BÀI THẢO LUẬN DÂN SỰ LẦN 1 CHỦ đề CHỦ THỂ CỦA PHÁP LUẬT DÂN SỰ

Câu 1: Những điểm giống và khác nhau giữa hạn chế năng lực hành vi dân sự vàmất năng lực hành vi dân sự Hạn chế năng lực hành vi dân sự Mất năng lực hành vi dân sự ĐIỂM KHÁC Điều kiện để

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

KHOA DÂN SỰ

BÀI THẢO LUẬN DÂN SỰ LẦN 1

CHỦ ĐỀ: CHỦ THỂ CỦA PHÁP LUẬT DÂN SỰ

LỚP 115-DS45.3_ NHÓM 5

Thành viên:

1 Trịnh Yến Như- 2053801012202

2 Trần Bảo Ngọc- 2053801012182

3 Trần Thị Diễm Quỳnh- 2053801012229

4 Giang Thị Thu Thảo- 2053801012240

5 Lâm Gia Nghi- 2053801012176

6 Phạm Thị Hồng Nhung- 2053801012205

7 Bùi Thiên Thanh- 2053801012237

8 8.

Trần Thị Thanh Phương- 2053801012217

TPHCM, ngày 17 tháng 03 năm 2021

Bài tập 1: Năng lực hành vi dân sự cá nhân

Tóm tắt quyết định số 52/2020/DS-GDT ngày 11/9/2020 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao:

 Bản án sơ thẩm số 10/2008/DSST ngày 31/1/2008, do TAND TP Hà Nội xét

xử vụ án do ông Lê Văn Tiếu khởi kiện ông Lê Văn Chỉnh (trai trưởng) và ông Lê Văn Chảng (em ruột ông Chỉnh) đòi chia thừa kế nhà, đất của cụ Lê

Bá Cơ gồm ngôi nhà cổ năm gian mái ngói có diện tích 685 m2 và 1 cái ao diện tích 385 m2 Theo đó ông Lê Văn Chảng và vợ là bà Nguyễn Thị Chung (vợ hợp pháp của ông Chảng) là người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan Thế nhưng Tòa án cấp sơ thẩm đã kết luận bà Chung không phải là vợ chính thức của ông Chảng mà thừa nhận việc ông Lê Văn Chảng kết hôn với bà Nguyễn Thị Bích ngày 15/10/2001 và đưa bà Bích trở thành người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan đến vụ án, bác bỏ quyền và nghĩa vụ chính đáng theo pháp luật của bà Chung

 Bản án sơ thẩm số 10/2008 bị kháng cáo bởi bà Chung và ông Chỉnh, Tòa phúc thẩm – TAND Tối cao đã xét xử phúc thẩm tại Bản án số 07/2009/DSPT ngày 14/1/2009

 Sau khi Tòa phúc thẩm - TAND Tối cao ra Bản án số 07/2009/DSPT nêu trên, con ruột của bà Chung và ông Chảng (bà Lê Thị Bích Thủy) đã có đơn

đề nghị xem xét giám đốc thẩm bản án trên tại TAND Tối cao Do có những tình tiết mới có thể làm thay đổi vụ án như xác định bà Bích không phải vợ hợp pháp của ông Chảng mà bà Chung mới là vợ hợp pháp của ông, xét xử sai của tòa án cấp sơ thẩm và cấp phúc thẩm: chia không đồng đều nên Chánh án Tòa án Nhân dân tối cao đã kháng nghị Bản án dân sự phúc thẩm của Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại Hà Nội, giao hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân Thành phố Hà Nội xét xử lại theo thủ tục sơ thẩm đúng quy định của pháp luật

Câu 1: Những điểm giống và khác nhau giữa hạn chế năng lực hành vi dân sự và

mất năng lực hành vi dân sự

Hạn chế năng lực hành vi dân sự

Mất năng lực hành vi dân sự

ĐIỂM

KHÁC

Điều kiện để Tòa

án ra quyết định

tuyên bố

-Người nghiện ma túy,nghiện các chất kích thích khác dẫn đến phá tán tài sản của gia đình

-Yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan

-Một người do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi

-Yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan

- Kết luận giám định pháp y tâm thần

Người đại diện -Tòa án chỉ định

người đại diện theo pháp luật và phạm vi người đại diện của người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự

- Người giám hộ của người mất năng lực hành

vi dân sự

- Người đại diện theo pháp luật xác lập, thực hiện các giao dịch dân sự của người mất năng lực hành vi dân sự

Giao dịch dân sự -Việc xác lập, thực

hiện các giao dịch dân

sự liên quan đến tài sản của người bị Tòa

-Giao dịch dân sự của người mất năng lực hành

vi dân sự phải do người đại diện theo pháp luật

tuyên bố hạn chế năng lực hành vi dân sự phải có sự đồng ý của người đại diện theo pháp luật trừ các giao dịch nhằm phục vụ nhu cầu sinh hoạt hằng ngày hoặc luật liên quan có quy định khác

xác lập, thực hiện

ĐIỂM

GIỐNG

Cơ quan có thẩm

quyền ra quyết

định tuyên bố/ hủy

bỏ quyết định

tuyên bố

-Tòa án ra quyết định tuyên bố -Tòa án ra quyết định hủy bỏ quyết định tuyên bố

Căn cứ để tòa án

hủy bỏ quyết định

tuyên bố

-Khi không còn căn cứ pháp lý tuyên bố một người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc mất năng lực hành vi dân sự thì theo yêu cầu của chính người đó hoặc của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan tòa án ra quyết định hủy bỏ quyết định tuyên bố

Câu 2: Các điểm khác nhau cơ bản giữa người hạn chế năng lực hành vi dân sự và

người khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi:

Hạn chế năng lực hành

vi dân sự

Khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi Điều kiện để Tòa án ra

quyết định tuyên bố

-Người nghiện ma túy, nghiện các chất kích thích khác dẫn đến phá tán tài sản của gia đình -Yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan

- Người thành niên -Do tình trạng thể chất hoặc tinh thần mà không

đủ khả năng nhận thức, làm chủ hành vi

-Chưa đến mức mất năng lực hành vi dân sự

-Yêu cầu của người này, người có quyền, lợi ích

liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan -Kết luận giám định pháp

y tâm thần

Người đại diện - Tòa án chỉ định người

đại diện theo pháp luật của người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự

-Tòa án chỉ định người giám hộ, xác định quyền, nghĩa vụ của người giám hộ

Giao dịch dân sự -Việc xác lập, thực hiện

các giao dịch dân sự liên quan đến tài sản của người bị Tòa tuyên bố hạn chế năng lực hành vi dân sự phải có sự đồng ý của người đại diện theo pháp luật trừ các giao dịch nhằm phục vụ nhu cầu sinh hoạt hằng ngày hoặc luật liên quan có quy định khác

- Người giám hộ của người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành

vi có nghĩa vụ theo quyết định của Tòa án trong số các nghĩa vụ quy định tại khoản 1, điều 57, bộ luật dân sự 2015

Câu 3: Trong quyết định trên, Tòa án nhân dân tối cao đã xác định năng lực hành

vi dân sự của ông Chảng như thế nào?

 Không tự đi lại được

 Tiếp xúc khó

 Thất vận ngôn nặng

 Liệt hoàn toàn ½ người phải

 Rối loạn cơ tròn kiểu trung ương,

 Tai biến mạch máu não lần 2

 Tâm thần: sa sút trí tuệ Hiện tại không đủ năng lực hành vi lập di chúc

 Được xác định tỷ lệ mất khả năng lao động do bệnh tật là là 91%,…

Câu 4: Hướng của tòa án nhân dân tối cao trong câu hỏi trên là hợp lý vì:

 Đã có biên bản giám định khả năng lao động số 84/GĐYK-KNLĐ ngày 18/12/2007, Hội đồng giám định y khoa Trung ương – Bộ y tế xác định ông Chảng không tự đi lại được, tiếp xúc khó, thất vận ngôn nặng, liệt hoàn toàn

½ người phải, rối loạn cơ tròn kiểu trung ương, tai biến mạch máu não lần 2

Tâm thần: sa sút trí tuệ Hiện tại không đủ năng lực hành vi lập di chúc Được xác định tỷ lệ mất khả năng lao động do bệnh tật là là 91%,…

 Theo điều 22, bộ luật dân sự 2005: Khi một người do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi của mình thì theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan, Toà án ra quyết định tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự trên cơ sở kết luận của tổ chức giám định

Câu 5 :

 Theo Tòa án nhân dân tối cao, bà Bích không thể là người giám hộ của ông Chảng, bà Chung mới là người giám hộ hợp pháp của ông Chảng

 Hướng giải quyết của Tòa án là hợp lý vì:

- Theo xác minh thì không có giấy đăng kí kết hôn của bà Bích và ông Chảng Trong khi đó bà Chung được ông Chỉnh thừa nhận bà và ông Chảng sống chung như vợ chồng và thực hiện tốt bồn phận của người vợ

- Bà Chung có đầy đủ điều kiện của một cá nhân làm người giám hộ theo quy định của pháp luật (điều 60, bộ luật dân sự 2005)

- Theo khoàn 1, điều 62, Bộ luật dân sự 2005: Trong trường hợp vợ mất năng lực hành vi dân sự thì chồng là người giám hộ; nếu chồng mất năng lực hành vi dân sự thì vợ là người giám hộ

Câu 6: Cho biết quyền và nghĩa vụ của người giám hộ đối với tài sản của người

được giám hộ( nêu rõ cơ sở pháp lý)

 Quyền của người giám hộ đối với tài sản của người được giám hộ

- Người giám hộ của người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân

sự( cơ sở pháp lý: khoản 1, điều 58, bộ luật dân sự 2015)

 Sử dụng tài sản của người được giám hộ để chăm sóc, chi dùng cho những nhu cầu thiết yếu của người được giám hộ

 Được thanh toán các chi phí hợp lý cho việc quản lý tài sản của người giám hộ

 Đại diện cho người được giám hộ trong việc xác lập, thực hiện giao dịch dân sự và thực hiện các quyền khác theo quy định của pháp luật nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dược giám hộ

- Người giám hộ của người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi có

quyền về tài sản của người được giám hộ theo quyết định của tòa án trong

số các quyền quy định tại khoản 1 điều 58 bộ luật dân sự 2015 (cơ sở pháp lý: khoản 2, điều 58, bộ luật dân sự 2015)

 Nghĩa vụ của người giám hộ đối với tài sản của người được giám hộ:

- Người giám hộ của người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân

sự (cơ sở pháp lý: khoản 1, điều 59, bộ luật dân sự 2015)

 Quản lý tài sản của người được giám hộ như tài sản của mình

 Thực hiện giao dịch dân sự liên quan đến tài sản của người được giám hộ vì lợi ích của người được giám hộ

 Người giám hộ không được đem tài sản của người được giám hộ tặng cho người khác

 Việc bán, trao đổi, cho thuê, cho mượn, cho vay, cầm cố, thế chấp, đặt cọc và giao dịch dân sự khác đối với tài sản có giá trị lớn của người được giám hộ phải được sự đồng ý của người giám sát việc giám hộ

- Người giám hộ của người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi( cơ

sở pháp lý: khoản 2, điều 59, bộ luật dân sự 2015)

 Quản lý tài sản của người dược giám hộ theo quyết dịnh của tòa án trong phạm vi được quy định tại khoản 1, điều 59, bộ luật dân sự 2015

Câu 7:

 Theo quy định và Tòa án nhân dân tối cao trong vụ án trên, người giám hộ của ông Chảng là bà Chung được tham gia vào việc chia di sản thừa kế mà ông Chảng được hưởng vì:

- Bà Chung có đóng góp công sức vào việc trông nom, bảo quản nhà đất( bà

đã quản lý phần đất vườn phía Tây của khu đất mà ông mà ông Chỉnh đã cho ông Chảng theo bản cam kết)

- Bà Chung là vợ hợp pháp của ông Chảng theo quyết định của tòa án cấp

phúc thẩm Theo khoản 1a, điều 651 của bộ luật dân sự 2015: Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết Nhưng do bà Chung đã chết nên phần thừa kế sẽ được trao lại cho người kế thừa quyền và tố tụng- Bà Lê Thị Bích Thủy( con ruột của bà Chung và ông Chảng) theo điều 652 bộ luật dân sự 2015

 Suy nghĩ của tôi về hướng xử lý của Tòa án nhân dân tối cao về vấn đề trên là:

- Giải quyết hợp lý

- Bảo vệ lợi ích của cả ông Chảng và bà Chung

- Có cái nhìn tổng quát, nhìn nhận sự đóng góp của bà Chung

Bài tập 2: Tư cách pháp nhân và hệ quả pháp lý

Tóm tắt bản án số 1117/2012/LĐ ngày 11/09/2012 của Tòa án nhân dân TP Hồ Chí Minh

Nguyên đơn là ông Nguyễn Ngọc Hùng yêu cầu bị đơn là cơ quan đại diện Bộ tài nguyên và Môi trường tại thành phố Hồ Chí Minh hủy quyết định số 192/QĐ-CQDDPN ngày 15/09/2011 của cơ quan đại diện Bộ tài nguyên và Môi trường về việc chấm dứt hợp đồng lao động với ông Nguyễn Ngọc Hùng Ông Nguyễn Ngọc Hùng không yêu cầu cơ quan nhận ông trở lại làm việc và chấm dứt hợp đồng lao động từ ngày Tòa án xét xử sơ thẩm Đồng thời, ông Hùng còn yêu cầu cơ quan đại diện Bộ tài nguyên và Môi trường tại thành phố Hồ Chí Minh phải giải quyết chế độ trợ cấp thôi việc và giao số bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp đóng cho đến ngày chấm dứt hợp đồng lao động Bồi thường cho ông khoản tiền tương đương với tiền lương trong những ngày không được làm việc cộng với 2 tháng lương

Tại bản án Lao động sơ thẩm số 32/2012/LĐST ngày 9/7/2017 Tòa án nhân dân quận 1 đã chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn như đã nêu trên

Tại phiên tòa phúc thẩm, tòa án xét thấy điểm chưa hợp lý khi tòa án cấp sơ thẩm xác định không đúng người tham gia tố tụng với tư cách bị đơn trong vụ án Do đó, tòa án đã ra quyết định hủy bản án Lao động sơ thẩm số 07/2012/LĐ-ST ngày 25/5/2012 về việc” tranh chấp về trường hợp bị đơn phương chấm dứt hợp đồng” của tòa án nhân dân quận 1, tòa án thành phố Hồ Chí Minh giải quyết lại sơ thẩm

vụ án

Câu 1: Những điều kiện để tổ chức được thừa nhận là một pháp nhân:

1 Được thành lập theo quy định của Bộ luật dân sự và luật khác có liên quan

 Theo điều 74, BLDS 2015 pháp nhân là một tổ chức chứ không phải một cá nhân và tổ chức này được cơ quan nhà nước thành lập hoặc cho phép thành lập Việc thành lập pháp nhân được quy định tại điều 82 BLDS 2015 Việc thành lập pháp nhân phải tuân thủ theo các quy định chung của BLDS

 Tính hợp pháp của pháp nhân giúp pháp nhân đó tham gia các quan hệ pháp luật và tồn tại dưới sự kiểm soát, đảm bảo của Nhà nước nhằm phù hợp với ý chí của Nhà nước

 Tổ chức được công nhận là có tư cách pháp nhân kể từ ngày được cấp giấy chứng nhận thành lập

2 Có cơ cấu tổ chức theo quy định của Bộ luật dân sự

 Cơ cấu tổ chức của pháp nhân được quy định tại điều 83 BLDS 2015

 Pháp nhân phải có cơ quan điều hành bởi vì tổ chức là tập hợp nhiều người cùng hoạt động theo một mục đích nhất định nên muốn thực hiện trôi chảy nhất quán cần có một bộ máy làm việc tương đối hoàn chỉnh, bao gồm đầy đủ các cơ quan, đơn vị chuyên môn, bộ phận nghiệp vụ

 Điều lệ của pháp nhân do các sáng lập viên hoặc đại hội thành viên xây dựng

và thống nhất thông qua Nếu pháp nhân được thành lập theo quyết định của

cơ quan nhà nước có thẩm quyền thì điều lệ do cơ quan nhà nước đã thành lập xây dựng

3 Có tài sản độc lập với cá nhân, tổ chức khác và tự chịu trách nhiệm bằng tài sản đó

 Tiền đề quan trọng để pháp nhân tồn tại là có tài sản độc lập Nghĩa là sản nghiệp của pháp nhân phải tách biệt với tài sản riêng của thành viên hoặc của

cơ quan sáng lập pháp nhân

 Có tài sản độc lập mới có thể tự chịu trách nhiệm bằng tài sản của mình đối với các giao dịch, quyền và nghĩa vụ mà nó xác lập

 Ví dụ: Khi mở công ty cổ phần, các cổ đông mua cổ phần, góp vốn vào công

ty Thì tài sản này phải độc lập với tài sản của các cổ đông Công ty chịu trách nhiệm với tài sản của công ty

4 Nhân danh mình tham gia vào quan hệ pháp luật một cách độc lập

 Điều 86 BLDS 2015 Pháp nhân sử dụng tên gọi của chính mình, lấy danh nghĩa pháp lý của mình khi tham gia quan hệ pháp luật

 Việc xác lập, thực hiên các giao dịch với tư cách của pháp nhân cần thông qua người đại diện hợp pháp của của pháp nhân

 Trong trường hợp người đại diện theo pháp luật bị bắt giam, bị bỏ tù, bị chết hoặc không còn đủ khả năng đại diện nữa thì pháp nhân đó có quyền bầu ra

người đại diện theo pháp luật mới để tiếp tục hoạt động (có nghĩa là pháp nhân không bị phụ thuộc vào bất cứ một cá nhân nào)

Câu 2: Trong bản án số 1117, theo Bộ tài nguyên và môi trường, Cơ quan đại diện

của Bộ tài nguyên và môi trường không có tư cách pháp nhân Đoạn này trong bản

án thể hiện rõ điều này: “ Về phần thủ tục; án sơ thẩm xác định tư cách bị đơn tham gia tố tụng chưa phù hợp với quy định của điều 92 BLDS 2005, đưa Cơ quan đại diện Bộ tham gia tố tụng là không đúng mà phải đưa Bộ Tài nguyên và Môi trường vào tham gia vói tư cách bị đơn mới đúng nên đề nghị hủy án.” Và đoạn: “

Vì vậy, Cơ quan đại diện Bộ là đơn vị phụ thuộc của pháp nhân là Bộ Tài nguyên

và Môi trường nhưng ông Hùng là nguyên đơn và Hội đồng xét xử sơ thẩm xác định bị đơn trong vụ án là cơ quan đại diện Bộ Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh là xác định không đúng quy định của luật về pháp nhân của bị đơn.”

Câu 3: Trong bản án số 1117 , vì sao tòa án xác định Cơ quan đại diện của Bộ tài

nguyên và môi trường không có tư cách pháp nhân?

Vì : cơ quan đại diện của Bộ tài nguyên và môi trường TP.HCM là đơn vị trực thuộc Bộ tài nguyên và môi trường , là cơ quan đại diện hạch toán báo sổ khi thực hiện dự toán , quyết toán phải theo phân cấp của bộ, phụ thuộc theo sự phân bổ ngân sách Nhà nước và phân cấp của Bộ, không phải là cơ quan hạch toán độc lập Mặc dù trong quyết định của bộ trưởng Bộ TN&MT có nội dung: “Cơ quan đại diện có tư cách pháp nhân, có con dấu và tài khoản riêng” nhưng cơ quan này vẫn phải hạch toán báo sổ Do vậy, cơ quan này có tư cách pháp nhân nhưng không đầy đủ, vẫn chỉ là một đơn vị phụ thuộc vào pháp nhân là Bộ TN&MT

Câu 4: Suy nghĩ của anh/ chị về hướng giải quyết trên của Tòa án

Theo em, hướng giải quyết của tòa án cho giải quyết lại sơ thẩm vụ án là đúng:

 Bên nguyên đơn là ông Nguyễn Ngọc Hùng sai tư cách bị đơn vì khi khởi kiện, ông Hùng phải kiện Bộ tài nguyên và môi trường ( tức tư cách pháp nhân) , do tòa án sơ thẩm không giải thích cho nguyên đơn mà vẫn xác định đơn vị cơ quan đại diện bộ tài nguyên và môi trường TP HCM(không có tư cách pháp nhân) là sai