1 LỜI MỞ ĐẦU Thị trường tài Việt Nam sôi động ngày lớn mạnh doanh nghiệp ngồi nước kéo theo phát triển khơng ngừng tồn kinh tế Việt Nam tạo cho nước ta vị không nhỏ trường quốc tế Sau thời gian dài đàm phán để gia nhập vào tổ chức thương mại giới, ngày 7/11/2006, nước ta hoan hỉ chào đón Việt Nam thức trở thành thành viên thứ 150 WTO, đánh dấu bước đột phá kinh tế Việt Nam Cũng từ thời điểm mối quan hệ thương mại quốc tế mở trước mắt làm cho bánh xe kinh tế Việt Nam nóng lại nóng bơi trơn dầu mỡ, bắt đầu hoạt động nhịp nhàng với tốc độ ngày tăng hứa hẹn tương lai vững mạnh cho Việt Nam mặt kinh tế Để thúc đẩy cỗ máy kinh tế hoạt động tốt doanh nghiệp, tổ chức kinh tế cá nhân nỗ lực không ngừng khả để làm lành mạnh doanh nghiệp, đưa doanh nghiệp hoạt động hiệu Một vấn đề mà doanh nghiệp phải đối mặt kinh tế thị trường ngày phát triển quan hệ tín dụng ngày trở nên đa dạng phức tạp, từ phát sinh nợ trở thành yếu tố tất nhiên hoạt động kinh doanh, bao gồm tín dụng ngân hàng tín dụng thương mại Tình trạng nợ nần phải nhìn từ hai khía cạnh: từ phía người cho vay (bên cung cấp tín dụng chủ nợ) phía người vay (bên nhận tín dụng hay khách nợ), đơi phải tính đến yếu tố thị trường (những tác nhân bên ảnh hưởng tới quan hệ tín dụng hai bên) Hiện nước ta nhiều doanh nghiệp phải đối mặt với rủi ro tín dụng cao rủi ro rủi ro tổn thất nợ khó địi nhân tố cần kiểm soát chặt chẽ Trong nhiều trường hợp, tổn thất nợ khó địi doanh nghiệp tiếp tục gia tăng làm suy giảm lực cạnh tranh doanh nghiệp, chí dẫn tới nguy phá sản Trước kinh tế hội nhập, trước môi trường cạnh tranh ngày gay gắt, vấn đề quản lý cơng nợ phải thu xử lý nợ khó địi trở nên vơ cần thiết doanh nghiệp nước ta Nhận thấy tính cần thiết việc quản lý cơng nợ phải thu xử lý nợ khó địi doanh nghiệp, qua q trình thực tập cơng ty cổ phần gas Petrolimex em sâu tìm hiểu tình hình hoạt động cơng ty định chọn đề tài: “Quản lý công nợ phải thu xử lý nợ khó địi cơng ty cổ phần gas Petrolimex” Đề tài em gồm ba chương: Chương I: Những vấn đề quản lý công nợ phải thu xử lý nợ phải thu khó địi Chương II: Tình hình quản lý cơng nợ phải thu thực trạng xử lý nợ phải thu khó địi cơng ty cổ phần gas Petrolimex Chương III: Những giải pháp kiến nghị quản lý công nợ phải thu xử lý nợ phải thu khó địi cơng ty CHƯƠNG I: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ CÔNG NỢ PHẢI THU VÀ GIẢI PHÁP XỬ LÝ NỢ PHẢI THU KHÓ ĐÒI Ở DOANH NGHIỆP 1.1 Khái quát tài sản doanh nghiệp 1.1.1 Khái niệm Như biết doanh nghiệp thực thể kinh doanh tức đơn vị kinh tế nắm tay tiềm lực tiến hành hoạt động kinh doanh cần phải ghi chép, tổng hợp báo cáo Khi doanh nghiệp muốn tiến hành kinh doanh cần phải có lượng vốn định Lượng vốn biểu dạng vật chất hay phi vật chất đo tiền gọi tài sản Mặt khác,để có tài sản vốn doanh nghiệp lại hình thành từ nhiều nguồn khác gọi nguồn vốn Về mặt kinh tế tài sản phản ánh qui mơ kết cấu loại tài sản cịn nguồn vốn phản ánh cấu tài trợ, cấu vốn khả độc lập tài doanh nghiệp Như tài sản nguồn vốn hai mặt giá trị vốn có mối quan hệ chặt chẽ ghi chép bảng cân đối kế tốn Trong bảng cân đối kế tốn báo cáo tài tổng hợp phản ánh tổng quát tình hình vốn doanh nghiệp thời điểm định theo nguồn tình hình tài sản (giáo trình Hạch tốn kế tốn doanh nghiệp) Bảng cân đối kế tốn thơng thường có khoản mục sau: TÀI SẢN Tài sản lưu động Tiền NGUỒN VỐN Nợ phải trả Nợ ngắn hạn Các khoản đầu tư tài ngắn hạn Nợ dài hạn Các khoản phải thu Hàng tồn kho Nợ khác Nguồn vốn chủ sở hữu Tài sản lưu động khác Nguồn vốn-quỹ Chi nghiệp -4 Nguồn vốn kinh doanh Tài sản cố định đầu tư dài hạn -5 Chênh lệch đánh giá lại tài sản Tài sản cố định -6 Chênh lệch tỷ giá hối đoái -1 Tài sản cố định hữu hình -7 Quỹ đầu tư phát triển -2 Tài sản cố định thuê tài -8 Quỹ dự phịng tài -3 Tài sản cố định vơ hình -9 Lợi nhuận chưa phân phối Các khoản đầu tư tài dài hạn -1 Nguồn vốn đầu tư xây dựng Chi phí xây dựng dở dang Nguồn kinh phí khác Các khoản ký quỹ ký cược dài hạn -1 Quỹ khen thưởng phúc lợi Chi phí trả trước dài hạn -1 Quỹ quản lý cấp -1 Nguồn kinh phí nghiệp -1 Nguồn kinh phí hình thành tài sản cố TỔNG CỘNG TÀI SẢN định TỔNG CỘNG NGUỒN VỐN Tóm lại, tài sản tồn nguồn lực doanh nghiệp kiểm sốt thu lợi ích kinh tế tương lai tài sản tiềm phục vụ cho hoạt động kinh doanh đơn vị Lợi ích kinh tế tương lai tài sản tiềm làm tăng nguồn tiền khoản tương đương tiền doanh nghiệp làm giảm bớt khoản tiền mà doanh nghiệp Lợi ích kinh tế tương lai tài sản thể trường hợp như: Được sử dụng cách đơn lẻ kết hợp với tài sản khác sản xuất sản phẩm để bán hay cung cấp dịch vụ cho khách hàng Để bán trao đổi lấy tài sản khác Để toán khoản nợ phải trả Để phân phối cho chủ sở hữu doanh nghiệp Như tài sản tất thứ hữu hình vơ hình gắn với lợi ích kinh tế tương lai đơn vị thoả mãn điều kiện sau: + Thuộc quyền sở hữu quyền kiểm soát lâu dài doanh nghiệp + Có giá trị thực doanh nghiệp + Có giá phí xác định 1.1.2 Phân loại Có nhiều cách phân loại tài sản doanh nghiệp, cách phân loại thông thường theo cách phân loại mặt giá trị tính chất luân chuyển tài sản, theo chế độ kế tốn để tiện theo dõi, tồn tài sản doanh nghiệp chia làm hai loại Loại 1: Tài sản lưu động (TSLĐ) Là tài sản có thời gian ln chuyển ngắn, tức vịng đời khoảng năm TSLĐ phản ánh toàn giá trị loại tài sản lưu động doanh nghiệp bao gồm nhiều loại với tính chất cơng dụng khác nhau,vì để tiện lợi cho việc quản lý, tài sản lưu động phân theo cách khác nhau: Theo lĩnh vực tham gia luân chuyển: tài sản lưu động gồm ba loại: Tài sản lưu động sản xuất, tài sản lưu động lưu thông tài sản lưu động tài + Tài sản lưu động sản xuất gồm tài sản dự trữ cho trình sản xuất tài sản sản xuất.Nó ngun vật liệu, cơng cụ dụng cụ… + Tài sản lưu động lưu thông bao gồm tài sản dự trữ cho q trình lưu thơng tài sản q trình lưu thơng Đó hàng hoá, thành phẩm, hàng chuyển, hàng tồn kho… + Tài sản lưu động tài khoản đầu tư tài ngắn hạn với mục đích kiếm lời Tài sản lưu động tài bao gồm chứng khoán đầu tư ngắn hạn… Theo khả khoản tức khả huy động cho khả toán, người ta chia tài sản lưu động thành loại sau: + Tiền mặt: tài sản đơn vị tồn trực tiếp hình thái giá trị Thuộc tiền đơn vị bao gồm tiền mặt, tiền gửi ngân hàng tiền chuyển Tiền mặt tài sản có tính khoản cao + Các khoản đầu tư tài ngắn hạn: khoản đầu tư vốn nhằm mục đích kiếm lời có thời hạn thu hồi vịng năm hay chu kỳ kinh doanh Thuộc đầu tư tài ngắn hạn gồm khoản đầu tư cổ phiếu, trái phiếu,… + Các khoản phải thu số tài sản đơn vị bị tổ chức, tập thể hay cá nhân khác chiếm dụng mà đơn vị có trách nhiệm thu hồi Các khoản phải thu ngắn hạn bao gồm phải thu người mua, tiền đặt trước cho người bán, khoản nộp thừa cho Ngân sách, khoản phải thu nội bộ… + Hàng tồn kho tài sản lưu động tồn hình thái vật chất cân, đo, đong, đếm Hàng tồn kho có đơn vị tự sản xuất hay mua Hàng tồn kho bao gồm: Vật liệu, dụng cụ, hàng mua đường, thành phẩm, hàng hoá, sản phẩm dở dang… + Tài sản lưu động khác: tài sản lưu động lại khoản tam ứng cho công nhân viên chức, khoản chi phí trả trước… - Căn vào mục đích sử dụng : tài sản lưu động doanh nghiệp cịn phân loại thành tài sản lưu động kinh doanh tài sản lưu động kinh doanh Các loại tài sản lưu động ngồi kinh doanh khơng tham gia vào q trình kinh doanh đơn vị Loại 2: Tài sản cố định Tài sản cố định biểu tiền tồn tài sản doanh nghiệp có thời gian luân chuyển dài (thường năm hay chu kỳ kinh doanh) Tài sản cố định doanh nghiệp chia làm hai loại: Tài sản cố định hữu hình Tài sản cố định vơ hình Tài sản cố định hữu hình tài sản cố định có hình thái vật chất, có đủ tiêu chuẩn tài sản cố định gái trị thời gian sử dụng theo qui định chế độ quản lý tài hành nàh cửa, máy móc thiết bị, phương tiện vận tải, phương tiện truyền dẫn… Tài sản cố định vơ hình tài sản cố định khơng có hình thái vật chất, thể lượng giá trị đầu tư, chi trả nhằm có lợi ích nguồn có tính chất kinh tế mà giá trị chúng xuất phát từ đặc quyền quyền doanh nghiệp quyền sử dụng đất, quyền, phát minh sáng chế….Với loại tài sản đặc biệt tài sản thuộc quyền sở hữu doanh nghiệp khơng kiểm sốt mặt pháp lý bí kỹ thuật thu từ trình sản xuất kinh doanh, phát minh, sáng chế…sẽ thoả mãn khái niệm tài sản cịn giữ bí mật doanh nghiệp thu lợi ích kinh tế từ tài sản Tài sản cố định hình thành đơn vị tự đầu tư thuê dài hạn Những tài sản th ngồi khơng thuộc quyền sở hữu doanh nghiệp doanh nghiệp kiểm soát thu lợi ích kinh tế tương lai 1.1.3 Đánh giá ghi nhận tài sản doanh nghiệp Doanh nghiệp từ thành lập, quy mô phụ thuộc vào vốn hình thành thể qua tài sản nguồn vốn Tài sản đóng vai trị quan trọng phát triển doanh nghiệp đánh giá ghi nhận tài sản doanh nghiệp cơng việc có ý nghĩa công tác quản lý, sử dụng đầy đủ hợp lý tài sản doanh nghiệp Đánh giá ghi nhận tài sản doanh nghiệp trình theo dõi nắm bắt tình hình biến động tài sản số lượng chất lượng tình hình sử dụng tài sản Giá trị tài sản nguồn vốn phản ánh sổ sách kế tốn thơng qua phương pháp hạch tốn kế tốn Tài sản ghi nhận sổ sách kế toán lần theo toàn giá trị thực tế thời điểm (với tài sản cố định, ngun giá) Tài sản ghi nhận bảng CĐKT doanh nghiệp có khả chắn thu lợi ích kinh tế tương lai từ tài sản giá trị tài sản xác định cách đáng tin cậy Tuy nhiên trình sử dụng giá trị tài sản doanh nghiệp có thay đổi giá trị số yếu tố khác làm giá tăng, giảm liên tục Do việc xác định nên đầu tư vào tài sản quan trọng trình sử dụng phải thường xuyên đánh giá lại ghi nhận thay đổi giá trị để phản ánh giá trị thực tài sản, từ đưa định tài doanh nghiệp xác 1.2 Quản lý cơng nợ phải thu doanh nghiệp 1.2.1 Công nợ phải thu 1.2.1.1 Khái niệm Công nợ phải thu phận quan trọng tài sản doanh nghiệp phát sinh trình hoạt động doanh nghiệp thực việc cung cấp sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ số trường hợp khác liên quan đến phận vốn doanh nghiệp bị chiếm dụng tạm thời cho mượn ngắn hạn, chi hộ cho đơn vị bạn cấp trên, giá trị tài sản thuế mà chưa xử lý… Nói cách ngắn gọn, công nợ phải thu số tài sản đơn vị bị tổ chức hay tập thể, cá nhân khác chiếm dụng mà đơn vị có trách nhiệm thu hồi Những tài sản khoản phát sinh hoạt động kinh doanh doanh nghiệp với đối tác 1.2.1.2 Phân loại Ta phân loại nợ phải thu theo cách sau: a Theo đối tượng nợ, nợ phải thu bao gồm Phải thu khách hàng: khoản tiền mà khách hàng mua nợ doanh nghiệp cung cấp sản xuất, hàng hoá, dịch vụ chưa toán tiền Đây khoản nợ phải thu chiếm tỷ trọng lớn phát sinh thường xuyên gặp nhiều rủi ro khoản nợ phải thu phát sinh doanh nghiệp Thuế GTGT khấu trừ: phần thuế GTGT đầu vào hoàn lại NSNN chưa hoàn trả Phải thu nội bộ: thường phát sinh doanh nghiệp có phân cấp kinh doanh, quản lý cơng tác kế tốn Nó bao gồm khoản vốn , kinh phí cấp cho cấp dưới, khoản thu hộ, chi hộ cấp cấp trực thuộc khoản khác Các khoản toán trước phải thu khác: khoản phải thu không thuộc khoản phải thu Cụ thể khoản phải thu khác bao gồm khoản thu bắt bồi thường, khoản thu khoản nợ tiền vật tư có tính chất tạm thời, trị giá tài sản thuế chưa xử lý… b Theo khả thu hồi, nợ phải thu bao gồm: Nợ khơng có khả thu hồi: khoản nợ hạn 10 toán mà khách hàng không trả khoản nợ mà doanh nghiệp sau thẩm định thấy khách hàng trả thời hạn toán khách hàng gặp phải số khó khăn khơng thể tiếp tục kinh doanh để trả nợ Nợ có khả thu hồi: Đây khoản phải thu cịn hạn tốn khách hàng hoạt động kinh doanh tốt Những khoản phải thu đem lại cho doanh nghiệp mối quan hệ tốt với khách hàng động lực thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm c Theo hình thức bảo lãnh, nợ phải thu bao gồm: Theo hình thức này, doanh nghiệp trao đổi hàng hố việc thu tiền hay cịn cho đối tác nợ lại dựa uy tín đối tác doanh nghiệp Có hai hình thức nợ sau: Nợ có bảo lãnh: thường áp dụng với khách hàng xuất hliện thị trường mà doanh nghiệp chưa nắm tình hình hoạt động kinh doanh nó; với khách hàng mà có dấu hiệu làm ăn thua lỗ hay có chứng chứng minh khách hàng thường hay thiếu nợ với đối tác khác kinh doanh Với khách hàng doanh nghiệp cần phải theo dõi sát trình hoạt động để kịp thời nắm bắt tình hình xử lý khách hàng có biểu khơng bình thường kinh doanh Nợ khơng có bảo lãnh: thường áp dụng với khách hàng lâu năm doanh nghiệp; khách hàng có uy tín hoạt động kinh doanh, mối quan với đối tác Đây khách hàng lớn khơng có uy tín với doanh nghiệp mà cịn có uy tín với doanh nghiệp khác thị trường hoạt động Đối với khách hàng này, quan hệ mua bán doanh nghiệp khơng cần địi hỏi phải có tài sản đảm bảo hay khoản cầm cố, bảo lãnh Làm việc dựa uy tín giữ 53 tài bạn hàng cán cơng nhân viên Tuy nhiên ý đến công tác quản lý cơng nợ phải thu giảm khoản nợ khó địi làm giảm chi phí xử lý khoản nợ Sau em xin đưa số kiến nghị công tác quản lý công nợ phải thu: 3.1.1 Điều chỉnh sách kinh doanh doanh nghiệp Đối với doanh nghiệp sản xuất kinh doanh, để tối đa hố lợi nhuận doanh nghiệp ln quan tâm tới sách nhằm thúc đẩy q trình tiêu thụ sản phẩm sách giá, sách phân phối, sách bán hàng Trong sách bán chịu ảnh hưởng mạnh tới khoản phải thu doanh nghiệp kiểm sốt giám đốc tài Quyết định sách bán chịu gắn liền với việc đánh đổi chi phí liên quan đến khoản phải thu doanh thu tăng thêm bán chịu hàng hố Điều tức liên quan đến việc đánh đổi lợi nhuận với chi phí rủi ro Nếu khơng bán chịu hàng hố hội bán hàng, lợi nhuận Nếu bán chịu hàng hố q nhiều chi phí cho khoản phải thu tăng nguy phát sinh khoản nợ khó địi, rủi ro khơng thu hồi nợ gia tăng Vì cơng ty cần có sách bán chịu phù hợp Khoản phải thu công ty nhiều hay phụ thuộc vào yếu tố tình hình kinh tế, giá sản phẩm, chất lượng sản phẩm, sách bán chịu cơng ty Để kiểm soát khoản phải thu cho phù hợp với đánh đổi lợi nhuận với chi phí rủi ro, giám đốc tài thay đổi mức độ bán chịu Hạ thấp tiêu chuẩn bán chịu kích thích nhu cầu dẫn tới gia tăng doanh thu lợi nhuận, bán chịu làm phát sinh khoản phải thu, có chi phí kèm khoản phải thu nên giám đốc tài cần xem xét cẩn thận 54 đánh đổi Liên quan đến sách bán chịu xem xét định tiêu chuẩn bán chịu, điều khoản bán chịu, rủi ro bán chịu sách quy trình thu nợ a Quyết định tiêu chuẩn bán chịu doanh nghiệp Như nêu phần 1.2.2.1 tiêu chuẩn bán chịu tiêu chuẩn tối thiểu mặt uy tín tín dụng khách hàng để công ty chấp nhận bán chịu hàng hoá dịch vụ Nếu đối thủ cạnh tranh mở rộng sách bán chịu, khơng có phản ứng lại điều này, nỗ lực tiếp thị bị ảnh hưởng nghiêm trọng, sách bán chịu yếu tố ảnh hưởng lớn có tác động kích thích nhu cầu Về mặt lý thuyết, công ty nên hạ thấp tiêu chuẩn bán chịu đến mức chấp nhận được, cho lợi nhuận tạo gia tăng doanh thu, kết sách bán chịu, vượt mức chi phí phát sinh bán chịu Ở có đánh đổi lợi nhuận tăng thêm chi phí liên quan tới khoản phải thu tăng thêm đó, hạ thấp tiêu chuẩn bán chịu Vấn đề đặt công ty nên nới lỏng tiêu chuẩn bán chịu công ty không nên nới lỏng tiêu chuẩn bán chịu? Đối với công ty cổ phần gas Petrolimex, doanh số bán hàng công ty tăng lên năm 2005 so với năm 2004 đồng thời khoản phải thu công ty tăng lên rõ rệt năm 2005 mà khan nhiên liệu diễn năm 2005 đẩy giá sản phẩm gas tăng lên Khi giá gas tăng lượng tiêu thụ gas phải giảm xuống công ty lại đẩy mạnh tiêu thụ cho thấy cơng ty có điều chỉnh sách, đặc biệt sách bán chịu Đối tượng khách hàng cơng ty có tiêu chuẩn thấp trước nên công ty thu hút thêm nhiều khách hàng Vì khách hàng nhiều mà tiêu chuẩn tín dụng thấp nên cơng ty gặp xử lý nhiều khoản nợ khó địi Hiện cơng ty phải trích lập dự 55 phịng phải thu khó địi, điều chứng tỏ sách bán hàng cơng ty có tác động đẩy mạnh tiêu thụ song đồng thời làm tăng rủi ro xuất khoản phải thu hạn, tăng rủi ro tổn thất nợ khó địi Chính sách bán hàng cơng ty lỏng, đó, cơng ty khơng cần phải nới lỏng thêm sách bán chịu b Quyết định điều khoản bán chịu Điều khoản bán chịu điều khoản xác định độ dài thời gian hay thời hạn bán chịu tỷ lệ chiết khấu áp dụng khách hàng trả sớm thời gian bán chịu cho phép Ví dụ điều khoản bán chịu “2/10 net 30” có nghĩa khách hàng hưởng 2% chiết khấu trả tiền thời hạn 10 ngày kể từ ngày hoá đơn phát hành khách hàng khơng lấy chiết khấu khách hàng trả chậm thời gian 30 ngày kể từ ngày phát hành hoá đơn Về điều khoản này, công ty cổ phần gas Petrolimex, cán tài áp dụng tốt, thời hạn tốn mà cơng ty áp dụng cho khách hàng tư 15 đến 60 ngày tuỳ theo đối tượng khách hàng Tuy nhiên công ty chưa áp dụng triệt để sách chiết khấu khách hàng tốn trước hạn, khoản phải thu cơng ty bị tồn đọng công ty phải thường xuyên đốc thúc khách hàng trả nợ hạn Bên cạnh việc sách bán hàng cho hiệu công ty cần linh động thay đổi thời hạn bán chịu, thay đổi tỷ lệ chiết khấu cho khách hàng có biến động tài cơng ty khách hàng, hay biến động kinh tế thị trường tác động đến hoạt động kinh doanh khách hàng Sự thay đổi tác động tốc độ thu tiền khoản phải thu, tăng tỷ lệ chiết khấu kích thích người mua trả tiền sớm để lấy chiết khấu, đó, giảm kỳ thu tiền bình quân, kết giảm chi phí đầu tư khoản phải thu Song giảm doanh thu rịng, giảm lợi nhuận Đối với cơng ty cổ phần gas Petrolimex việc thay đổi tuỳ theo 56 tình hình biến động thị trường sản phẩm nguyên, nhiên liệu Công ty phải xem xét việc giảm khoản phải thu với tăng doanh số bán hàng 3.1.2 Tăng cường đào tạo nghiệp vụ nâng cao trình độ cán cơng nhân viên quản lý nợ phân tích tín dụng thương mại Chất lượng đội ngũ cán quản lý tài nhân tố quan trọng bậc hệ thống kiểm soát nợ thương mại doanh nghiệp Trên thực tế, quan hệ tín dụng thương mại doanh nghiệp với ngày trở nên đa dạng phức tạp, tạo thành chuỗi dây xích có ảnh hưởng khkơng thân doanh nghiệp mà cịn ảnh hưởng tới tồn kinh tế Việc khả toán nhiều doanh nghiệp gây hậu nghiêm trọng, chí gây phản ứng phá sản dây chuyền Trong doanh nghiệp có người chưa quan tâm thích đáng đến cơng tác quản lý nợ, xem góc nhỏ hoạt động kinh doanh doanh nghiệp Do trước hết cần phải có biện pháp bồi dưỡng kiến thức, thông tin, đào tạo cho cán quản lý cán tài cơng tác quản lý nợ Do chưa quan tâm mức tới cơng tác quản lý tín dụng nên hầu hết doanh nghiệp chưa có phận chuyên trách quản lý nợ Công việc theo dõi quản lý nợ mang màu sắc kinh nghiệm, thiếu bản; cịn nhiều lúng túng hiệu thấp Cán quản lý nợ cần bồi dưỡng kiến thức kỹ chun mơn hố quản lý nợ, đặc biệt kỹ quản lý, phân loại nợ, đánh giá rủi ro rín dụng, kỹ thuật xử lý nợ, tái cấu nợ Công ty cổ phần gas Petrolimex doanh nghiệp lớn, mạng lưới khách hàng rộng lớn, doanh nghiệp hàng đầu việc sản xuất cung cấp gas thị trường, nên thiết nghĩ 57 doanh nghiệp cần phải thiết lập phận chuyên trách quản lý nợ Còn phòng ban chức tài - kế tốn, marketing, phịng kinh doanh cần có phối hợp chặt chẽ trình quản lý nợ phải thu nợ phải trả 3.1.3 Tăng cường phân tích lực tài bạn hàng Để tránh tổn thất nợ thu hồi công ty cần ý đến việc phân tích uy tín khách hàng trước định có nên bán chịu cho khách hàng hay khơng Quy trình đánh giá uy tín tín dụng khách hàng trải qua bước: - Thu nhập thông tin khách hàng - Phân tích thơng tin thu thập để phán uy tín tín dụng khách hàng - Quyết định có bán chịu cho khách hàng hay khơng Tồn quy trình thể qua sơ đồ sau: Từ chối bán chịu khơng Nguồn thơng tin KH Báo cáo tài Báo cáo xếp hạng tín dụng Kiểm tra ngân hàng Kiểm tra thương mại Đánh giá uy tín KH C ó u y tí n có Quyết định bán chịu Ngồi biện pháp nêu cơng ty cần phải có biện pháp hạn chế nợ khó địi như: - Nâng cao chất lượng tín dụng cách thực nghiêm túc quy 58 chế cho vay, thẩm định dự án, tiến hành phân tích đánh giá khách hàng cách chi tiết trước cho vay - Nâng cao chất lượng hệ thống thông tin khách hàng, cập nhật thơng tin khách hàng, tình hình sản xuất kinh doanh khách hàng đảm bảo cho việc thu hồi nợ công ty - Tăng cường kiểm cơng tác kiểm tra kiểm sốt nội nhằm kiểm tra việc chấp hành sách bán chịu, kiểm tra thời hạn trả chậm khách hàng Công tác kiểm tra kiểm sốt nội đóng vai trị quan trọng, mặt hạn chế nguyên nhân gây nợ khó địi từ hành vi trục lợi cá nhân nhân viên thẩm định mặt khác giúp kiểm sốt việc sử dụng khoản tín dụng nhằm hạn chế hành vi khách hàng gây tổn hại cho công ty 3.2 Giải pháp xử lý nợ khó địi cơng ty cổ phần gas Petrolimex 3.2.1 Định hướng xử lý nợ khó địi Cán phịng kế tốn tài cơng ty cổ phần gas Petrolimex nâng cao hiệu “ Kiểm soát chặt chẽ khoản nợ phải thu, nâng cao hiệu thu hồi nợ khó địi, lành mạnh hố tài doanh nghiệp, giảm thiểu khoản nợ phải thu khó địi” Đây chủ trương cơng ty thực xử lý nợ khó địi Mục tiêu xử lý cơng ty nhằm xố bỏ hồn tồn khoản nợ khó địi với chi phí xử lý thấp mà hiệu cao Song vấn đề đặt người quản lý tài cơng ty làm để nâng cao hiệu thu hồi nợ kiểm sốt tỷ lệ nợ khó địi phạm vi cho phép Cơng ty áp dụng biện pháp đề cập phần sau 59 3.2.2 Giải pháp xử lý nợ phải thu khó địi 3.2.2.1 Xây dựng hệ thống kiểm sốt nợ có tính chun nghiệp Giám đốc ban quản lý doanh nghiệp cần quan tâm xây dựng hệ thống kiểm soát nợ với kỹ thuật chuyên nghiệp Đối với doanh nghiệp lớn cơng ty cổ phần gas Petrolimex, có nhiều khách hàng, nên áp dụng kỹ thuật phân loại nợ theo dõi bảng xếp hạng nợ, khoản nợ xếp hạng theo mức độ rủi ro dựa sở tình hình tài bên vay Loại nợ có mức độ rủi ro thấp tức khkoản nợ có chất lượng cao xếp hạng A+; tiếp đến mức A-,B; khoản nợ q hạn khó địi xếp hạng D, nợ khơng có khả thu hồi xếp loại E Theo quy luật phân bố chung, điều kiện kinh doanh bình thường doanh nghiệp phần lớn nợ tập trung loại A B Ở công ty cổ phần gas Petrolimex phần lớn khoản phải thu sách cơng ty khách hàng Các khoản phải thu công ty thường thời hạn tốn Tuy nhiên năm 2005 cơng ty có khoản nợ khó địi phải trích lập dự phịng Do việc phân loại nợ khoản nợ công ty cần thiết Khi phân loại nợ, cơng ty dễ dàng có biện pháp quản lý thu hồi nợ biện pháp xử lý hiệu Việc phân loại nợ dựa sở phân tích tình hình tài khách nợ nhân tố nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tốn Cần tăng cường áp dụng cơng nghệ thông tin quản lý nợ, sử dụng phần mềm chuyên dụng theo dõi nợ nối mạng thông tin để trao đổi thông tin khả tốn từ có phản ứng kịp thời 3.2.2.1 Lập dự phịng 60 Cuối niên độ kế tốn xét thấy cơng ty có khoản phải thu có vấn đề, khách nợ gặp rủi ro toán kế tốn trích lập dự phịng theo chế độ kế tốn tài Sang năm khách nợ khơng thể trả kế tốn cơng nợ phải thu hạch tốn xử lý nợ khó địi cách ghi nợ TK 139 “dự phịng phải thu khó địi”, ghi có vào TK 131 “Phải thu khách hàng” Như xác định khoản nợ khơng thể thu hồi kế tốn viên dùng dự phòng để bù đắp cho khoản tổn thất nợ khó địi Việc trích lập dự phịng xử lý nợ phải thu khó địi thực theo Thơng tư 13 Bộ Tài Trích lập dự phòng biện pháp nhanh, đơn giản hữu hiệu việc xử lý nợ khó địi Nó giúp cơng ty cân đối khoản phải thu đề phòng xảy rủi ro tổn thất nợ phải thu khó địi Tuy nhiên cuối niên độ kế tốn trích lập dự phịng làm giảm lợi nhuận doanh nghiệp, xử lý nợ khó địi dự phịng tức xố nợ cho khách hàng, gây tổn thất cho cơng ty Để hạn chế tổn thất, cơng ty dùng biện pháp bán nợ nêu sau 3.2.2.2 Thực giao bán nợ Giao bán nợ tức việc doanh nghiệp có khoản nợ khó địi chưa xử lý doanh nghiệp không muốn thời gian chi phí cho việc xử lý nợ doanh nghiệp khơng có khả thu nợ khách hàng doanh nghiệp đem khoản nợ khó địi bán cho cơng ty mua bán nợ (DATC) mà em đề cập phần Mua bán nợ phương pháp giải tình trạng bế tắc nợ nần, giúp doanh nghiệp chủ nợ thu hồi vốn để hoạt động Nhờ có chun mơn hố việc thu hồi nợ nên sau mua lại khoản nợ, công ty mua nợ nâng cao hiệu suất thu hồi nợ giảm chi phí thu hồi nợ nhờ lợi quy 61 mơ Cịn phía cơng ty bán nợ sau bán nợ khỏi phải bận tâm đến việc thu hồi nợ mà tập trung vào sản xuất kinh doanh Quyết định có sử dụng dịch vụ mua bán nợ hay khơng cịn tuỳ thuộc vào việc thu hồi nguyên giá khoản phải thu tương lai cá kèm theo rủi ro tốn chi phí với việc thu số tiền nguyên giá khoản phải thu trừ chi phí mua bán nợ Việc sử dụng dịch vụ mua bán nợ cho công ty mua bán nợ thường diến công ty bán nợ có nhiều khoản nợ khó địi cần xử lý Trong năm 2005 tình hình kinh doanh có nhiều biến động, cơng ty có nhiều khoản nợ khó địi nên cuối năm kế tốn trích lập dự phịng với dư nợ lớn (trên 4.6 tỷ đồng) Nếu khoản nợ thực khó địi cơng ty không muốn nhiều thời gian nhân lực cho việc thu hồi nợ, công ty cổ phần gas Petrolimex nên thực bán nợ cho công ty DATC Việc bán nợ giúp cơng ty có khoản tiền để tiếp tục đầu tư kinh doanh, đồng thời tránh cho công ty việc tiếp xúc với khách hàng hối thúc khách hàng trả nợ, ảnh hưởng tới mối quan hệ với khách hàng 3.2.2.3 Khởi kiện Đây biện pháp cuối trính xử lý nợ Khi công ty dùng nhiều biện pháp mà khách hàng không chịu trả nợ khách hàng hồn tồn trả cơng ty có quyền khởi kiện khách hàng để thu nợ Biện pháp áp dụng khoản nợ khó địi có giá trị lớn Song biện pháp cuối thu nợ mà doanh nghiệp cần tiền để đầu tư vào sản xuất Khi cơng ty khởi kiện mối quan hệ đối tác hai công ty coi chấm dứt Biện pháp nên hãn hữu sử dụng 62 Đối với công ty cổ phần gas Petrolimex biện pháp tích lập dự phịng tơt cơng ty có khoản nợ phải thu nhỏ, không phát sinh thường xuyên Chỉ phát sinh nợ phải thu khó địi cơng ty cần phải trích lập dự phịng KẾT LUẬN Trong q trình hoạt động nhiều công ty không ngừng gia tăng lợi nhuận Để đạt điều cơng ty tìm cách để gia tăng lực cạnh tranh, tăng doanh thu từ tăng lợi nhuận Hầu hết cơng ty nói chung cơng ty cổ phần gas Petrolimex nói riêng áp dụng sách tín dụng nới lỏng chấp nhận cho khách hàng toán sau nhận hàng thời gian định, áp dụng sách chiết khấu để đẩy nhanh tiêu thụ hàng hoá tăng doanh thu Tuy nhiên bên cạnh sách làm gia tăng khoản phải thu khoản phải thu khó địi, gây rủi ro cho doanh nghiệp khách hàng kinh doanh không đạt hiệu khả tốn cho cơng ty Chính để tránh rủi ro cơng ty cần 63 phải có biện pháp quản lý cơng nợ phải thu xử lý nợ khó địi hợp lý làm lành mạnh hố tình hình tài cơng ty Qua q trình thực tập cơng ty cổ phần gas Petrolimex, em nhận thaýy công ty áp dụng biện pháp nêu lên phần III cơng ty quản lý tốt khoản phải thu khách hàng xử lý hiệu khoản nợ khó địi cơng ty Đề tài em nêu lên tính cấp thiết phải quản lý cơng nợ phải thu xử lý nợ khó địi doanh nghiệp nói chung cơng ty cổ phần gas Petrolimex nói riêng Em xin kết thúc đề tài nghiên cứu Em xin chân thành cám ơn cô Phan Thu Hà nhiệt tình hướng dẫn em hồn thành đề tài nghiên cứu DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO Sách: Tài cơng ty Các chế độ kế tốn hành Giáo trình hạch tốn kế toán doanh nghiệp Lý thuyết tài tiền tệ Giáo trình Tài doanh nghiệp Giáo trình Phân tích kinh doanh Báo: Tạp chí tài doanh nghiệp Tạp chí ngân hàng Cơng văn: thơng tư 13 Bộ Tài 64 MỤC LỤC LỜI MỞ ĐẦU CHƯƠNG I: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ CÔNG NỢ PHẢI THU VÀ GIẢI PHÁP XỬ LÝ NỢ PHẢI THU KHĨ ĐỊI Ở DOANH NGHIỆP .3 1.1 Khái quát tài sản doanh nghiệp 1.1.1 Khái niệm 1.1.2 Phân loại 1.1.3 Đánh giá ghi nhận tài sản doanh nghiệp 1.2 Quản lý công nợ phải thu doanh nghiệp .8 1.2.1 Công nợ phải thu 1.2.1.1 Khái niệm 1.2.1.2 Phân loại .9 1.2.2 Quản lý công nợ phải thu doanh nghiệp 11 1.2.2.1 Mục tiêu quản lý .11 1.2.2.2 Nội dung quản lý .12 1.3 Xử lý nợ khó địi doanh nghiệp 18 1.3.1 Nợ khó địi doanh nghiệp 18 65 1.3.1.1 Khái niệm 18 1.3.1.2 Phân loại 19 1.3.1.3 Nguyên nhân dẫn tới nợ khó địi doanh nghiệp .20 1.3.2 Xử lý khoản nợ khó địi doanh nghiệp 22 1.3.2.1 Mục tiêu xử lý 22 1.3.2.2 Nội dung xử lý 23 1.3.2.3 Các nhân tố ảnh hưởng tới việc xử lý 26 1.3.2.4 Biện pháp xử lý nợ khó địi doanh nghiệp 27 CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CÔNG NỢ PHẢI THU VÀ XỬ LÝ NỢ KHĨ ĐỊI TẠI CƠNG TY 29 CỔ PHẦN GAS PETROLIMEX 29 2.1 Khái quát công ty cổ phần gas Petrolimex .29 2.1.1 Lịch sử hình thành 30 2.1.1.1 Giới thiệu công ty 30 2.1.1.2 Quá trình phát triển 32 2.1.1.3 Cơ cấu tổ chức công ty .34 2.1.1.4 Bộ máy quản lý công ty .35 2.1.1.5 Kết hoạt động kinh doanh 36 2.2 Tình hình quản lý cơng nợ phải thu công ty cổ phần gas Petrolimex 40 2.2.2 Đánh giá tình hình quản lý cơng nợ phải thu công ty cổ phần gas Petrolimex 45 2.3 Tình hình xử lý nợ khó địi cơng ty cổ phần gas Petrolimex 48 2.3.1 Các khoản nợ khó địi xử lý .48 2.3.2 Hiệu đạt 51 2.3.3 Hạn chế việc xử lý nợ khó địi .52 CHƯƠNG III: MỘT SỐ KIẾN NGHỊ VỀ QUẢN LÝ CÔNG NỢ PHẢI THU VÀ GIẢI PHÁP XỬ LÝ NỢ KHĨ ĐỊI TẠI CƠNG TY CỔ PHẦN GAS PETROLIMEX 52 3.1 Kiến nghị quản lý công nợ phải thu 52 3.1.1 Điều chỉnh sách kinh doanh doanh nghiệp .53 3.1.2 Tăng cường đào tạo nghiệp vụ nâng cao trình độ cán công nhân viên quản lý nợ phân tích tín dụng thương mại 56 3.1.3 Tăng cường phân tích lực tài bạn hàng 57 3.2 Giải pháp xử lý nợ khó địi công ty cổ phần gas Petrolimex .58 3.2.1 Định hướng xử lý nợ khó địi 58 3.2.2 Giải pháp xử lý nợ phải thu khó địi .59 3.2.2.1 Xây dựng hệ thống kiểm sốt nợ có tính chun nghiệp 59 3.2.2.1 Lập dự phòng 59 3.2.2.2 Thực giao bán nợ 60 3.2.2.3 Khởi kiện 61 KẾT LUẬN 62 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 63 ... Chương I: Những vấn đề quản lý công nợ phải thu xử lý nợ phải thu khó địi Chương II: Tình hình quản lý công nợ phải thu thực trạng xử lý nợ phải thu khó địi cơng ty cổ phần gas Petrolimex Chương III:... Những giải pháp kiến nghị quản lý công nợ phải thu xử lý nợ phải thu khó địi cơng ty 3 CHƯƠNG I: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ CÔNG NỢ PHẢI THU VÀ GIẢI PHÁP XỬ LÝ NỢ PHẢI THU KHĨ ĐỊI Ở DOANH NGHIỆP... TRẠNG QUẢN LÝ CÔNG NỢ PHẢI THU VÀ XỬ LÝ NỢ KHĨ ĐỊI TẠI CƠNG TY CỔ PHẦN GAS PETROLIMEX 2.1 Khái quát công ty cổ phần gas Petrolimex 30 2.1.1 Lịch sử hình thành 2.1.1.1 Giới thiệu cơng ty Tên Công ty: