Luan van chuyen de 115130 79 cau hoi va goi y tra loi ve mon hoc t chuan

Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc vềnhững vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng vàphát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin v

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Hà Nội, ngày 19 tháng 5 năm 2010

LỜI NÓI ĐẦU

Chủ tịch Hồ Chí Minh là “vị anh hùng giải phóng dân tộc và nhà vănhoá kiệt xuất của Việt Nam”, cuộc đời, sự nghiệp và di sản của Chủ tịch HồChí Minh không chỉ là của dân tộc Việt Nam, mà còn thuộc về nhân dân tiến

bộ trên toàn thế giới

Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc vềnhững vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng vàphát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kếthừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoavăn hoá nhân loại Tư tưởng Hồ Chí Minh soi đường cho cuộc đấu tranh củanhân dân ta giành thắng lợi, là tài sản tinh thần to lớn của Đảng và dân tộc ta

Vì vậy Ban Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam đã quyết định

tổ chức việc học tập tư tưởng Hồ Chí Minh một cách có hệ thống, thườngxuyên, sâu sắc trong cán bộ, đảng viên, sinh viên các trường Đại học và Caođẳng Để góp phần vào việc học tập tư tưởng Hồ Chí Minh, nhân dịp kỉ niệmlần thứ 120 ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, chúng tôi biên soạn cuốn 79 câuhỏi và gợi ý trả lời về môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm đáp ứng nhu cầuhọc tập của sinh viên các Trường Đại học và Cao đẳng đang học tập nghiêncứu môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh

Nội dung cuốn sách được trình bày một cách có hệ thống dưới dạng câuhỏi và gợi ý trả lời những vấn đề cơ bản quan trọng trong quá trình hìnhthành, phát triển thắng lợi của tư tưởng Hồ Chí Minh Tác giả đã sắp xếp hệthống các câu hỏi theo chương trình môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh và phầngợi ý trả lời, nêu lên những vấn đề cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh phùhợp với đối tượng đào tạo

Tác giả hi vọng cuốn sách này sẽ giúp ích cho sinh viên, góp phần nângcao chất lượng đào tạo và nghiên cứu môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh trongcác Trường Đại học và Cao đẳng Trong quá trình biên soạn, Tác giả đã cốgắng vận dụng những kết quả quá trình giảng dạy và nghiên cứu, song khôngtránh khỏi thiếu sót, mong nhận được ý kiến đóng góp để lần tái bản đượchoàn thiện hơn

Tác giả

MỤC LỤC

Câu 1: Khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh? 8 Câu 2: Trình bày hệ thống quan điểm tư tưởng Hồ Chí Minh về cách

mạng Việt Nam? 10 Câu 3: Trình bày nội dung cơ bản, cốt lõi tư tưởng Hồ Chí Minh? 11 Câu 4: Hãy nêu đối tượng và nhiệm vụ nghiên cứu môn học tư tưởng

Hồ Chí Minh? 12 Câu 5: Nghiên cứu, học tập tư tưởng Hồ Chí Minh cần nắm vững

những nguyên tắc phương pháp luận gì? 13 Câu 6: Học tập nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh cần phải vận dụng

tuân theo những phương pháp cụ thể gì? 16 Câu 7: Ý nghĩa của việc học tập nghiên cứu môn học tư tưởng Hồ Chí

Minh đối với sinh viên? 17 Câu 8: Trình bày điều kiện lịch sử - xã hội Việt Nam cuối thế kỉ XIX

đầu thế kỉ XX đã ảnh hưởng, tác động đến sự hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh? 18 Câu 9: Thời đại Nguyễn Ái Quốc sống và hoạt động đã ảnh hưởng tác

động đến sự hình thành tư tưởng của Người như thế nào? 21 Câu 10: Hãy nêu những tiền đề tư tưởng lý luận là cơ sở khách quan

có ảnh hưởng tác động đến hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh?

23

Câu 11: Hãy nêu nhân tố chủ quan thuộc về phẩm chất cá nhân của

Nguyễn Ái Quốc là cơ sở quan trọng đề hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh? 27 Câu 12: Trình bày nhận thức, hoạt động của Nguyễn Sinh Cung -

Nguyễn Tất Thành (Hồ Chí Minh) từ thời kỳ trước năm 1911 đã hình thành tư tưởng yêu nước và chí hướng cứu nước của Người? 28

Câu 13: Những hoạt động chủ yếu của Nguyễn Tất Thành (Hồ Chí

Minh) từ 1911 đến 1920, đã tìm thấy con đường cứu nước, giải phóng dân tộc? 30 Câu 14: Trình bày những hoạt động chủ yếu của Nguyễn Ái Quốc từ

năm 1921 đến 1930 đã tác động đến sự hình thành cơ bản tư tưởng của Người về cách mạng Việt Nam? 32 Câu 15: Những hoạt động chủ yếu của Nguyễn Ái Quốc từ năm 1930

đến 1945, thể hiện sự vượt qua thử thách, kiên trì giữ vững lập trường cách mạng? 35 Câu 17: Trình bày những giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh soi sáng con

đường giải phóng và phát triển dân tộc? 39 Câu 18: Trình bày những giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh đối với sự phát

triển thế giới? 42 Câu 19: Tổ chức UNESCO đánh giá về Hồ Chí Minh như thế nào? 45 Câu 20: Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, thực chất của vấn đề dân tộc

thuộc địa là gì? 47 Câu 21: Trình bày sự lựa chọn con đường phát triển của dân tộc sau

khi cách mạng giải phóng dân tộc thành công theo tư tưởng Hồ Chí Minh? 49 Câu 22: Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, nội dung cốt lõi của vấn đề dân

tộc thuộc địa là gì? 50 Câu 23: Quan niệm của Hồ Chí Minh về mối quan hệ giữa vấn đề dân

tộc và vấn đề giai cấp? 53 Câu 24: Trình bày sự hình thành cơ bản tư tưởng Hồ Chí Minh về con

đường cách mạng giải phóng dân tộc của Việt Nam? 57 Câu 25: Hãy nêu tính chất và nhiệm vụ của cách mạng giải phóng dân

tộc theo tư tưởng Hồ Chí Minh? 58 Câu 26: Trình bày mục tiêu của cách mạng giải phóng dân tộc theo tư

tưởng Hồ Chí Minh? 61

Câu 27: Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, cách mạng giải phóng dân tộc

muốn thắng lợi phải đi theo con đường cách mạng vô sản? 62 Câu 28: theo tư tưởng Hồ Chí Minh: Cách mạng giải phóng dân tộc

trong thời đại mới phải do Đảng Cộng sản lãnh đạo? 65 Câu 29: Theo tư tưởng Hồ Chí Minh: Lực lượng của cách mạng giải

phóng dân tộc bao gồm toàn dân tộc? 68 Câu 30: Trình bày luận điểm của Hồ Chí Minh: “Cách mạng giải

phóng dân tộc cần được tiến hành chủ động, sáng tạo và có khả năng giành thắng lợi trước cách mạng vô sản ở chính quốc? 70 Câu 31: Theo tư tưởng Hồ Chí Minh: Cách mạng giải phóng dân tộc

phải được tiến hành bằng con đường cách mạng bạo lực? 72

Câu 32: Quan niệm của Hồ Chí Minh về tính tất yếu của chủ nghĩa xã

hội ở Việt Nam? 75 Câu 33: Hãy nêu quan niệm của Hồ Chí Minh về những đặc trưng bản

chất của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam? 77 Câu 34: Trình bày quan điểm của Hồ Chí Minh về mục tiêu động lực

của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam? 80 Câu 35: Quan niệm của Hồ Chí Minh về con đường quá độ lên chủ

nghĩa xã hội ở Việt Nam? 83 Câu 36: Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, nhiệm vụ lịch sử của thời kỳ qúa

độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam là gì? 84 Câu 37: Hãy nêu quan điểm của Hồ Chí Minh về nội dung xây dựng

chủ nghĩa xã hội ở nước ta trong thời kỳ quá độ? 85 Câu 38: Trình bày theo tư tưởng Hồ Chí Minh về phương châm, bước

đi, biện pháp tiến hành xây dựng chủ nghĩa xã hội trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam? 87 Câu 39: Những quan điểm cơ bản của Hồ Chí Minh về sự cần thiết

phải có Đảng Cộng sản trong đấu tranh cách mạng ở Việt Nam?

89

Câu 40: Hãy làm sáng tỏ luận điểm của Hồ Chí Minh “Chủ nghĩa Mác

- Lênin kết hợp với phong trào công nhân và phong trào yêu nước đã dẫn tới thành lập Đảng Cộng sản Đông Dương vào đầu năm 1930”? 91 Câu 41: Giải thích luận điểm của Hồ Chí Minh: Đảng Cộng sản Việt

Nam là Đảng của giai cấp công nhân, đồng thời là Đảng của dân tộc Việt Nam, nhưng Đảng vẫn mang bản chất giai cấp công nhân? 94 Câu 42: Trình bày quan niệm của Hồ Chí Minh về Đảng cầm quyền?

96

Câu 43: Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng Cộng sản Việt Nam phải

lấy chủ nghĩa Mác - Lênin “làm cốt”? 98 Câu 44: Trình bày những nguyên tắc xây dựng Đảng kiểu mới của giai

cấp vô sản theo tư tưởng Hồ Chí Minh? 100 Câu 45: Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng Cộng sản Việt Nam là

nhân tố quyết định hàng đầu để đưa cách mạng Việt Nam đến thắng lợi Hãy làm sáng tỏ luận điểm trên? 103 Câu 46: Trình bày những cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về

đại đoàn kết dân tộc? 105 Câu 47: Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, đại đoàn kết dân tộc là vấn đề có

ý nghĩa chiến lược, quyết định thành công của cách mạng? 108 Câu 48: Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, đại đoàn kết dân tộc là mục tiêu,

nhiệm vụ hàng đầu của Đảng, của dân tộc? 110 Câu 49: Trình bày nội dung của đại đoàn kết dân tộc theo tư tưởng Hồ

Chí Minh? 111 Câu 50: Trình bày hình thức tổ chức khối đại đoàn kết dân tộc theo tư

tưởng Hồ Chí Minh? 114 Câu 51: Nêu những nguyên tắc cơ bản xây dựng và hoạt động của Mặt

trận dân tộc thống nhất theo tư tưởng Hồ Chí Minh? 116

Câu 52: Hiểu như thế nào về câu nói của Hồ Chí Minh “Đoàn kết,

đoàn kết, đại đoàn kết Thành công, thành công, đại thành công”? 118 Câu 53: Vì sao Hồ Chí Minh nêu lên sự cần thiết xây dựng khối đại

đoàn kết quốc tế? 120 Câu 54: Trình bày nội dung các lực lượng cần đoàn kết quốc tế trong

tư tưởng Hồ Chí Minh? 123 Câu 55: Trình bày quan điểm của Hồ Chí Minh về những nguyên tắc

xây dựng đoàn kết quốc tế? 126 Câu 56: Trình bày nội dung cơ bản tư tưởng Hồ Chí Minh về kết hợp

sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại? 129 Câu 57: Hãy nêu quá trình hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà

nước của dân, do dân, vì dân? 133 Câu 58: Trình bày quan niệm của Hồ Chí Minh về dân chủ và thực

hành dân chủ? 137 Câu 59: Quan điểm của Hồ Chí Minh về xây dựng nhà nước thể hiện

quyền làm chủ của nhân dân? 140 Câu 60: Trình bày sự thống nhất giữa bản chất giai cấp công nhân với

tính nhân dân và tính dân tộc của Nhà nước theo tư tưởng Hồ Chí Minh? 143 Câu 61: Quan điểm của Hồ Chí Minh về xây dựng Nhà nước có hiệu

lực pháp lý mạnh mẽ? 144 Câu 62: Hãy nêu tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Nhà nước trong

sạch, vững mạnh, hoạt động có hiệu quả? 146 Câu 63: Trình bày khái niệm văn hoá theo tư tưởng Hồ Chí Minh? 149 Câu 64: Những quan điểm của Hồ Chí Minh về vị trí vai trò của nền

văn hoá trong đời sống xã hội? 149 Câu 65: Những quan niệm của Hồ Chí Minh về tính chất của nền văn

hoá 151

Câu 66: Trình bày chức năng của nền văn hoá mới theo tư tưởng Hồ

Chí Minh? 153 Câu 67: Quan điểm của Hồ Chí Minh về văn hoá giáo dục? 155 Câu 68: Hãy làm sáng tỏ quan điểm của Hồ Chí Minh về “Văn hoá -

văn nghệ là mặt trận, nghệ sĩ là chiến sĩ, tác phẩm văn nghệ là vũ khí”? 156 Câu 69: Trình bày quan điểm cơ bản của Hồ Chí Minh về văn hoá đời

sống? 158 Câu 70: Hãy nêu nguồn gốc tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh? 159 Câu 71: Trình bày nội dung cơ bản tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh?

160

Câu 72: Quan điểm về vai trò và sức mạnh của đạo đức theo tư tưởng

Hồ Chí Minh? 162 Câu 73: Trình bày quan điểm của Hồ Chí Minh về phẩm chất đạo đức

trung với nước, hiếu với dân của con người Việt Nam trong thời đại mới? 165 Câu 74: Hãy làm sáng tỏ quan điểm của Hồ Chí Minh về phẩm chất

đạo đức: Cần, Kiệm, Liêm, Chính, Chí công vô tư của con người Việt Nam trong thời đại mới? 166 Câu 75: Trình bày quan điểm của Hồ Chí Minh về phẩm chất đạo đức:

Thương yêu con người, sống có tình nghĩa của con người Việt Nam trong thời đại mới? 169 Câu 76: Hãy nêu quan điểm của Hồ Chí Minh về phẩm chất đạo đức

tinh thần quốc tế trong sáng của con người Việt Nam trong thời đại mới? 170 Câu 77: Nêu những nguyên tắc xây dựng đạo đức mới theo tư tưởng

Hồ Chí Minh? 172 Câu 78: Vì sao sinh viên phải học tập và làm theo tấm gương đạo đức

Hồ Chí Minh? 176

Câu 79: Trình bày quan điểm của Hồ Chí Minh về vai trò của con người và

chiến lược “trồng người”? 179

Câu 1: Khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh?

Gợi ý trả lời:

Tư tưởng là sự phản ánh hiện thực trong ý thức, là biểu hiện quan hệcủa con người với thế giới xung quanh Bất cứ tư tưởng nào cũng đều do chế

độ xã hội, điều kiện sinh hoạt vật chất của con người quyết định Trong xã hội

có giai cấp, tư tưởng bao giờ cũng mang tính giai cấp

Khái niệm “tư tưởng” liên quan trực tiếp đến khái niệm “nhà tư tưởng”.Theo Lênin, “Một người xứng đáng là nhà tư tưởng, khi người đó biết giảiquyết trước người khác tất cả những vấn đề chính trị - sách lược, các vấn đề

về tổ chức, về những yếu tố vật chất của phong trào không phải một cách tựphát”

Trong thuật ngữ “tư tưởng Hồ Chí Minh”, khái niệm tư tưởng có ýnghĩa ở tầm khái quát triết học Khái niệm tư tưởng ở đây không phải dùngvới nghĩa tinh thần - tư tưởng, ý thức tư tưởng của một cá nhân, một cộngđồng, mà với nghĩa là một hệ thống những quan điểm, quan niệm, luận điểmđược xây dựng trên một nền tảng triết học (thế giới quan và phương phápluận) nhất quán, đại biểu cho ý chí nguyện vọng của một giai cấp, một dântộc, được hình thành trên cơ sở thực tiễn nhất định và trở lại chỉ đạo hoạtđộng thực tiễn, cải tạo hiện thực

Tư tưởng Hồ Chí Minh gắn bó với toàn bộ tiến trình cách mạng nước tadưới sự lãnh đạo của Đảng

Đảng ta nhận thức về tư tưởng Hồ Chí Minh là quá trình đi từ thấp đếncao, từ những vấn đề cụ thể đến hệ thống hoàn chỉnh

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II (tháng 2 - 1951) của Đảng, Đảng

ta chính thức khẳng định: Đường lối chính trị, nền nếp làm việc và đạo đứccách mạng của Đảng ta hiện nay là đường lối, tác phong và đạo đức Hồ Chủtịch Toàn Đảng hãy ra sức học tập đường lối chính trị, tác phong và đạo đứccách mạng của Hồ Chủ tịch, Sự học tập ấy là điều kiện tiên quyết làm choĐảng mạnh và làm cho cách mạng mau đi đến thắng lợi hoàn toàn

Nhất là từ đổi mới tư duy do Đại hội đại biểu toàn quốc lần VI (tháng

12 - 1986) của Đảng đến nay, Đảng ta đã liên tục khẳng định vai trò, ý nghĩa,tác dụng của đường lối chính trị, tư tưởng đạo đức, phương pháp phongcách Hồ Chí Minh đối với cách mạng Việt Nam

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII (tháng 6-1991) của Đảng, đánhdấu một cột mốc quan trọng trong nhận thức của Đảng ta về tư tưởng Hồ ChíMinh Trong “Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủnghĩa xã hội”, Đảng ta ghi rõ: “Đảng lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng

Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ n cho hành động”.Văn kiện củaĐại hội đã nêu “tư tưởng Hồ Chí Minh chính là kết quả của sự vận dụng sángtạo chủ nghĩa Mác - Lênin trong điều kiện cụ thể của nước ta và trong thực tế,

tư tưởng Hồ Chí Minh đã trở thanh một tài sản tinh thần quý báu của Đảng vàcủa cả dân tộc”

- Kể từ sau Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng, công tácnghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh được tiến hành nghiêm túc và đạt đượcnhững kết quả quan trọng Những kết quả nghiên cứu đó đã cung cấp luận cứkhoa học có sức thuyết phục để Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX (tháng 4-2001) của Đảng xác định khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh: “Tư tưởng HồChí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơbản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng và phát triển sángtạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và pháttriển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hoánhân loại Tư tưởng Hồ Chí Minh soi đường cho cuộc đấu tranh của nhândân ta giành thắng lợi, là tài sản tinh thần to lớn của Đảng và dân tộc ta”

Định nghĩa trên đã làm rõ được bản chất cách mạng, khoa học, nguồngốc tư tưởng lý luận, những nội dung cơ bản và ý nghĩa giá trị cuả tư tưởng

Hồ Chí Minh Dựa trên định hướng cơ bản cuả văn kiện Đại hội đại biểu toànquốc lần thứ IX (tháng 4 -2001) của Đảng Cộng sản Việt Nam, các nhà khoahọc đã đưa ra một định nghĩa: “Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan

điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam

từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đến cách mạng xã hội chủ nghĩa; làkết quả của sự vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin vàođiều kiện cụ thể nước ta, đồng thời là sự kết tinh tinh hoa dân tộc và trí tuệthời đại nhằm giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp và giải phóng conngười”

Dù định nghĩa theo cách nào, tư tưởng Hồ Chí Minh đều được nhìnnhận với tư cách là một hệ thống lý luận, có cấu trúc, logíc, chặt chẽ và có hạtnhân cốt lõi, đó là tư tưởng về độc lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội,độc lập dân tộc, gắn liền với chủ nghĩa xã hội, nhằm giải phóng dân tộc, giảiphóng giai cấp, giải phóng con người

Câu 2: Trình bày hệ thống quan điểm tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng Việt Nam?

Tư tưởng Hồ Chí Minh soi đường cho cuộc đấu tranh của nhân dân tagiành thắng lợi, là tài sản tinh thần to lớn của Đảng và dân tộc ta”.

Câu 3: Trình bày nội dung cơ bản, cốt lõi tư tưởng Hồ Chí Minh?

Gợi ý trả lời:

- Suốt đời mình Hồ Chí Minh đã kiên trì và nhất quán đi theo conđường cách mạng đã lựa chọn Dưới ngọn cờ tư tưởng Hồ Chí Minh, cáchmạng Việt Nam đã vững bước tiến lên giành được những thắng lợi lịch sử cótầm thời đại

Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản ViệtNam tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX (tháng 4-2001) của Đảng mộtlần nữa đã nhấn mạnh “Trong quá trình đổi mới phải kiên trì mục tiêu độc lậpdân tộc và chủ nghĩa xã hội trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng

Hồ Chí Minh”1

Thế giới hiện nay đã thay đổi rất nhiều, song cuộc đấu tranh cho độclập dân tộc và chủ nghía xã hội vẫn đang diễn ra phức tạp, đổi mới, mở cửa,hội nhập là một xu thế tất yếu, trong đó các đối tác và hợp tác, vừa cạnhtranh với nhau một cách gay gắt Trong điều kiện đó làm sao để mở cửa, hợptác, liên doanh phát triển kinh tế mà vẫn giữ vững được độc lập, chủ quyềndân tộc, không đi chệch mục tiêu, bản chất của chủ nghĩa xã hội Muốn thế,chúng ta phải tạo ra được những năng lực nội sinh làm nền tảng vững bền cho

sự phát triển của đất nước Một trong những năng lực nội sinh đó, về mặt định

hướng giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”,

“Yêu Tổ quốc, yêu nhân dân” phải gắn liền với yêu chủ nghĩa xã hội Vì vậy,

nội dung cơ bản cốt lõi của tư tưởng Hồ Chí Minh là độc lập dân tộc gắn liềnvới chủ nghĩa xã hội

tr.83 - 84

Câu 4: Hãy nêu đối tượng và nhiệm vụ nghiên cứu môn học tư tưởng Hồ Chí Minh?

Gợi ý trả lời:

Để xác định đối tượng nghiên cứu của môn học với tư cách là một hệthống tri thức mang tính quy luật về đối tượng, cần căn cứ vào vai trò, chứcnăng của môn học các chỉ dẫn trực tiếp của Hồ Chí Minh khi Người xác định

về nội dung các bài viết, bài nói, các tác phẩm, các quan điểm có tính địnhhướng của Đảng về tư tưởng Hồ Chí Minh

Đối tượng nghiên cứu của môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh bao gồm hệthống quan điểm, quan niệm, lý luận về cách mạng Việt Nam trong dòng chảycủa thời đại mới mà cốt lõi là tư tưởng về độc lập dân tộc gắn liền với chủnghĩa xã hội Các quan điểm cơ bản của hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minhkhông chỉ được phản ánh trong các bài nói, bài viết mà còn được thể hiện quaquá trình chỉ đạo thực tiễn cách mạng phong phú của Người, được Đảng Cộngsản Việt Nam vận dụng phát triển sáng tạo qua các giai đoạn cách mạng

Như vậy đối tượng của môn học tư tưởng Hồ Chí Minh là: Hệ thốngcác quan điểm lý luận của Hồ Chí Minh; sự vận động tư tưởng Hồ Chí Minhtrong thực tiễn cách mạng Việt Nam

Trên cơ sở đối tượng nghiên cứu, môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh cónhiệm vụ đi sâu nghiên cứu làm rõ các nội dung sau:

- Cơ sở (khách quan và chủ quan) hình thành tư tưởng Hồ Chí Minhnhằm khẳng định sự ra đời của tư tưởng Hồ Chí Minh là một tất yếu kháchquan nhằm giải đáp các vấn đề lịch sử dân tộc đặt ra

- Các giai đoạn hình thành, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh

- Nội dung, bản chất cách mạng khoa học đặc điểm của các quan điểmtrong toàn bộ hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh

- Vai trò nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam hành động của tư tưởng HồChí Minh đối với cách mạng Việt Nam

- Quá trình nhận thức vận dụng, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh quacác giai đoạn cách mạng của Đảng và Nhà nước ta.

- Các giá trị tư tưởng lý luận của Hồ Chí Minh đối với kho tàng tưtưởng, lý luận cách mạng thế giới của thời đại

Câu 5: Nghiên cứu, học tập tư tưởng Hồ Chí Minh cần nắm vững những nguyên tắc phương pháp luận gì?

Gợi ý trả lời:

- Muốn nghiên cứu, học tập có kết quả, vận dụng sáng tạo và phát triển

tư tưởng Hồ Chí Minh phải nắm vững phương pháp luận khoa học chủ nghĩaMác - Lênin và bản thân các quan điểm có giá trị phương pháp luận của HồChí Minh Trong đó các nguyên lý triết học Mác - Lênin với tư cách làphương pháp luận chung của các ngành khoa học cần phải được sử dụng nhưmột công cụ tư duy quan trọng

Một số vấn đề cơ bản về nguyên tắc phương pháp luận trong nghiêncứu tư tưởng Hồ Chí Minh

1 Bảo đảm sự thống nhất nguyên tắc tính Đảng và tính khoa học

- Tính đảng: khi nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh phải đứng trên lậptrường quan điểm, phương pháp luận chủ nghĩa Mác - Lênin và quan điểmđường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam

Tính khoa học: Khách quan khi phân tích, lý giải và đánh giá tư tưởng

Hồ Chí Minh, tránh việc áp đặt, cường điệu hoá hoặc hiện đại hoá tư tưởngcủa Người

- Tính đảng và tính khoa học thống nhất với nhau trong sự phản ánhtrung thực, khách quan tư tưởng Hồ Chí Minh trên cơ sở lập trường, phươngpháp luận và định hướng chính trị

2 Quan điểm thực tiễn và nguyên tắc lý luận gắn liền với thực tiễn

Chủ nghĩa Mác - Lênin cho rằng thực tiễn là nguồn gốc là động lực củanhận thức, là cơ sở và là tiêu chuẩn của chân lý Trong cuộc đời hoạt động

cách mạng của mình, Hồ Chí Minh luôn bám sát thực tiễn cách mạng dân tộc

và thế giới, coi trọng tổng kết thực tiễn, để xây dựng và phát triển tư tưởngcủa mình Quan điểm thực tiễn là biện pháp nâng cao lý luận, nâng cao nănglực hoạt động Vì vậy khi nghiên cứu học tập tư tưởng Hồ Chí Minh phảiquán triệt quan điểm thực tiễn cách mạng Việt Nam và cách mạng thế giới đểthấy giá trị thực tiễn hợp quy luật khách quan của tư tưởng Hồ Chí Minh

Cùng với quan điểm thực tiễn thì Hồ Chí Minh cũng đặc biệt coi trọngviệc kết hợp lý luận với thực tiễn, lời nói đi đôi với việc làm Hồ Chí Minhkhẳng định: Thực tiễn không có lý luận hướng dẫn thì thành thực tiễn mùquáng, dễ mắc bệnh chủ quan Lý luận mà không liên hệ với thực tiễn là lýluận suông

Vì vậy nghiên cứu học tập tư tưởng Hồ Chí Minh cần phải quán triệtquan điểm lý luận gắn liền với thực tiễn học đi đôi với hành, phải biết vậndụng những kiến thức đã học vào cuộc sống, thực tiễn, phục vụ cho sự nghiệpcách mạng của đất nước mình

Vì vậy cùng với chủ nghĩa duy vật biện chứng, chúng ta cần vận dụngchủ nghĩa duy vật lịch sử vào việc nghiên cứu, học tập tư tưởng Hồ Chí Minh.Nắm vững quan điểm này giúp chúng ta nhận thức được bản chất tư tưởng HồChí Minh

4 Quan điểm toàn diện và hệ thống

Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc

về cách mạng Việt Nam Một yêu cầu về khoa học khi nghiên cứu tư tưởng

Hồ Chí Minh trên bình diện tổng thể hay từng bộ phận là phải luôn luôn quán

triệt mối liên hệ qua lại của các yếu tố, các nội dung khác nhau trong hệ thống

tư tưởng đó và phải lấy hạt nhân cốt lõi là tư tưởng độc lập tự do, dân chủ vàchủ nghĩa xã hội V.L.Lênin đã từng viết: Muốn thực sự hiểu được sự vật cầnphải nhìn bao quát và nghiên cứu tất cả các mặt, tất cả mối liên hệ và “quan

hệ gián tiếp” của sự vật đó Trong nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh, cầnnắm vững và đầy đủ hệ thống các quan điểm của Người Nếu tách rời một yếu

tố nào đó khỏi hệ thống sẽ hiểu sai tư tưởng Hồ Chí Minh Chẳng hạn tách rờiđộc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội là xa rời tư tưởng Hồ Chí Minh

5 Quan điểm kế thừa và phát triển

a Hồ Chí Minh là một mẫu mực về sự vận dụng và phát triển sáng tạo lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của Việt Nam Người

đã bổ sung, phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin trên nhiều lĩnh vực quan trọng

và hình thành nên một hệ thống quan điểm lý luận mới hết sức sáng tạo.Nghiên cứu, học tập tư tưởng Hồ Chí Minh đòi hỏi không chỉ biết kế thừa,vận dụng mà còn phải biết phát triển sáng tạo tư tưởng của Người trong điềukiện lịch sử mới, trong bối cảnh cụ thể của đất nước và quốc tế

b Kết hợp nghiên cứu các tác phẩm với thực tiễn chỉ đạo cách mạng của Hồ Chí Minh

Hồ Chí Minh không chỉ là nhà tư tưởng, lý luận mà còn là nhà cáchmạng thực tiễn Cho nên nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh không chỉ căn cứvào các tác phẩm, bài viết, bài nói mà cần coi trọng hoạt động thực tiễn củaNgười, thực tiễn cách mạng dưới sự tổ chức và lãnh đạo của Đảng do Ngườiđứng đầu, để thấy được sự sáng tạo cách mạng của Hồ Chí Minh trước hết là

sự sáng tạo về tư duy lý luận, về chiến lược, về đường lối cách mạng Điều đógiữ vai trò quyết định hàng đầu dẫn đến thắng lợi cách mạng Tư tưởng lýluận cách mạng Hồ Chí Minh đã góp phần làm phong phú thêm và phát triển

lý luận cách mạng của thời đại, trước hết là về cách mạng thuộc địa Tư tưởng

Hồ Chí Minh đã toả sáng vượt ra ngoài biên giới quốc gia Việt Nam đến cácdân tộc và nhân dân lao động thế giới

Câu 6: Học tập nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh cần phải vận dụng tuân theo những phương pháp cụ thể gì?

Gợi ý trả lời:

Với ý nghĩa chung nhất, phương pháp được hiểu là cách thức đề cập tớihiện thực, cách thức nghiên cứu các hiện tượng của tự nhiên và của xã hội.Phương pháp là hệ thống các nguyên tắc điều chỉnh nhận thức và hoạt độngcải tạo thực tiễn xuất phát từ các quy luật vận động của khách thể được nhậnthức

Giữa phương pháp nghiên cứu và nội dung nghiên cứu có mối liên hệmật thiết và chi phối lẫn nhau, phương pháp phải trên cơ sở vận động của bảnthân nội dung, nội dung nào phương pháp ấy Vì vậy, ngoài các nguyên tắcphương pháp luận chung với một nội dung cụ thể cần phải vận dụng mộtphương pháp nghiên cứu cụ thể phù hợp Trong đó việc vận dụng phươngpháp lịch sử (nghiên cứu sự vật và hiện tượng theo quá trình phát sinh, tồn tạiphát triển) và phương pháp logíc (nghiên cứu một cách tổng quát nhằm tìm rađược cái bản chất vốn có của sự vật, hiện tượng và khái quát thành lý luận) làhết sức cần thiết trong nghiên cứu giảng dạy học tập tư tưởng Hồ Chí Minh

Vận dụng phương pháp liên ngành trong nghiên cứu tư tưởng Hồ ChíMinh

Là một nhà khoa học, nhà tư tưởng, Hồ Chí Minh đã thể hiện tư tưởngcủa mình như một hệ thống bao quát nhiều lĩnh vực, tư tưởng triết học, tưtưởng kinh tế, tư tưởng chính trị tư tưởng quân sự trong mỗi lĩnh vực lại cóthể tìm thấy hệ thống nhỏ.Trước một đối tượng nghiên cứu đa dạng và phongphú nhiều mặt như vậy, không một lĩnh vực nào có đủ năng lực bao quát hết

để đưa ra một bức tranh tổng thể về tư tưởng Hồ Chí Minh Vì thế, cần phải

áp dụng các phương pháp liên ngành khoa học xã hội - nhân văn, lý luậnchính trị để nghiên cứu hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh cũng như mỗi tácphẩm lý luận riêng biệt của Người

Trong nghiên cứu học tập tư tưởng Hồ Chí Minh; ngoài phương phápnêu trên, còn sử dụng các phương pháp cụ thể thường được áp dụng có hiệuquả là: phân tích, tổng hợp, so sánh, đối chiếu, thống kê trắc lượng, văn bảnhọc, phỏng vấn nhân chứng lịch sử Mỗi phương pháp này khi vận dụng vàonghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh có những đặc điểm và đặt ra các yêu cầukhác nhau Việc vận dụng các phương pháp và kết hợp các phương pháp cụthể phải căn cứ vào nội dung nghiên cứu.

Câu 7: Ý nghĩa của việc học tập nghiên cứu môn học tư tưởng Hồ Chí Minh đối với sinh viên?

Đối với sinh viên học tập tư tưởng Hồ Chí Minh có ý nghĩa đặc biệtquan trọng thông qua học tập nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh, làm cho sinhviên nâng cao nhận thức về vai trò vị trí của tư tưởng Hồ Chí Minh đối vớiđời sống cách mạng Việt Nam, làm cho tư tưởng của Người, ngày càng giữvai trò chủ đạo trong đời sống tinh thần của thế hệ trẻ nước ta; để bồi dưỡngcủng cố, lập trường, quan điểm cách mạng trên nền tảng chủ nghĩa Mác -Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền vớichủ nghĩa xã hội, tích cực chủ động đấu tranh phê phán, những quan điểm saitrái, bảo vệ chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối chủ

trương chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước ta, biết vận dụng tưtưởng Hồ Chí Minh vào giải quyết các vấn đề đặt ra trong cuộc sống.

Học tập tư tưởng Hồ Chí Minh để bồi dưỡng phẩm chất đạo đức cáchmạng và rèn luyện bản lĩnh chính trị

Tư tưởng Hồ Chí Minh giáo dục đạo đức, tư cách, phẩm chất cáchmạng, cho cán bộ, đảng viên và toàn dân biết sống hợp đạo lý, yêu cái tốt, cáithiện ghét cái xấu, cái ác; nâng cao lòng tự hào về Chủ tịch Hồ Chí Minhkính yêu, về dân tộc, về Đảng Cộng sản Việt Nam, tự nguyện “Sống, chiếnđấu, lao động và học tập theo gương Bác Hồ vĩ đại”

Trên cơ sở kiến thức đã được học, sinh viên vận dụng vào cuộc sống, tudưỡng, rèn luyện, bản thân, hoàn thành tốt chức trách của mình, đóng gópthiết thực và hiệu quả cho sự nghiệp cách mạng, theo con đường mà Hồ ChíMinh và Đảng ta đã lựa chọn Đối cới sinh viên, giáo dục tư tưởng, văn hoáđạo đức cách mạng Hồ Chí Minh là giáo dục lý luận sống đạo làm người,hoàn thiện nhân cách cá nhân, trang bị cho tuổi trẻ trí thức và phương pháp tưduy biện chứng để trở thành những chiến sĩ đi tiên phong trong sự nghiệp xâydựng và bảo vệ một nước Việt Nam “đàng hoàng hơn to đẹp hơn” như mongmuốn khát vọng cuả Hồ Chí Minh

Câu 8: Trình bày điều kiện lịch sử - xã hội Việt Nam cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX đã ảnh hưởng, tác động đến sự hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh.

Gợi ý trả lời:

Việt Nam cũng như nhiều dân tộc khác ở châu Á, châu Phi từ giữa thế

kỉ XIX đã trở thành đối tượng xâm lược của chủ nghĩa thực dân đế quốc

Năm 1858, thực dân Pháp xâm lược Việt Nam, sau khi cơ bản kết thúcgiai đoạn vũ trang xâm lược, thực dân Pháp tiến hành khai thác thuộc địa Đểbóc lột được lợi nhuận thuộc địa tối đa, thực dân Pháp duy trì phương thứcsản xuất phong kiến, thiết lập một cách hạn chế phương thức sản xuất tư bản

chủ nghĩa Chúng thực hiện chính sách độc quyền kinh tế về các mặt: xuấtnhập khẩu, khai thác mỏ, lập ra hàng trăm thứ thuế vô lý và vô nhân đạo.Chúng bóc lột nhân dân ta đến tận xương tuỷ, khiến cho dân ta càng nghèokhổ, nước ta càng xơ xác tiêu điều Chúng thực hành chính sách chuyên chế

về chính trị, làm cho dân ta không có một chút tự do dân chủ nào Cùng vớiđộc quyền về kinh tế, chuyên chế về chính trị, về văn hoá thực dân Pháp thihành chính sách ngu dân, nhằm giam hãm dân tộc ta trong vòng nô lệ Nhữngchính sách trên của thực dân Pháp đã làm cho xã hội Việt Nam thay đổi, từmột xã hội phong kiến độc lập, Việt Nam trở thành một xã hội thuộc địa nửaphong kiến

- Ngay từ khi thực dân Pháp đặt chân lên đất nước ta, với tinh thần yêunước nồng nàn, bất chấp chủ trương đầu hàng của triều đình phong kiến, nhândân cả nước đã vùng lên chống thực dân Pháp xâm lược Từ năm 1858 đếncuối thế kỉ XIX, phong trào vũ trang kháng chiến chống Pháp rầm rộ bùnglên, dâng cao và lan rộng ra cả nước, từ Trương Định, Nguyễn Trung Trực

ở Nam Bộ, Trần Tấn, Đặng Như Mai, Nguyễn Xuân Ôn, Phan Đình Phùng

ở miền Trung đến Nguyễn Thiện Thuật, Nguyễn Quang Bích ở miền Bắc.Các cuộc nổi dậy đều được thúc đẩy bởi tinh thần yêu nước nhiệt thành và chícăm thù giặc sục sôi, song trước sau đều lần lượt thất bại vì chưa có mộtđường lối kháng chiến rõ ràng Lãnh đạo họ là những sĩ phu văn thân mang ýthức hệ phong kiến, còn nặng tư tưởng tôn quân chưa thật tin vào lực lượngcủa nhân dân nên cũng chưa thật tin vào thắng lợi cuối cùng Điều đó chothấy sự bất lực của hệ tư tưởng phong kiến trước nhiệm vụ lịch sử

- Bước sang đầu thế kỉ XX, phong trào yêu nước chống Pháp của nhândân ta chuyển sang xu hướng dân chủ tư sản với sự xuất hiện của phong tràonhư Đông Du, Đông Kinh Nghĩa Thục, Duy Tân, Việt Nam Quang phục hội Các sĩ phu Nho học có tư tưởng tiến bộ, thức thời, tiêu biểu như Phan BộiChâu, Phan Chu Trinh đã có cố gắng tổ chức và vận động cuộc đấu tranh yêunước chống Pháp theo mục tiêu và phương pháp mới Song chủ trương cầu

ngoại viện dùng bạo lực để khôi phục độc lập của Phan Bội Châu đã thất bạiChủ trương “ỷ Pháp cầu tiến bộ”, khai thông dân trí, nâng cao dân khí trên cơ

sở đó mà lần lần tính chuyện giải phóng của Phan Chu Trinh cũng khôngthành công

Nhưng tất cả các phong trào yêu nước này đều thất bại (thất bại khôngphải vì các phong trào này thiếu các anh hùng hào kiệt mà nguyên nhân chính

là thiếu một đường lối cách mạng phù hợp với thời đại mới)

Dù thất bại, nhưng các phong trào yêu nước trên đây đã nối tiếp nhauduy trì ngọn lửa đấu tranh giải phóng trong lòng dân tộc

Yêu cầu của lịch sử lúc này đòi hỏi, là phải tìm ra con đường cứu nướcđúng đắn

Trước những đòi hỏi của lịch sử, ngày 5-6-1911 Nguyễn Tất Thành ra

đi tìm đường cứu nước Người tiếp thu được chủ nghĩa Mác - Lênin và nhậnthức được muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nàokhác là con đường cách mạng vô sản “đó là con đường độc lập dân tộc gắnliền với chủ nghĩa xã hội Đó là nội dung cốt lõi trong tư tưởng Hồ Chí Minh

Sự ra đời của tư tưởng Hồ Chí Minh là sản phẩm tất yếu của cách mạng ViệtNam và thế giới trong điều kiện lịch sử mới, không phải là ý muốn chủ quanhay một sự áp đặt nào

Đúng như C.Mác đã rất tâm đắc câu nói của Henvêxiuýt (1715- 1771)đại biểu xuất sắc của chủ nghĩa duy vật và thần học Pháp hồi thế kỷ XVIII, và

đã nhắc lại trong tác phẩm của mình “Mỗi một thời đại xã hội đều cần cónhững anh hùng và vĩ nhân của nó và nếu không có những con người như thếthì, thời đại sẽ sáng tạo ra những con người như thế”

Câu 9: Thời đại Nguyễn Ái Quốc sống và hoạt động đã ảnh hưởng tác động đến sự hình thành tư tưởng của Người như thế nào?

Gợi ý trả lời:

Trong khi con thuyền Việt Nam còn lênh đênh chưa rõ bờ bến phải đitới, việc cứu nước như trong đêm tối “không có đường ra” thì lịch sử thế giớitrong giai đoạn này cũng có nhiều chuyển biến quan trọng:

- Vào cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX, chủ nghĩa tư bản đã từ giai đoạn

tự do cạnh tranh chuyển sang giai đoạn tư bản độc quyền tức chủ nghĩa đếquốc đã xác lập quyền thống trị của chúng trên phạm vi toàn thế giới, phầnlớn các nước ở châu Á, châu Phi, khu vực Mĩ La tinh đều trở thành thuộc địahoặc phụ thuộc của chủ nghĩa đế quốc Chủ nghĩa đế quốc đã trở thành kẻ thùchung của các dân tộc thuộc địa

- Trên thế giới tồn tại những mâu thuẫn cơ bản: mâu thuẫn giữa giaicấp vô sản với giai cấp tư sản, mâu thuẫn giữa các dân tộc bị áp bức với chủnghĩa đế quốc và mâu thuẫn giữa các nước đế quốc với nhau

- Đầu thế kỷ XX, mâu thuẫn giữa các nước đế quốc càng trở nên gaygắt, nhất là giữa các nước tư bản ra đời muộn với cả nước tư bản ra đời sớm

đã tranh cướp hầu hết thuộc địa

Mâu thuẫn này đã dẫn đến cuộc chiến tranh thế giới lần thứ nhất (1914

- 1918) nhằm chia lại thị trường thế giới Cuộc chiến tranh này đẩy chủ nghĩa

tư bản thế giới suy yếu, khủng hoảng trầm trọng thêm, tạo điều kiện chophong trào cách mạng của giai cấp công nhân phát triển

- Ngày 7-11-1917, cuộc Cách mạng Tháng Mười Nga nổ ra thắng lợi

đã mở ra thời đại mới, thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xãhội trên phạm vi toàn thế giới

Thắng lợi của Cách mạng xã hội chủ nghĩa Tháng Mười Nga (1917) đãtác động mạnh mẽ đến phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc vào đầu thế kỉ

XX Xu hướng đấu tranh giải phóng dân tộc theo con đường cách mạng vôsản ngày càng phát triển mạnh mẽ ở các nước thuộc địa và phụ thuộc

- Xuất phát từ lòng yêu nước và trên cơ sở rút kinh nghiệm của các thế

hệ cách mạng tiền bối, ngày 5-6-1911 Nguyễn Tất Thành đã đi ra nước ngoàitìm đường cứu nước sau một hành trình dài ngày, đặt chân lên khoảng gần 30nước Người đã gặp chủ nghĩa Mác - Lênin, chân lí lớn của thời đại

Khoảng cuối năm 1917, Nguyễn Tất Thành từ nước Anh về nước Pháp,đến sống và hoạt động tại Paris, thủ đô nước Pháp

Đầu năm 1919, Nguyễn Ái Quốc gia nhập Đảng Xã hội Pháp Tháng 6năm 1919 Nguyễn Ái Quốc nhân danh những người Việt Nam yêu nước gửitới Hội nghị hoà bình được triệu tập tại Vécxây bản Yêu sách của nhân dân

An Nam, đòi các quyền tự do, dân chủ tối thiểu cho Việt Nam Những yêu

sách đó đã không được chấp nhận Nguyễn Ái Quốc rút ra bài học: Muốn được giải phóng, các dân tộc chỉ có thể trông cậy vào lực lượng của bản thân mình.

Tháng 7 năm 1920, Nguyễn Ái Quốc đọc Sơ thảo lần thứ nhất nhữngluận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của Lênin

Người tìm thấy ở đó có con đường cứu nước theo lập trường giai cấp

vô sản

Tháng 12 năm 1920, Nguyễn Ái Quốc tham gia Đại hội lần thứ 18 củaĐảng Xã hội Pháp Người biểu quyết tán thành đứng về Quốc tế thứ ba, thamgia thành lập Đảng Cộng sản Pháp, và trở thành người cộng sản đầu tiên củagiai cấp công nhân, dân tộc Việt Nam Sự kiện đó đánh dấu bước chuyển biến

về chất trong tư tưởng của Người từ chủ nghĩa yêu nước đến chủ nghĩa Lênin,

từ giác ngộ dân tộc đến giác ngộ giai cấp, từ người yêu nước trở thành ngườicộng sản Đây là bước ngoặt quyết định trong quá trình hình thành tư tưởng

Hồ Chí Minh

Câu 10: Hãy nêu những tiền đề tư tưởng lý luận là cơ sở khách quan

có ảnh hưởng tác động đến hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh?

Gợi ý trả lời:

1 Giá trị truyền thống Việt Nam

Dân tộc Việt Nam trong hàng nghìn năm lịch sử dựng nước và giữnước đã tạo lập cho mình một nền văn hoá riêng, phong phú và bền vững vớinhững truyền thống tốt đẹp và cao quý, đó là chủ nghĩa yêu nước và ý chí bấtkhuất đấu tranh để dựng nước và giữ nước tinh thần nhân nghĩa, truyền thốngđoàn kết tương thân tương ái, lòng nhân nghĩa, ý thức cố kết cộng đồng là ýchí vươn lên vượt qua mọi khó khăn thử thách, là trí thông minh, tài sáng tạo,quý trọng hiền tài, khiêm tốn tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại để làm giàuvăn hoá dân tộc Trong những giá trị truyền thống đó, chủ nghĩa yêu nướctruyền thống là tư tưởng tình cảm cao quý thiêng liêng nhất là cội nguồn củatrí tuệ và lòng dũng cảm của Người Việt Nam, cũng là chuẩn mực đạo đức cơbản của dân tộc Từ thực tiễn đó Hồ Chí Minh đã đúc kết thành chân lý:

“Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước Đó là một truyền thống quí báu của

ta Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi,

nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguyhiểm, khó khăn nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và cướp nước”

Chính sức mạnh của chủ nghĩa yêu nước đã thúc giục Nguyễn TấtThành quyết chí ra đi tìm đường cứu nước, tìm kiếm những gì hữu ích chocuộc đấu tranh giải phóng dân tộc Chủ nghĩa yêu nước trở thành động lực chiphối rất lớn đến suy nghĩ và hành động của Người Người đã lấy tên làNguyễn Ái Quốc để khẳng định ý chí cứu nước và cổ vũ đồng bào

Chủ nghĩa yêu nước là cơ sở tư tưởng dẫn Hồ Chí Minh đến với chủnghĩa Mác - Lênin Hồ Chí Minh đã khẳng định và nhấn mạnh: “Lúc đầu,chính là chủ nghĩa yêu nước, chứ chưa phải chủ nghĩa cộng sản đã đưa tôi tintheo Lênin, tin theo Quốc tế thứ Ba”

Chủ nghĩa yêu nước là cốt lõi là dòng chảy chính của tư tưởng, văn hoátruyền thống Việt Nam, là động lực mạnh mẽ cho sự trường tồn và phát triểncủa dân tộc, là tiền đề xuất phát hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

2 Tinh hoa văn hoá nhân loại

Văn hoá nhân loại, bao gồm cả văn hoá phương Đông và văn hoáphương Tây Từ nhỏ Hồ Chí Minh đã được tiếp thu văn hoá, phương Đông.Lớn lên, Người bôn ba khắp thế giới, đặc biệt ở các nước phương Tây, vớikhả năng tư duy độc lập tự chủ sáng tạo, ham học hỏi, nên ở Người đã kết hợpcác giá trị truyền thống của văn hoá phương Đông với các thành tựu hiện đạicủa văn minh phương Tây, có vốn hiểu biết văn hoá Đông - Tây kim cổ uyênbác - đó chính là nét đặc sắc trong quá trình hình thành nhân cách và văn hoá

Hồ Chí Minh

Đối với văn hoá phương Đông, cùng với những hiểu biết uyên bác vềHán học, Hồ Chí Minh biết chắt lọc lấy những gì tinh tuý nhất trong các họcthuyết triết học, hoặc trong tư tưởng của Lão Tử, Mạc Tử, Quản Tử

Trong các tác phẩm của mình, Hồ Chí Minh sử dụng khá nhiều mệnh

đề của Nho giáo và đưa vào đó những nội dung và ý nghĩ mới Trong Nhogiáo, Hồ Chí Minh phê phán những yếu tố tiêu cực và tiếp nhận có chọn lọcnhững yếu tố tích cực của Nho giáo Đó là các triết lý hành động, tư tưởngnhập thể, hành đạo, giúp đời, đó là ước vọng về một xã hội bình trị, hoà mục,hoà đồng, là triết lý nhân sinh, tu thân dưỡng tính, đề cao văn hoá lễ giáo tạo

ra truyền thống hiếu học

Về Phật giáo: Phật giáo vào Việt Nam từ rất sớm Trải qua hàng trămnăm, Phật giáo đã ảnh hưởng vào văn hoá Việt Nam, từ tư tưởng, tình cảm,tín ngưỡng, phong tục tập quán lối sống Hồ Chí Minh tiếp thu và chịu ảnhhưởng, sâu sắc các tư tưởng vị tha, từ bi bác ái, cứu khổ cứu nạn, thươngngười như thể thương thân là nếp sống có đạo đức, trong sạch, giản dị,chăm lo làm việc thiện, là tinh thần bình đẳng, dân chủ chống phân biệt đẳngcấp, là việc đề cao lao động, chống lười biếng; là chủ trương sống không xa

lánh việc đời mà gắn bó với dân, với nước, tích cực tham gia vào việc đấutranh của nhân dân chống kẻ thù dân tộc Đến khi đã trở thành người mác-xít, Người lại tiếp tục tìm hiểu chủ nghĩa Tam dân của Tôn Trung Sơn, vì thấytrong đó những điều thích hợp với điều kiện của nước ta.

Đối với văn hoá phương Tây: Hồ Chí Minh cũng chịu ảnh hưởng rấtsâu rộng của nền văn hoá dân chủ và cách mạng của phương Tây Ngay từ khicòn học ở Trường tiểu học Đông Ba rồi vào học trường Quốc học Huế,Nguyễn Tất Thành đã làm quen với văn hoá Pháp

Thời kỳ tìm đường cứu nước (1911-1920) trước khi đến với chủ nghĩaMác - Lênin, Hồ Chí Minh sống chủ yếu ở châu Âu, Hồ Chí Minh đã dàycông nghiên cứu các cuộc cách mạng tư sản ở Mỹ, ở Pháp Người trực tiếpđọc và tiếp thu các tư tưởng về tự do, bình đẳng, qua các tác phẩm của cácnhà khai sáng như Vonte (Voltaire) Rutxô (Rousso), Môngtetxkiơ (Mon-tesquieu), Người tiếp thu các giá trị của tuyên ngôn nhân quyền và dân quyềncủa Đại cách mạng Pháp, các giá trị về quyền sống, quyền tự do, quyền mưucầu hạnh phúc của Tuyên ngôn độc lập ở Mỹ năm 1776

Sống và hoạt động ở Pari, viết văn bản và làm báo để tuyên truyền chodân tộc và cách mạng, phải dùng ngôn ngữ Pháp, phải đáp ứng yêu cầu vàtrình độ của công chúng Pháp, điều này đã thúc đẩy Nguyễn Ái Quốc, phảinhanh chóng làm được chủ ngôn ngữ và văn hoá Pháp

Tất cả những hiểu biết của Người về văn hoá phương Đông và văn hoáphương Tây đã tự biết làm giàu trí tuệ của mình bằng vốn trí tuệ của thời đại,Đông và Tây, vừa tiếp thu, vừa gạn lọc để từ tầm cao tri thức nhân loại màsuy nghĩ lựa chọn, kế thừa và đổi mới; đã góp phần quan trọng vào sự hìnhthành tư tưởng Hồ Chí Minh

3 Chủ nghĩa Mác - Lênin

- Chủ nghĩa Mác - Lênin là cơ sở thế giới quan và phương pháp luậncủa tư tưởng Hồ Chí Minh

Ngày 5-6-1911, Nguyễn Tất Thành (Hồ Chí Minh) rời Cảng Nhà Rồng(Sài Gòn) làm phụ bếp trên chiếc tàu “Đô đốc Latouche Tréville” và lấy tên làVăn Ba đi ra nước ngoài tìm đường cứu nước Đó là việc làm mới mẻ, chưa

có tiền lệ, khác với hướng đi truyền thống sang phương Đông của các bậc tiềnbối

- Qua hành trình đến nhiều nước thuộc địa, phụ thuộc tư bản đế quốc ởcác nước thuộc địa châu Á, châu Phi và khu vực Mỹ La tinh Người đã xúcđộng trước cảnh khổ cực bị áp bức của những người dân lao động, Ngườinhận thấy ở đâu có dân tộc bị áp bức cũng có nỗi khổ cực như nhau, đều có kẻthù chung là chủ nghĩa thực dân đế quốc, ở đâu nhân dân cũng mong muốnthoát khỏi ách áp bức bóc lột

Với lòng yêu nước nồng nàn, Hồ Chí Minh kiên trì chịu đựng mọi khókhăn gian khổ Người có ý xem xét tình hình các nước Suy nghĩ về nhữngđiều mắt thấy tai nghe, hăng hái học tập và tham gia các cuộc diễn thuyết củanhiều nhà chính trị và triết học

Năm 1917 Cách mạng Tháng Mười Nga thành công Người có cảm tìnhsâu sắc với cuộc cách mạng Tháng Mười và lãnh tụ thiên tài V.I.Lênin

Tháng 7-1920 Nguyễn Ái Quốc đọc bản “Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa” của V.I.Lênin Nguyễn Ái

Quốc “cảm động, phấn khởi, sáng tỏ, tin tưởng vui mừng đến phát khóc ”

vì đã tìm thấy con đường giải phóng dân tộc Như vậy, chính luận cương củaLênin đã nâng cao nhận thức Hồ Chí Minh về con đường giải phóng Nó phùhợp và đáp ứng những tình cảm, suy nghĩ, hoài bão được ấp ủ từ lâu, nayđang trở thành hiện thực, Hồ Chí Minh viết: “Lúc đầu, chính là chủ nghĩa yêunước, chứ chưa phải chủ nghĩa cộng sản đã đưa tôi tin theo Lênin, theo Quốc

tế thứ ba”

Từ những nhận thức ban đầu về chủ nghĩa Lênin Hồ Chí Minh đã tiếndần tới những nhận thức “lý tính” trở lại nghiên cứu Mác sâu sắc hơn, để rồitiếp thu học thuyết của các ông một cách có chọn lọc, không rập khuôn máy

móc, không sao chép giáo điều Người tiếp thu lý luận Mác - Lênin theophương pháp macxit, nắm lấy cái tinh thần, cái bản chất Người vận dụng lậptrường, quan điểm, phương pháp biện chứng của chủ Mác - Lênin để giảiquyết những vấn đề thực tiễn của cách mạng Việt Nam, chứ không đi tìmnhững kết luận có sẵn trong sách vở.

Thế giới quan và phương pháp luận Mác - Lênin đã giúp Hồ Chí Minhtổng kết kiến thức và kinh nghiệm thực tiễn để tìm ra con đường cứu nước

Hồ Chí Minh nói: “trong cuộc đấu tranh vừa nghiên cứu lý luận Mác - Lêninvừa làm công tác thực tiễn, dần dần tôi hiểu được rằng chỉ có chủ nghĩa xãhội, chủ nghĩa cộng sản mới giải phóng được các dân tộc bị áp bức và nhữngngười lao động trên thế giới” “Chính là do cố gắng vận dụng một cách sángtạo, phù hợp với thực tế Việt Nam ngày nay, mà chúng tôi đã chiến đấu vàgiành được thắng lợi to lớn”

Câu 11: Hãy nêu nhân tố chủ quan thuộc về phẩm chất cá nhân của Nguyễn Ái Quốc là cơ sở quan trọng đề hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh?

Gợi ý trả lời:

Vào những năm 20 của thế kỉ XX, ở Việt Nam cũng có nhiều người đitìm đường cứu nước nhưng chỉ có Hồ Chí Minh mới nhận thức được conđường mới và phù hợp với yêu cầu nguyện vọng của dân tộc và xu thế pháttriển của thời đại Ngoài những cơ sở khách quan, còn phải nói đến nhân tốchủ quan thuộc về phẩm chất đạo đức cá nhân và năng lực hoạt động thực tiễncủa Hồ Chí Minh

Trước hết, đó là tư duy độc lập, tự chủ sáng tạo, cộng với đầu óc phê

phán tinh tường sáng suốt trong việc nghiên cứu nhận xét, tìm hiểu nhữngtinh hoa tư tưởng, văn hoá nhân loại, thực tiễn phong trào đấu tranh của nhândân ta và các cuộc cách mạng lớn trên thế giới

Hai là, sự khổ công học tập nhằm chiếm lĩnh vốn trí thức phong phú

của thời đại, vốn kinh nghiệm đấu tranh của phong trào giải phóng dân tộc,phong trào công nhân quốc tế để có thể tiếp cận với chủ nghĩa Mác - Lênin,khoa học về cách mạng của giai cấp vô sản quốc tế

Ba là, có tâm hồn của một nhà yêu nước, một chiến sĩ cộng sản có bản

lĩnh kiên định, nhiệt thành cách mạng, một trái tim yêu nước, luôn tin vàonhân dân, thương dân, thương yêu những người cùng khổ, sẵn sàng chịu đựngnhững hy sinh cao nhất vì độc lập của Tổ quốc, vì tự do, hạnh phúc của đồngbào

Những phẩm chất cá nhân hiếm có đó đã giúp Nguyễn Ái Quốc tiếpnhận, chọn lọc chuyển hoá phát triển những tinh hoa dân tộc và thời đại, là cơ

sở quan trọng để hình thành tư tưởng của Người

Câu 12: Trình bày nhận thức, hoạt động của Nguyễn Sinh Cung Nguyễn Tất Thành (Hồ Chí Minh) từ thời kỳ trước năm 1911 đã hình thành tư tưởng yêu nước và chí hướng cứu nước của Người?

-Gợi ý trả lời:

Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc

về cách mạng Việt Nam , không thể hình thành ngay một lúc mà đã trải quamột quá trình tìm tòi, xác lập, phát triển và hoàn thiện, gắn liền với quá trìnhphát triển, lớn mạnh của Đảng ta và cách mạng Việt Nam

Tiến trình hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh có thể chia ra nhiều thờiđoạn lịch sử Thời kỳ trước năm 1911: Hình thành tư tưởng yêu nước và chíhướng cứu nước

Hồ Chí Minh (lúc nhỏ tên là Nguyễn Sinh Cung, sau đổi là Nguyễn TấtThành), quê ở làng Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An, sinh ngày 19-5-1890, trong một gia đình nhà nho yêu nước

Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc, thân phụ của Người là một nhà nho cấptiến, có lòng yêu nước, thương dân sâu sắc, đã có ảnh hưởng sâu sắc đối vớiquá trình hình thành nhân cách của Nguyễn Tất Thành Sau này những kiến

thức học được từ người cha, bắt gặp tư tưởng mới của thời đại đã được HồChí Minh nâng lên thành tư tưởng cốt lõi trong đường lối chính trị của mình.

Cụ Hoàng Thị Loan, thân mẫu của Người cũng ảnh hưởng đến tưtưởng, tình cảm của Nguyễn Sinh Cung về đức tính nhân hậu, đảm đang, sốngchan hoà với mọi người

Về gia đình, còn phải nói tới mối quan hệ và tác động qua lại giữa bachị em Nguyễn Thị Thanh (Nguyễn Thị Bạch Liên), Nguyễn Sinh Khiêm(Nguyễn Tất Đạt) và Nguyễn Sinh Cung (Nguyễn Tất Thành) về lòng yêunước thương nòi

Trên mảnh đất Kim Liên cũng đã thấm máu của bao anh hùng, liệt sĩchống Pháp như: Vương Thúc Mậu, Nguyễn Sinh Quyền v.v

Nghệ Tĩnh là vùng đất giàu truyền thống văn hoá, lao động, đấu tranhchống ngoại xâm Nơi đây đã sản sinh ra biết bao anh hùng nổi tiếng lịch sửViệt Nam như Mai Thúc Loan, Nguyễn Biểu, Đặng Dung, các lãnh tụ yêunước thời cận đại như Phan Đình Phùng, Phan Bội Châu

Từ nhỏ, Nguyễn Sinh Cung đã đau xót chứng kiến cuộc sống nghèokhổ, bị đàn áp bóc lột của đồng bào mình ngay trên mảnh đất quê hương.Những năm ở Huế, Người đã tận mắt nhìn thấy tội ác của bọn thực dân vàthái độ ươn hèn, bạc nhược của bọn quan lại Nam triều

Những bài học thất bại của các nhà yêu nước tiền bối và đương thời;với sự nhạy cảm đặc biệt về chính trị, Hồ Chí Minh đã sớm nhận ra hạn chếcủa những người đi trước Người nhận ra rằng không thể cứu nước theo conđường của Hoàng Hoa Thám, Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh Người từchối Đông Du, không phải vì đã hiểu bản chất của đế quốc Nhật mà chỉ cảmthấy rằng: không thể dựa vào nước ngoài để giải phóng Tổ quốc Cùng vớiviệc phê phán hành động cầu viện Nhật Bản, chẳng khác gì “đưa hổ cửa trướcrước beo cửa sau”, tư tưởng “ỷ Pháp cầu tiến bộ” chẳng qua chỉ là việc cầuxin Pháp rủ lòng thương

Truyền thống dân tộc, gia đình, quê hương tất cả đã thôi thúc Hồ ChíMinh ra đi tìm một con đường mới để cứu dân, cứu nước Nguyễn Ái Quốc đã

tự định ra cho mình một hướng đi mới: Phải tìm hiểu cho rõ bản chất củanhững từ Tự do, Bình đẳng, Bác ái của nước Cộng hoà Pháp, phải đi ra nướcngoài, xem nước Pháp và các nước khác Sau khi xem xét họ làm thế nào, sẽtrở về giúp đồng bào mình

Câu 13: Những hoạt động chủ yếu của Nguyễn Tất Thành (Hồ Chí Minh) từ 1911 đến 1920, đã tìm thấy con đường cứu nước, giải phóng dân tộc?

Gợi ý trả lời:

Ngày 5-6-1911, Nguyễn Tất Thành (Hồ Chí Minh) rời Cảng Nhà Rồng(Sài Gòn) làm phụ bếp trên chiếc tàu “Đô đốc Latouche Tréville” và lấy tên làVăn Ba đi ra nước ngoài tìm đường cứu nước Đó là việc làm mới mẻ, chưa

có tiền lệ, khác với hướng đi truyền thống sang phương Đông của các bậc tiềnbối

- Nguyễn Tất Thành sang Pháp, đến cảng Mác-Xây ngày 6-7-1911,thấy nhiều phụ nữ nghèo khổ, Nguyễn Tất Thành nói với người bạn: “Tại saongười Pháp không “khai hoá” đồng bào của họ trước khi đi “khai hoá” chúngta?”

- Làm thuê trên chiếc tàu đi vòng quanh châu Phi, tận mắt trông thấynhững cảnh khổ cực của người da đen dưới roi vọt của bọn thực dân, NguyễnTất Thành nghĩ: “Đối với bọn thực dân, tính mạng của người thuộc địa, davàng hay da đen cũng không đáng một xu”

Giữa tháng 12-1912, Nguyễn Tất Thành tới nước Mỹ và Người dừnglại ở Mỹ khoảng một năm, từ cuối 1912 đến cuối 1913 Ở nước Mỹ, Ngườidành một phần thời gian để lao động kiếm sống, còn phần lớn thời gian dànhcho học tập, nghiên cứu Cách mạng Tư sản Mỹ năm 1776 Khi thăm pho

tượng Thần Tự do Nguyễn Tất Thành không để ý đến ánh hào quang quanhđầu tượng mà xúc động trước cảnh những nô lệ da đen dưới chân tượng.

- Cuối năm 1913, Nguyễn Tất Thành từ Mỹ sang Anh, và sống tại Luân

- Đôn từ năm 1914 đến năm 1917, khoảng cuối năm 1917 trở lại Pháp Ở tất

cả các nước thuộc địa châu Á, châu Phi và khu vực Mỹ La tinh, Người nhậnthấy ở đâu các dân tộc bị áp bức cũng có nỗi khổ cực như nhau, đều có kẻ thùchung là chủ nghĩa thực dân đế quốc

- Năm 1917, Cách mạng Tháng Mười Nga thành công, Người có cảmtình sâu sắc với cuộc cách mạng Tháng Mười và lãnh tụ thiên tài V.I Lênin

- Đầu năm 1919, Nguyễn Ái Quốc gia nhập Đảng Xã hội Pháp, mộtĐảng tiến bộ hồi bấy giờ

- Tháng 6-1919, thay mặt những người Việt Nam yêu nước tại PhápNguyễn Ái Quốc gửi tới Hội nghị Vécxây bản Yêu sách của nhân dân AnNam (gồm 8 điểm) để đòi Chính phủ Pháp thừa nhận các quyền tự do dân chủ

và bình đẳng của nhân dân Việt Nam Bản Yêu sách đã vạch trần tội ác củathực dân Pháp làm cho nhân dân thế giới và nhân dân Pháp phải chú ý đếntình hình Việt Nam và Đông Dương Bản Yêu sách đã không được bọn đếquốc chấp nhận, từ đó Người rút ra bài học: “muốn được giải phóng các dântộc chỉ có thể trông cậy vào lực lượng của bản thân mình”

- Tháng 7-1920, Nguyễn Ái Quốc đọc bản “Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa” của V.I Lênin

đăng trên báo L’Humanité số ra ngày 16 và 17 tháng 7 năm 1920 Người sungsướng vui mừng đến phát khóc lên: “Hỡi đồng bào bị đoạ đầy đau khổ! Đây

là cái cần thiết cho chúng ta, đây là con đường giải phóng chúng ta”

Bởi vì Luận cương của Lênin đã giải đáp cho Nguyễn Ái Quốc conđường giành độc lập cho dân tộc và tự do cho đồng bào, đáp ứng những tìnhcảm suy nghĩ, hoài bão được ấp ủ bấy lâu nay ở Người

- Tháng 12-1920, Nguyễn Ái Quốc tham gia Đại hội lần thứ 18 củaĐảng Xã hội Pháp, Người biểu quyết tán thành đứng về Quốc tế thứ ba, từ bỏ

Đảng Xã hội và tham gia thành lập Đảng Cộng sản Pháp, trở thành ngườicộng sản Việt Nam đầu tiên của giai cấp công nhân và dân tộc Việt Nam, đã

đánh dấu bước chuyển biến về chất trong tư tưởng Nguyễn Ái Quốc: từ chủ nghĩa yêu nước đến chủ nghĩa Lênin; từ giác ngộ dân tộc đến với giác ngộ giai cấp; từ người yêu nước thành người cộng sản.

Việc xác định con đường đúng đắn để giải phóng dân tộc là công lao tolớn đầu tiên của Hồ Chí Minh, trong thực tế, Người “đã gắn phong trào cáchmạng Việt Nam với phong trào công nhân quốc tế đưa nhân dân ta đi theo conđường mà chính Người đã trải qua, từ chủ nghĩa yêu nước đến chủ nghĩa Mác

- Lênin Đó là con đường giải phóng duy nhất mà Cách mạng Tháng MườiNga đã mở ra cho nhân dân lao động và tất cả các dân tộc bị áp bức trên toànthế giới”

Câu 14: Trình bày những hoạt động chủ yếu của Nguyễn Ái Quốc từ năm 1921 đến 1930 đã tác động đến sự hình thành cơ bản tư tưởng của Người về cách mạng Việt Nam?

Gợi ý trả lời:

Trong giai đoạn từ năm 1921 đến 1930: Nguyễn Ái Quốc có nhữnghoạt động thực tiễn và hoạt động lí luận hết sức phong phú, sôi nổi trên địabàn nước Pháp, Liên Xô, Trung Quốc, Thái Lan, để tiến tới thành lập chínhĐảng cách mạng ở Việt Nam

- Từ năm 1921 đến giữa năm 1923, trong thời gian này, ở Pháp, Ngườihoạt động tích cực trong Ban nghiên cứu thuộc địa của Đảng Cộng sản Pháptham gia sáng lập Hội liên hiệp thuộc địa, xuất bản báo “Le Paria” nhằmtuyên truyền chủ nghĩa Mác - Lênin vào các nước thuộc địa Người viết nhiềubài báo tố cáo chủ nghĩa thực dân bóc lột tàn bạo các dân tộc thuộc địa

Những bài báo ấy là cơ sở để Người hoàn thành biên soạn tác phẩm “Bản án chế độ thực dân pháp” (1925) Tác phẩm này được các nhà nghiên cứu đánh

giá là: “ đã thực sự mở ra một giai đoạn mới trong những lý luận về vấn đềdân tộc và thuộc địa” (1).

- Giữa năm 1923, Nguyễn Ái Quốc sang Mátxcơva dự Hội nghị Quốc

tế Nông dân và được bầu vào đoàn chủ tịch của Hội Sau đó Người tiếp tụctham gia Đại hội Quốc tế Cộng sản lần thứ V

- Cuối năm 1924, Nguyễn Ái Quốc về Quảng Châu (Trung Quốc) tổchức ra Hội Việt Nam cách mạng Thanh niên (tháng 6-1925), ra báo Thanhniên

- Từ năm 1925 đến 1927, người mở lớp huấn luyện cán bộ cho nhữngngười yêu nước Việt Nam Tập đề cương bài giảng của Người được xuất bảnthành sách với nhan đề “Đường kách mệnh” vào năm 1927

- Từ năm 1928 đến cuối năm 1929, hoạt động của Người là xây dựnglực lượng cách mạng trong lực lượng Việt kiều yêu nước ở Xiêm Đầu năm

1930 Hồ Chí Minh đã thống nhất các tổ chức cộng sản thành tổ chức cộng sảnduy nhất, đó là Đảng Cộng sản Việt Nam

Những tác phẩm, bài viết của Nguyễn Ái Quốc thời kỳ này là sự pháttriển và tiếp tục hoàn thiện tư tưởng cách mạng về giải phóng dân tộc Ngườinêu ra bản chất của chủ nghĩa thực dân là “ăn cướp” và “giết người” Vì vậy,chủ nghĩa thực dân là kẻ thù chung của các dân tộc thuộc địa, của giai cấpcông nhân và nhân dân lao động toàn thế giới

- Cách mạng giải phóng dân tộc trong thời đại mới phải đi theo conđường cách mạng vô sản và là một bộ phận của cách mạng vô sản thế giới

- Cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa và cách mạng vô sản ởchính quốc có mối quan hệ khăng khít với nhau, nhưng không phụ thuộc vàonhau Cách mạng giải phóng dân tộc có thể bùng nổ và giành thắng lợi trướccách mạng vô sản ở chính quốc

- Cách mạng thuộc địa trước hết là một cuộc “dân tộc cách mệnh” đánhđuổi bọn ngoại xâm, giành độc lập tự do

- Cách mạng giải phóng dân tộc muốn giành được thắng lợi cần phảithu phục, lôi cuốn được nông dân đi theo, cần xây dựng khối công nông liênminh làm động lực cho cách mạng Đồng thời, cần phải thu hút, tập hợp rộngrãi các giai cấp xã hội khác vào trận tuyến đấu tranh chung của dân tộc.

- Cách mạng muốn thành công trước hết cần có Đảng lãnh đạo Đảngphải theo chủ nghĩa Mác - Lênin

- Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng nhân dân chứ không phảiviệc của một vài người

Những quan điểm, tư tưởng cách mạng trên đây của Nguyễn Ái Quốctrong những năm 20 của thế kỷ XX được giới thiệu trong các tác phẩm củaNgười, cùng các tài liệu mác-xít khác, theo những đường dây bí mật đượctruyền về trong nước, đến với các tầng lớp nhân dân Việt Nam, đã thúc đẩy sựphát triển của phong trào cách mạng, tạo những tiền đề chín muồi cho ĐảngCộng sản Việt Nam ra đời

- Tháng 2 năm 1930, Nguyễn Ái Quốc chủ trì Hội nghị hợp nhất các tổchức cộng sản trong nước, sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam và trực tiếpthảo ra các văn kiện: Chánh cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt của Đảng đượcHội nghị nhất trí thông qua

Các văn kiện này cùng với hai tác phẩm của Người hoàn thành và xuấtbản trước đó là Bản án chế độ thực dân Pháp (năm 1925) và Đường káchmệnh (năm 1927) và nhiều bài viết khác của Người trong giai đoạn này là sựphát triển và tiếp tục hoàn thiện tư tưởng cách mạng về giải phóng dân tộc, đãđánh dấu sự hình thành cơ bản tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng của ViệtNam

Câu 15: Những hoạt động chủ yếu của Nguyễn Ái Quốc từ năm

1930 đến 1945, thể hiện sự vượt qua thử thách, kiên trì giữ vững lập trường cách mạng?

Gợi ý trả lời:

Xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam với đường lối cách mạng vô sảnqua các văn kiện đầu tiên là Chánh cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt là sựvận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào hoàn cảnh cụ thể ở Việt Namcủa Hồ Chí Minh

Tuy nhiên, vào cuối những năm 20, đầu những năm 30 của thế kỷ XX,Quốc tế Cộng sản bị chi phối nặng bởi khuynh hướng “tả” Khuynh hướngnày đã trực tiếp tác động vào phong trào cách mạng Việt Nam Biểu hiện rõnhất là những quyết định được đưa ra trong Hội nghị lần thứ nhất Ban Chấphành Trung ương lâm thời của Đảng, họp vào tháng 10-1930 tại Hương Cảng(Trung Quốc) theo sự chỉ đạo của Quốc tế Cộng sản Hội nghị cho rằng, Hộinghị hợp nhất các tổ chức cộng sản đầu năm 1930, vì chưa nhận thức đúngnên đặt tên Đảng sai và quyết định đổi tên Đảng thành Đảng Cộng sản ĐôngDương, chỉ trích và phê phán đường lối của Nguyễn Ái Quốc đưa ra trongChánh cương vắn tắt và Sách lược vắn tắt đã phạm những sai lầm chính trị rất

“nguy hiểm”, vì “chỉ lo đến việc phản đế, mà quên mất lợi ích giai cấp tranhđấu” Do đó, Ban Chấp hành Trung ương đã ra nghị quyết “thủ tiêu Chánhcương, Sách lược của Đảng”

- Trên cơ sở xác định chính xác con đường cần phải đi của cách mạngViệt Nam Nguyễn Ái Quốc đã kiên trì vượt qua thử thách giữ vững lậptrường cách mạng, bảo vệ quan điểm của mình về vấn đề dân tộc và vấn đềgiai cấp, về cách mạng giải phóng dân tộc thuộc địa và cách mạng vô sản,chống lại những biểu hiện “tả” khuynh và biệt phái trong Đảng

Thực tiễn đã chứng minh quan điểm của Hồ Chí Minh là đúng

Đại hội VII Quốc tế Cộng sản (tháng 7-1935) đã phê phán khuynhhướng “tả” trong phong trào cộng sản quốc tế, chủ trương mở rộng Mặt trận

dân tộc thống nhất vì hoà bình, chống chủ nghĩa phát xít Đối với các nướcthuộc địa và phụ thuộc, Đại hội VII bác bỏ luận điểm “tả khuynh” trước đây vềchủ trương làm “cách mạng công nông”, thành lập “chính phủ Xô viết” Sựchuyển hướng đấu tranh của Quốc tế Cộng sản đã chứng tỏ quan điểm củaNguyễn Ái Quốc về cách mạng Việt Nam, về Mặt trận dân tộc thống nhất, vềviệc tập trung mũi nhọn vào chống chủ nghĩa đế quốc là hoàn toàn đúng đắn.Trên quan điểm đó, năm 1936, Đảng ta đã đề ra chính sách mới, phê phánnhững biểu hiện “tả khuynh”, cô độc, biệt phái trước đây Đó cũng là cơ sở đểĐảng ta chuyển hướng đấu tranh trong thời kỳ 1936 - 1939, thành lập Mặt trậnnhân dân phản đế Đông Dương (từ tháng 3-1938 đổi thành Mặt trận dân chủĐông Dương) và từ năm 1939 đặt vấn đề giải phóng dân tộc lên hàng đầu.

- Tháng 6 - 1931, Nguyễn Ái Quốc bị thực dân Anh bắt giam ở HồngKông Do bản lĩnh vững vàng và hoạt động tích cực của Đảng, được sự giúp

đỡ của Quốc tế Cứu tế đỏ và Luật sư Lôdôbai, Nguyễn Ái Quốc được trắng án

và trở lại Liên Xô vào đầu năm 1934 Trong thời gian đó, Nguyễn Ái Quốckiên trì quan điểm của mình Người học tập tại trường Đại học Quốc tế mangtên Lênin và Nguyễn Ái Quốc vẫn luôn luôn theo dõi tình hình trong nước,kịp thời có những chỉ đạo để cách mạng Việt Nam tiếp tục phát triển Ngườiviết tám điểm xác định đường lối, chủ trương cho cách mạng Đông Dươngtrong thời kỳ 1936 - 1939(1)

Khi tình hình thế giới có những biến động mới, Người đã chủ động đềnghị Quốc tế Cộng sản cho về nước hoạt động

Được Quốc tế Cộng sản chấp thuận, Nguyễn Ái Quốc từ Mátxcơva vềTrung Quốc (tháng 10-1938) Tại đây Người đã có những quan điểm chỉ đạosát hợp gửi cho các đồng chí lãnh đạo trong nước Ngày 28 - 01-1941, sau 30năm xa rời Tổ quốc, hoạt động ở nước ngoài, Nguyễn Ái Quốc trở về Tổquốc Tại Hội nghị Trung ương lần thứ tám (tháng 5 năm 1941), dưới sự chủtrì của Nguyễn Ái Quốc, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông

Dương đã hoàn chỉnh việc chuyển hướng chiến lược của cách mạng ViệtNam, đặt nhiệm vụ chống đế quốc giải phóng dân tộc lên hàng đầu v.v

Những tư tưởng, quan điểm, đường lối đúng đắn, sáng tạo theo tưtưởng Hồ Chí Minh được đưa ra và thông qua trong Hội nghị Trung ươngĐảng lần thứ tám (tháng 5 năm 1941) có ý nghĩa quyết định chiều hướng pháttriển của cách mạng giải phóng dân tộc ở nước ta, dẫn đến thắng lợi của Cáchmạng Tháng Tám năm 1945 và ngày 02 tháng 9 năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí

Minh đã đọc bản Tuyên ngôn độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ

Cộng hoà

Bản Tuyên ngôn độc lập là một văn kiện lịch sử có giá trị to lớn, trong

đó độc lập, tự do gắn với phương hướng phát triển lên chủ nghĩa xã hội là tưtưởng chính trị cốt lõi, vốn đã được Hồ Chí Minh phác thảo lần đầu tiên trongChánh cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt năm 1930, nay trở thành hiện thựccách mạng, trở thành chân lý của sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xâydựng xã hội mới của dân tộc ta

Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 với sự ra đời của nướcViệt Nam Dân chủ Cộng hoà là thắng lợi của chủ nghĩa Mác - Lênin được vậndụng, phát triển ngày càng sát đúng với hoàn cảnh Việt Nam, là thắng lợi của

tư tưởng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội của Hồ Chí Minh

Câu 16: Hãy nêu những hoạt động chủ yếu của Nguyễn Ái Quốc

-Hồ Chí Minh từ năm 1945 đến 1969, thể hiện tư tưởng -Hồ Chí Minh tiếp tục phát triển, hoàn thiện.

Gợi ý trả lời:

Sau khi giành được chính quyền (tháng 8 năm 1945) nước Việt NamDân chủ Cộng hoà ra đời, đã phải đương đầu với muôn vàn khó khăn giặc đóigiặc dốt, nhất là đe doạ của giặc ngoài thù trong

Đứng trước tình thế “Ngàn cân treo sợi tóc” của dân tộc, trên cương vị

là người đứng đầu Đảng và Nhà nước trong điều kiện Đảng cầm quyền đã

chèo lái con thuyền cách mạng Việt Nam vượt qua thác ghềnh hiểm trở tới bờbến thắng lợi Người chủ trương củng cố chính quyền non trẻ, cải thiện đờisống nhân dân, khắc phục nạn tài chính thiếu hụt, đẩy lùi giặc đói, giặc dốt.

Về đối ngoại Người đưa ra tư tưởng “dĩ bất biến ứng vạn biến” vậndụng sách lược khôn khéo, mềm dẻo thêm bạn bớt thù, tranh thủ thời gian đểchuẩn bị thế và lực cho cuộc kháng chiến lâu dài

Chính nhờ đó, ngày 19-12-1946 với tư thế sẵn sàng và lòng tin sắt đávào cuộc kháng chiến trường kỳ gian khổ nhưng nhất định thắng lợi Hồ ChíMinh đã phát động cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp vàNgười đã cùng Trung ương Đảng đề ra đường lối kháng chiến toàn dân, toàndiện, trường kỳ và tự lực cánh sinh

Năm 1951, theo sáng kiến của Hồ Chí Minh Đại hội đại biểu toàn quốclần thứ II (tháng 2 - 1951) của Đảng, đã thông qua Cương lĩnh, Điều lệ mớiđổi tên Đảng thành Đảng Lao động Việt Nam, đề ra chủ trương, đường lốiđứng đắn, giải quyết tốt mối quan hệ giữa dân tộc và giai cấp, nhằm độngviên toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ta kháng chiến chống thực dân Pháp vàcan thiệp Mỹ đến thắng lợi hoàn toàn

Sau hiệp định Giơne năm 1954, đất nước ta tạm thời bị chia làm haimiền Đứng trước yêu cầu mới của sự nghiệp cách mạng, tư tưởng Hồ ChíMinh tiếp tục phát triển, đáp ứng tính hình nhiệm vụ đó với việc hình thànhđường lối thực hiện đồng thời hai cuộc cách mạng, cách mạng xã hội chủnghĩa ở miền Bắc và cách mạng dân tộc dân chủ ở miền Nam Hai cuộc cáchmạng ở hai miền có mối quan hệ khăng khít với nhau

Xuất phát từ thực tiễn trong quá trình lãnh đạo cách mạng nước ta, tưtưởng Hồ Chí Minh về nhiều vấn đề đã tiếp tục bổ sung, phát triển hợp thànhmột hệ thống những quan điểm lý luận về cách mạng Việt Nam

Đó là tư tưởng về chủ nghĩa xã hội, tư tưởng về Nhà nước của dân, dodân, vì dân, tư tưởng và chiến lược về con người, tư tưởng về Đảng Cộng sảnv.v