Sự nghiệp CNH, HĐH ở nước ta được bắt đầu khởi xướng vào những năm cuối của thế kỷ XX, tại Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VII (diễn ra vào ngày 2571994), từ đó đến nay CNH, HĐH được đẩy mạnh trên cả nước. Ở Hà Tĩnh do tiềm năng, thế mạnh về chiều dài bờ biển, cửa biển và tài nguyên kinh tế biển, nên CNH, HĐH được tập trung mạnh ở vùng ven biển, đây cũng thể hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước về phát triển kinh tế biển trong “Chiến lược biển đến năm 2020” của Đảng tại Nghị quyết số 09NQTW, ngày 922007. Sự nghiệp CNH, HĐH diễn ra ở vùng ven biển Hà Tĩnh, đem đến sự tăng trưởng kinh tế và nâng cao đời sống vật chất của cư dân nơi đây, trong điều kiện đó tiêu dùng văn hóa tinh thần của cư dân cũng được phát triển.
Trang 1TÁC ĐỘNG CỦA CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA
VỚI VIỆC NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TIÊU DÙNG VĂN HÓA
CỦA CỘNG ĐỒNG CƯ DÂN VEN BIỂN HÀ TĨNH
Sự nghiệp CNH, HĐH ở nước ta được bắt đầu khởi xướng vào những năm cuối của thế kỷ XX, tại Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VII (diễn ra vào ngày 25/7/1994), từ đó đến nay CNH, HĐH được đẩy mạnh trên cả nước
Ở Hà Tĩnh do tiềm năng, thế mạnh về chiều dài bờ biển, cửa biển và tài nguyên kinh tế biển, nên CNH, HĐH được tập trung mạnh ở vùng ven biển, đây cũng thể hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước về phát triển kinh tế biển trong “Chiến lược biển đến năm 2020” của Đảng tại Nghị quyết số 09-NQ/TW, ngày 9/2/2007 Sự nghiệp CNH, HĐH diễn ra ở vùng ven biển Hà Tĩnh, đem đến sự tăng trưởng kinh tế và nâng cao đời sống vật chất của cư dân nơi đây, trong điều kiện đó tiêu dùng văn hóa tinh thần của cư dân cũng được phát triển
Thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước, trên cơ sở tiềm năng, thế mạnh của vùng, sự nghiệp CNH, HĐH ở ven biển Hà Tĩnh những năm qua tập trung vào các
lĩnh vực kinh tế chủ yếu, như:1/ Công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong khai thác, đánh bắt hải sản Khai thác, đánh bắt hải sản là hoạt động kinh tế có tính đặc trưng của cư
dân vùng ven biển Hà Tĩnh Tuy nhiên, kể từ khi sự nghiệp CNH, HĐH diễn ra ở đây, hoạt động khai thác, đánh bắt đã có nhiều thay đổi, các tàu thuyền đánh bắt được đầu
tư đóng lớn, các trang thiết bị đánh bắt, ngư cụ đánh bắt, kỹ thuật chế biến, cho đến tiêu thụ sản phẩm…đều được trang bị các thiết bị hiện đại Qua số liệu thống kê của sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn Hà Tĩnh, hiện toàn tỉnh có 3.724 tàu khai thác hải sản; trong đó loại có công suất dưới 20cv là 2.879 chiếc; loại có công suất từ 20cv đến dưới 50cv có 610 chiếc; loại từ 50cv đến dưới 90cv có 105 chiếc; loại từ 90cv trở lên
có 130 chiếc Hầu hết các tàu đánh bắt được đầu tư thiết bị, công nghệ hiện đại, như: máy định vị, máy dò cá, máy bộ đàm, máy trực canh, điện thoại, hầm bảo quản hải sản trên tàu và các trang thiết bị hỗ trợ ngư cụ đánh bắt (tời, cẩu thu lưới, buly, con lăn),…
Sự nghiệp CNH, HĐH và việc áp dụng khoa học công nghệ trong đánh bắt được triển khai rộng rãi tới tất cả các xã của vùng ven biển Hà Tĩnh, nhưng tập trung mạnh nhất ở các xã bãi dọc (các xã cửa biển), tại các xã này có cửa lạch để neo đậu tàu thuyền
Trang 2(phòng tránh trú bão), do đó có lợi thế để đầu tư hiện đại hóa và phát triển nghề đánh bắt hải sản Những năm gần đây Nhà nước thực hiện chính sách khuyến ngư (cho ngư dân vay vốn), khuyến khích đóng các tàu lớn, cùng các thiết bị đánh bắt hiện đại, tập trung CNH, HĐH nghề đánh bắt tại các xã này
Theo quy hoạch của tỉnh, vùng ven biển Hà Tĩnh có 4 làng cá nằm ở 4 cửa biển (thuộc 4/5 huyện ven biển của Hà Tĩnh) là: làng cá Xuân Hội (xã Xuân Hội, huyện Nghi Xuân); làng cá Thạch Kim (xã Thạch Kim, huyện Lộc Hà); làng cá Cẩm Nhượng (xã Cẩm Nhượng, huyện Cẩm Xuyên) và làng cá Kỳ Hà (xã Kỳ Hà, huyện Kỳ Anh) Tuy nhiên, trong bốn làng cá, có hai làng được quy hoạch thành khu kinh tế đánh bắt tập trung là làng cá Xuân Hội và làng cá Thạch Kim, tại hai làng này có 02 nghiệp đoàn nghề cá được thành lập Còn làng cá Cẩm Nhượng và làng cá Kỳ Hà được quy hoạch vào khu kinh tế du lịch, trở thành điểm du lịch làng nghề thuộc khu du lịch biển Hiện nay, toàn tỉnh có 49 tổ, đội đánh bắt hải sản trên biển, tập trung ở 4 làng cá Những năm qua, sản lượng khai thác, đánh bắt trên toàn tỉnh tăng dần qua từng năm, chỉ tính riêng năm 2013 đạt 30.145 tấn (trong đó vùng biển 26.975 tấn, vùng nội địa 3.170 tấn) Cùng với việc tăng nhanh sản lượng khai thác, đánh bắt, tại khu kinh tế đánh bắt đã hình thành các chợ trung tâm đầu mối thủy hải sản, chuyên cung cấp hải sản đi các chợ lớn trong tỉnh, ra các tỉnh và ra thế giới, các cảng cá thương mại, các công ty đông lạnh, nhà máy sản xuất đá lạnh, các nhà máy chế biến thủy hải sản, các cơ sở cung cấp nhiên liệu, dịch vụ sửa chữa tàu cá,… phát triển rất mạnh ở khu này Các dịch vụ vận tải, cơ sở hạ tầng, đường sá,…được đầu tư phát triển, làm cho các xã khu vực cửa biển (bãi dọc) vốn đã chật chội, nay trở nên sầm uất với lượng xe thu mua, chuyên chở hải sản vào ra tấp nập, có cả xe trong tỉnh và xe từ các tỉnh đến để mua bán hải sản ở đây
2/ Công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong nuôi trồng thủy hải sản Những năm qua
CNH, HĐH đã thúc đẩy mạnh mẽ hoạt động nuôi trồng thủy hải sản ở vùng ven biển
Hà Tĩnh, hiệu quả của nuôi trồng thủy hải sản phụ thuộc phần lớn vào việc đổi mới khoa học kỹ thuật công nghệ hiện đại Ở ven biển Hà Tĩnh, hoạt động nuôi trồng thủy hải sản tập trung ở các xã cửa sông, trong các đầm, phá nước lợ hoặc ở các xã bãi ngang, nơi có các lạch nước do con người tạo ra để dẫn nguồn nước mặn vào Tính đến cuối năm 2013, diện tích nuôi trồng thủy sản toàn tỉnh đạt 7.870ha (trong đó nuôi ngọt 5.080ha; nuôi mặn, lợ 2.790ha, diện tích nuôi thâm canh công nghiệp 300ha), tổng sản
Trang 3lượng nuôi trồng đạt 11.746 tấn (trong đó nuôi ngọt 5.755 tấn, nuôi mặn, lợ 5.991 tấn)
3/ Công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong phát triển du lịch biển Du lịch bãi biển là một
trong những tiềm năng, thế mạnh của vùng ven biển Hà Tĩnh Hiện tại Hà Tĩnh đã đưa vào khai thác, sử dụng các bãi tắm: Thiên Cầm (thị trấn Thiên Cầm, huyện Cẩm Xuyên), Thạch Hải (xã Thạch Hải, huyện Thạch Hà), Thạch Bằng (xã Thạch Bằng, huyện Lộc Hà), Xuân Thành (xã Xuân Thành, huyện Nghi Xuân), Kỳ Ninh (xã Kỳ Ninh, huyện Kỳ Anh) Với chủ trương CNH, HĐH hiện nay, các bãi biển đang thu hút những dự án đầu tư lớn, hình thành nên các khu du lịch nghỉ mát hiện đại nằm trong quy hoạch các khu du lịch biển của tỉnh, trong đó khu du lịch Thiên Cầm được quy hoạch thành khu du lịch quốc gia, với tổng diện tích quy hoạch 1.557 ha, bao gồm một phần diện tích thị trấn Thiên Cầm, xã Cẩm Dương, xã Cẩm Lĩnh và toàn bộ diện tích đất tự nhiên xã Cẩm Nhượng Mặc dù các khu du lịch ven biển Hà Tĩnh hiện đang được triển khai đầu tư ở giai đoạn đầu, nhưng hoạt động bãi tắm và các cơ sở lưu trú,
ăn uống phục vụ đón khách du lịch đã đi vào hoạt động và phát triển khá mạnh Tại các khu du lịch, hệ thống các nhà hàng, khách sạn, quán ăn, các dịch vụ vui chơi giải trí, dịch vụ đưa đón khách du lịch, dịch vụ thuê xe du lịch, khu vui chơi giải trí giành cho các lứa tuổi,…đã đi vào hoạt động và mang lại nguồn thu khá lớn cho ngân sách
địa phương 4/ Xây dựng khu kinh tế tổng hợp ven biển-Vũng Áng Sự nghiệp CNH,
HĐH ở ven biển Hà Tĩnh, diễn ra mạnh mẽ nhất, rõ nét nhất, tạo sự thay đổi lớn nhất,
đó là ở khu kinh tế Vũng Áng (đây là khu kinh tế tổng hợp, được thực hiện theo Quyết định số 72/2006/QĐ-TTg, ngày 03/4/2006 của Thủ tướng Chính phủ, về việc thành lập Khu kinh tế Vũng Áng có tổng diện tích tự nhiên 22.781 ha, thành khu kinh tế trọng điểm của khu vực Bắc Trung Bộ với không gian kinh tế riêng biệt) Hiện tại, khu kinh
tế Vũng Áng đã cấp giấy chứng nhận đầu tư cho 84 dự án với số vốn đăng ký trên 180.000 tỷ đồng Một số công trình, dự án lớn đang được đẩy nhanh tiến độ, như: Nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng I (1.200MW); Khu Liên hợp gang thép và Cảng Sơn Dương Formosa (Đài Loan); dự án thép của Tập đoàn Tata (Ấn Độ), Khu Du lịch Hồ Tàu voi; Khu Đô thị - Dịch vụ Phú Vinh; Tổng kho xăng dầu, khí hoá lỏng; Nhà máy Liên hợp gang thép của Công ty cổ phần gang thép Hà Tĩnh Nhiều công trình kết cấu
hạ tầng quan trọng đã hoàn thành và đưa vào sử dụng, như: Các cầu cảng số 1, số 2, nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng I, Tương lai không xa, khu kinh tế Vũng Áng sẽ là
Trang 4một khu vực phát triển năng động, là một trọng điểm phát triển kinh tế của khu vực miền Trung, tạo động lực mạnh để thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Hà Tĩnh
và các tỉnh lân cận 5/Công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong khai thác, chế biến tài nguyên khoáng sản Tài nguyên khoáng sản, là một trong những tiềm năng lớn của vùng ven
biển Hà Tĩnh Hiện nay, vùng ven biển Hà Tĩnh có hai khu công nghiệp khai thác và chế biến khoáng sản là khu mỏ sắt Thạch khê và khu công nghiệp Vũng Áng Những năm qua, việc khai thác mỏ sắt Thạch Khê để phục vụ cho phát triển ngành thép Việt Nam đang được khẩn trương thực hiện Dự án khả thi khai thác và tuyển quặng sắt mỏ Thạch Khê, với quy mô 10 triệu tấn/năm đã được phê duyệt
Song song với tiến độ khai thác mỏ sắt Thạch Khê, tại khu công nghiệp Vũng Áng, các dự án luyện cán thép đã được triển khai: Nhà máy thép liên hợp của tập đoàn Formosa (Đài Loan) công suất giai đoạn 1: 7,5 triệu tấn/năm, giai đoạn 2: 15 triệu tấn/năm đang tập trung thiết kế, xây dựng cơ sở Nhà máy sản xuất phôi thép công suất 250.000 tấn/năm (giai đoạn 1), 500.000 tấn/năm (giai đoạn 2) của Công ty Cổ phần Gang thép Hà Tĩnh đã hoàn thành 85% giá trị xây dựng cơ bản Các dự án luyện thép của Công ty cổ phần sắt Thạch Khê, Liên hợp thép của liên doanh giữa tập đoàn TaTa (Ấn Độ), Tổng công ty thép Việt Nam, Tổng công ty xi măng Việt Nam đang khẩn trương làm thủ tục về địa điểm…Việc thực hiện dự án khai thác mỏ sắt Thạch Khê và các dự án thép tại Hà Tĩnh sẽ tạo bước phát triển đột phá đối với Công nghiệp tỉnh nhà và của ngành thép Việt Nam Bên cạnh đó, việc khai thác và chế biến sâu quặng Titan tại Hà Tĩnh cũng đã được Chính phủ, Bộ Công Thương và tỉnh Hà Tĩnh tập trung thực hiện với dự án sản xuất Pigment từ nguyên liệu Ilmenite đã đựơc Bộ Công Thương thẩm định thông qua với tổng mức đầu tư gần
120 triệu USD, công suất 30.000 tấn/năm Dự án do công ty cổ phần Đioxit Titan Việt Nam làm chủ đầu tư gồm 5 cổ đông là các doanh nghiệp khai thác, chế biến Titan trong cả nước, trong đó có tổng công ty khoáng sản và thương mại Hà Tĩnh, đơn vị
khai thác, chế biến Titan chính trên địa bàn địa phương 6/Công nghiệp hóa, hiện đại hóa dịch vụ cảng biển Hà Tĩnh có 03 cảng thương mại là cảng biển nước sâu Sơn Dương, cảng Vũng Áng và cảng Xuân Hải Trong đó, cảng Vũng Áng: là khu bến tổng
hợp, năng lực tiếp nhận tàu trọng tải 3 - 5 vạn DWT, tàu container sức chở 4000 TEU Theo quy hoạch, cảng Vũng Áng được đầu tư xây dựng 15 bến Hiện nay đã đầu tư
Trang 5xây dựng 4 bến; trong đó 2 bến do Bộ Giao thông Vận tải làm chủ đầu tư, có tổng mức đầu tư 950 tỷ đồng, năng lực xếp dỡ 1,32 triệu tấn/năm, 2 bến chuyên dùng phục vụ Tổng kho xăng dầu và Nhà máy nhiệt điện Hiện đang chuẩn bị đầu tư 2 bến thương
mại và 1 bến chuyên dùng cho Nhà máy nhiệt điện Vũng Áng 2 Cảng Sơn Dương: là
cụm cảng nước sâu chuyên dụng, năng lực tiếp nhận tàu tải trọng 30-34 vạn tấn, thuộc
Dự án Khu liên hợp gang thép và cảng nước sâu Sơn Dương của Tập đoàn Formosa Đài Loan, với công suất bốc dỡ hàng hóa giai đoạn 1 đạt 30 triệu tấn/năm Theo quy hoạch, Sơn Dương sẽ trở thành Khu liên hợp cảng nước sâu đặc dụng cho tổ hợp nhà máy thép tại Khu kinh tế Vũng Áng, được mở rộng công suất 60-90 triệu tấn/năm vào
năm 2020 Cảng Xuân Hải, gồm hai cầu cảng: cầu cảng số 1 và cầu cảng số 2, có thể tiếp nhận tàu 30 nghìn tấn ra vào 7/ Công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở một số lĩnh vực khác Bên cạnh các ngành kinh tế mũi nhọn trên đây, vùng ven biển Hà Tĩnh hiện nay,
còn đẩy mạnh CNH, HĐH ở một số lĩnh vực khác: Sản xuất muối, hệ thống dịch vụ,
cơ sở hạ tầng giao thông Có thể nói, giao thông thuận lợi là một trong những điều kiện góp phần thúc đẩy nhanh tiến trình CNH, HĐH ở vùng ven biển Hà Tĩnh
Nhìn chung, sự nghiệp CNH, HĐH ở vùng ven biển Hà Tĩnh, tập trung vào 7 lĩnh vực nêu ra trên đây, đã phân chia vùng ven biển Hà Tĩnh thành ba khu (mô hình) kinh tế tiêu biểu, gồm: khu kinh tế đánh bắt (tập trung ở các xã cửa biển), khu kinh tế
du lịch (tập trung ở các xã có tiềm năng về bãi biển đẹp), khu kinh tế tổng hợp (Vũng Áng, bao gồm công nghiệp, dịch vụ cảng biển, du lịch-đô thị, dịch vụ,…) Sự phân hóa này phản ánh đặc điểm kinh tế của thời kỳ CNH, HĐH theo hướng chuyên canh, chuyên biệt, góp phần thúc đẩy sự tăng trưởng kinh tế - xã hội, thu hút đầu tư khoa học công nghệ, thu hút nguồn nhân lực từ mọi miền đến vùng đất ven biển Hà Tĩnh để sinh sống, làm ăn ngày càng đông, ngoài cư dân sở tại, còn có người lao động đến từ các nơi khác
và người lao động nước ngoài vào Từ sự thay đổi đời sống kinh tế, tiêu dùng văn hóa
của người dân nơi đây cũng được nâng cao, diễn ra như sau:1/ Công nghiệp hóa, hiện đại hóa thúc đẩy sự tăng trưởng và phát triển kinh tế Công nghiệp hóa, hiện đại hóa
được đẩy mạnh và phát triển ở vùng ven biển Hà Tĩnh, mang đến cơ hội làm ăn, phát triển kinh tế, nâng cao đời sống vật chất cho cư dân Ở vùng ven biển Hà Tĩnh những năm qua đời sống kinh tế của cư dân được nâng cao, người dân, ngoài xây nhà, tậu xe, đã mua sắm và lắp đặt các thiết bị tiện nghi hiện đại trong gia đình Cũng con
Trang 6người đó, mảnh đất xưa, nhưng cảnh xóm làng ngày nay đã đổi khác, những ngôi nhà mái ngói và những ngôi nhà cao tầng đã thay thế cho những ngôi nhà mái lá đơn sơ trước đây Đường làng, ngõ xóm cũng thay đổi, đường bê tông thay thế cho những con đường đất cát lối mòn của ngày xưa Tối đến nhà nhà bật ti vi cùng ánh điện sáng rực khắp ngõ xóm, khác với khung cảnh trước đây, nhà nào nhà nấy chưa tối đã tắt đèn đi ngủ Bởi trước đây ngoài làm việc cư dân ven biển Hà Tĩnh hầu như chưa xuất hiện nhiều các nhu cầu nghe đài hay xem ti vi giải trí vào buổi tối, tuy nhiên thực tế xã hội ở thời điểm đó ti vi cũng chưa nhiều như bây giờ, chủ yếu chỉ có đài, nhưng dù đài hay ti
vi lúc đó cư dân cũng chủ yếu chỉ để nghe thông tin về thời tiết phục vụ cho việc đi biển Còn bây giờ xem ti vi đối với cư dân, thông tin về thời tiết không còn là mục đích chủ yếu hay duy nhất, mà là để thưởng thức/hưởng thụ/tiêu dùng các chương trình được trình chiếu trên ti vi Qua đó cho thấy cũng con người xưa, mảnh đất cũ, nhưng trước sự nghiệp CNH, HĐH đã có nhiều biến đổi, việc đáp ứng nhu cầu về mặt tinh thần, thể hiện qua tiêu dùng văn hóa được cư dân ven biển Hà Tĩnh ngày nay coi trọng Mặt khác, các chương trình được trình chiếu trên ti vi và các phương tiện truyền thông ngày nay cũng phong phú, đa dạng và hấp dẫn, kết hợp với điều kiện kinh tế khá giả, cho phép người dân có đủ cơ sở để nghĩ tới việc tiêu dùng văn hóa, đáp ứng nhu cầu về mặt tinh thần của mình Một khi điều kiện kinh tế, tiện nghi sinh hoạt được nâng lên, sẽ tăng khả năng và cơ hội để cư dân tiêu dùng văn hóa nhiều hơn Đồng thời, mức sống được tăng lên, các mối lo cho bữa ăn và các sinh hoạt tối thiểu của cư dân cũng giảm đi, từ đó khả năng đầu tư thời gian và tiền của cho hoạt động tiêu dùng văn hóa cũng được quan tâm
Công nghiệp hóa, hiện đại hóa cũng góp phần làm cho các sản phẩm văn hóa ngày nay phong phú, đa dạng, và có chất lượng, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của
cư dân, tạo cho cư dân thêm cơ hội và điều kiện để thể tiếp cận và thỏa mãn tối đa nhu cầu tiêu dùng văn hóa của mình Nhu cầu tiêu dùng văn hóa của cư dân ven biển
Hà Tĩnh ngày nay, không dừng lại ở thông tin về dự báo thời tiết, mà các thông tin kinh tế-xã hội, sân khấu, điện ảnh, ca nhạc, thể thao, thời trang,…cũng trở thành nhu cầu
quan trọng, thiết yếu hàng ngày đối với cư dân 2/Công nghiệp hóa, hiện đại hóa kéo theo các yếu tố khoa học công nghệ phát triển Sự nghiệp CNH, HĐH được đẩy mạnh,
kéo theo khoa học công nghệ cũng được đầu tư phát triển ở vùng ven biển Hà Tĩnh
Trang 7Những năm qua lĩnh vực khoa học công nghệ của nước ta phát triển nhanh chóng và đạt được những thành tựu rực rỡ Vùng ven biển Hà Tĩnh vốn được xem là vùng sâu, vùng xa, nhưng những năm gần đây nhờ vào chính sách mục tiêu phát triển của Đảng
và Nhà nước, sự nghiệp CNH, HĐH đã được đẩy mạnh phát triển ở vùng này, kéo theo
cơ sở hạ tầng và hệ thống dịch vụ ở đây phát triển mạnh, người dân vì thế cũng nhanh chóng được tiếp cận với nền khoa học công nghệ hiện đại, tiên tiến của thế giới, hệ thống mạng Internet, wifi và các dịch vụ vui chơi, giải trí, các trò tiêu khiển hiện đại được xuất hiện ngày càng nhiều ở vùng ven biển Hà Tĩnh Đây là những nhân tố có ý nghĩa tác động, thúc đẩy, kích thích mạnh mẽ đến tiêu dùng văn hóa của cư dân, mà trực tiếp và trước hết là nhu cầu tiếp cận các thành quả khoa học công nghệ tiên tiến của nhân loại Chính vai trò của khoa học công nghệ là nhân tố số một, tạo điều kiện thuận lợi để cư dân có thể tiếp xúc với sự phong phú và đa dạng của các chương trình, sản phẩm văn hóa trên các phương tiện truyền thông khác nhau, kích thích nhu cầu tiêu dùng/hưởng thụ các giá trị văn hóa có tính thời đại trong cộng đồng cư dân,
cư dân ven biển Hà Tĩnh ngày nay không dừng lại ở tiêu dùng các sản phẩm văn hóa trong nước mà còn xuất hiện nhu cầu tiêu dùng, khám phá các giá trị, sản phẩm và nền văn hóa của các nước trên thế giới Như vậy, sự phát triển của khoa học công nghệ
và phương tiện thông tin đại chúng hiện đại, đã tạo thêm cơ hội để cư dân tiêu dùng văn hóa nhiều hơn, đồng thời cũng tăng cơ hội và khả năng sáng tạo văn hóa trong cư dân
Ngày nay, đến với các gia đình cư dân ven biển Hà Tĩnh, chúng ta dễ dàng bắt gặp hệ thống công nghệ thông tin truyền thông hiện đại được lắp đặt, kết nối đến tận các gia đình Bên cạnh hệ thống công nghệ thông tin được lắp đặt tại gia đình, là hệ thống các dịch vụ, thiết chế văn hóa công cộng cũng được hiện đại hóa và phát triển mạnh ở vùng ven biển Hà Tĩnh, nhất là hệ thống các dịch vụ văn hóa, vui chơi giải trí, những trò tiêu khiển hiện đại được xuất hiện ngày càng nhiều ở đây, đó là: quán karaoke, quán Internet, quán café, sân tennist, sân patin,… Từ thực tế đó, có thể nhận định sự nghiệp CNH, HĐH đã kéo theo công nghệ thông tin truyền thông được phát triển ở vùng ven biển Hà Tĩnh, công nghệ thông tin truyền thông phát triển là cơ
sở, điều kiện thuận lợi cho tiêu dùng văn hóa của cư dân, nhằm đáp ứng những đòi hỏi về mặt tinh thần của cư dân Nhu cầu tinh thần của cư dân được thỏa mãn, được đáp ứng chính là cơ sở, động lực thúc đẩy nhu cầu, thị hiếu thưởng thức các giá trị
Trang 8sản phẩm tinh thần của cư dân ngày càng phát triển Đây chính là những tiền đề, điều kiện, nguyên nhân thúc đẩy tiêu dùng văn hóa của cư dân ven biển Hà Tĩnh thời kỳ CNH,
HĐH trở nên ngày càng phong phú và đa dạng 3/ Công nghiệp hóa, hiện đại hóa mở ra
cơ hội giao lưu, hợp tác và hội nhập quốc tế Nói đến nhân tố tác động đến tiêu dùng
văn hóa của cư dân ven biển Hà Tĩnh ngày nay, còn phải nhắc đến sự giao lưu, hợp tác và toàn cầu hóa, hội nhập thế giới đang diễn ra mạnh mẽ CNH, HĐH đã mở ra các cơ hội, điều kiện giao lưu, hợp tác kinh tế quốc tế cho Hà Tĩnh nói chung và vùng ven biển Hà Tĩnh nói riêng Việc xuất hiện quan hệ hợp tác làm ăn với các nước, thúc đẩy nhu cầu hiểu biết lẫn nhau, hiểu biết ra thế giới được đẩy nhanh, kết hợp với xu thế toàn cầu hóa đang diễn ra, dẫn đến tiêu dùng văn hóa của cư dân ven biển Hà Tĩnh có xu hướng mở rộng ra ngoài phạm vị quốc gia, vươn ra tầm quốc tế Toàn cầu hóa, hội nhập, giao lưu, hợp tác kinh tế và trao đổi văn hóa giữa các nước, các khu vực khiến cho thế giới xích lại gần nhau hơn, khoảng cách không gian địa lý không còn nhiều ý nghĩa Công nghệ thông tin, với việc sử dụng viễn thông, vô tuyến, khả năng truy cập Internet nhanh và hiệu quả khiến kho kiến thức vô tận của nhân loại đang lan tỏa vào mọi ngõ xóm, làng quê Nhu cầu tăng cường hiểu biết ra thế giới là một tất yếu khách quan đang diễn ra hiện nay, đặc biệt là thông qua truy cập nhanh Internet, qua các trang mạng xã hội, qua giao lưu, hợp tác giữa các
nước,… Tuy nhiên, cũng cần phải nói rằng Internet là một thành tựu của nhân loại,
nhưng nó là con dao hai lưỡi, bởi cùng với những ưu việt, Internet cũng mang đến những sản phẩm phi văn hóa, xa rời chuẩn mực đạo đức, thậm chí đối trọng với chuẩn mực đạo đức, thâm nhập vào các nước và de dọa việc bảo vệ, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc
Nước ta là một trong những nước thu hút nhiều đầu tư nước ngoài; hiện nay đầu
tư nước ngoài đang gia tăng nhanh chóng Ở vùng ven biển Hà Tĩnh, cùng với quá trình CNH, HĐH, là việc mở rộng quan hệ hợp tác đầu tư của các nước trong khu vực và trên thế giới như: Hàn Quốc, Đài Loan, Nhật Bản, Ấn Độ,…Sự giao lưu, hợp tác trong kinh
tế đã tạo động lực và tăng cường nhu cầu hiểu biết lẫn nhau giữa các quốc gia, cũng như giữa cư dân địa phương với các nước đang làm ăn sinh sống tại vùng ven biển Hà Tĩnh
Vì vậy, giữa họ xuất hiện nhu cầu cần được hiểu biết về nhau, cả về con người cũng như
về văn hóa và những thông tin về đất nước của nhau Giao lưu văn hóa, hợp tác kinh tế có
Trang 9tác động đến việc hình thành các nhu cầu văn hóa mới trong cư dân, làm cho nhu cầu tiêu dùng văn hóa của cư dân trở nên ngày càng phong phú, đa dạng Cư dân ven biển Hà Tĩnh ngày nay, bên cạnh xem phim và nghe chương trình ca nhạc trong nước, còn có nhu cầu xem phim nước ngoài và nghe ca nhạc quốc tế trên các phương tiện thông tin truyền thông Như vậy, quá trình giao lưu, hợp tác kinh tế và toàn cầu hóa vừa góp phần thúc đẩy nhu cầu nâng cao hiểu biết ra thế giới, vừa thúc đẩy nhu cầu trao đổi, tiêu dùng sản phẩm văn hóa vượt ra khỏi biên giới quốc gia
Cư dân ven biển Hà Tĩnh hiện nay có rất nhiều cơ hội để tiếp cận với các loại hình văn hoá, với nhiều chủng loại phong phú, đa dạng và được sự trợ giúp nhiều của công nghệ tiên tiến, hiện đại Nhu cầu tiêu dùng văn hoá trên mạng Internet và các phương tiện truyền thông tăng lên rất nhanh, xuất hiện xu hướng tiêu dùng tiện ích trong xã hội, do đó ngày càng xa rời báo in, báo nói trước sự bùng nổ của truyền hình
và Internet Trong các sản phẩm văn hoá phục vụ cho nhu cầu đời sống tinh thần hiện nay, việc tiêu dùng văn hoá có tác động rất lớn đến lối sống, nhân cách đạo đức của
cư dân Như vậy, sự nghiệp CNH, HĐH ở vùng ven biển Hà Tĩnh một mặt góp phần nâng cao đời sống vật chất của cư dân nơi đây Mặt khác góp phần nâng cao
cơ sở hạ tầng kiến trúc kỹ thuật, tạo điều kiện để khoa học công nghệ và thông tin truyền thông phát triển mạnh ở vùng ven biển Hà Tĩnh Đây là những tiền đề, điều kiện cần và đủ để cư dân ven biển Hà Tĩnh đáp ứng các nhu cầu tinh thần, nhu cầu tiêu dùng văn hóa của bản thân Vấn đề hợp tác kinh tế quốc tế và xu thế toàn cầu hóa, cũng có những tác động kích thích nhu cầu tiêu dùng văn hóa, đặc biệt là tiêu dùng các sản phẩm văn hóa quốc tế của cư dân vùng ven biển Hà Tĩnh Làm cho nhu cầu tiêu dùng sản phẩm văn hóa của cư dân ven biển Hà Tĩnh ngày càng phong phú,
đa dạng, vươn ra quốc tế Để minh chứng cho sự phong phú về các sản phẩm văn hóa
mà cư dân ven biển Hà Tĩnh lựa chọn tiêu dùng trong thời kỳ CNH, HĐH, xin được dẫn nguồn tư liệu điều tra xã hội học do chính tác giả bài viết thực hiện vào năm 2014
Các thể loại nhạc cư dân lựa chọn tiêu dùng hiện nay
TT Các loại nhạc
Khu kinh
tế đanh bắt (%)
Khu kinh
tế du lịch (%)
Khu kinh tế công nghiệp (%)
Trang 101 Ca khúc cách mạng 56,9 78,5 70,4
(Nguồn: Tác giả)
Các loại hình phim được cư dân lựa chọn cho tiêu dùng hiện nay
TT
Các loại phim
Khu kinh
tế đanh bắt (%)
Khu kinh
tế du lịch (%)
Khu kinh
tế công nghiệp (%)
(Nguồn: Tác giả)
Tuy nhiên, cùng với sự phong phú, đa dạng và hiện đại về phương tiện chuyển tải, phương tiện tiêu dùng và các sản phẩm văn hóa, có cả những sản phẩm phi văn hóa, những sản phẩm chưa qua kiểm duyệt, thẩm định, … là những tác hại