Buổi thảo luận thứ nhất những quy định chung về luật dân sự,tài sản và thừa kế

+ Đồng thời, tòa án cũng là cơ quan hủy bỏ quyết định tuyên bố người đó hạn chế năng lực hành vi dân sự hay mất năng lực hành vi dân sự khi không có căn cứ tuyên bố, theo yêu cầu của chí

Buổi thảo luận thứ nhất Những quy định chung về luật dân sự,tài sản và

thừa kế.

Bộ môn: Những quy định chung về luật dân sự,tài sản và thừa kế

Giảng viên: ThS Nguyễn Tấn Hoàng Hải

Nhóm :

Thành viên:

thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao 5 1.1 Những điểm giống nhau và khác nhau giữa hạn chế năng lực hành vi dân sự và mất năng lực hành vi dân sự 5 1.2 Những điểm khác nhau cơ bản giữa người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự và là người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi 6

1.3 Trong quyết định trên, Tòa án nhân dân tối cao đã xác định năng

lực hành vi dân sự của ông Chảng như thế nào? 7 1.4 Hướng của Tòa án nhân dân tối cao trong câu hỏi trên có thuyết phục không? Vì sao? 7 1.5 Theo Tòa án nhân dân tối cao, ai không thể là người giám hộ và

ai mới có thể là người giám hộ của ông Chảng? Hướng của Tòa án nhân dân tối cao như vậy có thuyết phục không, vì sao? 7 1.6 Cho biết các quyền và nghĩa vụ của người giám hộ đối với tài sản của người được giám hộ (nêu rõ cơ sở pháp lý) 8 1.7 Theo quy định và Tòa án nhân tối cao trong vụ án trên, người giám hộ củaông Chảng có được tham gia vào việc chia di sản thừa kế ( mà ông Chảng hưởng) không? Vì sao? Suy nghĩ của anh/ chị về hướng xử lý của Tòa án nhân dân tối cao về vấn đề vừa nêu 9 II.TƯ CÁCH PHÁP NHÂN VÀ HỆ QUẢ PHÁP LÝ 9 TÓM TẮT BẢN ÁN 9 1.1 Được thành lập theo quy định của BLDS và luật khác có liên quan

10

1.2: Trong bản án số 1117, theo Bộ Tài nguyên và Môi trường, Cơ quan đại diện của Bộ tài nguyên và môi trường có tư cách pháp nhân không? Đoạn nào trong bản án có câu trả lời? 13 1.3: Trong Bản án số 1117, vì sao Tòa án xác định Cơ quan đại diện của Bộ tài nguyên và môi trường không có tư cách pháp nhân? 13 1.4: Suy nghĩ của anh/ chị về hướng giải quyết trên của Tòa 14

pháp nhân có ràng buộc pháp nhân không? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời 15 1.7: Trong tình huống trên, hợp đồng ký kết với Công ty Nam Hà có ràng buộc Công ty Bắc Sơn không? Vì sao? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời 16 III Trách nhiệm dân sự của pháp nhân 16 Tóm tắt bản án số 01/2016/TLPT-KDTM về “ V/v Tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa” của Tòa án nhân dân tỉnh An Giang 16 1.1 Trách nhiệm của pháp nhân đối với nghĩa vụ của các thành viên

và trách nhiệm của các thành viên đối với nghĩa vụ của pháp nhân 17 1.2 Trong bản án được bình luận, bà Hiền có là thành viên của Công

ty Xuyên Á không? Vì sao? 18 1.3 Nghĩa vụ đối với Công ty Ngoc Bích là nghĩa vụ của Công ty Xuyên Á hay của bà Hiền? Vì sao? 18 1.4 Suy nghĩ của anh/chị về hướng giải quyết của Tòa cấp sơ thẩm và Tòa cấp phúc thẩm liên qua đến nghĩa vụ đối với Công ty Ngọc Bích

18

1.5 Làm thế nào để bảo vệ quyền lợi của Công ty Ngọc Bích khi Công

ty Xuyên Á đã bị giải thể 19

I Năng lực hành vi dân sự

Tóm tắt quyết định số 52/2020/DS-GDT ngày 11/9/2020 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao

Ông Lê Văn Tiếu (nguyên đơn) khởi kiện ông Lê Văn Chỉnh (bị đơn) về việc phân chia thừa kế và chia tài sản thuộc sở hữu chung Tài sản có được từ thời các cụ cố

và khi mất thì họ không để lại di chúc Ông Chảng là một trong những người có quyền và nghĩa vụ liên quan chủ yếu, tuy nhiên ông là người không đủ năng lực hành vi lập di chúc và tỉ lệ mất khả năng lao động là 91% Ông Lê Văn Chảng có người vợ hợp pháp là bà Nguyễn Thị Chung và một người vợ không hợp pháp và tự cho mình là người giám hộ của ông Bà Chung là người vợ hợp pháp nhưng lại không được tòa xác định là người đại diện hợp pháp nên không có quyền kháng cáo Hướng giải quyết của tòa là bỏ Bản án sơ thẩm và phúc thẩm trước đó và quyết định giao hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội tiếp tục sơ thẩm theo đúng quy định của pháp luật

1.1 Những điểm giống nhau và khác nhau giữa hạn chế năng lực hành vi dân

sự và mất năng lực hành vi dân sự.

- Giống nhau:

+ Đều do tòa án ra quyết định tuyên bố dựa trên dựa trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần và đều dựa vào yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc

cơ quan, tổ chức hữu quan

+ Đồng thời, tòa án cũng là cơ quan hủy bỏ quyết định tuyên bố người đó hạn chế năng lực hành vi dân sự hay mất năng lực hành vi dân sự khi không có căn cứ tuyên

bố, theo yêu cầu của chính người đó hoặc của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan

- Khác nhau:

Hạn chế năng lực hành vi dân

sự

Mất năng lực hành vi dân sự

+ Người nghiện ma túy, nghiện

các chất kích thích dẫn đến phá

tán tài sản của gia đình

+ Giao dịch dân sự của người

hạn chế năng lực hành vi dân sự

về tài sản phải có sự đồng ý của

người đại diện, trừ giao dịch

nhằm phục vụ nhu cầu sinh

hoạt hàng ngày hoặc luật liên

quan có quy định khác

+ Người bị tâm thần hoặc do mắc các bệnh khác không thể nhận thức, làm chủ được hành vi

+ Giao dịch dân sự của người mất năng lực hành vi dân sự phải do người đại diện theo pháp luật xác lập, thực hiện

1.2 Những điểm khác nhau cơ bản giữa người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự

và là người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.

- Khác nhau:

Hạn chế năng lực hành vi dân

sự

Khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi

+ Người nghiện ma túy, nghiện

các chất kích thích khác dẫn đến

phá tán tài sản của gia đình

+ Toàn án quyết định người đại

diện theo pháp luật và phạm vi

đại diện

+ Người thành niên do tình trạng thể chất hoặc tinh thần mà không

đủ khả năng nhận thức, làm chủ hành vi nhưng chưa đến mức mất năng lực hành vi dân sự

+ Tòa án chỉ định người giám hộ, xác định quyền, nghĩa vụ của người giám hộ

1.3 Trong quyết định trên, Tòa án nhân dân tối cao đã xác định năng lực hành vi

dân sự của ông Chảng như thế nào?

- Trong quyết định trên, Toà án nhân dân tối cao xác định năng lực hành vi dân sự ông Chảng là mất năng lực hành vi dân sự

1.4 Hướng của Tòa án nhân dân tối cao trong câu hỏi trên có thuyết phục không?

Vì sao?

- Hướng của Toà án nhân dân tối cao trong câu hỏi trên có thuyết phục

- Sở dĩ có sức thuyết phục là bởi vì:

 Tại “Biên bản giám định khả năng lao động” số 84/GĐYK-KNLĐ ngày 18/12/2007, Hội đồng giám định y khoa Trung Ương Bộ y tế xác định ông

Chảng “ Không tự đi lại được Tiếp xúc khó, thất vận ngôn nặng , liệt hoàn

toàn ½ người phải Rối loạn cơ tròn kiểu trung uơng, tai biến mạch máu não lần 2 Tâm thần: Sa sút trí tuệ Hiện tại không đủ hành vi lập di chúc”.

 Căn cứ vào khoản 1, điều 22 Bộ Luật Dân Sự 2015:

“ Khi một người bị bệnh tâm thần hoặc mất bệnh khác không thể nhận thức làm chủ hành vi thì theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc

cơ quan tổ chức hữu quan Toà án ra quyết định tuyên bố người này là người mất năng lực hành quy dân sự trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần ”

 Từ những lập luận trên, ta có thể kết luận ông Chảng mất năng lực

hành vi dân sự.

1.5 Theo Tòa án nhân dân tối cao, ai không thể là người giám hộ và ai mới có thể

là người giám hộ của ông Chảng? Hướng của Tòa án nhân dân tối cao như vậy có thuyết phục không, vì sao?

- Theo Toà án nhân dân tối cao, bà Bích không thể là người giám hộ mà bà Chung mới có thể là người giám hộ của ông Chảng

- Hướng giải quyết của Toà án nhân dân tối cao hoàn toàn hợp lý

- Vì bà Bích và ông Chảng khi điều tra không có trường hợp đăng ký kết hôn nào của hai người dù vẫn có ký xác nhận đăng ký kết hôn nhưng không xác minh tình trạng hôn nhân, không lập hồ sơ theo quy định Chung quy lại “Giấy chứng nhận kết hôn- đăng kí lại” bà Bích xuất trình là không đúng thực tế và không có việc đăng kí kết hôn giữa bà Bích và ông Chảng, không đủ điều kiện cử làm người giám

hộ cho ông Chảng, theo quy định tại khoản 1 Điều 53 bộ luật dân sự 2015.Ngoài ra tài liệu có trong hồ sơ vụ án thể hiện bà Chung chung sống với ông Chảng từ năm

1975, có tổ chức đám cưới và có con chung Do đó có căn cứ xác định bà Chung

và ông Chảng chung sống với nhau như vợ chồng từ trước ngày 03/01/1987 Vì vậy bà Chung và ông Chảng được công nhận là vợ chồng hợp pháp, căn cứ theo quy định tại khoản 1 Điều 53 bộ luật dân sự 2015 bà Chung là người giám hộ đương nhiên của ông Chảng

1.6 Cho biết các quyền và nghĩa vụ của người giám hộ đối với tài sản của người được giám hộ (nêu rõ cơ sở pháp lý).

- Điều 55, 56, 57, 58 ( BLDS 2015)

 Điều 58 ( BLDS 2015): Quyền của người giám hộ

1 Người giám hộ của người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự có các quyền sau đây:

a) Sử dụng tài sản của người giám hộ để chăm sóc, chi dùng cho những nhu cầu thiết yếu của người được giám hộ;

b) Được thanh toán các chi phí hợp lý cho việc quản lý tài sản của người được giám hộ;

c) Đại diện cho người được giám hộ trong việc xác lập, thực hiện giao dịch dân sự và thực hiện các quyền khác theo quy định của pháp luật nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người được giám hộ;

2 Người giám hộ của người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi

có quyền theo quyết định của Tòa án trong số các quyền quy định tại khoản 1 điều này

 Điều 55 (BLDS 2015): Nghĩa vụ của người giám hộ đối với người được

giám hộ chưa đủ mười lăm tuổi:

1 Chăm sóc, giáo dục người được giám hộ trong các giao dịch

2 Đại diện cho người được giám hộ trong các giao dịch dân sự, trừ trường hợp pháp luật quy định người chưa đủ mười lăm tuổi có thể tự mình xác lập, thực hiện giao dịch

3 Quản lý tài sản của người được giám hộ

4 Bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người được giám hộ

 Điều 56 ( BLDS 2015): Nghĩa vụ của người giám hộ đối với người được giám

hộ từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi:

1 Đại diện cho người được giám hộ trong các giao dịch dân sự, trừ trường hợp pháp luật quy định người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi có thể tự mình xác lập, thự được giám hộ, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác

2 Bảo vệ quyền , lợi ích hợp pháp của người được giám hộ

 Điều 57 (BLDS 2015): Nghĩa vụ của người giám hộ đối với người được giám

hộ mất hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi:

1 Người giám hộ của người mất năng lự hành vi dân sự có các nghĩa vụ sau đây:

a) Chăm sóc, đảm bảo việc điều trị bệnh cho người được giám hộ; b) Đại diện cho người giám hộ trong các giao dịch dân sự;

c) Quản lý tài sản của người được giám hộ;

d) Bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người được giám hộ

2 Người giám hộ của người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi có nghĩa

vụ theo quyết định của Tòa án trong số các nghĩa vụ quy định tại khoản 1 điều này

1.7 Theo quy định và Tòa án nhân tối cao trong vụ án trên, người giám hộ củaông Chảng có được tham gia vào việc chia di sản thừa kế ( mà ông Chảng hưởng) không? Vì sao? Suy nghĩ của anh/ chị về hướng xử lý của Tòa án nhân dân tối cao

về vấn đề vừa nêu.

- Theo quy định và Tòa án nhân dân trong vụ án trên, người giám hộ của ông Chảng không được tham gia vào việc chia di sản thừa kế (mà ông Chảng hưởng)

- Vì bà Chung là vợ hợp pháp của ông Chảng nhưng không được Tòa án xác định

là người đại diện hợp pháp của ông Chảng

- Hướng xử lý của Tòa án nhân dân tối cao về vấn đề trên không được hợp lý vì

đã có căn cứ xác định bà Chung chính là người giám hộ đương nhiên của ông Chảng nhưng lại không được hưởng quyền về tài sản của người được giám hộ theo khoản 1 điều 58 ( BLDS 2015) dẫn đến sự không công bằng cho bà Chung

và cả ông Chảng

II.TƯ CÁCH PHÁP NHÂN VÀ HỆ QUẢ PHÁP LÝ

TÓM TẮT BẢN ÁN

Bản án số 1117/2020/ LĐ – PT

Tên bản án: Bản án về việc tranh chấp bị đơn đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động giữa ông Nguyễn Ngọc Hùng và cơ quna đại diện Bộ Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh

Nguyên đơn: Ông Nguyễn Ngọc Hùng

Bị đơn: Cơ quan đại diện bộ Tài nguyên và môi trường Thành phố Hồ Chí Minh

Nội dung: cấp Sơ thẩm xem xét các đơn yêu cầu về bồi thường thiệt hại do ông làm bảo vệ cơ quan mà tại cơ quan bị trộm xe máy; Quyết định buộc thôi việc của Cơ quan đại diện Bộ TN & MT tại Tp Hồ Chí Minh đối với ông Hùng

Cấp Phúc thẩm xem xét toàn bộ vụ án và những nội dung mà ông Hùng kháng cáo Phán quyết của toà Phúc thẩm: Chấp nhận phần kháng cáo của Cơ quan đại diện tại Tp

Hồ Chí Minh

Huỷ bản án sơ thẩm của TAND Quận 1 về đơn phương chấm dứt HĐLĐ của Cơ quan đại diện Bộ TN & MT tại Tp HCM và chuyển cho TAND Quận 1 nhận hồ sơ xét xử lại

từ đầu

1.1 Được thành lập theo quy định của BLDS và luật khác có liên quan

Cơ sở pháp lý: điểm a, khoản 1 Điều 74 BLDS 2015

“1 Một tổ chức được công nhận là pháp nhân khi có đủ các điều kiện sau đây: a) Được thành lập theo quy định của Bộ luật này, luật khác có liên quan;”

Quy định về việc thành lập pháp nhân cần tuân theo đúng trình tự , thủ tục do luật định

- Bộ luật Dân sự 2015 và luật khác có liên quan thheo từng loại pháp nhân tương ứng Pháp luật Việt Nam công nhận nhiều loại pháp nhân khác nhau nên trình tự thủ tục thành lập pháp nhân cớ sự khác nhau tùy theo từng loại được quy định trong Bộ luật Dân sự 2015

Thông qua quy định này, công nhận sự ra đời pháp nhân, đánh dấu thời điểm phát sinh

tư cách chủ thể của pháp nhân Đồng thời tạo cơ sở pháp lý cho các cơ quan nhà nước kiểm tra và giám sát Cũng như để Tòa án và các cơ quan tài phán giải quyết khi xảy ra tranh chấp liên quan đến sự thành của pháp nhân

Theo điểm a, khoản 1 điều 74 BLDS 2015 và khoản 1 điều 84 BLDS 2005 ta có thể thấy rằng:

Được thành lập theo quy định của BLDS

và luật khác có liên quan (điểm a, khoản

1, điều 74 BLDS 2015)

Chỉ quy định rẳng :Được thành lập hợp pháp: (khoản 1 điều 84 BLDS 2005)

Quy định của BLDS 2015 cụ thể, rõ ràng hơn, thể hiện sự minh bạch của pháp luật Nhấn mạnh pháp nhân phải được thành lập theo BLDS và luật liên quan Nói lên tính

“thứ bậc” của hệ thống pháp luật và sự minh bạch của pháp luật: việc thành lập pháp nhân chỉ có thể được điều chỉnh bằng đạo luật xác định, chứ không phải luật chung và càng không thể là văn bản dưới luật.1

Có cơ cấu tổ chức theo theo quy định của Bộ luật Dân sự

Cơ sở pháp lý: điểm b khoản 2 điều 74 bộ luật dân sự 2015 “Có cơ cấu tổ chức theo quy định tại Điều 83 của Bộ luật này;” và điều 83 bộ luật dân sự 2015:

“1 Pháp nhân phải có cơ quan điều hành Tổ chức, nhiệm vụ và quyền hạn của

cơ quan điều hành của pháp nhân được quy định trong điều lệ của pháp nhân hoặc trong quyết định thành lập pháp nhân

2 Pháp nhân có cơ quan khác theo quyết định của pháp nhân hoặc theo quy định của pháp luật.”

- Pháp nhân phải có cơ quan điều hành

- Tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan điều hành pháp nhân được quy định trong điều lệ của pháp nhân hoặc trong quyết định của pháp nhân

- Pháp nhân có cơ quan khác theo quyết định của pháp nhân hoặc theo quy định của pháp luật

Pháp nhân là một tổ chức có nhiều đơn vị và bộ phận khác nhau, một tập thể nhiều người cùng hoạt động chung mục đích Vì vậy, để cho hoạt động của pháp nhân nhất quán thì cần có cơ quan điều hành đóng vai trò chỉ huy đàu não Cơ quan điều hành cũng đảm nhiện vai trò liên kết giữa các đơn vị và bộ phận khác nhau thuộc pháp nhân, đảm bảo cho các hoạt động đều nhất quán Tùy theo loại pháp nhân sẽ

có các cơ quan đều hành tương ứng về mặt tổ chức Quy định này giúp pháp nhân độc lập về mặt tổ chức, không bị chi phối bởi các chủ thể khác khi quyết định các vấn đề phát sinh từ hoạt động của tổ chức và bảo đảm sự ổn dịnh về mặt tổ chức

Có tài sản độc lập với cá nhân, tổ chức khác và tự chịu trách nhiệm bằng tài sản đó

Cơ sở pháp lý: Điểm c, khoản 1, điều 74 bộ luật dân sự 2015 “Có tài sản độc lập với cá nhân, pháp nhân khác và tự chịu trách nhiệm bằng tài sản của mình”

1 Giáo trình Những quy định chung về luật dân sự của ĐH Luật TP Hồ Chí Minh trang 162