"Quy luật chuyển hoá từ những sự thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại" là một trong ba quy luật cơ bản của PBCDV.. Ứng dông "Quy luật chuyển hoá từ những sự thay đổ
Trang 1Đại học ngoại thương
-
-TIỂU LUẬN TRIẾT HỌC
Đề tài :
QUY LUẬT CHUYỂN HOÁ TỪ NHỮNG SỰ THAY ĐỔI VỀ LƯỢNG DẪN ĐẾN SỰ THAY ĐỔI VỀ CHẤT VÀ NGƯỢC LẠI, ỨNG DÔNG QUY LUẬT VÀO QUÁ TRÌNH HỌC TẬP CỦA HỌC SINH - SINH VIÊN
Sinh viên thực hiện : TRẦN MINH DÒNG Líp : A6
Hà Nội, 12 - 2007
Trang 2M C L C ỤC LỤC ỤC LỤC
A- Phần Mở đầu 2
1 Tính cấp thiết của đề tài: 2
2 Tình hình nghiên cứu đề tài 3
3 Mục đích, nhiệm vụ, giới hạn của đề tài 3
4 Cái mới của đề tài: 4
5 Cơ sở lý luận: 4
6 Ý nghĩa của đề tài: 4
7 Kết cấu của tiểu luận: 4
B- Phần nội dung 5
I- CƠ SỞ LÝ LUẬN 5
Chương I: Cặp phạm trù chất và lượng 5
Tiết 1: Khái niệm về chất 5
1.1 Khái niệm 5
1.2 Một số điều cần lưu ý 5
Tiết 2: Khái niệm về lượng 6
2.1 Khái niệm 6
2.2 Một số điều cần lưu ý 6
Chương II- Mối quan hệ biện chứng giữa chất và lượng 7
Chương III- ý nghĩa phương pháp luận 9
II- VẬN DỤNG QUY LUẬT LƯỢNG CHẤT VÀO QUÁ TRÌNH HỌC TẬP CỦA HỌC SINH - SINH VIÊN 9
C- Phần kết luận 11
Trang 3A- Phần Mở đầu
1 Tính cấp thiết của đề tài:
Phép biện chứng duy vật (PBCDV) được xây dựng trên cơ sở một hệ thống những nguyên lý, những phạm trù cơ bản, những quy luật phổ biến phản ánh đúng đắn hiện thực Các quy luật cơ bản của PBCDV phản ánh sự
vận động phát triển dưới những phương diện cơ bản nhất "Quy luật chuyển
hoá từ những sự thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại" là một trong ba quy luật cơ bản của PBCDV Quy luật này chỉ rõ cách
thức của sự phát triển của sự vật hiện tượng Hiện nay, sinh viên trong các trường đại học có rất nhiều tệ nạn, bị tha hoá nghiêm trọng do họ không có
mục đích học tập đúng đắn, họ chưa xác định được hay còn mơ hồ là "học để
làm gì" Thanh niên - những chủ nhân tương lai của đất nước, việc học tập
trau dồi tri thức là rất quan trọng và cần thiết, chỉ khi trang bị được đầy đủ kiến thức, họ mới có thể thực hiện được trọng trách của mình Bác Hồ cũng
đã nói: "Non sông Việt Nam có trở nên vẻ vang hay không, dân téc Việt Nam
có thể sánh vai với các cường quốc năm châu trên thế giới được hay không phần lớn là tuỳ thuộc vào công học tập của các cháu" Do đó học tập có mục
đích đúng đắn là rất quan trọng "Học, học nữa, học mãi" Thế giới là bao la,
vô tận, còn nhiều điều cần được khám phá thông qua con người, dù vô tận nhưng thế giới vẫn có thể nhận thức được, con người chỉ chưa nhận thức được hết chứ không phải là không thể Ứng dông "Quy luật chuyển hoá từ những
sự thay đổi về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất và ngược lại" vào quá trình học tập của học sinh, sinh viên là một trong những đề tài khá sát về định hướng cho mục đích học tập của học sinh sinh viên Xuất phát từ thực tế của Việt Nam hiện nay - đang trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, còn gặp rất nhiều khó khăn trước mắt, vì vậy thế hệ chúng ta, những tài năng trẻ của đất nước, ngay từ bây giê phải có sự hiểu biết, đặc biệt là quy luật trên, để rót
ra những bài học cho chính bản thân mình Khi chóng ta bỏ công sức ra đầu
tư vào việc gì đó thì kết quả thu được cũng sẽ phù hợp với công sức bỏ ra Qua tất cả những lập luận trên ta thấy việc nắm vững quy luật lượng chất là rất quan trọng và cần thiết, nhất là đối với học sinh - sinh viên
Trang 42 Tình hình nghiên cứu đề tài
Ứng dụng vào quá trình học tập của học sinh sinh viên, đó là một phần nào đó rất nhỏ bé trong phạm vi tác động của quy luật này Hiện nay, khi sống trong điều kiện vật chất có thể nói là đầy đủ, liệu chúng ta có quên đi việc học tập của mình hay không? Đừng bao giê cho rằng những điều mình biết là quá nhiều, quá đủ bởi điều đó là rất nguy hiểm Bạn nên nhớ học tập không bao giê là đủ, phải tích luỹ dần dần cuộc sống là cả quá trình tích luỹ kinh nghiệm, qua đó, con người sẽ trưởng thành và hoàn thiện mình hơn Nhưng học như thế nào để có hiệu quả cao nhất? Điều đó lại phụ thuộc vào phương pháp học tập riêng của mỗi người Tuy nhiên, dù theo phương pháp nào, tất cả đều có một điểm chung là phải có sự tích luỹ dần đến một giới hạn nào đó sẽ dẫn đến
sự hoàn thiện ban đầu về tri thức và vốn sống của bản thân Đất nước hiện nay luôn luôn cần những người tài giỏi để có thể gánh vác sự nghiệp xây dựng đất nước ngày càng giàu đẹp và văn minh hơn
3 Mục đích, nhiệm vụ, giới hạn của đề tài
* Mục đích của đề tài: Qua đề tài, ta hiểu sâu hơn nội dung của quy luật
lượng chất, đặc biệt quy luật này đã chỉ rõ cách thức biến đổi của sự vật và hiện tượng Trước hết, lượng biến đổi dần dần và liên tục, khi đạt đến điểm nót (giới hạn của sự thống nhất giữa chất và lượng) sẽ dẫn đến bước nhảy về chất, chất mới ra đời lại tạo nên sự thống nhất mới giữa chất và lượng Nhờ
đó giúp cho học sinh sinh viên vận dụng quy luật này vào việc học tập của mình một cách có hiệu quả nhất
* Nhiệm vụ của đề tài: Làm học sinh sinh viên hiểu rõ bản chất của quy
luật lượng chất, của sự biến đổi ở sự vật hiện tượng, đó là sự tích luỹ về lượng đến một giới hạn nào đó sẽ dẫn đến sự biến đổi về chất để vận dụng vào quá trình học tập của mình
* Giới hạn của đề tài: Ta vận dụng quy luật này vào việc học tập của
học sinh sinh viên, chống hai khuynh hướng tả khuynh và hữu khuynh tư tưởng nôn nóng, chủ quan, duy ý chí
Trang 54 Cái mới của đề tài:
Vấn đề tệ nạn xã hội hiện nay cũng là một trong các vấn đề nhức nhối của toàn xã hội, cần được hạn chế, đặc biệt là trong tầng líp thanh niên học sinh
- sinh viên luôn là đối tượng hàng đầu, đề tài này sẽ hướng họ đến một cái nhìn mới về việc học tập Ai cũng muốn thành công nhưng sự thành công đó phải được trải qua một quá trình tích luỹ bản thân, tránh nôn nóng, vội vàng mà đánh mất mình, phải quyết tâm thực hiện bước nhảy khi thời cơ đã đến, có như thế mới thành công được Lịch sử luôn thuộc về những người biết ước mơ
5 Cơ sở lý luận:
Là nội dung của quy luật lượng chất Quy luật cho biết phương thức của sự vận động, phát triển, muốn có sự thay đổi về chất phải có sự tích luỹ dần về lượng
6 Ý nghĩa của đề tài:
Sự vận động và phát triển của sinh viên bao giê cũng diễn ra bằng cách tích luỹ dần dần về lượng dẫn đến một giới hạn nhất định, thực hiện bước nhảy để chuyển về chất Do đó, trong hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn, chúng ta phải biết từng bước tích lũy về lượng để làm biến đổi về chất theo quy luật
Trong việc học tập của học sinh - sinh viên cũng vậy Thêm vào đó, phải biết vận dụng linh hoạt các hình thức của bước nhảy, phải quyết tâm thực hiện bước nhảy, không trì trệ, thiếu quyết đoán Qua đề tài giúp cho các bạn phần nào xây dựng phương pháp học tập tốt cho mình
7 Kết cấu của tiểu luận:
Có 3 phần lớn:
Phần mở đầu
Phần nội dung
Phần kết luận
Trong phần mở đầu chia làm 7 phần nhỏ
Phần nội dung có 2 phần lớn là phần cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn
Trang 6B- Phần nội dung
I- CƠ SỞ LÝ LUẬN
Chương I: Cặp phạm trù chất và lượng
Tiết 1: Khái niệm về chất
1.1 Khái niệm
Chất là phạm trù triết học dùng để chỉ tính quy định khách quan vốn có của sự vật, là sự thống nhất hữu cơ của những thuộc tính làm cho sinh viên là
nó chứ không phải là cái khác
1.2 Một số điều cần lưu ý
Từ quan niệm trên chúng ta không nên đồng nhất khái niệm chất với khái niệm thuộc tính Thuộc tính của sự vật là những tính chất, những trạng thái, những yếu tố cấu thành sự vật Đó là những cái vốn có của sự vật từ khi
sự vật được sinh ra hoặc được hình thành trong sự vận động và phát triển của nó
Ở mét sự vật hiện tượng có nhiều chất vì mỗi thuộc tính chỉ biểu hiện một khía cạnh nào đó về chất Ví dụ một cái cốc khi dùng để uống nước ta quan tâm xem nó cólành lặn hay không? còn khi dùng để để chặn giấy ta xem
nó có đủ nặng (trọng lượng) hay không? khi dùng trong thí nghiệm ta lại cần
độ trong suốt của nó
Mỗi sự vật hiện tượng có nhiều thuộc tính nhưng những thuộc tính này không tham gia vào việc quy định chất nh nhau, mà chỉ có những thuộc tính
cơ bản mới quy định chất của sự vật Vì thế chỉ khi nào thuộc tính cơ bản thay đổi thì chất của sự vật mới thay đổi Khi các thuộc tính cơ bản có thể thay đổi, nhưng không làm cho chất của sự vật thay đổi
Mặt khác, các thuộc tính còng nh chất của sự vật, chỉ bộc lé qua những mối liên hệ cụ thể Do đó, việc phân biệt thuộc tính cơ bản và không cơ bản, chất và thuộc tính cũng chỉ là tương đối Và nh vậy, mỗi sự vật, hiện tượng
Trang 7không chỉ có một chất mà có nhiều chất tuỳ theo những mối quan hệ cụ thể của nó với những cái khác
Chất biểu hiện tính ổn định tương đối của sự vật, là cái vốn có và không tách rời sự vật Do đó không thể có chất tồn tại "thuần tuý" hoặc phụ thuộc vào cảm giác chủ quan của con người nh các nhà triết học duy tâm chủ quan quan niệm
Chất của sự vật không những được quy định bởi chất của những yếu tố tạo thành mà còn bởi phương thức liên kết giữa các yếu tố tạo thành, nghĩa là bởi kết cấu của sự vật Trong hiện thực, các sự vật được tạo thành bởi các yếu
tè nh nhau song chất của chúng lại không giống nhau
VD: Kim cương và than chì đều có cùng thành phần hoá học là nguyên
tố các bon tạo nên nhưng do phương thức liên kết giữa các nguyên tử các bon khác nhau, vì thế chất của chúng hoàn toàn khác nhau: kim cương rất cứng, than chì lại mềm Do đó sự thay đổi về chất của sự vật phụ thuộc cả vào sự thay đổi các yếu tố tạo thành sự vật lẫn sự thay đổi phương thức liên kết giữa các yếu tố Êy
Tiết 2: Khái niệm về lượng
2.1 Khái niệm
Lượng là phạm trù triết học dùng để chỉ tính quy định vốn của có sự vật
về mặt số lượng, quy mô, trình độ, nhịp điệu của sự vận động và phát triển cũng như các thuộc tính của sự vật
2.2 Một số điều cần lưu ý
Lượng là cái vốncó của sự vật quy định sự vật Êy là nó Lượng của sự vật không phụ thuộc vào ý chí, ý thức của con người Đồng thời lượng tồn tại cùng với chất của sự vật nên lượng của sự vật có tính khách quan
Đặc trưng của lượng được biểu thị bằng con số hoặc các đại lượng chỉ kích thước dài hay ngắn, quy mô to hay nhỏ, tổng số nhiều hay Ýt, trình độ cao hay thấp, tốc độ nhanh hay chậm Nhưng đối với các sự vật phức tạp,
Trang 8không thể chỉ diễn tả bằng những con số chính xác, mà còn phải được nhận thức bằng khả năng trừu tượng hoá Sự phân biệt giữa chất và lượng cũng chỉ
là tương đối, nghĩa là có cái ở trong quan hệ này là chất nhưng ở trong quan
hệ khác lại là lượng và ngược lại Chẳng hạn số lượng sinh viên giỏi nhất định của một líp sẽ nói lên chất lượng học tập của líp đó Điều này cũng có nghĩa
là dù số lượng cụ thể quy định thuần tuý về lượng song số lượng Êy cũng có tính quy định về chất của sự vật Do đó, cần chống quan điểm siêu hình tuyệt đối hoá ranh giới của chất và lượng
Chương II- Mối quan hệ biện chứng giữa
chất và lượng
Chất và lượng là 2 mặt đối lập: Chất tương đối ổn định còn lượng thường xuyên biến đổi Song hai mặt đó không tách rời nhau mà tác động lẫn nhau một cách biện chứng, không có lượng nào tồn tại ngoài chất và không có chất nào lại không tồn tại trong một lượng nhất định
Sù thay đổi về lượng và chất của sự vật diễn ra cùng với sự vận động
và phát triển của sự vật, sự biến đổi của sự vật bao giê cũng bắt đầu từ sự biến đổi về lượng Sự thống nhất giữa chất và lượng ở trong một độ nhất định khi
sự vật đang tồn tại
Độ là một phạm trù triết học dùng để chỉ sự thống nhất giữa lượng và chất, là khoảng giới hạn mà trong đó sự thay đổi về lượng chưa làm thay đổi căn bản về chất của sự vật
Điểm giới hạnkhi mà lượng đạt tới sẽ làm thay đổi chất của sự vật thì gọi là điểm nót
Sù thay đổi về chất qua điểm nót được gọi là bước nhảy Đó là bước ngoặt căn bản kết thúc một giai đoạn trong sự biến đổi về lượng, là sự gián đoạn trong quá trình biến đổi liên tục của các sự vật Do vậy có thể nói phát triển là sự "đứt đoạn" trong liên tục, là trạng thái liên hợp của các điểm nót
Trang 9Từ những thay đổi về lượng chuyển hoá thành những sự thay đổi về chất Lượng biến đổi dẫn đến chất của sự vật biến đổi Khi lượng đối có thể dẫn đến sự biến đổi ngay về chất
VD: Một nguêyn tử trung hoà về điện nếu bị mất đi một điện tử sẽ trở thành ion dương và ngược lại
Khi lượng đổi theo 2 chiều tăng dần và giảm dần dẫn đến một giới hạn nhất định thì sẽ diễn ra sù thay đổi chất của sự vật
Khi sự vật mới ra đời, với chất mới lại có một lượng mới phù hợp tạo nên sự thống nhất mới giữa chất và lượng Sự tác động của chất mới đối với lượng mới được biểu hiện ở quy mô, nhịp điệu phát triển mới của lượng
Tóm lại, mọi sự vật đều là sự thống nhất giữa lượng và chất, sự thay đổi dần dần về lượng trong khuôn khổ của độ, tới điểm nót sẽ dẫn đến sự thay đổi về chất của sự vật thông qua bước nhảy Chất mới ra đời tác động trở lại
sự thay đổi của lượng mới Quá trình tác động đó diễn ra liên tục làm cho sự vật không ngừng phát triển, biến đổi
Tất nhiên, thế giới sự vật hiện tượng là đa dạng phong phó vô cùng do
đó hình thức của các bước nhảy cũng rất đa dạng, phong phú Dự trên nhịp điệu thực hiện bước nhảy của bản thân sự vật, ta có: Bước nhảy đột biến là bước nhảy được thực hiện tron gmột thời gian rất ngắn làm thay đổi chất của toàn kết cấu cơ bản của sự vật
Ví dụ: Khối lượng uran 235 được tăng đến khối lượng tới hạn sẽ xảy ra
vụ nổ nguyên tử
Bước nhảy dần dần là bước nhảy được thực hiện từ từ, từng bước bằng cách tích luỹ dần dần nhưng nhân tố của chất mới và những nhân tố của chất
cũ dần dần mất đi Ví dụ như quá trình chuyển hoá từ vượn thành người Căn
cứ vào quy mô thực hiện bước nhảy, ta lại có:
Bước nhảy toàn bộ là bước nhảy làm thay đổi chất của toàn bộ các mặt các yếu tố cấu thành sự vật
Trang 10Bước nhảy cục bộ là bước nhảy làm thay đổi chất của những mặt, những yếu tố riêng lẻ của sự vật
Chương III- ý nghĩa phương pháp luận
Sự phát triển của sự vật, hiện tượng bao giê cũng diễn ra từ sự thay đổi
về lượng mới dẫn đến sự thay đổi về chất của sự vật, cho nên trong hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn cần phải chú ý đến quá trình tích luỹ về lượng để là biến đổi về chất và cần phải tránh 2 khuynh hướng:
Tả khuynh: nôn nóng, chủ quan, duy ý chí cho phát triển chỉ toàn những bước nhảy liên tục không có sự tích luỹ về lượng
Hữu khuynh: cho phát triển chỉ đơn giản là quá trình tích luỹ về lượng
mà không có sự biến đổi về chất của sự vật, tức là bảo thủ trì trệ không dám thực hiện bước nhảy
Cần có thái độ khách quan, khoa học và quan tâm thực hiện bước nhảy, đặc biệt là trong lĩnh vực xã hội
Sự biến đổi về chất của sự vật còn phụ thuộc vào sự biến đổi của phương thức liên kết giữa các yếu tố cấu thành sự vật cho nên trong hoạt động thực tiễn cần phải biết cách sắp xếp, tổ chức tác động vào các yếu tố của sự vật để cho sự vận động, phát triển theo chiều hướng tiến bộ và tích cực
II- VẬN DỤNG QUY LUẬT LƯỢNG CHẤT VÀO QUÁ TRÌNH HỌC TẬP CỦA HỌC SINH - SINH VIÊN
Thế giới luôn luôn vận động không ngừng và phát triển đến một trình
độ mới cao hơn Đất nước ta hiện nay đang trên đường tiến lên chủ nghĩa xã hội với bao nhiêu khó khăn và thử thách trước mắt Vậy chúng ta - những chủ nhân tương lai của đất nước đã, đang, và sẽ làm gì?
Có quốc gia nào mà không truyền hi vọng và ước mơ cho tuổi trẻ mà tuổi trẻ lại có được sức mạnh để lãnh đạo thế giới hay không?