Nhûng ngûúơcthúđi gian vïì thúđi ăaơi ăíìu tiïn cuêa caâc nhađ tû baêncöng nghiïơp, ăoâ lađ möơt chuýơn múâi vïì quan ăiïím.Quan ăiïím ăùơt nhín viïn vađo võ trñ trung tím sûơnghiïơp kha
Trang 1ăïí ăïịn töịi lađm lïî tön vinh Ăñch thín ngađi chuê tõch
seô trao giaêi thûúêng sau ăoâ lađ duđng tiïơc töịi thín míơt
vúâi nhûông tađi nùng nađy Öng seô phaât biïíu möơt cíu
mađ öng ăaô nhíịn maơnh caê ngađn líìn rùìng “nhín
viïn lađ nhín víơt chñnh cuêa cöng ty”
Chuâng ta laơi thûê líịy híơu thïị mađ so saânh ăïí thíịy
aênh hûúêng cuêa nhađ doanh nghiïơp tiïn phong
Tho-mas Watson lïn lyâ luíơn mađ chuâng ta dađnh ăïí quaên
trõ töí chûâc Chuâng ta ặúơc biïịt Jorma Ollila lađ möơt
huýìn thoaơi múâi, ngûúđi ăaô xíy dûơng laơi Nokia suy
tađn cuêa Phíìn Lan vađ biïịn noâ thađnh tíơp ăoađn ăa
quöịc gia vúâi kyê luơc chó nùm nùm cíìm quýìn Víịn
ăïì lađ úê chöî noâ díîn ăíìu thiïn haơ trong lônh vûơc
ăiïơn thoaơi di ăöơng, boê keê vïì nhò vúâi khoaêng caâch
khaâ xa Ollila – möơt nhín víơt cuông goâp mùơt trong
böơ saâch nađy – cuông úê vađo tònh traơng y nhû Watson
víơy Coâ nhiïìu ăiïím truđng húơp úê ăíy, nïịu Watson
tiïịp nhíơn CTR ặúơc goơi lađ “múâ höîn ăöơn” thò Ollila
cuông cíìm trong tay möơt Nokia giađ nua, suy suơp
nhûng ăöì söơ Caê hai, híơu thïị vađ tiïìn böịi, ăïìu viïịt
ra nhûông hoađi baôo maônh liïơt vađ nhín vùn lađm nïìn
taêng cho moơi giaâ trõ Caê hai ăïìu hûúâng vađo con
ngûúđi trong vađ ngoađi cöng ty Chi tiïịt truđng húơp roô
nhíịt lađ Ollila taơo ra “Club 10” ăïí tön vinh nhûông
caâ nhín xuíịt sùưc coâ 10 saâng kiïịn hay phaât minh
cho tíơp ăoađn, thò nûêa thïị kyê trûúâc Watson ăaô líơp
ra “Club 100%” ăïí tön vinh nhûông nhađ baân hađng
xuíịt sùưc Ngađy nay, trong lïî vinh danh cuêa Nokia,
ngađi chuê tõch cuông seô ăñch thín trao giaêi cho nhín
viïn cuêa mònh Vađ hađng triïơu cöng ty trïn traâi ăíịtcuông lađm nhûông hoaơt ăöơng tûúng tûơ nhùìm ăïì caonhín viïn
Nhûông cíu laơc böơ tađi nùng kiïíu nhû víơy chó lađmöơt chi tiïịt nhoê ăöịi vúâi ngađy nay Nhûng ngûúơcthúđi gian vïì thúđi ăaơi ăíìu tiïn cuêa caâc nhađ tû baêncöng nghiïơp, ăoâ lađ möơt chuýơn múâi vïì quan ăiïím.Quan ăiïím ăùơt nhín viïn vađo võ trñ trung tím sûơnghiïơp khaâ múâi so vúâi böịi caênh öng chuê chó huyvađo thúđi kyđ ăoâ
ÙN MÙƠC CHÓNH TÏÌ
Ăíy lađ chi tiïịt ăíìu tiïn giúâi nghiïn cûâu luön ăïìcíơp ăïịn möîi khi bađn vïì vùn hoâa cöng ty doWatson taơo ra Thoaơt ăíìu, khi íịy, chuýơn nađy coâveê nhû khöng ăaâng quan tím, hay thíơm chñ lađ vúâvíín Tuy nhiïn, qua thúđi gian ngûúđi ta nhíơn rarùìng ăoâ lađ möơt saâng taơo quan troơng trong giao tiïịpkinh doanh Chùỉng haơn nhû ngađy nay, trïn caâcchuýịn bay baơn seô an tím hún khi ặúơc nhòn thíịy
“boâng daâng” – giöịng nhau – cuêa caâc tiïịp viïn hađngkhöng Böơ ăöìng phuơc cuêa caâc thúơ ăiïơn giuâp baơn
an tím khi trao caâc víịn ăïì chuýn mön chonhûông ngûúđi nađy Taơi sao baơn coâ caêm giaâc tin cíơyăoâ? Lyâ do lađ, baơn an tím hún khi thíịy phi hađnhăoađn, caâc tiïịp viïn hađng khöng lađ “möơt ăöơi”, möơt
Trang 2“töí chûâc chùơt cheô” Trûúđng húơp anh thúơ ăiïơn, ăöìng
phuơc ngađnh cuêa anh ta cho baơn caêm giaâc ăoâ lađ
“möơt chuýn gia” Ăöìng phuơc, trong mùưt Watson,
ăoâ lađ möơt díịu hiïơu cuêa lođng trung thađnh, möơt khöịi
thöịng nhíịt vađ lađ möơt caâch truýìn thöng hiïơu quaê
vúâi khaâch hađng
Cuöịi cuđng, chuýơn ùn mùơc trong möi trûúđng kinh
doanh lađ víịn ăïì vùn hoâa nghiïm tuâc, tûđ thúđi
Tho-mas Watson
Nhađ nghiïn cûâu Maney viïịt rùìng, khi trúê nïn
giađu coâ úê CTR (tiïìn thín IBM), Watson thñch mùơc
nhûông böơ vest mùưc tiïìn, che ăi díịu vïịt nöng thön
cuêa öng Nhûng cuông chñnh taâc giaê cho biïịt rùìng,
öng chuê IBM chûa bao giúđ ban hađnh möơt quy ắnh
chñnh thûâc nađo vïì nhûông böơ trang phuơc vest ăen
cho ăöơi nguô baân hađng Watson chó giaêi thñch rùìng:
“Nïịu ta gùơp nhûông khaâch hađng quan troơng, ta
cíìn cöị gùưng ùn mùơc nhû hoơ víơy Ăoâ lađ möơt phíìn
quan troơng trong cöng viïơc kinh doanh – caâch ăïí
chiïịn thùưng ngûúđi khaâc.”
Ăoâ khöng chó lađ pheâp lõch sûơ, möơt kiïíu “ăùưc nhín
tím”, mađ lađ möơt phíìn chuýn nghiïơp trong kinh
doanh Khöng khoâ ăïí biïịt vò sao Watson nhíịn
maơnh nhû víơy Búêi leô, ăoâ lađ kinh nghiïơm kyô nùng
giao tiïịp baân hađng mađ úê IBM khöng ai traêi qua
nhiïìu nhû öng Ăoâ lađ thûơc nghiïơm Vaê laơi, khaâch
hađng cuêa IBM, cho ăïịn tíơn höm nay, phíìn lúân lađ
caâc doanh nghiïơp, ngín hađng, chñnh phuê chûâ
khöng phaêi lađ nhûông caâ nhín mua leê Ăoâ lađ möi
trûúđng mađ bíịt cûâ ai tham gia vađo ăoâ ăïìu biïịt cíìnphaêi taơo võ thïị hònh aênh cuêa cöng ty – chûâ khönghùỉn lađ võ thïị caâ nhín
Cíu chuýơn nhoê nađy, thíơt ra coâ giaâ trõ gò vađo thúđiăaơi cuêa Watson?
Matt Haig nhíơn ắnh trong Brand Royalty – How the world’s top 100 brands thrive & survive: Bùìng
chûâng tham voơng cuêa Watson lađ quýịt ắnh ăùơttïn laơi cho cöng ty lađ International Business Ma-chines, tuy luâc ăoâ thõ trûúđng cuêa noâ chó goâi goơn
trong laônh thöí nûúâc Myô Vúâi caâi tïn nađy, Watson khöng chó muöịn IBM coâ caâi veê nhû caâi tïn (quöịc tïị) cuêa noâ mađ thûơc sûơ nhùưm túâi ăiïìu ăoâ Vađ öng nhíịt ắnh rùìng, nhûông nhín viïn baân hađng cuêa mònh phaêi luön chónh tïì trong nhûông böơ trang phuơc ăen lõch sûơ Chñnh öng lađ ngûúđi ăaô thiïịt líơp ra möơt nïìn vùn hoâa cöng ty, lađm cho IBM khaâc biïơt hùỉn vúâi nhûông cöng ty khaâc cho ăïịn tíơn ngađy nay”.
Nhûông böơ trang phuơc lõch sûơ chñnh lađ möơt vñ duơtrûơc quan nhíịt cho vùn hoâa khaâc biïơt cuêa IBM,vađo thúđi kyđ cuêa Watson Noâ lađ möơt caâch thûâc, tronghađng trùm caâch khaâc, ăïí öng ăaơt ặúơc tham voơngbiïịn möơt CTR nöơi ắa thađnh möơt cöng ty quöịc tïị.Ngađy nay, möơt cöng ty hiïơn ăaơi thûúđng phaêi phaâtbiïíu hoađi baôo (Vision) cuêa noâ, nïịu muöịn söịng soâttrong caơnh tranh
“Nhûông thûúng hiïơu lúân ặúơc hònh thađnh tûđ nhûông hoađi baôo lúân vađ IBM cuông hònh thađnh tûđ möơt hoađi baôo khöng nhoê chuât nađo”, Haig viïịt Vađ
Trang 3taâc giaê nađy nhíơn ắnh: “Hoađi baôo cuêa IBM ăïịn tûđ
Thomas Watson” Nhađ nghiïn cûâu vađ tû víịn
thûúng hiïơu nađy xïịp IBM vađo loaơi “thûúng hiïơu
giaêi phaâp”, song ngûúđi ta coâ thïí caêm nhíơn ặúơc
rùìng ăoâ lađ ăaơi diïơn cuêa loaơi thûúng hiïơu hoađi baôo
– mađ díịu hiïơu cuêa noâ lađ nöî lûơc chinh phuơc caâc
ẳnh cao Khi sûê duơng IBM, khaâch hađng bao giúđ
cuông coâ sûơ nïí phuơc líîn tûơ hađo
Trong thûơc tïị thûơc hiïơn hoađi baôo cuêa Watson, coâ
cíu chuýơn nhoê vïì nhûông ngûúđi baân hađng ùn mùơc
chónh tïì Ngađy nay, vúâi nhiïìu cöng ty, chuýơn ùn
mùơc cuêa nhín viïn lađ möơt víịn ăïì chuýn nghiïơp
Noâ vûúơt lïn trïn möơt víịn ăïì caâ nhín
Cođn vúâi Watson, öng giaêi thñch ăún giaên thïị nađy:
“Vûúơt lïn trïn moơi thûâ khaâc, nhûông con ngûúđi
thíơt sûơ vô ăaơi ăïìu lõch laôm, biïịt quan tím vađ tûê tïị
- ăiïìu nađy khöng chó ăuâng vúâi vađi ngûúđi vađ chó
trong vađi trûúđng húơp mađ ăuâng vúâi bíịt kyđ ai vađ
trong bíịt kyđ hoađn caênh nađo.”
SÛÂC KHOÊE, RÛÚƠU VAĐ KINH DOANH
Liïơu nhûông chuê ăïì nađy coâ liïn hïơ gò vúâi nhau?
Watson trúê thađnh CEO cuêa CTR vađo nùm 1914
Ngađy gia nhíơp cöng ty nađy, öng nhíơn thíịy caâc bûôa
ùn trûa ặúơc phuơc vuơ rûúơu bia Ăiïìu nađy lađ bònh
thûúđng trong caâc cöng ty vađo thúđi kyđ ăoâ – khi mađ
chuýơn phò pheđo xò gađ khoâi um caê lïn trong nhađ
ùn lađ chuýơn bònh thûúđng (vađ phuơ nûô chûa coâ chöîặâng trong lûơc lûúơng cöng nhín trong caâc nhađmaây) Bia vađ rûúơu víîn tiïịp tuơc coâ mùơt trong caâcbûôa ùn trûa trong suöịt hai nùm sau ăoâ, kïí caê khiWatson ăaô lađ chuê tõch cöng ty vađo nùm 1915 Möơtnùm sau trúê thađnh chuê tõch, caâc uêy viïn höơi ăöìngquaên trõ, trong ăoâ coâ Nichol – ngûúđi thín cíơn nhíịtcuêa Watson – bíịt ngúđ khi nghe Watson phaât biïíuquan ăiïím chñnh thûâc cuêa mònh:
“Khi töi thú möơt anh baân hađng treê tuöíi thò töi cíìn phaêi noâi vúâi anh ta rùìng anh ta khöng ặúơc uöịng rûúơu trong giúđ lađm viïơc.”
Chuýơn rûúơu vađ kinh doanh lađm chuâng ta nhúâăïịn vuơ míịt tröơm cuêa Watson trûúâc ăíy Con traicuêa öng, Tom Watson, ăaô thuíơt laơi trong höìi kyâ
Father, Son and Company Khöng ai úê IBM biïịt
sai líìm thúđi trai treê cuêa Watson ăaô lađm cho önghònh thađnh nhûông quan ăiïím söịng vađ triïịt lyâ ăiïìuhađnh möơt caâch dûât khoaât nhû thïị nađo
Nhûông quan ăiïím ăúđi ngûúđi cuêa öng cûâ díìnxuíịt hiïơn trong tû duy hoơc hoêi khöng ngûđng cuêanhađ doanh nghiïơp vô ăaơi nađy
Watson chûa tûđng ăoâng díịu möơt vùn baên quyắnh nađo vïì chuýơn nađy Biïn niïn sûê IBM khöngviïịt ăiïìu nađy Thíơt thuâ võ khi biïịt rùìng cho ăïịn tíơnăíìu thïị kyê XXI nhiïìu nhađ laônh ăaơo víîn thñch duđngcaâc con díịu ăïí lađm tùng sûâc nùơng aâp ăùơt lïn caâcûâng xûê vùn hoâa cuêa töí chûâc nhû lađ caâch duy nhíịt.Khaâc biïơt cuêa Watson lađ truýìn ăaơt cho nhín viïn
Trang 4thíơt sûơ hiïíu ăiïìu ăoâ Thay ăöíi möơt thoâi quen cuêa
möơt ngûúđi ăaô khoâ, thay ăöíi tíơp quaân cuêa caê cöơng
ăöìng cođn thaâch thûâc hún
Vò thïị, Watson quay qua noâi chuýơn sûâc khoêe
vúâi nhín viïn Thíơt lađ möơt cíu chuýơn thuâ võ nûôa
vïì Watson Ngađy nay, caâc doanh nhín biïịt quaâ roô
sûơ aênh hûúêng cuêa sûâc khoêe ăöịi vúâi hiïơu quaê kinh
doanh Möơt díịu hiïơu bíịt öín nađo ăoâ vïì sûâc khoêe coâ
thïí giuâp cho ăöịi phûúng tíơn duơng ăïí thùưng trong
caâc cuöơc thûúng lûúơng Baơn khoâ mađ ăađm phaân
thađnh cöng vúâi caâi bao tûê ăang ăau dûô döơi “Haôy
tíơp thïí duơc ăïìu ăùơn, hñt thúê khöng khñ trong lađnh,
ùn nguê ăíìy ăuê vađ ăiïìu ăöơ”, Watson bíịt ngúđ
thuýịt giaêng trong höơi nghõ nhûông ngûúđi baân hađng
vađo nùm 1917 – luâc nađy öng úê tuöíi ngoađi 40 Coâ
thïí, öng ăaô caêm nhíơn ra ăiïìu múâi meê vïì sûâc treê
khi bûúâc vađo tuöíi trung niïn Nhíịt lađ tûđ caâc biïịn
cöị lúân
Vađo thúđi ăiïím öng ăïì cíơp ăïịn ăïì tađi xa laơ lađ sûâc
khoêe nhín viïn, truđng húơp vúâi nhûông nùm thaâng
öng rúi vađo khuêng hoaêng trong gia ằnh vađ cuông
lađ luâc IBM böơc löơ roô nhíịt triïịt lyâ thú nhín cöng
cuêa mònh
Ngađy 11.1.1917, Watson – ngûúđi ăađn öng sùưt ăaâ
ăaô bíơt khoâc khi chûâng kiïịn ngûúđi meơ thín ýu ra
ăi vađo coôi vônh hùìng mađ khöng thïí lađm gò ặúơc Bađ
Watson ýu thûúng öng – con trai möơt vađ cuông lađ
uât – bùìng tònh ýu coâ phíìn ăùơc biïơt hún caâc chõ
Gûúng mùơt cuêa öng giöịng bađ nhû ăuâc, vúâi veê
cûúng nghõ cuêa chiïịc cùìm nhoơn, möi mñm laơi giûôaăöi gođ maâ cao Ăöi mùưt cuêa öng cuông giöịng bađ khinùìm saât vađo soâng muôi – ặúơc xem nhû lađ ngûúđigiađu tònh caêm Ngûúđi ăađn öng quýìn uy trong cöng
ty, trong mùưt cöng chuâng vađ lađ cha cuêa böịn ngûúđicon ăaô thíịy mònh bíịt lûơc nhû thïị nađo khi ăïí bíơcthín míîu cuêa mònh ra ăi khöng phaêi vò tuöíi taâc tûơnhiïn mađ vò mùưc bïơnh viïm phöíi Tiïìn baơc ăaôkhöng thïí cûâu giuâp ặúơc bađ cuơ khoêi bïơnh – bùưtăíìu sau lïî Giaâng sinh nùm ăoâ Biïịn cöị nađy ăaô chíịnăöơng tím can öng ăïịn mûâc mađ nhín viïn caêmthíịy öng lao vađo cöng viïơc vúâi cûúđng ăöơ di chuýínkhuêng khiïịp Ăïịn nöîi Nichol phaêi viïịt cho öng chuêăau khöí cuêa mònh ăïí nhùưc rùìng öng khöng ặúơcquyơ ngaô Mùơc duđ, öng khöng tham cöng tiïịc viïơcăïịn mûâc coi cöng ty quan troơng hún sûâc khoêe cuêabađ meơ Öng ăaô nheơ nhađng rúđi boê cöng viïơc ăïí vïìngay bïn bađ trong nhûông ngađy bađ bõ bïơnh vađ öng
úê bïn caơnh bađ cho ăïịn giíy phuât cuöịi cuđng cuêangûúđi meơ thín ýu Cuông nhû líìn cha öng vïì bïnkia thïị giúâi, Watson ăaô boê tíịt caê ăïí úê bïn meơ cuêamònh Caâi chïịt cuêa bađ, coâ thïí khiïịn öng suy tû vïìsûơ quyâ giaâ cuêa sûâc khoêe vađ khaê nùng coâ giúâi haơncuêa tiïìn baơc
Vađ öng ăem nöîi íu síìu vïì sûâc khoêe nađy vađo cöngty
Peter Drucker, nhín chûâng söịng vïì Watson, khi
íịy lađ möơt phoâng viïn treê cuêa túđ baâo Fortune – sau
khi thoaât khoêi chíu Íu, luâc íịy rúi vađo tay Ăûâc
Trang 5Quöịc xaô, öng ăaô ăïịn Myô Möơt bađi baâo cuêa Fortune
ăaô phï phaân viïơc cíịm uöịng rûúơu vađ huât thuöịc cuêa
Watson lađ vi phaơm quýìn tûơ do caâ nhín cuêa nhín
viïn Watson ăaô ăoơc bađi baâo ăoâ vađ ngay líơp tûâc
nöíi cún thõnh nöơ vađ ăiïơn thoaơi ngay ăïịn tođa soaơn
Tođa baâo gûêi Drucker ăïịn gùơp Watson Drucker ăaô
tûđng phoêng víịn Watson khi chuê tõch IBM ăïịn chíu
Íu, ăaô nghe öng noâi vïì hođa bònh, thûúng maơi vađ
xûê lyâ dûô liïơu, vađ ăaô thíịy caâc sïịp tođa soaơn quùỉng
(bađi baâo) Watson vađo soơt raâc
“Watson ra sûâc thuýịt giaêng vïì möịi cín bùìng hađi
hođa giûôa cöng ty vađ ngûúđi lao ăöơng”, Drucker vađo
tuöíi 85, kïí vúâi phoâng viïn US Today vađo nùm
2003, vïì vuơ cíịm uöịng rûúơu Theo Drucker, suy
nghô cuêa Watson “lađ möơt cuöơc líơt ăöí” trong möơt
thúđi kyđ raơn nûât cuêa nïìn quaên lyâ lao ăöơng kyđ dõ Coâ
thïí hònh dung ra thúđi kyđ nađy qua mö taê cuêa lyâ
thuýịt gia quaên trõ nađy: “Noâ coâ thïí vi phaơm quýìn
tûơ do caâ nhín, Fortune ăaô viïịt trong bađi baâo trûúâc
ăoâ, Drucker noâi, “ăöịi vúâi töi thò OK nhûng vúâi anh
em nhađ baâo vađo thúđi kyđ ăoâ thò hoơ bûơc mònh Time
(thuöơc Fortune) lađ möơt núi ngíơp rûúơu
(heavy-drink-ing)”
Drucker kïịt luíơn vïì Watson trong ba chûô: “Quite
intentionally dignified” – ăuâng lađ möơt ngûúđi chuê yâ
ăem laơi phíím giaâ
THÏÍ THAO, BAÊO HIÏÍM VAĐ GIÚĐ LAĐM
Thíơt thuâ võ khi moơi cöng nhín ăïìu ặúơc khuýịnkhñch chúi golf Nhûông nùm 1930, Watson ăaô choxíy dûơng sín golf ríịt tiïu chuíín vúâi 18 löî, úêEndicott – núi ăùơt nhađ maây IBM Möîi khi muđa xuínvïì, caê cöng ty seô lađm lïî ăoân xuín Watson ýuthñch cöng viïơc chuê lïî Öng seô mùơc ăaơi phuơc vađăaânh phaât boâng ăíìu tiïn trong khi caâc ăíịu thuê -nhín viïn cuêa öng – ăaô sùĩn sađng Vađ hoơ bùưt ăíìuchúi Cíu laơc böơ nađy lađ núi ăïí ngûúđi ta vui thuâ vúâithiïn nhiïn sau giúđ lađm viïơc
Mön thïí thao öng ýu thñch lađ cûúôi ngûơa – trođchúi mađ öng ăaô quaâ thuíìn thuơc tûđ thúđi tuöíi thú,chùn caê ăađn ngûơa kiïịm tiïìn ăi hoơc Trong khi ăoâ,thuâ sûu tíìm cuêa öng laơi lađ ö-tö Coâ leô ăíy lađ bùìngchûâng roô rađng nhíịt vïì viïơc öng khöng aâp ăùơtquan ăiïím cuêa mònh lïn hoaơt ăöơng cuêa cöng ty.Hún 20.000 nhín viïn, sau Thïị chiïịn thûâ hai, cuêaöng ặúơc tûơ do lûơa choơn mön thïí thao mađ mònhýu thñch trong khu vûơc IBM Country Club, chûâkhöng bõ buöơc phaêi cûúôi ngûơa hay phoâng ö-tö.IBM Country Club nađy cuêa Watson thíơt ra múâichó lađ möơt nûêa “thađnh phöị IBM” – ngûúđi ta ăaômïơnh danh khu ăíịt röơng hún 800 míîu ăíịt nađy lađthađnh phöị vò aânh saâng cuêa khoaêng saâu vaơn boâng
Trang 6ăeđn cöng cöơng Ăoâ lađ núi úê cuêa hai vaơn nhín viïn.
Tođa nhađ cuêa club nađy bùìng göî vađ nùìm giûôa caâch
ăöìng ríịt thön qú nhû caâi tïn cuêa noâ (country)
Trïn caânh ăöìng ăoâ, núi nađy lađ chöî chúi ăađn cuêa
möơt ban nhaơc, bïn caơnh lađ luô treê chúi ăuđa íìm ô
Trong khi ăoâ, ăùìng xa lađ nhûông ngûúđi neâm boâng
chađy – mön thïí thao vua cuêa Myô Nhûông gia ằnh
khaâc ăang búi löơi trong höì búi Ñt nhíịt hai thaâng
möơt líìn Watson seô ăïịn ăíy, öng seô chađo hoêi nhûông
ặâa beâ trong nhađ ùn, chađo nhûông ngûúđi chúi
bowl-ing Tuy nhiïn, cöng nhín cuêa öng – nhûông ngûúđi
lúân – thò seô ùn nhûông suíịt ùn giöịng nhau, búi
chung höì búi vađ úê trong nhûông cùn phođng giöịng
nhau Öng goơi ăoâ lađ chuê nghôa quín bònh
Sûơ kiïơn lúân nhíịt cuêa cíu laơc böơ nađy lađ nhûông ăaơi
höơi thïí thao Hoơ seô thi ăíịu hađng chuơc trođ chúi, bao
göìm caê bùưn suâng vađ boâng chađy Vađ Watson thñch
thuâ trao giaêi cho nhûông ngûúđi chiïịn thùưng Ăoâ lađ
thúđi ăiïím ngûúđi cuêa IBM haât vang hađng chuơc bađi
haât cuêa riïng IBM, suöịt ngađy
Watson muöịn taơo ra möơt loaơi thiïn ặúđng nađo
ăoâ cuêa cöng nhín Maney trong cuöịn tiïíu sûê nöíi
tiïịng vïì Watson ăaô noâi, bùìng nhûông caâch nhû víơy
Watson loaơi trûđ nhûông cuöơc ăíịu tranh cuêa cöng
ăoađn – nhûông hoaơt ăöơng vöịn ríịt söi ăöơng trong
lođng chuê nghôa tû baên vađo thúđi kyđ cöng nghiïơp
tiïn phong nađy Ăoâ coâ leô lađ möơt nhíơn ắnh chuýn
nghiïơp Tuy nhiïn, nhín viïn cuêa IBM coâ thïí caêm
nhíơn khaâc ăi khi mađ Watson khöng chó taơo ra caâi
mađ ngađy nay caâc nhađ quaên trõ nhín sûơ vađ nghiïncûâu vïì thađnh cöng goơi lađ sûơ cín bùìng giûôa ăúđisöịng caâ nhín, gia ằnh vúâi cöng viïơc, cöng súê -möịi quan hïơ ăau ăíìu nhíịt trong möơt ăúđi ngûúđiặúơc goơi tïn khùưc nghiïơt lađ “sûơ nghiïơp hay giaằnh?”
Phña sau veê bïn ngoađi bònh ýn ríịt “country” ăoâlađ sûơ thíơt vïì chñnh saâch thú mûúân Cöịng hiïịn vôăaơi nhíịt cuêa nhađ doanh nghiïơp nađy lađ giaêm giúđlađm cho nhín cöng xuöịng cođn 8 giúđ möơt ngađy thay
vò tûđ 9 ăïịn 11 nhû bònh thûúđng vađo luâc ăoâ Khöngthíịy öng trònh bađy gò vïì luíơn cûâ khoa hoơc cuêachñnh saâch nađy nhûng coâ thïí ăoaân ặúơc ăoâ möơtcaêm nhíơn vïì nhõp söịng cuêa con ngûúđi, tûđ khi thûâcdíơy cho ăïịn Mùơt trúđi lùơn, cuđng sûơ tñnh toaân vúâinhûông giúđ nghó
Bíịt cûâ nghiïn cûâu nađo, duđ phaên baâc Watson –chùỉng haơn nhû sûơ kiïơn chíơm trïî traê huín chûúngcho Hitle – cuông ăïìu cöng nhíơn rùìng, thađnh cönglúân nhíịt cuêa Watson lađ xíy dûơng ặúơc lođng trungthađnh cuêa nhín viïn Ríịt coâ thïí niïìm tin vađo
“thiïn ặúđng” giaêi trñ seô lung lay nïịu Watsonkhöng thïí hiïơn möơt bùìng chûâng thiïơn chñ sûơ thíơtkhaâc, ăoâ lađ trúê thađnh cöng ty ăíìu tiïn trïn thïị giúâithûơc hiïơn baêo hiïím suöịt ăúđi
Coâ thïí kïịt luíơn vïì yâ nghôa kinh doanh ăöịi vúâiWatson chûa? Khoan vöơi, haôy ăïịn khu vûơc Home-stead ăaô
Trang 7GIAN NHAĐ CHUNG HOMESTEAD
VAĐ GIAÂO DUƠC
Tom Watson trong Father, Son & Co noâi rùìng,
núi thûâ hai sau ngöi nhađ cuêa gia ằnh, núi Watson
thñch ăïịn úê lađ Homestead Ăoâ lađ nûêa cođn laơi cuêa
“thađnh phöị IBM”, khoaêng hún 400 míîu ÚÊ ăoâ
cuông coâ möơt tođa nhađ lúân giûôa caânh rûđng thöng
Ăíy chñnh lađ nhûông daôy nhađ ặúơc chia ra cho tûđng
höơ gia ằnh vúâi phong caâch thiïịt kïị giöịng nhau,
ăuê caâc phođng chûâc nùng cho möơt gia ằnh Phođng
ăoơc saâch úê cûêa ra vađo lađ möơt thû viïơn tuýơt ăeơp
vúâi thaêm Ba Tû vađ lođ sûúêi vađo muđa ăöng Nhûông
nhoâm nhín cöng, kyô sû hoùơc ngöìi tuơm laơi hoùơc
tröịn riïng möơt goâc nađo ăoâ ăoơc saâch, tra cûâu tađi
liïơu ăïí nghiïn cûâu
Coâ nhûông cùn phođng ríịt lúân ăïí duđng vađo viïơc
chung Noâ ặúơc trang hoađng bùìng ăöì göî vađ caê
thaêm Ba Tû Watson thûúđng xuýn ăoân tiïịp caâc
quan chûâc, chñnh khaâch vađ caê caâc thûúơng nghõ sô
úê ăíy Watson tûđng ặúơc vñ nhû lađ ngađi ăaơi sûâ
khöng chñnh thûâc - Homestead lađ núi ăoân khaâch
nûúâc ngoađi cuêa chñnh phuê Caâc cöng chuâa, vua vađ
caâc chñnh khaâch nûúâc ngoađi ăïịn viïịng thùm IBM
seô ặúơc ăoân tiïịp úê ăíy Watson coâ möơt phođng nghó
úê ngay trong tođa nhađ
Thïị giúâi ýn bònh vađ huy hoađng ăoâ, nhû öngtûđng mú ûúâc vađ lađm ặúơc, ăaô töìn taơi ăïịn caê khiWatson qua ăúđi – gíìn 40 nùm sau khi öng quaăúđi, Homestead múâi taơm dûđng hoaơt ăöơng, tûâcnhûông nùm 1990 khi IBM rúi vađo suy thoaâi.Coâ thïí thíịy Watson ăaô khúêi xûúâng phûúng chím
“ăíìu tû vađo con ngûúđi” khaâ thõnh hađnh ngađy naytûđ ăíìu thïị kyê XX Bíịt kïí ăoâ lađ ai, mađu da nađo, duđlađ nam hay nûô, Watson ăïìu nhòn ăoâ lađ con ngûúđi
“nhín sûơ lađm nïn tíịt caê” Tíịt caê ăïìu bònh ăùỉngtrong tíìm nhòn xuýn thïị kyê cuêa öng vúâi chiïịnlûúơc cuơ thïí: giaâo duơc vađ chñnh saâch traê cöng Tíịtcaê moơi ngûúđi trûúâc khi ăi lađm viïơc chñnh thûâc ăïìuphaêi ăïịn trûúđng hoơc cuêa IBM – möơt quýịt saâchặúơc Watson thûơc hiïơn ríịt súâm – öng múê trûúđngtûđ nùm 1916, hai nùm sau öng nùưm quýìn ăiïìu
hađnh CTR Theo David Mercer trong How The World’s Most Successful Corporation Is Managed (Cöng ty thađnh cöng nhíịt thïị giúâi ăaô ặúơc quaên trõ nhû thïị nađo), nùm 1932, Watson thađnh líơp böơ
phíơn giaâo duơc úê Endicott, vúâi ba kyô sû ăíìu tiïn töịtnghiïơp vađo nùm 1934 Túâi nùm 1937, khoaênghún 32.000 nhín viïn ăaô tham gia hoơc; 52 lúâp;hoơc 24 mön khaâc nhau Cöng cuơ nađy khöng chóăùơc biïơt quan troơng ăïí huíịn luýơn kyô nùng nhínviïn mađ ngay caê nhûông quaên ăöịc vađ nhađ ăiïìuhađnh cuông phaêi tham gia trûúđng quaên lyâ
*
* *
Trang 8Khi chuâng töi thûơc hiïơn cuöịn saâch vïì Larry Page
nhađ phaât minh thuíơt toaân díîn ăïịn viïơc saâng líơp
Google, möơt trong nhûông cuöịn trong böơ saâch nađy,
ăaô thíịy nhađ doanh nhín thađnh ăaơt cuêa thïị kyê XXI
noâi vïì vùn hoâa doanh nghiïơp Trong caâc hađnh lang
cuêa töíng hađnh dinh tíơp ăoađn nađy thónh thoaêng
ngûúđi ta thíịy coâ ai ăoâ chúi piano ngíîu hûâng Sín
boâng chuýìn, hockey, boâng chađy vađ nhađ ùn phuơc
vuơ suöịt ngađy Page ăaô noâi vúâi Playboy vađo nùm
2004 rùìng ăaô hoơc tûđ möîi doanh nghiïơp möơt ñt Vađ
coâ thïí thíịy thíịp thoaâng boâng daâng cuêa Watson úê
ăíy Búêi vò, Watson ăaô khuýịn khñch nhûông cíy
ăađn piano úê Homestead vađ moơi thûâ khaâc cho nhín
cöng mađ caâc doanh nghiïơp ngađy nay ñt nhiïìu sûê
duơng Coâ leô vò víơy mađ cuöịn saâch Chiïịc boâng ăöí
dađi, viïịt vïì Thomas Watson do IBM thûơc hiïơn, ăaô
coâ möơt caâi tûơa ríịt hay Watson khöng chó ăöí boâng
tû tûúêng cuêa mònh ăöịi vúâi IBM mađ caê trong nïìn
quaên trõ doanh nghiïơp thúđi hiïơn ăaơi
Nhiïìu nghiïn cûâu cho biïịt, Watson ăaô lađm caâch
maơng quaên trõ trong chñnh saâch nhû thïị nađy lađ vò
mong muöịn múê röơng IBM ngay trong thúđi kyđ suy
thoaâi híơu Thïị chiïịn thûâ hai Tuy nhiïn, hoađi baôo vïì
möơt töí chûâc vinh quang cuêa öng, tûđ trûúâc ăoâ hai
thíơp niïn, cho biïịt nhûông caâch tín cuêa öng lađ ûúâc
muöịn tûơ nhiïn Nùm 1915 öng ăaô bùưt ăíìu noâi vïì
chûô “think” tûơ do cuêa öng, thíịy caâi gò ăuâng, coâ lúơi,
dûơa trïn “cú súê chung lađ con ngûúđi” thò öng lađm mađ
khöng súơ bíịt cûâ aâp lûơc nađo, kïí caê dû luíơn baâo chñ
Marverick lađ cuöịn tiïíu sûê dađy cöng nhíịt ăaô
khöng nhùưc ăïịn sûơ kiïơn Watson khöng sa thaêi möơtnhín viïn cao cíịp khi ngûúđi nađy lađm cöng ty thiïơthaơi möơt lûúơng tiïìn lúân Thïị nhûng giai thoaơi ăoâ ăaôặúơc truýìn tuơng tûđ líu nhû lađ nghïơ thuíơt ăöịinhín xûê thïị ặúơc trñch díîn nhiïìu nhíịt trong caâcsaâch “daơy lađm ngûúđi” Ăoâ lađ chuýơn möơt nhín viïnlađm thíịt thoaât 600.000 ăöla – bùìng chi phñ chosaâu nùm hoaơt ăöơng cuêa IBM Country Club vađHomestead cöơng laơi Ngûúđi ta ăaô hoêi öng coâ sa thaêingûúđi nađy khöng Watson ăaô noâi:
“Thûơc ra töi ăaô chi 600.000 ăöla ăïí ăađo taơo anh
ta, víơy thò taơi sao töi laơi ăïí cöng ty khaâc duđng míịtkinh nghiïơm cuêa cíơu íịy kia chûâ?”
Duđ thïị nađo, giai thoaơi hay sûơ thíơt, cíu chuýơn ăoâcuông chûâng toê sûâc huât cuêa hònh tûúơng Watsontrong nghïơ thuíơt laônh ăaơo hay lúân hún nûôa lađnghïơ thuíơt söịng Vađ noâ nhíịt quaân vúâi “luíơn ăiïímcon ngûúđi” cuêa öng
Tinh thíìn cuêa Watson ăaô ặúơc con trai öng kïịtuơc Nùm 1953, möơt nùm sau nhíơn chûâc, Tom ặa
ra “laâ thû thûâ tû” vïì víịn ăïì chñnh saâch Võ chuê tõchkïị thûđa nađy tuýn böị rùìng, IBM tuýín duơng khöngphín biïơt lyâ lõch cuêa ngûúđi ăoâ mađ dûơa trïn nguýntùưc cöịt loôi lađ nùng lûơc Tađi liïơu cuêa IBM ngađy nay
víîn cođn trñch díîn lúđi Tom Watson: Khöng phín biïơt nguöìn göịc chuêng töơc, mađu da hay tñn ngûúông.
Chñnh saâch nađy cuêa IBM ra ăúđi trûúâc möơt nùm sovúâi sùưc lïơnh Brown cuêa Tođa aân Töịi cao Myô, vađ
Trang 9trûúâc 11 nùm so vúâi Ăaơo luíơt cuêa nûúâc Myô vïì
Quýìn Bònh ăùỉng cuêa Ngûúđi Da ăen Tom sau ăoâ,
vúâi tû caâch cöị víịn, ăaô duđng laâ thû nađy nhû lađ míîu
mûơc ăïí thûúng thaêo vúâi chñnh quýìn bang
Ken-tucky vađ North Calorina ăïí thiïịt líơp chñnh saâch
cöng ty cho caâc bang Ăoâ lađ quýịt saâch lađm cho
Watson vui sûúâng, vûđa vúâi tû caâch ngûúđi cha vûđa
vúâi tû caâch nhađ saâng líơp doanh nghiïơp IBM
Tom Watson trong tûơ truýơn Father, Son and
Company ăaô nhíơn ắnh vïì thín sinh cuêa mònh:
“Cha töi biïịt rùìng, caâch töịt nhíịt ăïí giûô nhín viïn
úê laơi vúâi mònh lađ nhen nhoâm vađ thöíi buđng trong
hoơ lođng tûơ tön” Vađ Tom trñch díîn lúđi cuêa cha mònh:
“Nïịu anh coâ thïí giûô ngûúđi ta laơi vađ lađm cho hoơ
tin rùìng tûúng lai cöng ty nùìm trong tay hoơ thò lúơi
nhuíơn seô khöng míịt ăi ăíu caê.”
Möơt trong nhûông cöịng hiïịn vô ăaơi nhíịt cuêa
Watson cho lyâ luíơn quaên trõ lađ nghô ra hïơ thöịng
baêo hiïím suöịt ăúđi vađ nghó pheâp coâ lûúng cho nhín
viïn
Theo ghi nhíơn cuêa Peter Drucker, cuơm tûđ “cöng
nhín dõch vuơ” xuíịt hiïơn tûđ 1920 vađ ăoâ lađ möơt
trong nhûông díịu hiïơu ăíìu tiïn cuêa nïìn kinh tïị tri
thûâc ngađy nay Coâ thïí thíịy, “ắnh ăïì con ngûúđi”
mađ Watson ặa ra nùm 1914 trong ăoâ ăaô ghi cuơm
tûđ nađy (service man) Theo nhađ khoa hoơc Drucker,
möơt thïị kyê trûúâc úê Myô coâ 15% lao ăöơng trong nhađ
maây – díịu hiïơu nïìn kinh tïị cú bùưp – thò ăïịn
nhûông nùm 1950 con söị cú bùưp ăaô giaêm möơt nûêa,
röìi ăïịn cuöịi thïị kyê XX noâ giaêm thïm möơt nûêa nûôa.Trong khi ăoâ, böơ phíơn ngûúđi lao ăöơng tri thûâc tùnglïn khoaêng 33%, bao göìm caê “nhín viïn dõch vuơ”,trong toađn böơ lûơc lûúơng lao ăöơng Vñ duơ nađy cuêaDrucker díîn ăïịn viïơc thay ăöíi caâc quan niïơm vïìcöng cuơ saên xuíịt, súê hûôu hay quýìn lûơc Watsonăaô trao cöng cuơ saên xuíịt vađo trong chíịt xaâm ngûúđilao ăöơng Vađ vò víơy, ăoâ lađ möơt loaơi quýìn lûơc – sûâcmaơnh kinh doanh khöng cođn hoađn toađn ăöơc quýìntrong chíịt xaâm cuêa nhađ quaên lyâ Coâ leô ăoâ lađ lyâ doWatson xíy dûơng caâc chûúng trònh giaâo duơc,trûúđng hoơc cuêa IBM tûđ ríịt súâm
Trang 10Thomas J Watson Sr.
Thomas Watson, ngûúâi àaân öng àöåc àoaán?