22 câu hỏi thường gặp về bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống

Bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống giúp các em hình thành và phát triển những phẩm chất, năng lực cần có. Năm học 2020 2021 là năm đầu tiên triển khai bộ sách mới nên còn rất nhiều bỡ bỡ, vậy mời thầy cô cùng tham khảo 22 câu hỏi đáp về sách giáo khoa Toán lớp 1 bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống. Xem thêm các thông tin về 22 câu hỏi thường gặp về bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống tại đây

Hỏi đáp về SGK Toán 1 bộ Kết nối tri thức với cuộc sốngCâu hỏi 1 Bốn bộ SGK Toán 1 – CT 2018 của NXB Giáo dục Việt Nam viết theo bốn “triết lí” hay bốn “thông điệp” khác nhau? Điều

đó có đưa tới sự hiểu khác nhau khi xây dựng nội dung dạy học trong SGK Toán 1 không?

Trả lời:

Bộ SGK môn Toán ở cấp Tiểu học nói chung và lớp 1 nói riêng đượcbiên soạn đáp ứng các yêu cầu chung đối với SGK mới:

– Tuân thủ định hướng đổi mới giáo dục phổ thông với trọng tâm là

chuyển nền giáo dục từ chú trọng truyền thụ kiến thức sang giúp HS hìnhthành, phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực

– Bám sát Chương trình Giáo dục phổ thông môn Toán năm 2018 và cáctiêu chuẩn SGK mới theo Thông tư số 33/2017 của Bộ Giáo dục và Đàotạo ban hành ngày 22 tháng 12 năm 2017

Do đó, tuy mỗi bộ sách có những triết lí, cách tiếp cận và cách thể hiệnriêng, bốn bộ sách vẫn có những thống nhất chung về mặt khối lượngkiến thức, yêu cầu cần đạt theo chương trình nhằm đảm bảo HS, GV, nhàtrường sẽ không gặp khó khăn trong việc lựa chọn và sử dụng sách

Câu hỏi 2 Thông điệp “Kết nối tri thức với cuộc sống” thể hiện trong SGK Toán 1 – CT 2018 như thế nào?

Trả lời:

Tư tưởng chủ đạo, xuyên suốt trong SGK các môn học và hoạt động giáodục của bộ sách này thể hiện qua thông điệp “Kết nối tri thức với cuộcsống” Với thông điệp này, các tác giả thể hiện quan điểm đổi mới SGKtheo mô hình phát triển phẩm chất và năng lực của người học, nhưngkhông xem nhẹ vai trò của kiến thức Kiến thức trong SGK không chỉ cầnhiểu và ghi nhớ, mà phải là “chất liệu” quan trọng hướng đến mục tiêucủa giáo dục là giúp HS hình thành, phát triển các phẩm chất và năng lực

mà các em cần có trong cuộc sống hiện tại và tương lai Trong SGK Toán

1 – CT 2018, nhiều nội dung lịch sử, địa lí, văn học, khoa học và côngnghệ được lồng ghép không chỉ giúp HS cảm thấy sự gần gũi của toánhọc mà còn tăng thêm hiểu biết, vốn sống cho các em

Câu hỏi 3 Cấu trúc SGK Toán 1 – CT 2018 có điểm gì mới so với SGK Toán 1 – CT 2000?

Trả lời:

Về cấu trúc, SGK Toán 1 – CT 2018 có một điểm đổi mới căn bản khithiết kế các nội dung theo chủ đề, mỗi chủ đề được biên soạn theo từngbài thay vì tiết học Mỗi chủ đề gồm một số bài học, mỗi bài học có thể

có nhiều tiết Trong khi đó, SGK Toán 1 – CT 2000 khi xây dựng nộidung dạy học theo chương, mục, mỗi bài học là một tiết, các mạch kiếnthức đan xen nhau, Cách tiếp cận mới này sẽ giúp GV chủ động và linhhoạt hơn trong giảng dạy tuỳ theo tình hình thực tế của lớp học để phân

bổ thời gian cho mỗi bài học một cách hợp lí

Câu hỏi 4 Cách tiếp cận về nội dung và phương pháp dạy học trong SGK Toán 1 – CT 2018 có điểm gì mới so với SGK Toán 1 – CT

2000?

Trả lời:

Về mức độ nội dung, SGK Toán 1 đảm bảo các yêu cầu cần đạt của

Chương trình Giáo dục phổ thông môn Toán năm 2018 đối với lớp 1 Vớimỗi bài học, các đơn vị kiến thức, hệ thống các bài tập, ví dụ minh hoạđược thiết kế theo định hướng phát triển năng lực, luôn xuất phát từ trựcquan, gắn với thực tiễn, mức độ phân hoá đa dạng, đảm bảo phục vụ chotất cả các đối tượng HS sử dụng

Về mặt phương pháp, SGK Toán 1 chú trọng đến việc tạo không gian mở,sáng tạo và linh hoạt cho GV Các nội dung của SGK Toán 1 được lồngghép rất nhiều hoạt động, trò chơi giúp GV cùng HS có thể trải nghiệm

và tổ chức lớp học một cách đa dạng, góp phần đổi mới phương pháp vàhình thức tổ chức dạy học

Bên cạnh đó, do đặc thù của sách tiểu học, công tác minh hoạ đặc biệtđược chú trọng, đảm bảo tính xuyên suốt, tính lôgic và thẩm mĩ cao trongtoàn bộ cuốn sách Từng chi tiết nhỏ như tính phù hợp về trang phục đốivới vùng miền, thời tiết, bối cảnh đều được cân nhắc rất kĩ lưỡng

Câu hỏi 5 Cấu trúc một bài học trong SGK Toán 1 – CT 2018

thường có phần Khám phá, Hoạt động, Luyện tập, Trò chơi (khác với bài học trong SGK Toán 1 – CT 2000) Điều đó có ý nghĩa gì khi

tổ chức dạy học trên lớp?

Trả lời:

Cấu trúc mỗi bài thường gồm các phần: Phần Khám phá giúp HS tìm hiểukiến thức mới, phần Hoạt động giúp HS thực hành kiến thức ở mức độ cơ

bản, phần Trò chơi là loại hình tổ chức hoạt động dạy học hấp dẫn, gâyhứng thú học tập giúp HS thực hành, củng cố kiến thức và phần Luyệntập giúp HS ôn tập, vận dụng và mở rộng kiến thức thông qua hệ thốngcác bài tập cơ bản và nâng cao.

Câu hỏi 6 Nội dung trong SGK Toán 1 – CT 2018 gồm hai mạch kiến thức: Số và Phép tính; Hình học và Đo lường (SGK Toán 1 – CT

2000 gồm các mạch kiến thức: Số và Phép tính; Đại lượng cơ bản; Hình học; Giải toán có lời văn) Vì sao có sự thay đổi như vậy?

Trả lời:

SGK Toán 1 – CT 2018 được xây dựng bám sát chương trình Toán –

2018, trong đó môn Toán được xây dựng xuyên suốt theo ba mạch kiếnthức ở cấp Tiểu học: Số và Phép tính, Hình học và Đo lường, Thống kê

và Xác suất Trong đó, các nội dung thống kê và xác suất được bắt đầuđưa vào từ lớp 2 Mạch Số và Phép tính được tiếp nối bởi mạch Số và Đại

số ở cấp Trung học cơ sở và mạch Đại số và Một số yếu tố giải tích ở cấpTrung học phổ thông Các mạch Hình học và Đo lường, Thống kê và Xácsuất được kéo liên tục đến hết lớp 12 Cách thiết kế này bảo đảm tínhchỉnh thể, thống nhất và phát triển liên tục từ lớp 1 đến lớp 12

Câu hỏi 7 SGK Toán 1 – CT 2018 xây dựng tuyến nhân vật gồm 5 bạn Mai, Mi, Việt, Nam, Rô-bốt, là điều mới và hấp dẫn trẻ Ý nghĩa của việc xây dựng tuyến nhân vật đó thế nào? Có xuyên suốt cả 5 lớp Tiểu học không? Việc làm đó có ảnh hưởng khi đề cập đến việc liên

hệ với các bạn nhỏ ở các vùng miền khác vào nội dung dạy học

không?

Trả lời:

Tuyến nhân vật xuyên suốt được xây dựng giúp HS cảm thấy gần gũi vàtương tác nhiều hơn với cuốn sách, bao gồm: hai chị em Mai và Mi; haibạn Việt và Nam học cùng lớp Mai và bạn Rô-bốt, nhân vật đặc biệt rấtthông minh và tinh nghịch Các bạn nhỏ trong bộ sách sẽ lớn lên theotừng lớp học và hi vọng sẽ trở thành những người bạn thân thiết của mỗi

HS trong những năm tháng học trò Bên cạnh việc cùng nhau khám phácác kiến thức toán học, các bạn Mai, Nam, Việt, bé Mi và Rô-bốt còn có

cơ hội được trải nghiệm cuộc sống, giao tiếp với mọi người ở những vùngmiền khác nhau Chúng tôi hi vọng rằng, các bạn nhỏ khi sử dụng cuốnsách này, đều sẽ tìm được một phần của mình trong tuyến nhân vật

Câu hỏi 8 Vì cấu trúc SGK Toán 1 thay đổi nên cấu trúc SGV thay đổi theo Vậy khi sử dụng SGV Toán 1, cần lưu ý những gì, đặc biệt

là khi soạn bài?

Trả lời:

Với cấu trúc mới của SGK Toán 1, SGV cũng được soạn theo từng chủ

đề, bài học Các bài học trong sách đều được thiết kế gồm hệ thống cáchoạt động Cách làm này tạo thuận lợi cho GV khi soạn bài sẽ xây dựngđược một nội dung, đơn vị kiến thức hoàn chỉnh Từ đó, GV sẽ có thể chủđộng, linh hoạt hơn trong việc phân bổ thời gian phù hợp theo thực tế củatừng lớp học

Trong SGV có những định hướng về phương pháp dạy học Toán 1 vàcũng có những gợi ý cụ thể cho việc đánh giá kết quả học tập của HS phùhợp với định hướng đổi mới đánh giá của Chương trình Giáo dục phổthông mới

Trong SGV, chủ yếu phân tích, gợi ý một số phương án tiếp cận phầnkhám phá; phân tích mục đích, yêu cầu cần đạt ở phần bài tập thực hành,luyện tập GV cần chủ động, sáng tạo thiết kế phương án tổ chức dạy học,

sử dụng công nghệ thông tin và các phương tiện dạy học hiện đại cho phùhợp điều kiện của lớp học, giúp các em hứng thú học Toán, tiến bộ nhanh,nhưng không chịu nhiều áp lực Điều quan trọng là GV hiểu được ý

tưởng của tác giả và vận dụng linh hoạt trong thực tế giảng dạy

Vì mỗi bài trong SGK thường gồm nhiều tiết nên mỗi bài trong SGVcũng thường gồm nhiều tiết Cấu trúc mỗi bài hướng dẫn dạy học thường

có ba phần: Mục tiêu, Chuẩn bị, Hoạt động dạy học tương tự như trongSGV – CT 2000 Khi soạn bài cho từng tiết học GV cần lưu ý:

– Nghiên cứu kĩ SGV để nắm vững mục tiêu của bài học, từ đó xây dựng

kế hoạch dạy học cho từng tiết học

– Trong SGV có gợi ý phương án phân chia nội dung cho từng tiết học để

GV tham khảo, nhưng không nên quá lệ thuộc vào phương án này Tuỳđiều kiện thực tiễn của lớp học, GV chủ động, linh hoạt phân chia nộidung từng tiết học cho phù hợp, nhằm đạt mục tiêu của cả bài học

Câu hỏi 9 Cần lưu ý gì khi thực hiện kiểm tra, đánh giá kết quả rèn luyện phẩm chất, năng lực học tập của HS trong quá trình giáo dục, giảng dạy Toán 1 – CT 2018?

Trả lời:

1 Cần xác định rõ mục tiêu, yêu cầu đánh giá

Căn cứ Thông tư 22/2016/TT-BGDĐT về quy định đánh giá HS tiểu học

và quan điểm kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS thể hiện trongChương trình giáo dục phổ thông môn Toán năm 2018, mục tiêu, yêu cầukiểm tra, đánh giá HS tiểu học nói chung, HS lớp 1 nói riêng là:

– Mục tiêu đánh giá kết quả giáo dục môn Toán là cung cấp thông tinchính xác, kịp thời, có giá trị về sự phát triển năng lực và sự tiến bộ của

HS đối chiếu với yêu cầu cần đạt của môn học ở mỗi lớp học, cấp học.Giúp điều chỉnh các hoạt động giáo dục dạy học, đảm bảo sự tiến bộ củatừng HS và nâng cao chất lượng giáo dục môn Toán nói riêng và chấtlượng giáo dục nói chung

– Tiếp cận đánh giá vì sự tiến bộ của HS, coi trọng việc động viên,

khuyến khích sự cố gắng trong học tập, rèn luyện của HS, giúp HS pháthuy nhiều nhất khả năng, đảm bảo kịp thời, công bằng, khách quan

2 Thực hiện có hiệu quả, đúng yêu cầu các loại hình kiểm tra, đánh giá ởlớp 1 nói riêng, tiểu học nói chung

2.1 Đánh giá thường xuyên

– Đánh giá thường xuyên là đánh giá trong quá trình học tập, rèn luyện vềkiến thức, kĩ năng, thái độ và một số biểu hiện năng lực, phẩm chất của

HS, được tiến hành theo tiến trình nội dung của các môn học và các hoạtđộng giáo dục Đánh giá thường xuyên cung cấp thông tin phản hồi cho

GV và HS nhằm hỗ trợ, điều chỉnh kịp thời, thúc đẩy sự tiến bộ của HStheo mục tiêu của giáo dục tiểu học

– Có hai hoạt động: “Đánh giá thường xuyên về học tập” và “đánh giáthường xuyên về năng lực, phẩm chất” Tuy mỗi hoạt động đánh giá này

có đặc điểm riêng, nhưng cách tiến hành thường theo hướng để HS tựđánh giá chủ yếu, GV tham gia hướng dẫn, giúp đỡ HS, kết hợp với cha

mẹ HS cùng trao đổi với nhà trường, động viên, giúp đỡ HS học tập, rènluyện thường xuyên

2.2 Đánh giá định kì

– Đánh giá định kì là đánh giá kết quả giáo dục của HS sau một giai đoạnhọc tập, rèn luyện nhằm xác định mức độ hoàn thành nhiệm vụ học tậpcủa HS so với chuẩn kiến thức, kĩ năng quy định trong Chương trình giáodục phổ thông ở cấp tiểu học và sự hình thành phát triển năng lực, phẩmchất HS

– Có hai hoạt động: “Đánh giá định kì về học tập” và “đánh giá định kì vềnăng lực, phẩm chất” Hai hoạt động này thường tiến hành đồng thời ởgiữa mỗi học kì, ở cuối học kì 1 và cuối năm học theo các tiêu chuẩn vàxác định các mức độ đạt được như Thông tư 22 đã quy định.

– Riêng đánh giá định kì về học tập, vào giữa mỗi học kì, cuối học kì 1 vàcuối năm học đối với môn Toán có bài kiểm tra định kì (Riêng lớp 1 chỉ

có bài kiểm tra Toán vào cuối học kì 1 và cuối năm học)

2.3 Bài kiểm tra Toán lớp 1 và cuối học kì 1 và cuối năm học

– Cần đạt các chuẩn kiến thức, kĩ năng và định hướng phát triển năng lựctrong giai đoạn học tập tương ứng (quy định trong Chương trình giáo dụcphổ thông năm 2018, môn Toán lớp 1)

– Cấu trúc đề kiểm tra định kì môn Toán lớp 1 – CT 2018 gồm các câuhỏi, bài tập được thiết kế có các câu “trắc nghiệm” và có các câu “tựluận” Số lượng câu hỏi, chất lượng bài toán phù hợp, thời gian kiểm tra

và xây dựng theo các mức độ sau:

+ Mức độ 1: Nhận biết (nhắc lại được kiến thức đã học);

+ Mức độ 2: Hiểu biết (trình bày được kiến thức đã học);

+ Mức 3: Biết vận dụng (trực tiếp);

+ Mức 4: Biết vận dụng (linh hoạt, nâng cao hơn)

– GV có thể tham khảo các bài luyện tập chung ở chủ đề Ôn tập cuối học

kì 1 và Ôn tập cuối năm trong SGK Toán 1 – CT 2018 để xây dựng đềkiểm tra phù hợp

Câu hỏi 10 Bộ đồ dùng, thiết bị dạy học tối thiểu môn Toán lớp 1 –

CT 2018 gồm những danh mục nào? Cần lưu ý gì khi sử dụng bộ đồ dùng, thiết bị dạy học để tổ chức dạy học có hiệu quả môn Toán lớp 1 – CT 2018?

– Bộ thiết bị dạy hình phẳng, hình khối;

– Mô hình đồng hồ, thước thẳng có vạch chia cm

Đồ dùng, thiết bị dạy học bao gồm cả các thiết bị dạy học của GV cũngnhư các đồ dùng học tập của HS Chi tiết từng đồ dùng học tập cụ thể chomỗi bộ thiết bị xin tham khảo ở các hộp đồ dùng học tập của HS và GV

2 Ở tiểu học, nhất là ở lớp 1, chủ yếu là phương pháp dạy học trực quan– Dạy học theo hướng phát huy tính tích cực học tập của HS đòi hỏi phảităng cường việc sử dụng phương tiện và đồ dùng dạy học Đồ dùng dạyhọc chủ yếu để HS sử dụng để khám phá, thực hành kiến thức mới

– Trong tổ chức hoạt động dạy học, tạo môi trường hứng thú, tích cực họctập của HS, thì tổ chức cho HS được tự làm việc trên mỗi đồ dùng học tậpcủa từng em là cách làm việc có hiệu quả và có tính “cá nhân hoá, tíchcực hoá” quá trình nhận thức của mỗi HS (như là một hoạt động trảinghiệm bổ ích)

– Tổ chức hoạt động trên đồ dùng học tập của từng em hay trong nhómtạo môi trường hợp tác, có sự tương tác giữa HS với HS, giữa HS vớiGV

– Khuyến khích GV và HS chủ động, sáng tạo xây dựng, bổ sung thiết bị,

đồ dùng dạy học phù hợp với đối tượng HS và thực tế vùng miền khácnhau

Câu hỏi 11 Dạy học về Số tự nhiên trong Toán 1 – CT 2018 gồm những nội dung nào? Có điểm gì khác biệt so với nội dung dạy học về

Số tự nhiên trong Toán 1 – CT 2000? Yêu cầu cần đạt về dạy học số

tự nhiên trong Toán 1 – CT 2018 là gì?

Trả lời:

Nội dung dạy học chủ yếu về số tự nhiên trong Toán 1 – CT 2018 baogồm:

a) Nội dung dạy học các số trong phạm vi 10 (0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10)bao gồm:

– Hình thành số (theo phép đếm)

– Đọc, viết số

– Phân tích, cấu tạo số (gộp, tách số)

– Thứ tự, so sánh (quan hệ thứ tự, quan hệ số lượng)

b) Nội dung dạy học các số trong phạm vi 100 (số có hai chữ số), baogồm:

– Hình thành số (theo phép đếm như ở vòng từ 0 đến 10 và theo cách đếmgồm số chục và số đơn vị)

– Đọc, viết số

– Phân tích, cấu tạo số (bước đầu làm quen với cấu tạo thập phân của số

có hai chữ số

– Thứ tự, so sánh số (quan hệ thứ tự, quan hệ số lượng)

Điểm khác biệt so với chương trình SGK Toán 1 – CT 2000:

– Nội dung cơ bản không có gì khác biệt nhiều (Toán – 2018 đã kế thừa,phát triển ưu điểm của Toán 1 – CT 2000)

– Có giảm tải: Bỏ phần nội dung “Tia số, số liền trước, số liền sau”; bỏphần “Viết số có hai chữ số thành tổng các chục và đơn vị (dạng 42 = 40+ 2)”; chưa yêu cầu phân biệt số và chữ số (chữ số hàng chục, chữ sốhàng đơn vị, giá trị mỗi chữ số ở trong số có hai chữ số) Các nội dungnày được chuyển sang học ở Toán 2 – 2018, phù hợp với tổng thể cả

Chương trình Toán tiểu học – 2018

– Sự khác biệt, đổi mới chủ yếu là ở cấu trúc và cách tiếp cận nội dungdạy học số tự nhiên trong Toán 1 – CT 2018

Yêu cầu cần đạt về dạy học số tự nhiên trong Toán 1 – CT 2018:

– Đếm, đọc, viết được các số trong phạm vi 10, trong phạm vi 20, trongphạm vi 100.

– Nhận biết được chục và đơn vị, số tròn chục

– Nhận biết được cách so sánh, xếp thứ tự các số trong phạm vi 100 (ởcác nhóm có không quá 4 chữ số)

Câu hỏi 12 Cấu trúc nội dung dạy học các số trong phạm vi 10 (từ 0 đến 10) ở SGK Toán 1 – CT 2018 như thế nào? Có điểm gì khác biệt

so với xây dựng nội dung dạy học các số trong phạm vi 10 ở SGK Toán 1 – CT 2000?

– Số 0 được học trong nhóm (0, 1, 2, 3, 4, 5) nhưng được hình thành sau

số 5 với cách hình thành số như với các số 1, 2, 3, 4, 5 một cách tự nhiên(đếm có 1 con cá là 1, , đếm 5 con cá là 5, đếm “có không con cá” là 0)

(Số 0 trong Toán 1 – CT 2000 học thành bài riêng, sau số 9 như là bản sốcủa tập rỗng.).

– Nội dung “so sánh số” và nội dung “Phân tích, cấu tạo số” được tách rathành bài riêng (Bài 4: So sánh số; Bài 5: Mấy và mấy)

(Trong Toán 1 – CT 2000, các nội dung trên lồng ghép khi học từng sốhoặc nhóm số, không tách riêng từng bài như trên.)

Câu hỏi 13 Dạy học bài “Mấy và mấy” trong Toán 1 – CT 2018 (là bài mới so với Toán 1 – CT 2000) theo cách tiếp cận nào?

Trả lời:

Trong Toán 1 – CT 2018, chủ đề “Các số từ 0 đến 10” gồm 6 bài học,trong đó có “Bài 5: Mấy và mấy” (Toán 1 – CT 2000 không có bài này).– Bài học “Mấy và mấy” thực chất là bài học về “gộp số và tách số”,

“phân tích, cấu tạo số”

– “Mấy và mấy” được hiểu, chẳng hạn:

+ “Mấy và mấy là mấy?” (2 con cá và 3 con cá là 5 con cá ® 2 và 3 là 5).+ “Mấy gồm mấy và mấy?” (5 con cá gồm 2 con cá và 3 con cá ® 5 gồm

2 và 3)

– Mức độ yêu cầu cần đạt là giúp HS nhận biết được: Hai số gộp lại là sốnào? (chẳng hạn: 3 và 4 là 7); một số có thể tách ra thành hai số nào?(chẳng hạn 7 gồm 3 và 4) Lưu ý 3 và 4 gộp lại chỉ có một đáp án là 7nhưng 7 tách ra có thể có nhiều đáp án (7 gồm 1 và 6; 7 gồm 2 và 5; 7gồm 3 và 4,…)

Cách tiếp cận dạy học bài “Mấy và mấy” theo cách đi từ thực tiễn, quansát tranh, mô hình rồi hình thành kiến thức mới Chẳng hạn, ở phần khámphá nội dung “Số gồm mấy và mấy?” (Trang 34 Toán 1, tập một) có tranh

vẽ thể hiện như sau:

– HS quan sát tranh:

+ Trong hình có 5 con cá, gồm 1 con cá to và 4 con cá nhỏ Từ đó nêu: “5con cá gồm 1 con cá và 4 con cá, hay 5 gồm 1 và 4”

+ Trong bình có 5 con cá, gồm 2 con cá màu hồng và 3 con cá màu vàng

Từ đó nêu: “5 con cá gồm 2 con cá và 3 con cá, hay 5 gồm 2 và 3”

– Có thể chốt lại như mô hình sau: