Lý do chọn đề tài Trước khi đến với lý do chọn đề tài này thì tôi muốn hỏi bạn một câu “Chắc có lẽ,hồi nhỏ, bạn cũng đã từng được mẹ hay bà của mình kể chuyện cổ tích đúngkhông?” Không b
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN LANG KHOA QUAN HỆ CÔNG CHÚNG & TRUYỀN THÔNG
TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN
MÔN HỌC: TƯ DUY PHẢN BIỆN
MÃ LỚP: 202_DXH0052_34
Chủ đề: Bạn là “NGƯỜI TỐT” hay “NÔ LỆ” của hình ảnh tử tế?
Hội chứng người tốt ( Nice Guys Syndrome)
Họ & tên: Nguyễn Ngọc Trà My MSSV : 207QC45035
Lớp : K26PR11 Năm học : 2020-2021
TP Hồ Chí Minh, 16 tháng 06 năm 2021
Trang 2Mục lục LỜI MỞ ĐẦU
(Lý do, mục đích chọn chủ đề)………3
Chương 1: “Người tốt” 1.1 Định nghĩa về “Người tốt”……… 5
1.2 Quan điểm cá nhân về lòng tốt trong cuộc sống……… 6
Chương 2: “Tử tế” là gì? 2.1 Tử tế được dựa theo những nhận định nào?………8
2.2 Vì sao chúng ta phải “tử tế”?……… ………8
Chương 3: “Hội chứng người tốt” - Nice guys syndrome 3.1 “Hội chứng người tốt” có thật sự tốt?………11
3.2 “Hội chứng người tốt” và “Đạo đức giả” có phải là một?……….15
Chương 4: Người tốt cần làm gì để họ lấy lại quyền kiểm soát cho cuộc sống của mình và ngừng trở thành “nô lệ của hình ảnh tử tế”? 4.1 Có lập trường: Sự hài hòa giữa cam chịu và hung hăng (Passivity and Aggression)………16
4.2 Những thay đổi gì khi bạn là người có lập trường?………17
4.3 Làm thế nào để có lập trường hơn?……….17
KẾT LUẬN (Cách nhìn trực diện của vấn đề)……… 22
Trang 3LỜI MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Trước khi đến với lý do chọn đề tài này thì tôi muốn hỏi bạn một câu “Chắc có lẽ,hồi nhỏ, bạn cũng đã từng được mẹ hay bà của mình kể chuyện cổ tích đúngkhông?” Không biết mọi người thế nào, nhưng đối với tôi thì các công chúa trongtruyện mà tôi hay nghe đều là những người đối đãi rất tốt với mọi người xung quanh
và hầu hết chẳng có chút sai phạm nào, ngay cả khi mà người khác hãm hại thì côcũng đều luôn chịu đựng và tha thứ Do đó, cuối cùng cô luôn được mọi người yêuthương và sống với hoàng tử hạnh phúc tới cuối đời Chốt lại thì “CHỈ CẦN BẠNLƯƠNG THIỆN THÌ MỌI NGƯỜI ĐỀU SẼ YÊU THƯƠNG BẠN.”
Tôi, hay bất cứ ai cũng đều mong muốn mình luôn trở thành là một người tốt nhưthế Mọi việc chúng ta làm là đều theo quy tắc của một người tốt và hạn chế việc saiphạm hay tổn thương đến người khác Tôi luôn tử tế dù cho mọi tình huống gì Ví
dụ như tôi có một bạn nhờ làm bài tập vì bài đó thuộc chuyên ngành của tôi, mặc dùrất mệt mỏi sau nhiều ngày chạy deadline nhưng tôi vẫn dành thời gian nghỉ ngơicủa mình để giúp bạn mình mà không màn đến sức khỏe mình có chịu đựng đượckhông, hay là việc tôi luôn tha thứ cho một số người làm tổn thương mình, nhưngtrong lòng tôi lại ngập tràn sự đổ vỡ Mọi hành động tôi làm chỉ cần một ánh nhìn,hay một câu nói hoài nghi đến từ nhiều người khác cũng khiến bản thân tôi mất tựtin, nhạy cảm, xem xét lại hành vi của mình Rồi tôi lại suy nghĩ về tất cả những gìtôi làm trong quá khứ đã có điều gì mình làm không đúng, hay có gây hiểu lầm chongười khác không Tôi không muốn bất cứ ai nghĩ mình là một người không tốt,không đáng để được tin tưởng… Chỉ khi đến một thời gian, khi có quá nhiềuchuyện dồn dập đến thì tôi mới nhận ra, những điều này đang ám ảnh lên tôi nhưngtôi lại không thể tìm ra lối thoát cho bản thân mình Tôi luôn tự đặt câu hỏi “Rốtcuộc tôi làm như thế là vì điều gì?”
Trang 4Xã hội phát triển, các phương tiện truyền thông ngày một tối tân, con người ta lạicàng trở nên bảo vệ hình tượng “người tốt” trước mặt mọi người mà khiến bản thânmình trở thành “NÔ LỆ của hình ảnh TỬ TẾ” Cái cách mà con người ta luôn cốgắng bảo vệ hình ảnh của bản thân và luôn sợ hãi trước mọi nguy cơ bị xâm hạiluôn khiến họ chịu áp lực Vậy làm một “người tốt luôn luôn tử tế” như thế có thật
sự tốt? Chúng ta có thể tin rằng lòng tốt luôn tốt, bởi vì nó giúp duy trì hạnh phúccủa chúng ta, nhưng đó không phải là khi vượt quá giới hạn Chúng ta hành độngtrong tất cả các khoảnh khắc luôn thân thiện một cách đáng kinh ngạc không phải là
để chúng ta quên đi bản thân mình như thế Và có một câu nói luôn ám ảnh tôi đó là
“Có 1 điều còn đau hơn là khi người khác từ chối con người thật của bạn, đó là khi
họ thích cái con người giả tạo của bạn!"
2 Mục đích
- Nêu lên những quan điểm đa chiều về khái niệm “Người tốt” và “Sự tử tế”
- Tìm hiểu về thực trạng những người mắc “Hội chứng người tốt”
- Tìm hiểu về những tác động tiêu cực của thực trạng trên
- Thể hiện quan điểm của bản thân với những vấn đề trên
- Đưa ra cách nhìn trực diện của vấn đề
- Đề xuất ra những hướng giải pháp tích cực và giúp người mắc phải hội chứngtrên thoát khỏi “nô lệ của hình ảnh tử tế”
Trang 5CHƯƠNG 1: “NGƯỜI TỐT”
1.1 Định nghĩa về “Người tốt”
Với bạn, bạn nghĩ như thế nào mới là một người tốt?
Người ta thường hay bảo: “Giang sơn dễ đổi, bản tính khó lường”, thứ khó đoán nhất đó chính là lòng người Có thể hôm nay bạn giúp tôi, bạn có thể được gọi là người tốt Nhưng ngày mai bạn lại chơi xấu sau lưng tôi thì bạn không xứng với danh hiệu đó Vậy trước tiên, hãy theo tôi tìm hiểu danh hiệu
“Người tốt” là gì ?
Có thể bạn thắc mắc vì sao tôi lại gọi “Người tốt” là một danh hiệu Hãy nghĩ đơn giản, cầu thủ ghi bàn nhiều nhất được trao tặng danh hiệu “Vua phá lưới”, hay người chạy nhanh nhất được gọi bằng nhiều cái tên như “Ma tốc độ”,
“Thần sấm”,… thì danh hiệu “Người tốt” cũng vậy Họ là những người có đức tính tốt và những nghĩa cử cao đẹp Họ đối xử với mọi người bằng cả trái tim của mình, họ cho đi và không cần quan tâm mình có nhận lại gì từ đối phương Và trong suy nghĩ của họ không có sự hơn thua, không có sự thù địch, không có sự dã tâm Chỉ là một trái tim thuần khiết mong muốn mọi người xung quanh có được một cuộc sống tốt đẹp
Hình 1.1: Người tốt trong cuộc sống (Nguồn: https://vndoc.com/trinh-bay-suy-nghi-cua-anh-chi-ve-long-tot-trong-cuoc-song-
hom-nay-160245)
Trang 6Vậy ai có thể là những người tốt ? Cậu nhóc bán vé số, cô chủ tạp hóa, chú lái
xe ôm hay giám đốc công ty bất động sản, chủ tịch nước ? Xin thưa rằng vì nó
là một danh hiệu nên dù bạn là ai, có là con ông cháu cha hay chỉ là cậu nhóc bán vé số, chỉ cần việc làm của bạn tốt đẹp, nghĩa cử của bạn cao đẹp, không
vu lợi cho bản thân, giúp đỡ người khác,… thì bạn đã được thiên hạ gọi là người tốt Họ trao tặng cho bạn danh hiệu này vì những hành động của bạn xứng đáng được vinh danh.
Hình 1.2: Hình ảnh các cô chú công an giúp đỡ người dân trên đường
(Nguồn: http://webhoctot.com/ke-lai-nguoi-tot-viec-tot-ma-tung-chung-kien.html)
1.2 Quan điểm cá nhân về lòng tốt con người trong cuộc sống
Từ xưa đến nay cha ông ta luôn dạy con người cần phải biết cách đối nhân xử thế.Trong đó thể hiện lòng tốt của mình đối với những người xung quanh là điều cầnthiết trong cuộc sống Dù gì đi chăng nữa thì một trong những điều có giá trị vàgiúp gắn kết cuộc sống này đó chính là lòng tốt Lòng tốt là sự tốt bụng, bao dung,quan tâm, sẻ chia, giúp đỡ người khác mỗi khi khó khăn Lòng tốt rất quan trọng vìtrước hết với mỗi các nhân, nó giúp rèn luyện một phẩm chất tốt đẹp Khi ta biếtyêu thương, đồng cảm và sẻ chia với người khác, đó là lúc ta đã ý thức rõ được giátrị của cuộc sống, quan tâm đến người xung quanh hơn và dần dần hình thành đượcmột thói quen tốt đẹp, có ý nghĩa cho xã hội Bên cạnh đó, ta cũng sẽ nhận lại được
sự cảm kích, yêu quý của mọi người Lòng tốt, đối với xã hội nói chung, là một sợi
Trang 7dây gắn kết con người ta lại với nhau Một tập thể, rộng ra là một dân tộc, một quốcgia, nếu ai cũng có lòng tốt thì xã hội ấy sẽ ngày càng phát triển, giảm thiểu đượcnhững tệ nạn, xóa đói giảm nghèo, góp phần xây dựng đất nước Đó là lý do mà vìsao ngày càng có nhiều những tấm lòng thiện nguyện, những tổ chức thiện tâm xuấthiện và thực hiện những chiến dịch, những hành động cao đẹp nhằm giúp đỡ nhữngmảnh đời khó khăn, bất hạnh
Những cái định nghĩa về người tốt dài đằng đặc trên mạng xã hội liệu nó có còn phùhợp trong xã hội hiện đại này không? Hiện nay, xã hội càng ngày càng phát triển,con người chạy theo đồng tiền nên nhiều lúc lòng tốt của chúng ta lại bị người kháclợi dụng Chúng ta vẫn biết lòng tốt là cho đi mà không cần nhận lại Người tathường nói "một nắm khi đói bằng một gói khi no", hay như câu “lá lành đùm lárách” đã hình thành nên lối sống của người Việt ta từ xưa đến nay Cũng vì lý donày mà nhiều người đã dựa vào lòng tốt của người khác để lợi dụng nhằm đem lạilợi ích cho bản thân Tôi biết, người tốt là người luôn có lòng tốt muốn giúp đỡngười khác, mọi lý do để họ làm đều xuất phát từ trái tim và thật tâm họ muốn nhưthế, họ không nghĩ ngợi rằng điều họ sẽ mang lại những lợi ích gì cho mình Conngười khi sinh ra đều có trong mình hai bản chất đó là thiện và ác, cái thiện và ácluôn luôn song hành với nhau Con người ta phải luôn luôn đấu tranh giữa cái thiện
và ác để nhân cách trở nên hoàn thiện và tốt đẹp hơn, để mọi người có thể yêuthương nhau hơn Nhưng những người đó có thể mãi mãi luôn là người tốt đượckhông? Lòng tốt đó sẽ mãi là thật tâm xuất phát từ trái tim? Một khi lòng tốt củachúng ta bị lợi dụng thì điều đương nhiên là chúng ta sẽ luôn luôn cảnh cảnh giác và
đề phòng Vậy bạn có tự hỏi là cái định nghĩa người tốt đó đã có thêm một chút hoàinghi, một chút miễn cưỡng và nó đã không còn như trước bởi xã hội này không?
Trang 8CHƯƠNG 2: “TỬ TẾ” LÀ GÌ?
2.1 Tử tế được dựa theo những nhận định nào?
Hầu hết các ý kiến cho rằng “Người tử tế là người tốt và là người có lối sống đẹp,
có thể coi là người hoàn hảo trong mọi thời đại và nhất là trong cuộc sống hômnay” Nhưng không ít ý kiến cho rằng: “Đó chỉ là sự giả tạo hình thức” và nghi ngờlòng tốt của người tử tế Thời gian gần đây, “tử tế” đang trở thành từ hot trên mạng,gần như ngày nào cũng thấy Tuy nhiên, hiếm ai biết như thế nào là “tử tế”
Theo định nghĩa trên các trang báo mạng, thì “tử tế” được hiểu như sau: Chữ “tử”
có nghĩa là những chuyện nhỏ bé, chữ “tế” có nghĩa là những chuyện bình thường.Hai chữ “tử tế” gộp lại có nghĩa là cẩn thận từ những việc nhỏ bé, rồi do lâu đời tađọc khác đi và nghĩa cũng khác đi Sự tử tế, tử tế thật sự không phải là chuyện cótiền bạc hoặc muốn là có ngay Nó cũng phải được học hành, được dạy dỗ, được tậpluyện, kế thừa và gìn giữ Tử tế như hoa thơm, hoa đẹp không thể thiếu được củacuộc đời Khái niệm này không được rõ ràng, thực tế tử tế nếu là danh từ đồngnghĩa với kindness trong tiếng Anh, cư xử tử tế có nghĩa là “thân thiện, hào phóng
và quan tâm đến người khác” Tử tế còn được dùng phổ biến như một tính từ/trạng
từ như làm việc gì tử tế, trong tiếng Anh là “doing something properly”, có nghĩa làlàm việc đàng hoàng, cẩn thận, chu đáo – “Làm việc cho tử tế nhé”
Vậy chúng ta chỉ cần hiểu một cách đơn giản "người tử tế" là người làm việc tốt,sống đúng, sống đẹp, sống có ý nghĩa, phù hợp với đạo đức và sông theo chuẩn mựccủa xã hội
Có bao giờ các bạn thử nghĩa rằng, nếu một xã hội không có những người tử tế, đó
sẽ là xã hội như thế nào? Một xã hội chỉ biết có bản thân của mỗi cá nhân, khôngquan tâm tới người khác Một xã hội thờ ơ với thực tại, thấy người gặp nạn thì lạnhnhạt cho qua, gặp người khó khăn thì hồ nghi về người ấy Xã hội càng phát triển,
Trang 9con người càng trở lên lạnh lùng hơn hẳn Biết bao nhiêu người chỉ biết tới bản thânmình, sống một cuộc đời lãnh lẽo, chẳng đối xử tốt với ai, vì sợ bị lợi dụng, sợkhông được đền đáp điều gì, chẳng giúp đỡ ai điều gì, vì sợ bị lừa gạt.
Từ hơn 30 năm trước đây, trong bộ phim được giải QT Chuyện tử tế, đạo diễn TrầnVăn Thuỷ đã đặt ra những câu hỏi: “Thế nào là sự tử tế?” “Tại sao con người phải
tử tế?” Ông đã tìm câu trả lời thông qua nhiều con người, hoàn cảnh sống khácnhau Từ người thành phố bình thường tới những người lao động lam lũ nơi thônquê và cả những người bị bệnh phong, một căn bệnh khiến họ bị cả xã hội xa lánh.Qua chuyến đi tìm câu trả lời ấy, đạo diễn và người xem đều trăn trở trước cuộcsống khó khăn và thiếu đi sự tử tế giữa con người và con người Tuy nhiên, có thực
“thương người thì khó đến thân” không?
Hình 2.1: Đạo diễn Trần Văn Thủy - Phim Chuyện tử tế (Nguồn: https://baophapluat.vn/chuyen-tu-te-bo-phim-30-nam-van-mang-tinh-thoi-su-
post232227.html)
Ai trong chúng ta cũng đều nghĩ rằng hạnh phúc trong cuộc sống xuất phát từnhững điều nhỏ nhặt nhất Cho đi và cảm nhận, chúng ta sẽ thấy tâm mình đượcmình yên thanh thản biết nhường nào Sống trong một xã hội với vô vàn nhữnghoàn cảnh khác nhau, chúng ta nên sống một cuộc đời đúng nghĩa, hòa nhập, yêuthương, sẻ chia với mọi người Và có một câu nói trả lời cho câu hỏi đề mục 2.2 tôi
Trang 10đã nêu trên “Vì sao chúng ta phải tử tế?” thì đơn giản “Chỉ cần bạn sống tử tế, trờixanh sẽ tự khắc an bài”
* Thực trạng về hình ảnh “người tốt” hiện nay?
Tôi biết, sự tử tế và lòng tốt chính là thước đo chuẩn mực đạo đức của một ngườitrong xã hội Với truyền thông ngày một mạnh mẽ, nhiều tin tức về người tốt làmviệc tốt ngày một dày đặc hơn, phổ biến hơn, được hàng ngàn tung hô trên các trangmạng báo chí, mạng xã hội Thế nên hình tượng “người tốt” cũng luôn được conngười ta gầy dựng hoàn hảo khi bước chân ra xã hội này đã khiến một số ngườinghĩ đó là lẽ đương nhiên rồi mặc xác lợi dụng lòng tốt đó của bạn, bạn không dámnói lên suy nghĩ của mình và chỉ biết chấp nhận và dần tự khiến bản thân mình trởthành “NÔ LỆ của hình ảnh TỬ TẾ” mặc dù chúng ta không thật sự “tử tế” nhưchúng ta nghĩ Cái cách mà con người ta luôn cố gắng bảo vệ hình ảnh của bản thân
và luôn sợ hãi trước mọi nguy cơ bị xâm hại luôn dẫn đến danh hiệu “người tốt” đãlàm không ít người phải chịu áp lực
Ví dụ như là một người hàng xóm để mấy con chó của ông ta sủa suốt đêm, vàchuyện đó làm bạn không ngủ được Thay vì nói với ông ta về nó, bạn lại phê bìnhông với những người bạn của mình trên Facebook Hay như là bạn được giao mộtviệc chẳng phải của mình, nhưng vẫn "okey mình sẽ làm" dù trong lòng hậm hực?
Vậy làm một “người tốt luôn luôn tử tế” như thế có thật sự tốt? Vậy tại sao họ lạitrở nên như thế? Nguyên do là vì sao? Cuối cùng tôi cũng tìm ra được câu giải đápcho vấn đề trên - “Hội chứng người tốt” nghe tên thì hay phải không, mà kết cục thìlại chẳng có gì tốt đẹp…
Trang 11CHƯƠNG 3: “HỘI CHỨNG NGƯỜI TỐT” - NICE GUYS SYNDROME
Robert Glover, tác giả của quyển No More Mr Nice Guy có đề cập đến một loại hộichứng được gọi là “Hội chứng người tốt” - Nice Guys Syndrome – một tập hợpgồm tính cách, thái độ và các đặc điểm hành vi của hội chứng Trong đó, chủ yếuông nói về việc những người đàn ông luôn cố gắng làm mọi điều tốt đẹp để làm hàilòng và thu hút phái nữ Anh ta luôn thể hiện mình là một người hoàn hảo trong tínhcách và đáp ứng mọi nhu cầu của cô gái chỉ để nhận lại tình cảm Ngoài cụm “NiceGuy Syndrome” thì còn một cụm từ “People pleaser” - Người làm hài lòng mọingười - dùng để chỉ tất cả những người mắc phải hội chứng này không chỉ riêng gìnhững người đàn ông Vậy thì biểu hiện của “Hội chứng người tốt” là gì? Nó có thật
sự tốt như bạn nghĩ?
3.1 “Hội chứng người tốt” có thật sự tốt?
Những người mắc “Hội chứng người tốt” thường có các biểu hiện như sau:
Thứ nhất: Họ không chú trọng cảm xúc và nhu cầu thực sự của bản thân
Họ luôn cảm giác bản thân họ không thể nào quan trọng hơn người khác Nếu bạnđưa ra ý kiến thì những người mắc hội chứng này sẽ luôn nhún nhường ý kiến củađối phương và cảm thấy ý kiến của bản thân mình không đáng được lưu tâm đến và
sẽ thật may mắn nếu ý kiến của họ được chấp nhận, nếu không được thì cũng chẳngsao cả, vì họ có thể giả vờ vui vẻ chấp nhận ý kiến của mọi người Những ngườimắc hội chứng này họ tiếp cận cuộc sống và các mối quan hệ một cách thụ động.Thay vì lên tiếng, họ để người khác dễ dàng lấn lướt mình Họ là những người dễdãi và luôn làm hài lòng mọi người “Người tốt” khó từ chối các yêu cầu, ngay cả lànhững yêu cầu vô lý Họ tử tế quá mức cần thiết Khi muốn hoặc cần một điều gì
đó, họ ngại đưa ra yêu cầu vì không muốn làm phiền người khác “Người tốt” cũng
Trang 12tránh xung đột như tránh dịch bệnh Covid - 19 vậy Đối với họ, thì điều họ mongmuốn luôn là hòa thuận hơn là tranh đấu.
Thứ hai: Tỏ ra chấp nhận hầu hết mọi khuyết điểm, sai phạm của người khác và
Thứ ba: Luôn cảm thấy giá trị của mình phụ thuộc vào cảm nhận của người
khác
Họ cực kì sợ phán xét, sợ bị nói xấu, bị giận Khi họ làm bất cứ thứ gì đều luônmuốn phải thật hoàn hảo và ít để lộ khuyết điểm của bản thân, kể cả là khi nói đùacũng phải suy nghĩ thận trọng Mà trong xã hội công nghệ, mạng xã hội như hiệnnay thì lượt tương tác trên các trang facebook hay là instagram lại càng ảnh hưởngđến những người mắc hội chứng này Ví dụ trong một hội bạn thân gồm 3 người vàmột trong ba có một người mắc “hội chứng người tốt”, khi họ thấy người bạn nàycomment ảnh trên facebook của người bạn kia mà lại không comment bài viết củamình thì chắc chắc họ sẽ bâng quơ suy nghĩ ngay như là “Có phải là mình khôngđược tốt hay không?” “Họ có thật sự xem mình là bạn thân?” Đó cũng là lo lắng vìgiá trị bản thân của họ phụ thuộc vào sự công nhận của người khác vào việc làmmọi người yêu mến mình
Thứ tư: Cố gắng hành động thật đúng với mọi tiêu chuẩn đạo đức
Họ luôn luôn uốn mình theo tiêu chuẩn đạo đức và giữ nó khư khư như cái việc sẽkhông để nó lệch khỏi đường ray Họ lãng phí nhiều thời gian cố tìm cách từ chốimọi người và dù thế, thông thường đến cuối cùng họ vẫn đồng ý vì bảo vệ hình ảnh