần chúng nhân dân. Chính vì thế, trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng cộng sản Việt Nam luôn xác định vấn đề tín ngưỡng tôn giáo và công tác tôn giáo là vấn đề chính trị quan trọng, quan hệ đến sự phát triển của đất nước, đến đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội của các tầng lớp nhân dân. Cũng như những lĩnh vực khác của xã hội, đời sống tôn giáo hiện nay đang diễn ra rất sôi động, vì vậy nghiên cứu để hiểu sâu sắc từ đó có đường lối, biện pháp đối xử với nó một cách đúng đắn luôn là vấn đề thời sự. Đáp ứng yêu cầu này, không chỉ trong Đại hội đại biểu lần thứ IX, mà Đảng ta đã có hẳn một nghị quyết chuyên đề, nghị quyết trung ương 7 chỉ đạo, giải quyết vấn đề tín ngưỡng tôn giáo trong điều kiện hiện nay ở nước ta.Trong thời đại ngày nay, khoa học và công nghệ phát triển như vũ bão, khoa học đã thực sự trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp và tưởng chừng con người cùng với khoa học có thể giải thích được mọi vấn đề của tự nhiên, xã hội, tư duy mà không cần viện dẫn thần linh. Nhưng thực tế đang có nhiều vấn đề diễn mà chúng ta chưa giải đáp được. Trong những năm vừa qua, nhu cầu tín ngưỡng tôn giáo của nhân dân ta có xu hướng gia tăng, hoạt động của các tổ chức tôn giáo tiếp tục diễn ra phức tạp, các thế lực thù địch luôn lợi dụng tín ngưỡng tôn giáo để chống phá cách mạng nước ta ngày càng thâm độc. Tất cả những tác động đó đã làm ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống xã hội của nhân dân ta và ngày càng gia tăng trong tình hình hiện nay. Do đó, nghiên cứu vấn đề “Quan điểm chính sách của Nhà nước về tôn giáo tín ngưỡng” làm đề tài tiểu luận có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc. 

KHOA …



TIỂU LUẬN QUAN ĐIỂM CHÍNH SÁCH CỦA NHÀ NƯỚC VỀ TÔN

GIÁO TÍN NGƯỠNG

Họ tên học viên:……….

Lớp:……….,

- 2021

1.2 Đặc điểm của tín ngưỡng, tôn giáo ở Việt Nam 4

II QUAN ĐIỂM, CHÍNH SÁCH CỦA NHÀ NƯỚC VỀ TÔN

2.1 Quan điểm khoa học, cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là cơ

sở lý luận căn bản để Đảng, Nhà nước Việt Nam xây dưng các quan điểm, chính sách về

tín ngưỡng, tôn giáo

9

2.2 Sự phát triển trong quan điểm, chính sách tín ngưỡng, tôn giáo

MỞ ĐẦU

Tôn giáo, tín ngưỡng tôn giáo luôn là một vấn đề nhạy cảm và phức tạp,

vì nó liên quan dến lĩnh vực đời sống tâm lý, đời sống tâm linh của con người.Nước ta là một quốc gia đa tôn giáo, tín ngưỡng tôn giáo lại mang tính quầnchúng phổ biến nên tín ngưỡng tôn giáo đã và đang ảnh hưởng không nhỏ đếnđời sống tinh thần của một bộ phận quần chúng nhân dân Chính vì thế, trongsuốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng cộng sản Việt Nam luôn xác định vấn

đề tín ngưỡng tôn giáo và công tác tôn giáo là vấn đề chính trị quan trọng, quan

hệ đến sự phát triển của đất nước, đến đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hộicủa các tầng lớp nhân dân Cũng như những lĩnh vực khác của xã hội, đời sốngtôn giáo hiện nay đang diễn ra rất sôi động, vì vậy nghiên cứu để hiểu sâu sắc từ

đó có đường lối, biện pháp đối xử với nó một cách đúng đắn luôn là vấn đề thời

sự Đáp ứng yêu cầu này, không chỉ trong Đại hội đại biểu lần thứ IX, mà Đảng

ta đã có hẳn một nghị quyết chuyên đề, nghị quyết trung ương 7 chỉ đạo, giảiquyết vấn đề tín ngưỡng tôn giáo trong điều kiện hiện nay ở nước ta

Trong thời đại ngày nay, khoa học và công nghệ phát triển như vũ bão,khoa học đã thực sự trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp và tưởng chừng conngười cùng với khoa học có thể giải thích được mọi vấn đề của tự nhiên, xã hội,

tư duy mà không cần viện dẫn thần linh Nhưng thực tế đang có nhiều vấn đềdiễn mà chúng ta chưa giải đáp được Trong những năm vừa qua, nhu cầu tínngưỡng tôn giáo của nhân dân ta có xu hướng gia tăng, hoạt động của các tổchức tôn giáo tiếp tục diễn ra phức tạp, các thế lực thù địch luôn lợi dụng tínngưỡng tôn giáo để chống phá cách mạng nước ta ngày càng thâm độc Tất cảnhững tác động đó đã làm ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống xã hội của nhân dân

ta và ngày càng gia tăng trong tình hình hiện nay Do đó, nghiên cứu vấn đề

“Quan điểm chính sách của Nhà nước về tôn giáo tín ngưỡng” làm đề tài tiểu

luận có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc

Tín ngưỡng tôn giáo nếu định nghĩa một cách duy danh thì “tín” là lòng

tin, niềm tin “ngưỡng” là sự “ngưỡng mộ”, “ngưỡng vọng” [9, tr.128], là hướngvào một cái gì đó Tín ngưỡng là lòng tin, và sự ngưỡng mộ, ngưỡng vọng vàomột cái gì đó Tín ngưỡng tôn giáo là lòng tin và sự ngưỡng mộ, ngưỡng vọngvào một lực lượng siêu nhiên, thần bí Lực lượng siêu nhiên này mang hình thứctrừu tượng như: Trời, Phật, Thần thánh … có sức mạnh hư ảo, vô hình có thể tácđộng đến đời sống của con người, được người ta tin là có thật và được người tatôn thờ

Xét về mặt lịch sử, tôn giáo đầu tiên xuất hiện dưới dạng các tín ngưỡngnguyên thủy Những hình thức tín ngưỡng nguyên thủy biểu hiện phong phú, đadạng ở các thị tộc, bộ lạc nguyên thủy, nhưng chúng đều ở cùng một trình độ làlòng tin vào sự tồn tại của lực lượng siêu nhiên thần bí là có thật, lực lượng này

có sức mạnh thần bí, hư ảo, vô hình có thể tác động đến đời sống tâm linh củacon người và được người ta tôn thờ Quan niệm về lực lượng siêu nhiên ở đây cóthể đã mang hình thức trừu tượng, thậm chí cũng đã hình thành những lễ nghitrong quan hệ với lực lượng siêu nhiên đó, nhưng chưa được lý giải, chưa được

hệ thống hóa thành hệ thống quan niệm về nó

Tôn giáo, nếu hiểu một cách chặt chẽ, là một hiện tượng xã hội mang tính

lịch sử bao gồm hệ thống ý thức tôn giáo, tổ chức và các hoạt động tôn giáo

Hệ thống ý thức tôn giáo là toàn bộ những quan niệm về lực lượng siêunhiên, sự tồn tại, sức mạnh huyền bí của họ đã được khái quát, được hệ thốnghóa thành hệ thống và những niềm tin, tình cảm tôn giáo được hình thành trên

cơ sở những quan niệm đó

Như vậy, tôn giáo với tư cách là hiện tượng xã hội, xét chỉ về phươngdiện ý thức tôn giáo, nó đã đạt đến trình độ cao hơn, trình độ khái quát hóa, trình

độ hệ thống hóa Ngoài ra tôn giáo còn bao gồm hệ thống cơ cấu, cơ chế để duytrì, điều hành mọi hoạt động của tôn giáo như: các tổ chức giáo hội, hệ thống cácnhà tu hành, các nhà quản lý trong các giáo hội, các cơ sở vật chất để duy trì,thực hành, phát triển các hoạt động tôn giáo và những tín đồ tôn giáo, nhữngngười tự nguyện tuân theo các giáo lý, giáo luật, giáo lễ, chịu sự quản lý, hướngdẫn về mặt tín ngưỡng của giáo hội.

Xét về mặt lịch sử, tôn giáo với tư cách là tôn giáo ( theo nghĩa chặt chẽcủa khái niệm ) chỉ xuất hiện khi xã hội loài người đã phát triển đến trình độnhất định, tư duy của con người đã đạt đến trình độ có khả năng khái quát, chắtlọc để hình thành các “biểu tượng” như: “đấng tối cao”; “đấng sáng thế”; “thếgiới thần linh” , xã hội đã tạo ra điều kiện vật chất để một lớp người có thể thoát

ly khỏi quá trình sản xuất, chuyên hành nghề tôn giáo, chăm lo việc xây dựnggiáo lý, giáo luật, giáo lễ, tổ chức giáo hội thực hiện việc hành lễ và truyền bátôn giáo

Về mặt pháp lý, để xác định một tôn giáo tồn tại chính thức trong xã hội,người ta thường dựa vào các yếu tố: có một hệ thống giáo lý, giáo luật, giáo lễ;

có một hệ thống cơ cấu tổ chức bao gồm các nhà tu hành, các nhà quản lý cácgiáo phận từ cơ sở trở lên ( điều này các tôn giáo cụ thể có khác nhau ), hệ thống

cơ sở vật chất để duy trì, thực hành các hoạt động tôn giáo như : nhà thờ củaKitô giáo, chùa của Phật giáo, thánh đường của Hồi giáo, thánh thất của đạo CaoĐài…, các tu viện, các trường đào tạo các nhà tu hành, có những tín đồ tựnguyện tuân theo giáo lý, giáo luật, giáo lễ, chụi sự quản lý, hướng dẫn về mặttín ngưỡng của giáo hội

Giữa tín ngưỡng tôn giáo và tôn giáo có quan hệ chặt chẽ với nhau Mỗitôn giáo đều được hình thành trên cơ sở một tín ngưỡng tôn giáo nhất định,không có tín ngưỡng tôn giáo thì không có tôn giáo nào cả Tín ngưỡng tôn giáoxét về bản chất cũng là tôn giáo, nhưng là tôn giáo chưa phải theo nghĩa đầy đủ,chặt chẽ của khái niệm này Như ph Ăngghen trong tác phẩm chống Đuy Rinh

đã viết: “Bất cứ tôn giáo nào cũng đều là sự phản ánh hư ảo vào trong đầu óccon người những sức mạnh bên ngoài chi phối cuộc sống hàng ngày của họ, chỉ

là sự phản ánh mà trong đó sức mạnh ở thế gian đã mang hình thức siêu thếgian” [1, tr.345] Ở đây tín ngưỡng tôn giáo là hạt nhân của ý thức tôn giáo, làyếu tố ban đầu của sự hình thành tôn giáo Nói như thế không có nghĩa là khi tôngiáo với tính cách là tôn giáo ra đời thì các hình thức sơ khai, tín ngưỡng nguyênthủy không còn tồn tại nữa, mà trong thực tế đời sống tâm linh vô cùng phứctạp, bên cạnh những tôn giáo vẫn tồn tại những tín ngưỡng hoặc tàn dư củanhững tín ngưỡng nguyên thủy, hoặc là sự pha trộn của các tín ngưỡng nguyênthủy với các tôn giáo để hình thành nên một tín ngưỡng tôn giáo mới.

1.2 Đặc điểm của tín ngưỡng, tôn giáo ở Việt Nam

Một là, Việt Nam là quốc gia đa tín ngưỡng, tôn giáo

Việt Nam là một đất nước tuy đất không rộng, người không đông, nhưng

đã và đang tồn tại nhiều loại hình tín ngưỡng, tôn giáo khác nhau Ở Việt Nam

có thể tìm thấy tất cả các hình thức tín ngưỡng nguyên thủy dã từng có mặt trênthế giới như:Tô tem giáo, Bái vật giáo, Ma thuật giáo, Vật linh giáo, Sa mangiáo Những hình thức tín ngưỡng tôn giáo nguyên thủy này ở Việt Nam thểhiện hết sức phong phú và rộng khắp Ở Việt Nam vùng nào cũng có đền thờnhững vị anh hùng dân tộc, những người có công với dân với nước Trong phạm

vi dân tộc có đền Hùng, đền những người anh hùng có công đánh giặc giữ nước

và cứu nước như đền thờ Lý Thường Kiệt, đền thờ Hưng đạo vương Trần QuốcTuấn, đền thờ Lê Lợi, Nguyễn Trãi Trong từng làng, xã thờ thành hoàng làng,trong dòng họ thờ ông bà, tổ tiên, những người đã khuất Ngoài ra trong xã hộicồn tồn tại rất nhiều các hình thức tín ngưỡng khác nữa Ví dụ, các đối tượngcủa tự nhiên cũng đước sùng bái thần thánh để thờ, cay đa, cây gạo, hòn đá,khúc sông… cũng có thể trở thành vật linh thiêng Có lẽ người Việt Nam aicũng biết những câu như “thần cây đa ma cây đề”, rồi “sơn thần”, “thủy thần”,

“bà chúa thượng ngàn”…

Bên cạnh các hình thức tín ngưỡng tôn giáo đa dạng, phong phú, ở ViệtNam còn tồn tại nhiều tôn giáo với tư cách là tôn giáo Trong số các tôn giáonày có các tôn giáo là tôn giáo lớn thế giới được du nhập vào Việt nam nước tavới những thời gian khác nhau Chẳng hạn Phật giáo từ Ấn Độ được du nhập

vào nước ta khoảng thế kỷ thứ hai sau công nguyên, Khổng giáo, Đạo giáo từTrung Quốc được truyền vào nước ta cũng rất sớm, đạo Thiên chúa từ PhươngTây đến, Hồi giáo, dù là Chăm Bàni hay Chăm Ixlam thì cũng không phải gốcChăm, mà đến Việt Nam theo con đường thông qua Người Ấn Độ và Người MãLai Bên cạnh những tôn giáo ngoại nhập, ở Việt Nam còn có các tôn giáo nộisinh, tức là các tôn giáo này được hình thành từ chính mảnh đất Việt Nam, đó làĐạo Cao Đài và Đạo Hòa Hảo, ra đời vào những năm đầu của thế kỷ XX.

Trên đây là những hình thức tín ngưỡng tôn giáo phổ biến ở nước ta,trong đó có những hính thức tín ngưỡng tôn giáo có số lượng tín đồ khá đông,ảnh hưởng trong phạm vi cả nước, nhưng cũng có những hình thức tôn giáo sốlượng tìn đồ ít hơn, phạm vi ảnh hưởng chỉ một vùng Có các hình thức tínngưỡng, tôn giáo tồn tại cả trong dân tộc đa số và trong các dân tộc thiểu số, lại

có những hình thức tín ngưỡng tôn giáo chỉ có ở một tộc người nào đó Ngoàinhững tôn giáo trên ở Việt Nam còn xuất hiện những hình thức tôn giáo ra đờitrong những thời gian khác nhau, nhưng thời gian tồn tại ngắn, phạm vi ảnhhưởng nhỏ nữa như: Đạo Dừa, Đạo Ngồi…

Hai là, tín ngưỡng, tôn giáo ở Việt nam mang tính quần chúng phổ biến , nhưng chủ yếu ở cấp độ tâm lý tôn giáo.

Ở Việt Nam, không chỉ những tín đồ tôn giáo, mà một bộ phận không nhỏquần chúng nhân dân có những tình cảm, tâm trạng, niềm tin gắn với tín ngưỡngmang tính chất tôn giáo, mặc dù trong thực tế họ không theo tôn giáo nào Tínngưỡng tôn giáo ở Việt Nam mang tính phổ biến như thế, song chủ yếu ở cấp độtâm lý Nhiều tín đồ tôn giáo tuy khá sùng đạo nhưng hiểu giáo lý rất ít, thậmchí ra nhập vào hàng ngũ tín đồ chỉ là do sự xác tín, do sự lan truyền tâm lý,hoặc do một sự vận động lôi kéo nào đó Không mấy phật tử hiểu rõ, hiểu đúngnội dung “quy y tam bảo”, “giải thoát” và những tư tưởng cơ bản khác của nhàPhật, không nhiều con chiên hiểu được thực chất các “bí tích” và tư tưởng chínhcủa kinh “Cựu ước” và “Tân ước”, ngoài những điều tiếp nhận được qua sựtruyền giảng của linh mục

Đối với một bộ phận khá lớn quần chúng nhân dân, tôn giáo chủ yếuthuộc về lĩnh vực tình cảm, đó là niềm tin mang tính chất truyền thống Nó như

là một cái gì tự nhiên, như một bộ phận tiềm ẩn của tâm linh, một sự nương tựa,một hy vọng giải thoát Nó như một màn sương mờ ảo bao phủ đời sống tinhthần của nhiều thế hệ người Việt Nam

Với nội dung như vậy, cần đưa vào khi trình bày đặc điểm cơ bản của tínngưỡng tôn giáo ở Việt Nam, bởi lẽ đặc điểm này nói nên phạm vi và trình độtác động của tín ngưỡng tôn giáo đối với xã hội

Ba là, tín ngưỡng, tôn giáo ở Việt Nam mang tính chất đan xen, hoà đồng.

Khác với Phương Tây và nhiều nước khác, ở Việt Nam không có tôn giáonào thống trị suốt chiều dài lịch sử, mà vị trí, vai trò của từng tôn giáo cũng biếnđộng qua các thời đại cùng với sự biến động của lịch sử Như trên đã thấy, ViệtNam nhiều hình thức tín ngưỡng tôn giáo tồn tại, thậm chí có những tôn giáocóa giáo lý, lễ nghi, cơ cấu tổ chức… khác nhau, nhưng hàng trăm năm qua về

cơ bản không có sự kỳ dị tôn giáo, càng không có sự xung đột vì lý do dị biệttôn giáo, mà các tôn giáo cùng tồn tại hòa bình bên cạnh nhau, hòa hợp với nhaucùng tồn tại Thực tế cho thấy ở nhiều làng quê Việt Nam chùa là nơi thờ Phật

và nhà thờ là nơi thờ chúa trời của đạo thiên chúa tồn tại bên cạnh nhau, ngàyPhật Đản, ngày Nôen là ngày vui chung của cả “lương và giáo” Trong mộtkhông gian có thể cùng hiện diện của nhiều tôn giáo như: chùa, nhà thờ, miếu,

am, thánh thất …

Trong lịch sử, có những cuộc tranh luận trên bóa chí hoặc dưới hình thứcnày hay hình thức khác xung quanh giáo lý của Phật giáo và Thiên chúa giáovào những năm 30 của thế kỷ XX, nhưng không vì thế mà sự dị biệt tôn giáo trởthành lý do để kỳ thị hay khinh miệt nhau Hoặc ở một số thời điểm lịch sử, giữacác tôn giáo cũng xảy ra sự bất hòa ở một số nơi, nhưng chỉ xảy ra trong phạm

vi hẹp và xung đột không lớn Những sự xung đột này thực chất không phải từ

lý do tôn giáo, mà do âm mưu của bọn thực dân xâm lược, chúng muốn chia rẽkhối cộng đồng dân tộc để làm yếu lực lượng cách mạng

Tính chất đan xen, hòa đồng của tín ngưỡng tôn giáo ở Việt Nam thể hiệnkhá phong phú đa dạng và khá độc đáo Đó là sự đan xen hòa đồng giữa các tôngiáo với tính cách là tôn giáo với các tín ngưỡng dân gian, tôn giáo nguyên thủy.Chúng ta có thể thấy rõ điều này trong các ngôi chùa của Việt Nam Chùa dúng

ra là nơi thờ Phật, nhưng ở Việt Nam trên bàn thờ Phật ngoài Phật còn thờ cảcác thần tự nhiên, các thần thánh trong tín ngưỡng đân gian như: Pháp Vân,Pháp Vũ, Pháp Lôi… Ngay cả, Thiên chúa giáo, Hồi giáo là những tôn giáo độcthần, trong quan niệm của họ chỉ thờ chúa trời, thờ thánh Ala, nếu thờ các thánhthần khác bị coi là tà đạo, thì ở Việt Nam tìn đồ của đạo Thiên chúa và đạo Hồicòn thờ cả ông bà tổ tiên, một hình thức tín ngưỡng phổ biến

Sự đan xen, hòa đồng của tín ngưỡng tôn giáo Việt Nam còn thể hiện rõ ở

sự đan xen, hòa đồng giữa các tôn giáo Ở Việt Nam từ rất lâu đạo Nho, đạoPhật và đạo Lão đã gắn kết với nhau tạo thành “tam giáo đồng nguyên” Trongngôi chùa Phật giáo Đức Phật vui vẻ cùng ngồi huởng lộc với Đức Khổng Tử vàLão Tử Không chỉ có vậy, trong chùa còn thờ cả các thánh thần của các tôngiáo khác: Thổ công, Táo quân, Nam tào Bắc đẩu Ngay cả Hồi giáo ở ViệtNam, ảnh hưởng của đạo Bàlamôn cũng rất đậm nét

Sự đan xen, hòa đồng của tín ngưỡng tôn giáo Việt Nam còn thể hiện rõ ở

sự đan xen, hòa đồng giữa quan hệ, hoạt động của các tín đồ, các chức sắc tôngiáo Ở Việt Nam những người trong cùng một dòng họ, cùng huyết thống vềmặt xã hội, nhưng lại có thể là tín đồ của các tôn giáo khác nhau Các tín đồtrong niềm tin của mình, ngoài biểu tương tôn giáo mà họ theo, người ta còn tinvào cả ma, quỷ, các biểu tượng của các tín ngưỡng tôn giáo khác Trong hành lễcũng thể hiện sự đan xen, hòa đồng, ví dụ ông sư, ngoài tụng kinh gõ mõ theochức năng của mình, còn tham gia cả những hoạt động của thầy Pháp sư Ông sưkhông chỉ biết kinh Phật mà có thể còn biết cả “Tứ thư”, “Ngũ kinh”

Như vậy, ở Việt Nam không có tôn giáo nào có giáo lý cứng nhắc và cũngkhông có tôn giáo nào giữ vị trí thống trị trong suốt chiều dài lịch sử Trên thực

tế, thế giới quan, nhân sinh quan của các tôn giáo không những không thốngnhất mà còn mâu thuẫn nhau, nhưng chung sống hòa bình bên nhau, đan xen,

hòa đồng, bổ sung, nương dựa, xâm nhập vào nhau, tạo nên diện mạo khá độcđáo của bức tranh tín ngưỡng tôn giáo Việt Nam.

Bốn là, tín ngưỡng, tôn giáo ở Việt nam mang tính ưu trội yếu tố nữ.

Ở nước ta, hình tượng người phụ nữ xâm nhập và nổi bật trong tất cả cáchình thức tôn giáo Điều đó phản ánh tình cảm và sự đánh giá công bằng củanhân dân về vai trò của người phụ nữ trong xã hội Tính ưu trội yếu tố nữ trongtín ngưỡng tôn giáo Việt Nam thể hiện rất đa dạng Nó thể hiện trước hết trongtín ngưỡng thờ mẫu Tín ngưỡng thờ mẫulà hình thức tín ngưỡng khá phổ biếntrong hệ thống tín ngưỡng tôn giáo Việt Nam Dọc chiều dài đất nước đền thờmẫu nơi nào cũng có, với các hình thức rất đa dạng Có mẫu là thần thiên nhiênnhư: “Linh sơn thánh mẫu”, “Thánh mẫu thoải phủ”, “Thánh mẫu thượng ngàn”,

“Địa mẫu”, có mẫu là nhân thần, có mẫu là nhân vật có thật, lại có mẫu là nhânvật huyền thoại

Tính ưu trội yếu tố nữ trong tín ngưỡng tôn giáo Việt Nam còn thể hiệntrong hệ thống thần thánh cũng là nữ và trong quan niệm về các phương thức thờcúngcủa các tôn giáo Chúng ta biết rằng, trong hệ thống các thần thánh trong cáctín ngưỡng tôn giáo yếu tố nữ chiếm số lượng và giữ vai trò khá quan trọng.Chẳng hạn các thần thiên nhiên chủ yếu là nữ như bà chúa dâu, bà chúa đậu, phápVân Trong các tôn giáo lớn cũng vậy Trong chùa của Phật giáo có nhiều tượngnhư: La Hán, Bồ Tát và các vị khác, trong lớp tượng đó nổi lên có Quan Âm BồTát Ở các nước khác Bồ Tát có thể là nam, có thể là nữ, nhưng ở Việt Nam đó làPhật bà Sự tồn tại và phát triển của Phật giáo ở Việt Nam gắn liền với sự xuấthiện của tứ Pháp dưới dạng “bà” (pháp Vân, pháp Vũ, pháp Lôi, pháp Điện) ĐạoThiên Chúa vốn chỉ thờ Đức Chúa Trời, nhưng khi vào Việt Nam, vai trò của Đức

mẹ Maria trở nên cực kỳ quan trọng Trong các nhà thờ Thiên Chúa giáo, hìnhtượng Maria chiếm ưu thế Bà xuất hiện dưới các dạng khác nhau Con chiên đếnvới chúa chủ yếu thông qua “mẹ” Mọi sự trông cậy đều thuộc về mẹ Ngay cảHồi giáo, một tôn giáo được coi là tôn giáo xem thường phụ nữ nhất, trong giáo lýcủa Hồi giáo người phụ nữ được coi là thực thể không hoàn thiện, là thửa ruộng

khai khẩn của đàn ông, nhưng ở Việt Nam, những yếu tố nữ cũng vẫn giữ vai tròquan trọng ở đây, nhất là ở khối Chăm Bani.

Trên đây là những đặc điểm của tín ngưỡng tôn giáo ở Việt nam theochúng tôi là cơ bản nhất Mỗi đặc điểm phản ánh một mặt, một khía cạnh của tínngưỡng tôn giáo ở Việt Nam, trong đó đặc điểm một và hai nói lên tính đa dạng,phạm vi, mức độ tác động của tín ngưỡng tôn giáo trong đời sống tinh thần xãhội ta, dặc điểm thứ ba nói lên tính phức tạp, còn đặc điểm thứ tư nói lên tínhđặc thù của tín ngưỡng tôn giáo ở nước ta Tổng hợp tất cả những đặc điểm ấycho thấy bức tranh tín ngưỡng tôn giáo ở Việt Nam mang sắc thái đặc thù riêngcủa nó

II QUAN ĐIỂM, CHÍNH SÁCH CỦA NHÀ NƯỚC VỀ TÔN GIÁO, TÍN GƯỠNG

2.1 Quan điểm khoa học, cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là cơ sở lý luận căn bản để Đảng, Nhà nước Việt Nam

xây dưng các quan điểm, chính sách về tín ngưỡng, tôn giáo

Các Nhà kinh điển Mác - Lênin không viết những tác phẩm chuyên biệtbàn về vấn đề tôn giáo Nhưng qua toàn bộ bác tác phẩm của mình, nhất là cáctác phẩm: “Góp phần phê phán triết học pháp quyền của Hêghen - Lời nói đầu”,

“Về vấn đề Do Thái, Luận cương về Phoiơbắc” của C.Mác, “Chống Đuyrinh,Lút vích Phoiơbắc và sự cáo chung của triết học cổ điển Đức” của Ph Ăngghen,

“Chủ nghĩa xã hội và tôn giáo”; “Thái độ của đảng công nhân đôì với tôn giáo”;

“Chủ nghĩa duy vật chiến đấu” của V.I.Lênin, các ông đã thể hiện sự hơn hẳn sovới các nhà tư tưởng khác trong lịch sử khi luận giải một cách cơ bản, toàn diện,

hệ thống và rất đúng đắn khoa học về nguồn gốc, bản chất, chức năng, vai trò vàcác mối quan hệ của tôn giáo với các hiện tượng xã hội khác Từ quan điểm đuyvật về lịch sử, C Mác đã khẳng định: chính “… con người sáng tạo ra tôn giáo,chứ tôn giáo không sáng tạo ra con người” [2, tr.569] Cho nên, tồn giáo là mộthiện tượng lịch sử, nó chỉ xuất hiện và tồn tại trong một giai đoạn nhất định, gắnvới những điểu kiện kinh tế, xã hội, nhận thức và tâm lý và nhất định nó sẽ mất

đi khi các điều kiện đó không còn