TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ đạo đức CÙNG CÁC GIÁ TRỊ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VÀ VẤN đề TU DƯỠNG, RÈN LUYỆN đạo đức TRONG đời SỐNG SINH VIÊN HIỆN NAY

Lý do chọn đề tài: Như chúng ta đã biết, Hồ Chủ tịch của chúng ta không chỉ là một nhà thơ,nhà văn, nhà văn hóa - chính trị kiệt xuất mà người còn là một nhà tư tưởng lỗilạc với hệ thống

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP.HỒ CHÍ MINH

VỀ ĐẠO ĐỨC CÙNG CÁC GIÁ TRỊ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VÀ VẤN ĐỀ TU DƯỠNG, RÈN LUYỆN ĐẠO ĐỨC TRONG ĐỜI SỐNG

SINH VIÊN HIỆN NAY

BUỔI HỌC: Chiều thứ 6 (Tiết 9 - 10) NHÓM THỰC HIỆN: 8B

HỌC KỲ: 2 – NĂM HỌC: 2017-2018 GVHD: THÁI NGỌC TĂNG

TP.HỒ CHÍ MINH – 05/2018

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP.HỒ CHÍ MINH

VỀ ĐẠO ĐỨC CÙNG CÁC GIÁ TRỊ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VÀ VẤN ĐỀ TU DƯỠNG, RÈN LUYỆN ĐẠO ĐỨC TRONG ĐỜI SỐNG

SINH VIÊN HIỆN NAY

BUỔI HỌC: Chiều thứ 6 (Tiết 9 - 10) NHÓM THỰC HIỆN: 8B

HỌC KỲ: 2 – NĂM HỌC: 2017-2018 GVHD: THÁI NGỌC TĂNG

TP.HỒ CHÍ MINH – 05/2018

Họ tên SV thực hiện đề tài:

MỤC LỤC

PHẦN 1: MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài: 1

2 Mục đích nghiên cứu: 2

PHẦN 2: KIẾN THỨC CƠ BẢN 3

Chương 1.Đạo đức và nguồn gốc hình thành tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh 3 1.1 Khái niệm đạo đức 3

1.2 Nguồn gốc hình thành tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh 3

1.2.1 Truyền thống đạo đức của dân tộc Việt Nam 4

1.2.2 Tư tưởng đạo đức phương Đông, phương Tây 4

1.3 Quan điểm của Mác, Ăngghen, Lênin về đạo đức 5

1.4 Thực tiễn hoạt động của Hồ Chí Minh 5

Chương 2: Quan điểm của Hồ Chí Minh về đạo đức 6

2.1 Quan điểm về vai trò và sức mạnh của đạo đức 6

2.2 Quan điểm về những chuẩn mực đạo đức cách mạng 7

2.3 Quan điểm về những nguyên tắc xây dựng đạo đức mới 9

PHẦN 2: KIẾN THỨC VẬN DỤNG: 13

1 Giá trị lý luận và thực tiễn của tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức 13

1.1 Giá trị lý luận 13

1.2 Giá trị thực tiễn: 14

2 Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức đối với đời sống sinh viên hiện nay: 16

PHẦN 4 : KẾT LUẬN 20

TÀI LIỆU THAM KHẢO 21

PHẦN 1: MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

Như chúng ta đã biết, Hồ Chủ tịch của chúng ta không chỉ là một nhà thơ,nhà văn, nhà văn hóa - chính trị kiệt xuất mà người còn là một nhà tư tưởng lỗilạc với hệ thống các quan điểm tư tưởng toàn diện, sâu sắc về mọi vấn đề củacách mạng Việt Nam nói riêng cũng như là cách mạng trên toàn thế giới Ngườikhông chỉ đề cập đến các vấn đề mang tầm vĩ mô, cao xa mà còn chú trọng đếncác vấn đề mang tính quyết định, mang tính nền tảng trong sự nghiệp đấu tranhcách mạng của Đất nước ta Mà đặc biệt một trong những vấn đề người quantâm nhất xuyên suốt cuộc đời hoạt động cách mạng chính vấn đề vấn đề đạođức và giáo dục, xây dựng đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên Chủ tịch

Hồ Chí Minh không chỉ bàn một cách sâu sắc, cô đọng, thấm thía về vấn đề đạođức mà từ thực tế của con người và xã hội Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh đãkhái quát thành những chuẩn mực chung nhất của nền đạo đức cách mạng việtNam Hơn thế nữa chính bản thân Người, trong suốt cuộc đời, đã thực hiện mộtcách mẫu mực những tư tưởng và khát vọng đạo đức do mình đặt ra trở thànhhình mẫu cho mọi thế hệ nhân loại noi theo

Tuy nhiên, nước ta cũng đang đứng trước nhiều thách thức, yếu kémcần phải vượt qua Tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, phẩm chất đạođức, lối sống, bệnh cơ hội, giáo điều, bảo thủ, chủ nghĩa cá nhân và tệ quan liêu,tham nhũng, lãng phí trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, công chức còn diễn

ra nghiêm trọng” Những suy thoái này còn kéo theo những suy thoái về đạo đứctrong gia đình, nhà trường và trong xã hội Những sự suy thoái đó đang là “nguy

cơ lớn liên quan đến sự sống còn của Đảng, của chế độ”

Ngoài ra, Hồ Chí Minh luôn quan tâm đến vấn đề giáo dục đạo đức cáchmạng cho thế hệ thanh niên, bởi vì “…Một năm khởi đầu từ mùa xuân Một đờikhởi đầu từ tuổi trẻ”, đất nước có “sánh vai cùng các cường quốc năm châu”

được hay không là phụ thuộc vào đức và tài của thế hệ trẻ, đặc biệt là nhữngsinh viên đang ngồi trên ghế giảng đường đại học

Điều bất cập cần nói ở đây là thực trạng hiện nay cho thấy một bộ phậnthanh niên sống thiếu lý tưởng, ít quan tâm đến tình hình đất nước, thiếu ý thứcchấp hành pháp luật, sống thực dụng, xa rời truyền thống văn hóa dân tộc…chưa đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Bởi vậy, cần thiết phải vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức đểgiáo dục cho sinh viên, đó là đòi hỏi khách quan và đáp ứng yêu cầu thực tiễnhiện nay Chính vì vậy, nhóm chúng em - những sinh viên đang ngồi trên giảngđường Đại học đã tự nhận thức ra tầm quan trọng của các quan điểm về đạo đứccủa Người nên đã quyết định chọn chủ đề tiểu tiểu luận cuối kì là :

“Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cùng các giá trị lý luận và thực tiễn

và vấn đề tu dưỡng, rèn luyện đạo đức trong đời sống sinh viên hiện nay”.

2 Mục đích nghiên cứu:

Tiểu luận nêu lên được một cách khái quát nhất tư tưởng Hồ Chí Minh vềvai trò và sức mạnh to lớn của đạo đức, về những chuẩn mực đạo đức cơ bản vànhững nguyên tắc xây dựng nền đạo đức mới; Chú trọng rèn luyện đạo đức cáchmạng, sự cần thiết phải nâng cao nhiệm vụ rèn luyện đạo đức cách mạng theo tưtưởng Hồ Chí Minh trong cán bộ, đảng viên hiện nay

Hơn thế nữa bài tiểu luận cũng góp phần trình bày được việc tu dưỡng rènluyện đạo đức của thể hệ thanh niên, giúp họ ý thức được tầm quan trọng củaviệc rèn luyện đạo đức nhân cách để phụng sự cho Tổ quốc

Thông qua tiểu luận , chúng em muốn bày tỏ lòng kính yêu vô hạn củamình đến lãnh tụ Hồ Chí Minh, một bậc đại nhân, đại trí, đại nghĩa, đại dũng,đại liêm, một tấm gương sáng ngời về đạo đức cách mạng của Đảng và dân tộcViệt Nam

PHẦN 2: KIẾN THỨC CƠ BẢN

Chương 1.Đạo đức và nguồn gốc hình thành tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

1.1 Khái niệm đạo đức

Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, xuất hiện tương đối sớm và có vaitrò quan trọng đối với sự phát triển của xã hội Đạo đức được hiểu “Là hệ thốngcác quy tắc, chuẩn mực xã hội mà nhờ đó con người tự giác điều chỉnh hành vicủa mình cho phù họp với lợi ích của cộng đồng, của xã hội”

Ngày nay, sự phát triển của nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế,các quy tắc, chuẩn mực của đạo đức dần biến đổi Tuy nhiên, điều này khôngđồng nghĩa là các giá trị đạo đức cũ hoàn toàn mất đi, thay vào đó là các giá trịđạo đức mới Các giá trị đạo đức ở Việt Nam hiện nay là sự kết hợp sâu sắctruyền thống đạo đức tốt đẹp của dân tộc với xu hướng tiến bộ của thời đại, củanhân loại Đó là tinh thần cần cù, sáng tạo, yêu lao động; tình yêu quê hương,đất nước gắn liền với chủ nghĩa xã hội; sống và làm việc theo hiến pháp và phápluật, có lối sống văn minh, lành mạnh; có tinh thần nhân đạo và tinh thần quốc tếcao cả

1.2 Nguồn gốc hình thành tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

Xuất phát từ nhận thức đúng đắn về vai trò của đạo đức, Hồ Chí Minh đã

tự rèn luyện để có phẩm chất đạo đức cao quý của người cộng sản Suốt thờigian bôn ba ở nước ngoài, tìm đường giải phóng cho dân tộc, Hồ Chí Minh đãtrở thành người cộng sản có đạo đức cách mạng sáng ngời Hồ Chí Minh là hiệnthân của sự hoàn thiện, hoàn mỹ về đạo đức: Yêu đồng bào, yêu nhân dân, triệt

để cách mạng và vô cùng nhân từ; uyên bác mà cực kỳ khiêm tốn; vĩ đại mà rấtmực bình dị

Trước hết, “đạo đức” của Hồ Chí Minh đề cập ở đây là đạo đức mới, khácđạo đức cũ, mà Hồ Chí Minh so sánh đạo đức cũ như là con người đầu chạmxuống đất hai chân chổng lên trời Con người Hồ Chí Minh, cuộc sống và toàn

bộ đạo đức của Hồ Chí Minh là sự biểu hiện tự nhiên, không gượng ép, khôngsắp đặt, của những điều thánh thiện, hướng thiện, quy thiện, tôn lên cái đẹp củacon người, bồi đắp cho những người có lương tri luôn luôn khát khao vươn tớicái tự do thuần khiết trong cái chế định của vũ trụ.

Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh bắt nguồn từ truyền thống đạo đức củadân tộc Việt Nam, đồng thời kế thừa những tư tưởng đạo đức phương Đông,những tinh hoa đạo đức của nhân loại và quan trọng là tư tưởng đạo đức củachủ nghĩa Mác – Lênin

1.2.1 Truyền thống đạo đức của dân tộc Việt Nam

Đạo đức truyền thống Việt Nam được hình thành trong suốt quátrình lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc

Trước tiên, đó là chủ nghĩa yêu nước và ý chí bất khuất đấu tranh để dựng

nước và giữ nước, đây chính là truyền thống đạo đức quý báu nhất, nguồn gốcsức mạnh xuyên suốt lịch sử dân tộc

Thứ hai, đó là tinh thần nhân nghĩa, đề cao đạo lý làm người, khuyên con

người sống có tình, có nghĩa, nhân đức, thủy chung vẹn tròn chữ Trung, chữHiếu

Thứ ba, đó là hành vi ứng xử nhân ái trong gia đình và xã hội, truyền

thống đoàn kết, tương thân tương ái “lá lành đùm lá rách” trong hoạn nạn khókhăn

“Nhiễu điều phủ lấy giá gươngNgười trong một nước phải thương nhau cùng”

Thứ tư, là truyền thống cần cù, dũng cảm, sáng tạo trong sản xuất và chiến

đấu, đồng thời ham học hỏi và luôn biết mở rộng cửa đón nhận tinh hoa văn hóanhân loại

1.2.2 Tư tưởng đạo đức phương Đông, phương Tây

Đạo Khổng Tử, Đạo đức Khổng Tử thấm vào tư tưởng, tình cảm Hồ Chí

Minh không phải là giáo điều “tam cương”, “ngũ thường” mà là tinh thần nhân

nghĩa, đạo tu thân, sự ham học hỏi, đức tính khiêm tốn, ôn hòa, cách xử thế cótình có lý

Đạo Phật, Phật giáo là duy tâm, nhưng Người cũng chỉ ra nhiều điều hay

trong đạo đức Phật giáo mà nó đã đi vào tư duy, hành động, cách ứng xử củangười Việt Nam như tư tưởng vị tha, từ bi, bác ái, cứu khổ, cứu nạn, thươngngười như thể thương thân

Thiên chúa giáo, Hồ Chí Minh đã gặp Giêsu khi đặt chân lên những mảnh

đất phương Tây Có thể nói đây là miếng đất chịu ảnh hưởng lâu ngày tư tưởngnhân ái của Giêsu Ăngghen đã nói đến những nhân tố tích cực của đạo cơ đốckhi nó mới ra đời Nó là sự phản ứng lại chế độ tàn bạo đương thời đối với quầnchúng bị áp bức

1.3 Quan điểm của Mác, Ăngghen, Lênin về đạo đức

Theo quan điểm của Mác – Lênin, đạo đức cách mạng có những đặc trưng

cơ bản sau:

- Đạo đức cách mạng là sự phù hợp giữa lợi ích cá nhân và lợi ích chung

- Đó là sự trung thành tuyệt đối với lý tưởng cách mạng của giai cấp vô sản vàkhông ngừng vươn lên hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của cuộc cách mạng đó

- Đó là thực hành chủ nghĩa tập thể, đoàn kết, gắn bó mật thiết với nhân dân

- Là lao động trung thực và tận tâm vì chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản

- Đạo đức cách mạng là đấu tranh không mệt mỏi cho tinh thần nhânđạo và chủ nghĩa nhân đạo cộng sản

1.4 Thực tiễn hoạt động của Hồ Chí Minh

Ngoài nguồn gốc lý luận còn phải đề cập cơ sở thực tiễn, tác động củathực tiễn đến sự hình thành phát triển tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh Bởi chínhtrong hoạt động thực tiễn mà từng bước Hồ Chí Minh tìm ra quy luật, khái quátnhận thức của mình thành lý luận Lý luận lại được kiểm nghiệm trong thựctiễn Trải qua quá trình hoạt động thực tiễn, tư tưởng về đạo đức của Hồ Chí

Minh phát triển từ lòng yêu nước, thương dân, tha thiết bảo vệ những trị truyềnthống của dân tộc lớn lên thành tư tưởng đạo đức cách mạng

Chương 2: Quan điểm của Hồ Chí Minh về đạo đức

2.1 Quan điểm về vai trò và sức mạnh của đạo đức

- Đạo đức là cái gốc của người cách mạng

Hồ Chí Minh khẳng định đạo đức là nguồn nuôi dưỡng và phát triển conngười, như gốc của cây, ngọn nguồn của sông suối: “Cũng như sông thì cónguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn Cây phải có gốc, không cógốc thì cây héo Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tàigiỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân”

Làm cách mạng để cải tạo xã hội cũ thành xã hội mới là công việc vẻ vangnhưng cũng rất khó khăn, nặng nề, “sức có mạnh mới gánh được nặng và điđược xa Người cách mạng phải có đạo đức cách mạng làm nền tảng mới hoànthành được nhiệm cụ cách mạng vẻ vang” Người cách mạng muốn cho dân tin,dân yêu thì phải có tư cách đạo đức đã.Trong điều kiện Đảng cầm quyền, Ngườiluôn trăn trở với nguy cơ thoái hoá biến chất của cán bộ, đảng viên Vì vậy, HồChí Minh yêu cầu Đảng phải “là đạo đức, là văn minh”

Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh là đạo đức trong hành động, lấy hiệu quảthực tế làm thước đo Người luôn đặt đức - tài trong mối quan hệ gắn bó mậtthiết Đức là gốc nhưng đức và tài, hồng và chuyên phải kết hợp, năng lực vàphẩm chất phải đi đôi, không thể có mặt này, thiếu mặt kia

Người phân tích: Người nào có đức mà không có tài thì cũng chẳng khác

gì ông bụt ngồi trong chùa, không làm hại ai, nhưng cũng chẳng cóích gì Ngượclại, nếu có tài mà không có đức thì cũng chẳng khác gì một anh làm kinh doanhgiỏi, đem lại nhiều lãi, nhưng lãng phí, tham ô, ăn cắp của công, thì như vậy chỉ

có hại cho dân, cho nước, còn sự nghiệp của bản thân thì sớm muộn cũng đổ vỡ.Người thực sự có đức thì bao giờ cũng cố gắng học tập, nâng cao trình độ, nângcao năng lực, tài năng để hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao

“Có tài mà không có đức là người vô dụng

Có đức mà không có tài làm việc gì cũng khó”

“Có trí tuệ mà không có đạo lý, phải coi như con cọp có thêm lưỡi gươm”

“Có đạo đức mà không có tài năng như áo giáp không gươm, chỉ có thể bảo vệđược mình mà không che chở cho bạn bè được” - Colton

- Đạo đức là nhân tố tạo nên sức hấp dẫn của chủ nghĩa xã hội

Theo Hồ Chí Minh, sức hấp dẫn của chủ nghĩa xã hội chưa phải là ở lýtưởng cao xa, ở mức sống vật chất dồi dào, ở tư tưởng được tự do giải phóng,

mà trước hết là ở những giá trị đạo đức cao đẹp, ở phẩm chất của những ngườicộng sản luôn sống và chiến đấu cho lý tưởng đó của loài người thành hiện thực.Bác nói: “Đối với phương Đông một tấm gương sống còn có giá trị hơn 100 bàidiễn văn tuyên truyền” Và cuộc đời của Người chính là một tấm gương đạo đứcsáng ngời, chẳng những có sức hấp dẫn lớn lao, mạnh mẽ với nhân dân ViệtNam mà còn cả với nhân dân thế giới Tấm gương của Người trở thành nguồn

cổ vũ, động viên tinh thần quan trọng đối với nhân dân ta và nhân loại tiến bộđoàn kết đấu tranh vì hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội

2.2 Quan điểm về những chuẩn mực đạo đức cách mạng

- Theo Hồ Chí Minh những chuẩn mực chung nhất của nền đạo đức cáchmạng Việt Nam gồm những điểm sau:

Một là, trung với nước hiếu với dân Đây là phẩm chất quan trọng nhất,

bao trùm nhất và chi phối các phẩm chất khác Từ khái niệm cũ "trung với vua,hiếu với cha mẹ" trong đạo đức truyền thống của xã hội phong kiến phươngĐông, Hồ Chí Minh đưa vào đó một nội dung mới, phản ánh đạo đức ngày naycao rộng hơn là “Trung với nước hiếu với dân” Đó là một cuộc cách mạngtrong quan niệm đạo đức

Trung với nước hiếu với dân, suốt đời phấn đấu hy sinh vì độc lập tự docủa Tổ quốc vì chủ nghĩa xã hội, nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nàocũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng” Câu nói đó của Người vừa là lời

kêu gọi hành động, vừa là định hướng chính trị-đạo đức cho mỗi người ViệtNam không phải chỉ trong cuộc đấu tranh cách mạng trước mắt, mà còn lâu dài

về sau

Hai là, yêu thương con người Quan niệm của Hồ Chí Minh về con người

rất toàn diện và độc đáo Hồ Chí Minh đã xác định tình yêu thương con người làmột trong những phẩm chất đạo đức cao đẹp nhất Người dành tình yêu thươngrộng lớn cho những người cùng khổ Những người lao động bị áp bức bóc lột,Người viết: "Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao chonước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng

có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành"Hồ Chí Minh yêu thương đồng bào,đồng chí của Người, không phân b iệt họ ở miền xuôi hay miền ngược, là trẻhay già, trai hay gái không phân biệt một ai, không trừ một ai, hễ là người ViệtNam yêu nước thì đều có chỗ trong tấm lòng nhân ái của Người

Tình yêu thương của Người còn thể hiện đối với những người có sai lầmkhuyết điểm Với tấm lòng bao dung của một người cha, Người căn dặn, chúngta: "Mỗi con người đều có thiện và ác ở trong lòng ta, phải biết làm cho phần tốt

ở trong mỗi con người nảy nở như hoa mùa xuân và phần xấu bị mất dần đi, đó

là thái độ của người cách mạng Đối với những người có thói hư tật xấu, từ hạngngười phản lại Tổ quốc và nhân dân, ta cũng phải giúp họ tiến bộ bằng cách làmcho cái phần thiện trong con người nảy nở để đẩy lùi phần ác, chứ không phảiđập cho tơi bời"

Trong Di chúc, Người căn dặn Đảng: Phải có tình đồng chí thương yêulẫn nhau, nhắc nhở mỗi cán bộ, đảng viên luôn luôn chú ý đến phẩm chất yêuthương con người

Ba là, cần kiệm liêm chính, chí công vô tư Theo Hồ Chí Minh thì:

 Cần tức là lao động cần cù, siêng năng; lao động có kế hoạch, sángtạo, có năng suất cao; lao động với tinh thần tự lực cánh sinh, không lười biếng,không ỷ lại, không dựa dẫm Phải thấy rõ "lao động là nghĩa vụ thiêng liêng, lànguồn sống, nguồn hạnh phúc của chúng ta"