TIỂU LUẬN CHUYÊN NGÀNH xây DỰNG hệ THỐNG CHÍNH TRỊ gắn với mở RỘNG và TỪNG bước HOÀN THIỆN nền dân CHỦ xã hội CHỦ NGHĨA là vấn đề cốt lõi để GIỮ VỮNG ổn ĐỊNH CHÍNH TRỊ xã hội ở nước TA HIỆN NAY

Chế độ dân chủ xã hội chủ nghĩa và hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa là những phạm trù cơ bản của chủ nghĩa xã hội, có quan hệ biện chứng. Trong đó, chế độ dân chủ xã hội chủ nghĩa nói lên đầy đủ chế độ chính trị của chủ nghĩa xã hội, còn hệ thống chính trị là hình thái tổ chức và là cốt lõi của chế độ dân chủ xã hội chủ nghĩa. Trong “Tuyên ngôn của Đảng cộng sản”. C.Mác và Ph.Ăngghen viết: “giai đoạn thứ nhất của cuộc cách mạng công nhân là giành lấy dân chủ, giành lấy chính quyền” 9, tr. 615. V.I.Lênin cũng nói “dân chủ là hình thức tổ chức xã hội có giai cấp, là hình thái nhà nước” 10, tr. 23. Vì vậy, quá trình thiết lập, củng cố và hoàn thiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa và xây dựng hệ thống chính trị là quá trình đấu tranh gay gắt trên lĩnh vực chính trị tư tưởng cũng như lĩnh vực đời sống chính trị thực tiễn.

KHOA …



TIỂU LUẬN Chủ đề:XÂY DỰNG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ GẮN VỚI MỞ RỘNG VÀ TỪNG BƯỚC HOÀN THIỆN NỀN DÂN CHỦ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA LÀ VẤN ĐỀ CỐT LÕI ĐỂ GIỮ VỮNG ỔN ĐỊNH CHÍNH TRỊ XÃ HỘI Ở

NƯỚC TA HIỆN NAY

Họ tên học viên:……….

Lớp:……….,

Vị trí công tác:………

Đơn vị công tác:………

Cơ sở khoa học quy đinh thực chất của xây dựng hệ thống

chính trị là xây dựng và từng bước hoàn thiện nền dân chủ xã

1.1. Xuất phát từ mối quan hệ giữa hệ thống chính trị và nền dân chủxã hội chủ nghĩa.

4

1.3 Xuất phát từ quy luật hình thành chế độ dân chủ và điều kiện thực

1.4

Thực tiễn cách mạng Việt Nam và cách mạng thế giới chứng minh

hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa đóng vai trò quyết định trực

II.

Những biểu hiện thực chất xây dựng hệ thống chính trị là quá

trình xây dựng và từng bước hoàn thiện nền dân chủ xã hội

2.1. Giữ vững nguyên tắc đổi mới chính trị kết hợp với bảo đảm vàtừng bước hoàn thiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ở nước ta.

12 2.2.

Đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của hệ thống chính trị

gắn liền với quá trình xây dựng và từng bước hoàn thiện nền dân

thống chính trị là hình thái tổ chức và là cốt lõi của chế độ dân chủ xã hội chủ nghĩa.

Trong “Tuyên ngôn của Đảng cộng sản” C.Mác và Ph.Ăngghen viết: “giai đoạn thứ

nhất của cuộc cách mạng công nhân là giành lấy dân chủ, giành lấy chính quyền” [9,

tr 615] V.I.Lênin cũng nói “dân chủ là hình thức tổ chức xã hội có giai cấp, là hình

thái nhà nước” [10, tr 23] Vì vậy, quá trình thiết lập, củng cố và hoàn thiện nền dânchủ xã hội chủ nghĩa và xây dựng hệ thống chính trị là quá trình đấu tranh gay gắt trênlĩnh vực chính trị tư tưởng cũng như lĩnh vực đời sống chính trị thực tiễn

Hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam được thiết lập sau Cách mạngtháng Tám năm 1945 thắng lợi Đó là chế độ dân chủ nhân dân, với sự ra đời của Nhànước Việt Nam dân chủ cộng hòa và các tổ chức chính trị- xã hội của nhân dân, ra đờitrưởng thành trong cách mạng đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam.Cùng tiến trình phát triển của cách mạng, hệ thống chính trị ở nước ta ngày càng đượccủng cố, xây dựng và kiện toàn thể hiện bản chất khác hoàn toàn so với hệ thốngchính trị tồn tại trước đó trong lịch sử Như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khảng định:

“Nước ta là nước dân chủ Bao nhiêu lợi ích đều vì dân, bao nhiêu quyền hạn đều của

dân chính quyền từ xã đến Chính phủ Trung ương do dân cử ra Nói tóm lại, quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân.” [7, tr 698].

Hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa nước ta bao gồm: Đảng cộng sản ViệtNam, Nhà nước xã hội chủ nghĩa Việt Nam, mặt trận tổ quốc và các đoàn thể chính trịxã- hội của nhân dân, hoạt động theo cơ chế: Đảng cộng sảnViệt Nam lãnh đạo; Nhànước điều hành quản lý xã hội; Nhân dân làm chủ Chính cơ chế vận hành ấy đã quyđịnh bản chất hệ thống chính trị ở nước ta mang bản chất xã hội chủ nghĩa, vừa pháthuy vai trò, chức năng, hiệu quả hoạt động của nó trong quá trình cách mạng xã hộichủ nghĩa ở nước ta Qua hoạt động của hệ thống chính trị, cách mạng Việt Nam đãthu được nhiều thắng lợi trong sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc và xây dựng chủnghĩa xã hội, đồng thời bản thân hệ thống chính trị cũng ngày càng được xây dựng,kiện toàn, củng cố, đổi mới và hoàn thiện Thực chất đó là quá trình xây dựng và từng

bước hoàn thiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ở nước ta, như trong “cương lĩnh xây

dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội” bổ sung và phát triển năm

2011, Đảng ta khảng định: “toàn bộ tổ chức và hoạt độngcủa hệ thống chính trị nước

ta trong giai đoạn mới là nhằm xây dựng và từng bước hoàn thiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, đảm bảo quyền lực thuộc về nhân dân”.

Từ vai trò của nhân dân trong lịch sử, bài học "lấy dân làm gốc", do đó muốnxây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, xây dựng thành công chủ nghĩa

xã hội chỉ có dựa vào sức mạnh của nhân dân Cho nên mở rộng dân chủ xã hội chủnghĩa gắn liền với xây dựng hê thống chính tri xã hội chủ nghĩa vữn mạnh là vấn đề

có ý nghĩa sống còn đối với chế độ của nước ta Nghiên cứu quá trình ra đời, tồn tại,phát triển, vai trò, chức năng, của hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa ở nước ta trênquan điểm chủ nghĩa Mác -Lê nin, chúng ta có thể khảng định rằng: xây dựng hệthống chính trị thực chất là xây dựng và từng bước hoàn thiện nền dân chủ xã hội chủnghĩa ở nước ta hiện nay Vấn đề này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong nhận thức

lý luận, tư tưởng cũng như thực tiễn quá trình đổi mới, kiện toàn hệ thống chính trị,xây dựng và hoàn thiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa với tính cách vừa là mục tiêu,vừa là động lực của quá trình cách mạng xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay nóichung Từ những vấn đề trên, trong quá trình học tập, tôi lựa chọn vấn đề nghiên cứu:

“Xây dựng hệ thống chính trị gắn với mở rộng từng bước và hoàn thiện nền dân

chủ xã hội chủ nghĩa là vấn đề cốt lõi để giữ vững ổn định chính trị xã hội hiện nay” làm đề tài viết tiểu luận

NỘI DUNG I- Cơ sở khoa học quy đinh thực chất của xây dựng hệ thống chính trị là xây dựng và từng bước hoàn thiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay 1.1 Xuất phát từ mối quan hệ giữa hệ thống chính trị và nền dân chủ xã hội chủ nghĩa

Hệ thống chính trị và nền dân chủ xã hội chủ nghĩa là hai phạm trù cơ bản củachủ nghĩa xã hội khoa học có quan hệ mật thiết, gắn bó với nhau trong một chỉnh thể

thống nhất; là mối quan hệ “song trùng” cả về quá trình hình thành, phát triển, bản

chất; đồng thời quy định bản chất của chế độ xã hội - xã hội chủ nghĩa ưu việt hơn hẳnchế độ xã hội- xã hội tư bản chủ nghĩa

Bản chất của chế độ xã hội do cơ sở kinh tế quy định, nhưng biểu hiện trướchết về mặt xã hội là chế độ dân chủ Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ra đời bắt đầu từkhi chính quyền thuộc về tay giai cấp công nhân và nhân dân lao động, thông qua cáchmạng xã hội chủ nghĩa Là nền dân chủ của nhân dân từng bước chuyển biến thànhnền dân chủ xã hội chủ nghĩa Là nền dân chủ cho đa số, do đa số nhân dân lao động,tiến tới một xã hội không còn giai cấp Thực chất của dân chủ xã hội chủ nghĩa là giảiquyết mối quan hệ cốt lõi: dân chủ với ai, chuyên chính với ai Nếu như trong xã hội

tư bản, dân chủ là đàn áp, nô dịch với đa số nhân dân lao động và dân chủ, tự do với

số ít bọn người bóc lột (giai cấp tư sản) thì trong xã hội - xã hội chủ nghĩa thực hànhdân chủ với quảng đại đa số quần chúng nhân dân lao động và chuyên chính với bọnphản động, và giai cấp bóc lột chống lại nền dân chủ của nhân dân lao động

Xét về bản chất, hệ thống chính trị trong chủ nghĩa xã hội và hệ thống chuyênchính vô sản là đồng nhất Nó là cơ chế bảo đảm quyền lực của nhân dân, vận hànhtheo nguyên tắc: Đảng lãnh đạo; Nhà nước quản lý; Nhân dân làm chủ Chính vì vậy,quyền lực xã hội, quyền lực nhà nước và quyền lực dân chủ đến đâu đều phụ thuộcvào cơ chế, thiết chế và tổ chức hoạt động của hệ thống chính trị do giai cấp côngnhân và nhân dân lao động thiết lập sau khi cách mạng vô sản thành công Thiết lập hệthống chính trị xã hội chủ nghĩa đồng thời cũng là bắt đầu xây dựng và thực hiện dânchủ xã hội chủ nghĩa, đó cũng là quá trình đấu tranh giai cấp của giai cấp công nhântrong điều kiện đã có chính quyền, đã thiết lập được chuyên chính vô sản và từngbước vào thực hiện dân chủ xã hội chủ nghĩa Do đó, hệ thống chính trị và nền dânchủ có mối quan hệ chặt chẽ khăng khít với nhau trong quá trình xây dựng chủ nghĩa

xã hội Mác đã chỉ rõ: hậu quả tất yếu của nền dân chủ ở tất cả các nước văn minh làquyền thống trị về chính trị của giai cấp vô sản, quyền thống trị của giai cấp vô sản làtiền đề đầu tiên của tất cả mọi biện pháp cộng sản chủ nghĩa Có nghĩa là chuyên

chính vô sản, tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa và nền dânchủ đều là những tiền đề, phương thức để giai cấp công nhân và nhân dân lao độngxây dựng thành công chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản.

Xét về mặt cấu chúc, hệ thống chính trị và nền dân chủ xã hội chủ nghĩa có mốiquan hệ càng gắn bó, khăng khít, cái này nằm trong cái kia, cái kia bao hàm cái nàykhông tách dời nhau, là một chỉnh thể thống nhất Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa làtoàn bộ thể chế, thiết chế, cơ chế chính trị của chế độ xã hội- xã hội chủ nghĩa thể hiện

và bảo đảm các quyền tự do, bình đẳng, dân chủ của nhân dân trong đời sống và quan

hệ xã hội, bảo đảm quyền lực thuộc về nhân dân Trong cấu chúc của nền dân chủ xãhội chủ nghĩa thì hệ thống chính trị là một bộ phận cơ bản, trọng yếu với tính cách làthiết chế, cơ chế chính trị của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa Do đó, đổi mới và hoànthiện hệ thống chính trị là nội dung quan trọng trong quá trình xây dựng và hoàn thiệnnền dân chủ xã hội chủ nghĩa Bởi vì, theo Lênin: Chế độ dân chủ bao giờ cũng mangtính giai cấp, bản chất của nền dân chủ được quy dịnh bởi bản chất của giai cấp thống

trị Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa là chế độ dân chủ “gấp triệu lần” dân chủ tư sản,

nhưng không phải là cái gì trừu tượng, mà chính là quyền lực thực tế của nhân dân laođộng đối với xã hội và bản thân Do vậy, nền dân chủ ấy phải có một thiết chế, cơ chếđảm bảo cho nền dân chủ hội chủ nghĩa được thực hiện Thiết chế ấy chính là hệthống chính trị xã hội chủ nghĩa vận hành theo cơ chế: Đảng cộng sản lãnh đạo- Nhànước xã hội chủ nghĩa quản lý, Nhân dân lao động làm chủ Đây là thiết chế, cơ chếbảo đảm chắc chắn nhất cho nền dân chủ xã hội chủ nghĩa thể hiện đúng bản chất vàđược hiện thực hóa trên thực tế

Như vậy, từ mối quan hệ giữa hệ thống chính trị và nền dân chủ xã hội chủnghĩa chúng ta có thể khẳng định thực chất của đổi mới và kiện toàn hệ thống chính trị

là xây dựng và từng bước hoàn thiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa- xét về bản chất vàcấu chúc của hệ thống chính trị và nền dân chủ xã hội chủ nghĩa

1.2 Xuất phát từ vai trò, chức năng của hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa.

Hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa có vai trò quyết định với việc thực hiện vàphát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, vai trò đó được quy định một cách khách quan từ

bản chất của nó Đồng thời hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa là công cụ để nhân dânthực hiện quyền làm chủ của mình đối với xã hội Hệ thống chính trị là thiết chế, cơchế của chế độ dân chủ xã hội chủ nghĩa, chức năng cơ bản của nó là xây dựng vàtừng bước hoàn thiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa Bởi vì, trước hết hệ thống chínhtrị được thiết lập và không ngừngđược củng cố, hoàn thiện là điều kiện cơ bản nhấtbảo đảm cho công cuộc xây dựng xã hội mới, xã hội xã hội chủ nghĩa giành thắng lợi,

là cơ sở cho nền dân chủ xã hội chủ nghĩa tồn tại và phát triển Mặt khác, hệ thốngchính trị xã hội chủ nghĩa còn là khâu then chốt, yếu tố cơ bản nhất để xây dựng vàhoàn thiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, nó tạo ra một bộ máy hoạt động theo cơ chếbảo đảm đầy đủ quyền làm chủ của nhân dân Hơn nữa, hệ thống chính trị xã hội chủnghĩa là một bộ phận đặc biệt có vai trò chi phối các bộ phân khác trong kiến trúcthượng tầng xã hội chủ nghĩa Nó vừa phản ánh cơ sở kinh tế, vừa chịu quy định củacác quan hệ kinh tế xã hội chủ nghĩa, đồng thời nó vừa tác động trực tiếp và tích cựcđến cơ sở kinh tế - cái nền tảng bảo đảm nền dân chủ xã hội chhủ nghĩa ra đời, tồn tại

và phát triển Chính vì lẽ đó, hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa có vai trò định hướng

sự phát triển của dân chủ Chế độ dân chủ phát triển theo hướng mở rộng dân chủ choquảng đại quần chúng nhân dân, hay bó hẹp cho thiểu số bóc lột; chuyên chính với kẻthù hay chuyên chính với nhân dân lao động là do bản chất hệ thống chính trị quyếtđịnh

Hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa là bộ máy bảo đảm cho hiện thực hóaquyền dân chủ của nhân dân, gắn với dân chủ kỷ cương, kỷ luật và ngăn chặn nhữnghành vi xâm phạm dân chủ, lợi dụng dân chủ để gây mất ổn định chính trị- xã hội

Vai trò của hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa đối với nền dân chủ xã hội chủnghĩa được quy định một cách khách quan, được biểu hiện qua vai trò chức năng củatừng thành tố trong cấu trúc của hệ thống chính trị Trong đó, Đảng cộng sản vừa làhạt nhân lãnh đạo vừa là một thành tố của hệ thống có vai trò quyết định sự ra đời vàphát triển của hệ thống chính trị và nền dân chủ xã hội chủ nghĩa Sự lãnh đạo toàndiện của Đảng cộng sản là nhân tố có ý nghĩa quyết định cho sự vận động và pháttriển của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa Cũng chỉ có sự lãnh đạo của Đảng cộng sảnnhân dân mới có thể tiến hành cuộc đấu tranh có hiệu quả, chống lại mọi biểu hiện chủ

nghĩa quan liêu, mưu đồ lợi dụng quá trình dân chủ hóa vì lợi ích trái với lợi ích củanhân dân Đảng là đại biểu trung thành cho lợi ích của giai cấp công nhân, của nhândân lao động và của cả dân tộc, có mối quan hệ mật thiết với nhân dân; hoạt độngtrong khuôn khổ hiến pháp và pháp luật Do vậy, giữ vững tăng cường sự lãnh đạoduy nhất của Đảng cộng sản trong hệ thống chính trị là nhân tố cơ bản, điều kiện tiênquyết nhất bảo đảm cho sự ra đời và bản chất nền dân chủ xã hội chủ nghĩa.

Nhà nước xã hội chủ nghĩa - thiết chế có chức năng trực tiếp nhất trong thể chểhóa tổ chức thực hiện quyền lực của nhân dân, là công cụ sắc bén nhất trong cuộc đấutranh với mọi mưu đồ đi ngược lại lợi ích của nhân dân; là thiết chế chính trị có hệuquả nhất trong tổ chức xây dựng xã hội mới; là công cụ hữu hiệu để vai trò lãnh đạocủa Đảng trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội nói chung và xây dựng nền dânchủ nói xã hội chủ nghĩa nói riêng được thực hiện Nền dân chủ xã hội chủ nghĩađược thực hiện bằng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Nền dân chủ xã hội chủnghĩa được thực hiện bằng cả hệ thống tổ chức và cơ chế phức tạp của nhiều yếu tốphức hợp tạo thành Nhưng với tính cách là một chế độ chính trị, trước hết dân chủ xãhội chủ nghĩa được thực hiện bằng Nhà nước và thông qua Nhà nước Nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa là nhà nước pháp quyền của dân, do dân và vì dân trên cơ sởkhối liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức doĐảng cộng sản lãnh đạo Nhà nước có chức năng cụ thể hóa đường lối quan điểm củaĐảng về các quyền của nhân dân thành Hiến pháp, pháp luật, chính sách…và tổ chứcthực hiện chúng Pháp luật trở thành công cụ chủ yếu của nhà nước trên mọi lĩnh vựcđời sống xã hội Nhà nước pháp quyền là nhà nước quản lý bằng pháp luật Mọi cánhân tổ chức hợp pháp đều bình đẳng về nghĩa vụ và quyền lợi trước pháp luật Quyềnlực xã hội, quyền lực nhà nước dưới chủ nghĩa xã hội thuộc về nhân dân nhưng phảiđược đảm bảo bằng hiến pháp và pháp luật, phải được quy định cụ thể trong luật pháp.Công việc đó là do các cơ quan nhà nước thực hiện, thể hiện ý trí nguyện vọng củanhân dân và đại diện cho nhân dân thực hiện quyền lực ấy trên cơ sở điều hành, quản

lý mọi mặt đời sống xã hội Đảm bảo cho nhân dân thực hiện quyền lực của mình trêncác lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa , xã hội, quốc phòng, an ninh…

Vấn đề thuộc bản chất của bất cứ nền dân chủ nào đó là giải quyết mối quan hệgiữa dân chủ và chuyên chính Trong chế độ dân chủ xã hội chủ nghĩa, dân chủ luôngắn với kỷ cương, pháp luật, pháp chế; thống nhất giữa quyền lợi- nghĩa vụ- tráchnhiệm, dân chủ đi đôi với chuyên chính Để thực hiện dân chủ cho nhân dân phảichuyên chính với kẻ thù; bọn phản động phá hoại dân chủ, Nhà nước là công cụ sắcbén để thực hành chuyên chính với mưu đồ đi ngược lại với với lợi ích và quyền làmchủ của nhân dân, đó cũng là chức năng cơ bản của nhà nước chuyên chính vô sảntrong xây dựng và hoàn thiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa.

Trong hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa, mặt trận tổ quốc và các đoàn thểchính trị- xã hội cách mạng ra đời và trưởng thành trong quá trình cách mạng dưới sựlãnh đạo của Đảng Các đoàn thể ấy là tổ chức của nhân dân, phấn đấu cho dân, thựchiện quyền lợi cho dân, bênh vực cho quyền lợi chính đáng của nhân dân, liên lạc mậtthiết giữa nhân dân với Chính phủ Cho nên, nó có vai trò rất to lớn trong tập hợp,giáo dục quần chúng nhân dân tham gia xây dựng và thực hiện đường lối của Đảng,chính sách, pháp luật của nhà nước; quy tụ mọi thành viên vào thực hiện có hiệu quảnhững quyền lực hợp pháp của mình Đồng thời nó là công cụ, thông qua đó nhân dântham gia xây dựng, giám sát hoạt động của Đảng, Nhà nước, bảo vệ, thỏa mãn lợi ích,nhu cầu chính đáng của các thành viên trong tổ chức mình Thực chất đó là hệ thốngcông cụ trong thiết chế bảo đảm cho nhân dân thực hiện quyền lực của mình đối với

xã hội

Các thành tố trong hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa có quan hệ chặt chẽ vớinhau tạo thành cơ chế bảo đảm quyền làm chủ chủa nhân dân Do vậy, đổi mới, kiệntoàn hệ thống chính trị nói chung và các thành tố nói riêng thực chất là đổi mới, kiệntoàn thiết chế, cơ chế cho nền dân chủ xã hội chủ nghĩa được xây dựng và từng bướchoàn thiện

1.3 Xuất phát từ quy luật hình thành chế độ dân chủ và điều kiện thực hiện dân chủ xã hội chủ nghĩa ở nước ta.

Dân chủ là giá trị nhân loại, là ước nguyện từ xa xưa của con người đã muốnlàm chủ tự nhiên, làm chủ xã hội và làm chủ chính bản thân mình; đó là nhu cầukhách quan của phát triển xã hội loài người Nhưng dân chủ bao giờ cũng bị chi phối,

quy định bởi cơ sở kinh tể-xã hội và cơ sở chính trị- xã hội Theo nghĩa đó, ở nước tavấn đề dân chủ luôn gắn liền với vấn đề dân tộc, chỉ có giải phóng dân tộc khỏi ách ápbức bóc lột mới mở đường cho dân chủ phát triển, dân chủ trở thành mục đích trựctiếp trong công cuộc cách mạng giải phóng dân tộc Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ởnước ta được hình thành và phát triển là kết quả tất yếu của cuộc cách mạng dân tộcdân chủ nhân dân tiến hành cách mạng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam Đó là vấn đề cótính quy luật trong quá trình hình thành, xây dựng và hoàn thiện nền dân chủ xã hộichủ nghĩa, nếu không có cách mạng xã hội chủ nghĩa thành công thiết lập nên chuyênchính vô sản thì không thể có nền dân chủ xã hội chủ nghĩa tồn tại và phát triển nhưhiện nay.

Dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam, Cách mạng táng Tám năm

1945 thành công, thiết lập nền dân chủ mới- Nhà nước dân chủ nhân dân; phát huy vaitrò của nó trong cách mạng giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, đưa nước ta quá

độ lên chủ nghĩa xã hội không qua chế độ tư bản chủ nghĩa, tức là không qua chế độdân chủ tư sản Do vậy, xây dựng và từng bước hoàn thiện nền dân chủ xã hội chủnghĩa ở nước ta là quá trình lâu dài nhằm từng bước hoàn thiện các thiết chế, cơ chếdân chủ, hệ thống pháp luật, thực hiện các nội dung, hình thức dân chủ trong đời sống

xã hội; nâng cao trình độ văn hóa dân chủ cho nhân dân; hạn chế loại chừ những ảnhhưởng của dân chủ tư sản, tàn dư của tâm lý, thói quen của nền sản xuất nhỏ…toàn bộquá trình đó tất yếu phải do hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa tổ chức xây dựng Chonên, thực chất quá trình phát huy, đổi mới kiện toàn hệ thống chính trị là yêu cầukhách quan do chính quy luật hình thành phát triển của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa

ở nước ta quy định, thực chất đó là quá trình từng bước hoàn thiện nền dân chủ ở nước

ta hiện nay

Xét về điều kiện để thực hiện dân chủ xã hội chủ nghĩa ở nước ta bao gồmnhiều vấn đề: cơ sở kinh tế- xã hội, cơ sở chính trị- xã hội, trong đó trực tiếp nhất làvần đề dân sinh, dân trí và dân quyền Muốn có dân chủ, dân chủ là dân làm chủ,trước hết dân phải có quyền sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc Nhândân phải có trí tuệ, văn hóa, tri thức về dân chủ, phải có độc lập dân tộc, dân quyền tự

do, dân sinh hạnh phúc Những điều kiện trực tiếp ấy không thể nào không do cuộc

cách mạng xã hội chủ nghĩa đem lại; không thể nào không do hệ thống chính trị xã hộichủ nghĩa xây dựng, tổ chức lên Điều đó được thể hiện rất rõ trong vai trò của Đảngđặt ra đường lối, chiến lược, sách lược phát triển đúng đắn, nhất là khi có chínhquyền, Đảng trở thành Đảng cầm quyền lãnh đạo chính quyền nhà nước và lãnh đạotoàn xã hội tiến hành xây dựng những điều kiện, cơ sở chính trị - xã hội, kinh tế- xãhội cho nền dân chủ xã hội chủ nghĩa Do vậy, sư phát triển của dân chủ phụ thuốc rấtlớn vào uy tín của Đảng với quần chúng Nếu Đảng được lòng dân, được dân tin, dânyêu thì dân chủ sẽ đực phát huy mở rộng Ngược lại, Đảng không ngang tầm, khôngtrong sạch vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức sẽ mất lòng tin của nhân dân,dân chủ sẽ bị thu hẹp hoặc hình thức Nhà nước phải là nhà nước thực quyền, của dân,

do dân, vì dân, phát huy vai trò tổ chức xây dựng các điều kiện cho dân chủ xã hội chủnghĩa Trong đó, phải có sự đột phá trong khâu thông tin cho dân, giáo dục nhận thứccho nhân dân, nâng cao trình độ học vấn, đời sống vật chất tinh thần cho nhân dân, bồidưỡng năng lực thực hành dân chủ cho dân để tạo điều kiện cho dân biết hưởng quyềndân chủ, biết dùng quyền dân chủ, dám nói, dám làm như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã

nhấn mạnh: “dân chỉ biết rõ giá trị của độc lập khi nào dân được ăn no, mặc đủ” và

“Nhà nước chẳng những công nhận những quyền lợi của công dân mà còn bảo đảm

những điều kiện vật chất cần thiết để cho công dân thực sự được hưởng quyền đó” [7,

tr 593].

Như vậy, xét về điều kiện để thực hiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, hệ thốngchính trị ở nước ta đóng vai trò trực tiếp thỏa mãn những điều kiện ấy Cho nên đổimới, kiện toàn, phát huy vai trò của hệ thống chính trị thực chất là tạo điều kiện cầnthiết để xây dựng và hoàn thiện nền dân chủ ở nước ta hiện nay

1.4 Thực tiễn cách mạng Việt Nam và cách mạng thế giới chứng minh hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa đóng vai trò quyết định trực tiếp sự tồn tại và phát triển của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa.

Thực tiễn 75 năm xây dựng nhà nước dân chủ-nhà nước xã hội chủ nghĩa vàthực tiễn nền dân chủ ở Việt Nam cho thấy ở đâu, khi nào hệ thống chính trị được kiệntoàn, xây dựng trong sạch vững mạnh, cơ chế hoạt động linh hoạt, nhịp nhàng, ănkhớp thì ở đó, khi đó đân chủ được phát huy, mở rộng, phát triển (xét trên cả bình diện

phạm vi toàn quốc và từng cơ sở) Ngược lại, khi nào, ở đâu hệ thống chính trị mắcbệnh quan liêu, tham nhũng chì chệ, cồng kềnh, hoạt động chồng chéo lấn sân, phápluật không hoàn thiện và nghiêm minh, đội ngũ cán bộ trong hệ thống chính trị xa dân,xuy thoái về đạo đức, chính trị, lối sống…thì ở đó, khi đó quyền dân chủ của nhân dân

bị vi phạm, cắt xén hoặc dân chủ hình thức, làm lung lay thậm trí xụp đổ nền dân chủ

xã hội chủ nghĩa Đây là vấn đề có tình quy luật trong quá trình xây dựng và hoànthiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ở nước ta Thực tiễn ở một số nơi, một số địaphương có tình trạng mất dân chủ, xảy ra hiện tượng khiếu kiện kéo dài của nhân dân,hoặc bạo loạn chính tri, những hiện tượng đó do nhiều nguyên nhân nhưng nguyênnhân chủ yếu là do hệ thống chính trị còn yếu kém, một bộ phận không nhỏ cán bộtrong hệ thống chính trị tham nhũng, quan liêu, sách nhiễu nhân dân chính vì vậy, đểđảm bảo dân chủ cho nhân dân, tất yếu phải xây đựng, kiện toàn hệ thống chính trịtrong sạch vững mạnh

Bài học thực tiễn về sự xụp đổ của chủ nghĩa xã hội hiện thực và chế độ dânchủ xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu và Liên Xô vừa qua cho thấy: Sự tan rã của chế dộdân chủ xã hội chủ nghĩa trước hết và bắt đầu từ sự biến chất của hệ thống chính trị

Chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch đã tiến hành chiến lược “diễn biến hòa

bình” kết hợp với bạo loạn lật đổ, tiến công vào hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa.

Trước hết là làm mất vai trò lãnh đạo của Đảng công sản, Đảng xa dời các nguyên lý

lý luận chủ nghĩa Mác-Lênin, bản chất giai cấp công nhân; Tách dời sự lãnh đạo của

Đảng đối với nhà nước và các tổ chức chính trị- xã hội của nhân dân, “phi chính trị

hóa” Quân đội Khuyến khích “dân chủ hóa” đời sống xã hội theo kiểu phương tây,

buông lỏng kỷ cương, pháp luật, dân chủ vô nguyên tắc…từ đó chúng làm cho quá

trình “tự diến biến” trong nội bộ hệ thống chính trị diễn ra nhanh chóng Trong nội bộ

hệ thống chính trị, bắt đầu từ việc chấp nhân đa nguyên về chính trị, đa Đảng đối lập,thực chất là xa rời bản chất dân chủ xã hội chủ nghĩa, vì đặc chưng cơ bản của hệthống chính trị xã hội chủ nghĩa là hệ thống chính trị nhất nguyên dưới sự lãng dạocủa Đảng cộng sản Từ sự không thừa nhận nhất nguyên về chính trị dẫn đến từ bỏ sựlãnh đạo hợp pháp của Đảng đối với toàn xã hội (xóa bỏ điều 6 trong hiến pháp nướcCộng hòa Liên bang Xô viết) … dẫn đến mất vai trò lãnh đạo của Đảng, sức mạnhquản lý của nhà nước xã hộ chủ nghĩa, sức mạnh chiến đấu quân đội trong bảo vệ chế