Giáo án phát triển phẩm chất năng lực Modul 2 phương pháp dạy học môn sinh học

GIáo án phát triển phẩm chất năng lực Modul 2 phương pháp dạy học môn sinh học. Chương trình giáo dục phổ thông năm 2018. Kế hoạch giáo dục. Tập huấn chương trình giáo dục phổ thông năm 2018.Quan điểm hiện đại về kiểm tra, đánh giá theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực HS chú trọng đến đánh giá quá trình để phát hiện kịp thời sự tiến bộ của HS và vì sự tiến bộ của học sinh, từ đó điều chỉnh và tự điều chỉnh kịp thời hoạt động dạy và hoạt động học trong quá trình dạy học. Quan điểm này thể hiện rõ, coi mỗi hoạt động đánh giá như là một hoạt động học tập và đánh giá là vì hoạt động học tập của HS. Ngoài ra, đánh giá kết quả học tập cũng sẽ được thực hiện tại một thời điểm cuối quá trình giáo dục để xác nhận những gì HS đạt được so với chuẩn đầu ra. Hình vẽ dưới đây thể hiện rõ quan điểm hiện đại đó so với đánh giá truyền thống trước đây

KẾ HOẠCH BÀI DẠY

CHỦ ĐỀ: VIRUT VÀ BỆNH TRUYỀN NHIẾM

(Thời gian: 01 tiết)

Yêu cầu cần đạt của chủ đề (theo CT môn Sinh học 2018)

− Nêu được cấu tạo của virut

− Trình bày được chu trình nhân lên của virut trong tế bào chủ

− Giải thích được vì sao mỗi loại virut chỉ có thể xâm nhập vào một số loại tế bào nhất định

− Nêu được các bệnh truyền nhiễm thường gặp và phương thức lây truyền

Nội dung kiến thức của chủ đề

− Cấu tạo của virut, chu trình nhân lên của virut trong tế bào chủ

− Các bệnh truyền nhiễm thường gặp và phương thức lây truyền

1 MỤC TIÊU DẠY HỌC

Sau khi học xong chủ đề, HS đạt được:

1.1 Năng lực sinh học

− (1) SH 1.1 Nêu được cấu tạo của virut và sự nhân lên của virut trong tế bào chủ

− (2) SΗ 1.2 Giải thích được vì sao mỗi loại virut chỉ có thể xâm nhập vào một số loại tế bào nhất định

− (3) SH 1.1 Nêu được các bệnh truyền nhiễm do virut và phương thức lây truyền

1.2 Năng lực chung:

- Năng lực tự chủ và tự học: xác định được nhiệm vụ học tập, lập kế hoạch và tiến hành thực hiện kế hoạch, rút ra kết luận; thông

qua hoạt động tìm tòi khám phá; Tự lựa chọn đề tài dự án, tự phân công nhiệm vụ cho các thành viên trong nhóm, tự quyết định cách thức thực hiện dự án, tự đánh giá về quá trình và kết quả thực hiện dự án

- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Xác định được nhiệm vụ, vai trò của cá nhân và của nhóm trong việc thực hiện nhiệm vụ, chia sẻ hiểu biết của mình với các thành viên … Phối hợp và hỗ trợ các thành viên trong nhóm để hoàn thành nhiệm vụ học tập, trình bày, chia sẻ các nhiệm vụ học tập, tiếp thu ý kiến của các nhóm khác Tăng cường sự tương tác tích cực giữa các thành viên trong nhóm khi thực hiện dự án

- Năng lực giải quyết vấn đề: xác định được vấn đề cần giải quyết, lập kế hoạch báo cáo thuyết trình về bệnh truyền nhiễm ở địa phương Chủ động đề ra kế hoạch, cách thức thực hiện dự án, cách thức xử lí các vấn đề phát sinh một cách sáng tạo nhằm đạt được kết quả tốt nhất

1.3 Phẩm chất

Đạt được các phẩm chất:

− Yêu nước: từ việc tìm hiểu các phương thức lây truyền bệnh truyền nhiễm và tỉ lệ mắc bệnh truyền nhiễm ở địa phương có ý thức phòng ngừa và tuyên truyền cách phòng ngừa bệnh truyền nhiễm trong cộng đồng

− Trung thực: Có ý thức báo cáo chính xác, khách quan kết quả dự án đã thực hiện được

− Chăm chỉ: ham học, nghiêm túc, tích cực tham gia thảo luận trong nhóm để hoàn thành nhiệm vụ Có ý thức vận dụng KT&KN đã học Thường xuyên thực hiện và theo dõi việc thực hiện các nhiệm vụ được phân công trong dự án

− Trách nhiệm: thông qua các hoạt động tìm hiểu, hợp tác nhóm,… Có ý thức hoàn thành công việc mà bản thân được phân công, phối hợp với thành viên trong nhóm để hoàn thành dự án

2 THIẾT BỊ DẠY HỌC/HỌC LIỆU

2.1 Giáo viên

– Phương tiện, thiết bị dạy học: Hình 29.1, 30 (SGK sinh học 10 hiện hành) và một số tranh ảnh sưu tầm có liên quan đến virut – Phiếu học tập

- Giấy A0, bút vẽ

- Phiếu đánh giá

2.2 Học sinh

– Nghiên cứu trước nội dung bài học

– Ôn tập các kiến thức về virut và bệnh truyền nhiễm ở Sinh học 10

– Các số liệu về bệnh truyền nhiễm thực hiện trước ở nhà (do GV hướng dẫn)

3 TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG HỌC

Hoạt động (thời gian)

Mục tiêu

(ghi số thứ tự mục tiêu)

Nội dung

(Nội dung của hoạt động)

Phương pháp, kỹ thuật dạy học chủ đạo

Phương án đánh giá

Hoạt động 1 Khởi động (2 phút) Tạo hứng thú nhận

thức , xác định vấn

đề cốt lõi của chủ đề (virut.) thông qua tình huống thực tiễn

HS phân tích tình huống để xác định được vấn đề cốt lõi của chủ đề (xác định được nhiệm vụ học tập)

Dạy học giải quyết vấn đề

Hoạt động 2 Hình

thành kiến thức

(30 phút)

Hoạt động 2.1.

Tìm hiểu cấu tạo của virut và sự nhân lên của virut trong tế bào chủ (15 phút)

(1) (2)

HS xem, phân tích tranh ảnh, để xác định được vấn đề

Dạy học giải quyết vấn đề; Kỹ thuật phòng tranh

Thang đánh giá phần thuyết trình

Hoạt động 2.2.

Tìm hiểu các bệnh truyền nhiễm do

(3) HS thảo luận Dạy học giải quyết

vấn đề; Kỹ thuật khăn trải bàn

Rubric đánh giá hoạt động nhóm và thuyết trình

virut và phương thức lây truyền (15 phút)

Các nhóm đánh giá chéo

GV đánh giá

kiến Kĩ thuật sơ đồ tưduy. Phiếu đánh giá hồ sơhọc tập(sơ đồ tư

duy)

Hoạt động 4 Vận dụng và mở rộng (5

phút)

Học sinh tiếp tục tìm tòi và mở rộng kiến thức chủ đề thông qua thực hiện

dự án

Dạy học dựa trên dự án

3.1 Hoạt động 1 Khởi động/Mở đầu/Giao nhiệm vụ học tập (2 phút)

• Mục tiêu: Tạo hứng thú nhận thức, xác định vấn đề cốt lõi của chủ đề (về virut và bệnh truyền nhiễm) thông qua tình

huống

• Cách thức tổ chức:

GV nêu tình huống: Tình hình dịch bệnh Zika, tình hình cúm gia cầm ở Việt Nam, COVID-19 trên toàn thế giới Vậy tại sao dịch bệnh lại lây lan nhanh và có diễn biến phức tạp như vậy? Virut có cấu trúc, cơ chế gây bệnh và lây bệnh như thế nào?

Tìm hiểu chuyên đề “Virut và bệnh truyền nhiễm” sẽ trả lời được câu hỏi trên

HS xác định được vấn đề trong tình huống: tìm hiểu về virut và bệnh truyền nhiễm

3.2 Hoạt động 2 Hình thành kiến thức/Thực thi nhiệm vụ (30 phút)

Hoạt động 2.1 Tìm hiểu cấu tạo virut và sự nhân lên của virut trong tế bào chủ(15 phút)

* Mục tiêu: SH1.1 Nêu được cấu tạo của virut.

SH 1.1.Trình bày được chu trình nhân lên của virut trong tế bào chủ

SΗ 1.2 Giải thích được vì sao mỗi loại virut chỉ có thể xâm nhập vào một số loại tế bào nhất định

* Nội dung HĐ: HS thuyết trình, phản biện, giải quyết tình huống theo kỹ thuật phòng tranh.

* Sản phẩm: Tranh vẽ, kết quả tổng hợp ý kiến chung, PHT số 1

* Cách thức tổ chức:

- GV chia lớp thành 4 nhóm, phát cho mỗi nhóm 1 tờ giấy A0, bút vẽ

- GV giao nhiệm vụ (thực hiện ở tiết trước)

+ Nhóm 1 và 2: Vẽ cấu tạo của virut

+ Nhóm 3 và 4: Vẽ chu trình nhân lên của virut

- HS thực hiện nhiệm vụ trong thời gian khoảng 10 phút

- Các nhóm triển lãm tranh tại khu vực được phân công

- GV cho các nhóm đến từng khu vực, tại mỗi khu vực, đại diện nhóm trình bày sản phẩm của nhóm Các nhóm khác đóng góp ý kiến, thảo luận

- Các nhóm hoàn thiện sản phẩm dựa trên phản hồi của các nhóm khác

- GV nhận xét, tổng kết chung

* Phương án đánh giá

GV đánh giá việc sử dụng từ ngữ của HS khi thực hiện thuyết trình bằng thang đánh giá (phụ lục)

Hoạt động 2.2 Tìm hiểu các bệnh truyền nhiễm do virut và phương thức lây truyền (15 phút)

* Mục tiêu: SH 1.1 Nêu được các bệnh truyền nhiễm do virut và phương thức lây truyền.

* Nội dung HĐ: HS thảo luận theo kỹ thuật khăn trải bàn và hoàn thành nội dung PHT số 2

* Sản phẩm: Phiếu học tập số 2

* Cách thức tổ chức:

- GV chia lớp thành các nhóm nhỏ, mỗi nhóm 4 HS, phát cho mỗi nhóm 1 tờ giấy A0

- GV giao nhiệm vụ: GV yêu cầu tất cả các nhóm cùng thực hiện một nhiệm vụ là hãy nêu các bệnh truyền nhiễm do virut và phương thức lây truyền các bệnh đó

- Các nhóm tiến hành thảo luận

+ GV yêu cầu mỗi HS trong nhóm độc lập suy nghĩ và ghi ý kiến của mình vào các gốc trên tờ A0

+ GV yêu cầu HS thảo luận nhóm để thống nhất và ghi kết quả chung của nhóm vào giữa tờ A0

- Đại diện các nhóm trình bày kết quả thảo luận, các nhóm khác trao đổi

- Các nhóm nhận xét nhóm khác

- GV nhận xét, kết luận chung

* Phương án đánh giá

- GV tổ chức cho HS tự nhận xét và nhận xét lẫn nhau

- HS tự đánh giá và đánh giá chéo giữa các nhóm dựa vào phiếu đánh giá hoạt động 2.2 (phụ lục)

- GV tổng hợp đánh giá của HS và đánh giá chung

3.3 Hoạt động 3 Luyện tập (5 phút)

* Mục tiêu: Củng cố các kiến thức đã học

* Nội dung HĐ: HS tái hiện lại kiến thức bằng kĩ thuật sơ đồ tư duy

* Sản phẩm: Sơ đồ tư duy được hoàn thành trong vở học của từng HS

* Cách thức tổ chức:

- GV giao nhiệm vụ: Xây dựng sơ đồ tư duy hệ thống hóa các kiến thức đã học về virut và bệnh truyền nhiễm

- HS vẽ sơ đồ tư duy vào một trang giấy trắng (trong vở học)

- GV gọi ngẫu nhiên một HS trình bày sản phẩm của mình

- GV tổ chức cho HS khác nhận xét, thảo luận

- GV nhận xét, kết luận

* Phương án đánh giá

GV đánh giá việc hoàn thành nhiệm vụ bằng bảng đánh giá hồ sơ học tập của HS(phụ lục)

3.4 Hoạt động 4 Vận dụng (5 phút)

* Mục tiêu: Vận dụng kiến thức và kỹ năng đã học về virut để giải thích được 1 số hiện tượng trong thực tiễn.

* Nội dung HĐ: HS giải thích 1 số hiện tượng trong thực tiễn.

* Sản phẩm: Câu trả lời

* Cách thức tổ chức:

- GV nêu các câu hỏi như sau:

+ Vì sao các chủng virus cúm gia cầm thường rất nguy hiểm?

+ Vì sao thuốc kháng sinh không diệt được virut?

+ Khi chăm sóc người bệnh truyền nhiễm chúng ta cần phải làm gì?

- HS trả lời

- GV nhận xét, kết luận

4 PHỤ LỤC

A Nội dung dạy học cốt lõi

1 Cấu tạo của virut, chu trình nhân lên của virut trong tế bào chủ

1.1 Cấu tạo của virut

- Tất cả virut đều gồm hai thành phần cơ bản: lõi là axit nucleic(hệ gen) và vỏ là protein(capsit), một số virut có thêm lớp vỏ bao bên ngoài vỏ protein

- Hệ gen có thể là AND (chuỗi đơn hay chuỗi kép) hoặc ARN (chuỗi đơn hay chuỗi kép)

1.2 Chu trình nhân lên của virut trong tế bào chủ

Hấp phụ (bám dính) Có sự liên kết đặc hiệu giữa gai glycoprotein hoặc prôtêin bề mặt của VR và thụ thể

của TB chủ

Xâm

nhập

Đối với phagơ (virut kí sinh ở

VK) Chỉ có phần lõi được tuồn vào trong còn phần vỏ để bên ngoài

Đối với virut ĐV (virut kí sinh

ở ĐV) Đưa cả nucleôcapsit vào TBC, sau đó “cởi vỏ” để giải phóng axitnucleic

Đối với virut TV (virut kí sinh

ở TV) Tự nó không có khả năng thâm nhập vào TBTV mà nhờ côn trùng (bọ trĩ, bọ rầy ) chích vào TV

Sinh tổng hợp Virut sử dụng enzym và nguyên liệu của TB chủ để tổng hợp các thành phần của VR (Trừ 1 số virut có enzim tham gia vào sinh tổng hợp) Lắp ráp Lắp phần vỏ và phần lõi tạo thành virut hoàn chỉnh

Phóng thích - VR sẽ phá vỡ tb và phóng thích ra ngoài

-VR có 2 cách để chui ra khỏi TB : +VR phá vỡ thành TB chủ để ồ ạt chui ra ngoài TB tan +Tạo thành 1 lỗ thủng trên thành TB chủ và chui từ từ ra ngoài TB còn tồn tại 1 thời

gian nữa

* Câu hỏi: Vì sao mỗi loại virut chỉ có thể xâm nhập vào một số loại tế bào nhất định

 Vì gai glycoprotein của VR chỉ đặc hiệu với thụ thể của một số TB chủ nhất định

1.3 Các bệnh truyền nhiễm thường gặp và phương thức lây truyền

Bệnh truyền nhiễm do virut Phương thức lây truyền Cách phòng tránh.

Bệnh đường hô hấp Qua sol khí khi ho(hô hấp) Đeo khẩu trang, sát khuẩn,

vacxin Bệnh đường tiêu hóa Qua đường tiêu hóa Ăn chín, uống sôi

Bệnh hệ thần kinh Qua hô hấp, tiêu hóa, niệu Ăn chín, uống sôi, sát khuẩn Bệnh đường sinh dục Quan hệ tình dục Sống thủy chung, dùng bao cao

su, vacxin

B Các phiếu

- Phiếu học tập số 1

Hấp phụ (bám dính)

Xâm nhập

Đối với phagơ (virut kí sinh ở

VK)

Đối với virut ĐV (virut kí sinh ở

ĐV)

Đối với virut TV (virut kí sinh ở

TV)

Sinh tổng hợp Lắp ráp Phóng thích

- Phiếu học tập số 2

Bệnh truyền nhiễm do virut Phương thức lây truyền Cách phòng tránh.

Bệnh đường hô hấp

Bệnh đường tiêu hóa

Bệnh hệ thần kinh

Bệnh đường sinh dục

Bệnh da

C Các phương án đánh giá

- Phiếu đánh giá hoạt động 2.1

Mức độ Biểu hiện hành vi

1 Sử dụng từ ngữ không chính xác, vốn từ nghèo nàn, đơn điệu

2 Sử dụng vốn từ khá đơn điệu, nhiều chổ thiếu chính xác

3 Sử dụng từ ngữ đôi chổ chưa chính xác, số lượn từ ngữ biểu cảm còn ít

4 Sử dụng từ ngữ chính xác và khá đa dạng, có khá nhiều từ biểu cảm

- Phiếu đánh giá hoạt động 2.2

tối đa

Nhóm

tự ĐG

giá

Làm việc riêng Các thành viên đều đưa ra được ý kiến cá nhân 10

Làm việc nhóm Tổng hợp được ý kiến chung của nhóm 10

Kết quả thảo

luận nhóm

Nêu được các bệnh truyền nhiễm do virut 15 Nêu được phương thức lây truyền các bệnh truyền nhiễm 15 Nêu được cách phòng ngừa bệnh truyền nhiễm 20

Trả lời tốt các câu hỏi phản biện 10

- Phiếu đánh giá hoạt động 3

Lời giới thiệu hồ sơ

Có sản phẩm học tập theo quy định

Sản phẩm được trình bày sáng tạo

Tự đánh giá của cá nhân

Đánh giá của bạn