Tìm hiểu về hoàn cảnh ra đời, nội dung, giá trị, ý nghĩa cương lĩnh đầu tiên của đảng – so sánh với luận cương chính trị tháng 10 năm 1930

Lý do chọn đề tài: Ngày 3/2/1930, Hội nghị thành lập 3 tổ chức cộng sản do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc chủ trì tại Hương Cảng đi tới thống nhất thành lập Đảng cộng sản Việt Nam, thông qua ch

ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI KHOA LÍ LUẬN CHÍNH TRỊ

BỘ MÔN ĐƯỜNG LỐI CÁCH MẠNG CỦA ĐẢNG CSVN

- -

TIỂU LUẬN MÔN HỌC

GVHD : TS Lê Tiến Dũng

Trần Văn Dương 20181442

Tăng Xuân Hiếu 20173863

ĐỀ TÀI: “Tìm hiểu về hoàn cảnh ra đời, nội dung, giá trị, ý nghĩa Cương lĩnh đầu tiên của Đảng – so sánh với Luận cương chính trị

tháng 10/1930”

Hà Nội, ngày 16 tháng 5 năm 2021

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

Ngày 3/2/1930, Hội nghị thành lập 3 tổ chức cộng sản do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc chủ trì tại Hương Cảng đi tới thống nhất thành lập Đảng cộng sản Việt Nam, thông qua chính cương vắn tắt, sách lược vắn tắt, chủ trương và đường lối tóm tắt do Lãnh

tụ soạn thảo Đảng ra đời là kết quả tất yếu của sự kết hợp chủ nghĩa Mác-Lê Nin, phong trào công nhân và phong trào yêu nước của nhân dân Việt Nam, là kết quả của quá trình chuẩn bị công phu, khoa học của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc về tư tưởng chính trị và tổ chức Sự kiện này đánh dấu bước chuyển mình của phong trào cách mạng nước ta từ tự phát sang phong trào đấu tranh tự giác của nhân dân với nòng cốt là lực lượng công-nông yêu nước Từ đây, cách mạng Việt Nam có Đảng lãnh đạo, trở thành một bộ phận khăng khít của cách mạng thế giới Có thể nói, Đảng đã lãnh đạo nhân dân ta đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác, giành độc lập, tự do cho dân tộc, quyền làm chủ cho nhân dân, hòa bình và tiến bộ cho xã hội Để có được thắng lợi đó, không thể không nhắc tới vai trò và tầm nhìn quảng đại của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc thể hiện trong Cương lĩnh đầu tiên của Đảng Tiểu luận môn học của chúng em với đề tài: “Tìm hiểu về Cương lĩnh đầu tiên của Đảng” sẽ trình bày một góc nhìn khái quát về nội dung và ý nghĩa của văn kiện được coi là cương lĩnh đầu tiên của Đảng ta trong thời kỳ mới thành lập Do thời gian và kiến thức có hạn nên bài viết không tránh khỏi những thiếu sót Chúng em xin chân thành cảm ơn thầy Lê Tiến Dũng đã hướng dẫn và góp ý cho chúng em hoàn thành tiểu luận này

2 Tổng quan về đề tài:

Trong chặng đường 90 năm lịch sử của Đảng, đã có tổng cộng 4 Cương lĩnh chính trị quan trọng Trong đó Cương lĩnh chính trị đầu tiên (T2/1930) đã được trình bày trong rất nhiều bài báo, đề tài và luận văn khác nhau, tiêu biểu là trong cuốn sách

Đảng cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, 1998 Tuy nhiên, các văn bản đó trình bày cụ thể về nội dung Cương lĩnh với ngôn ngữ hàn lâm khoa học nên khó tiếp cận đa số các bạn đọc trẻ Để cung cấp một góc nhìn tổng quan khái quát hóa và ngắn gọn hơn, chúng em xin được tóm tắt lại những ý

cơ bản nhất trong đề tài tiểu luận này

3 Mục đích nghiên cứu của đề tài:

Đề tài nghiên cứu về bối cảnh lịch sử của sự kiện Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, nội dung, ý nghĩa của Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng do Lãnh tụ Nguyễn

Ái Quốc soạn thảo Phối hợp so sánh những điểm khác biệt của Cương lĩnh chính trị của Tổng bí thư Trần Phú (T10/1930) với Cương lĩnh đầu tiên của lãnh tụ Nguyễn

Ái Quốc để từ đó đưa ra kết luận về tầm nhìn chính trị quảng đại của Người

4 Phạm vi nghiên cứu của đề tài:

Đề tài nghiên cứu về Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Lãnh tụ NAQ và Cương lĩnh chính trị của Tổng BT Trần Phú, tuy nhiên tập trung làm nổi bật nội dung và ý nghĩa của Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Bác

5 Phương pháp nghiên cứu:

Phương pháp lịch sử, phương phap logic, phương pháp so sánh…

6 Đóng góp của đề tài:

Hệ thống tập hợp tư liệu phục vụ cho hoạt động học tập và nghiên cứu, đồng thời làm sáng tỏ góc nhìn khái quát về nội dung và ý nghĩa của Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng do lãnh tụ NAQ soạn thảo

7 Kết cấu của đề tài:

Đề tài bao gồm 2 chương:

Chương 1: Hoàn cảnh lịch sử và sự thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam

Chương 2: Tìm hiểu về những Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng (1930)

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1

MỤC LỤC 3

DANH MỤC HÌNH ẢNH 4

DANH MỤC BẢNG BIỂU 4

PHẦN NỘI DUNG 5

CHƯƠNG 1 HOÀN CẢNH LỊCH SỬ VÀ SỰ RA ĐỜI CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM: 5

1.1 Hoàn cảnh ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam 5

1.2 Hội nghị thành lập Đảng cộng sản Việt Nam (tháng 2-1930): 7

CHƯƠNG 2: TÌM HIỂU VỀ CƯƠNG LĨNH ĐẦU TIÊN CỦA ĐẢNG 9

2.1 Nội dung, giá trị, ý nghĩa của Cương lĩnh đầu tiên của Đảng 9

2.1.1 Nội dung Cương lĩnh 9

2.1.2 Giá trị của Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng 11

2.1.3 Ý nghĩa của Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng 12

2.2 Luận cương chính trị Tháng 10/1930 và những điểm khác biệt với cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng: 13

2.2.1 Hoàn cảnh ra đời của luận cương chính trị tháng 10/1930: 13

2.2.2 Điểm giống nhau giữa luận cương chính trị và cưỡng lĩnh đầu tiên của Đảng 14

2.2.3 Điểm khác nhau giữa luận cương chính trị và cưỡng lĩnh đầu tiên của Đảng 14

KẾT LUẬN 17

TÀI LIỆU THAM KHẢO 18

DANH MỤC HÌNH ẢNH

Hình 1.1 Ngôi nhà số 5D phố Hàm Long, nơi thành lập chi bộ Cộng sản đầu tiên… 4 Hình 1.2 Các đại biểu tham dự Hội nghị hợp nhất ba tổ chức cộng sản……… 6 Hình 1.3 Chánh cương vắn tắt của Đảng - Nét chữ của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc… 7 Hình 2.1 Tổng bí thư Trần Phú và Luận cương chính trị tháng 10 - năm 1930…… 8

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1 Điểm khác nhau giữa Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng và Luận

cương chính trị tháng 10/1930……… 14

PHẦN NỘI DUNG

CHƯƠNG 1 HOÀN CẢNH LỊCH SỬ VÀ SỰ RA ĐỜI CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM:

1.1 Hoàn cảnh ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam

Vào đầu năm 1929, trước sự phát triển mạnh mẽ của phong trào cách mạng Việt Nam, Hội Việt Nam cách mạng thanh niên không còn đủ sức lãnh đạo Trong khi đó, số lượng cộng sản đoàn trong Hội Việt Nam cách mạng thanh niên ngày càng nhiều Cần phải thành lập một Đảng cộng sản để lãnh đạo phong trào, đó là một yêu cầu khách quan và

đã có những tiền đề nhất định

Trước sự phát triển của phong trào công nhân và phong trào yêu nước, cuối tháng

3-1929, ở Hà Nội, một số hội viên tiên tiến của tổ chức Thanh niên Bắc Kỳ gồm các đồng chí: Trần Văn Cung, Trịnh Đình Cửu, Nguyễn Đức Cảnh, Ngô Gia Tự, Đỗ Ngọc Du, Nguyễn Phong Sắc, Nguyễn Văn Tuân, Dương Hạc Đính đã họp tại số nhà 5D Hàm Long, quyết định lập ra chi bộ cộng sản đầu tiên ở VN, do đồng chí Trần Văn Cung làm

Bí thư chi bộ, tiến tới thành lập Đảng cộng sản để lãnh đạo cách mạng

Hình 2.1 Ngôi nhà số 5D phố Hàm Long, nơi thành lập chi bộ Cộng sản đầu tiên

Tại đại hội lần thứ nhất của Hội Việt Nam cách mạng thanh niên (Tháng 5-1929) đã xảy ra bất đồng giữa các đoàn đại biểu về việc thành lập Đảng cộng sản, mà thực chất

là sự khác nhau giữa những đại biểu muốn thành lập ngay một Đảng cộng sản và giải thể tổ chưc Hội Việt Nam cách mạng thanh niên với những đại biểu cũng muốn thành lập Đảng cộng sản nhưng không muốn tổ chức Đảng ở giữa Đại hội thanh niên và cũng

không muốn phá Thanh niên trước khi thành lập Đảng Trong hoàn cảnh đó, các tổ chức cộng sản ở Việt Nam được ra đời

Ngày 17 tháng 6 năm 1929, những Đảng viên trong chi bộ 5D Hàm Long đã họp tại số nhà 316 phố Khâm Thiên, Hà Nội, tuyên bố thành lập Đông Dương cộng sản đảng, cử

ra ban chấp hành trung ương lâm thời, thông qua tuyên ngôn và quyết định xuất bản báo Búa Liềm, xúc tiến việc xây dựng tổ chức đảng và các đoàn thể quần chúng Tuyên ngôn của Đảng nêu rõ: Đảng Cộng sản Đông Dương tổ chức đại đa số và thực hành công nông liên hiệp mục đích là đánh đổ đế quốc chủ nghĩa, đánh đổ tư bản chủ nghĩa, diệt trừ chế độ phong kiến, giải phóng công nông, thực hiện xã hội bình đẳng, tự do, bác ái, tức là xã hội cộng sản

Sau khi Đại hội toàn quốc của Hội Việt Nam cách mạng thanh niên bế mạc, 6 ủy viên mới được bầu vào Tổng bộ là Hồ Tùng Mậu, Nguyễn Thiệu, Châu Văn Liêm, Nguyễn

Sĩ Sách, Lê Hồng Sơn và Phạm Văn Đồng đã họp bàn việc thành lập Đảng cộng sản,

cử ra ban trù bị bao gồm những đồng chí trên Thực hiện chủ trương này, những cộng sản đoàn còn lại đã hình thành các chi bộ ở Trung Kỳ, Nam Kỳ, Thái Lan và Hồng Kong

Thượng tuần tháng 8 năm 1929, An Nam cộng sản Đảng được thành lập tại căn phòng

số 1, lầu 2 “Phong cảnh khách lâu” ở đường Bonac Philippin Sài Gòn Hội nghị cử ra Ban lâm thời bao gồm các đồng chí Châu Văn Liêm, Nguyễn Thiệu, Trần Não, Nguyễn

Sĩ Sách, Lê Hồng Sơn và Phạm Văn Đồng do đồng chí Châu Văn Liêm làm bí thư Về điều kiện kết nạp đảng viên, điều lệ Đảng viết: Ai tin theo chương trình của Quốc tế cộng sản, hang hái phấn đấu trong một bộ phận Đảng, phục tùng mệnh lệnh Đảng và góp nguyệt phí có thể cho vào Đảng được

Việc ra đời của Đông Dương cộng sản đảng và An Nam cộng sản đảng đã làm cho nội

bộ Đảng Tân Việt phân hóa mạnh mẽ, những đảng viên tiên tiến của Tân Việt đã thành lập Đông Dương cộng sản liên đoàn Tuyên đạt của Đông Dương cộng sản liên đoàn (Tháng 9/1929) nêu rõ: “Đông Dương cộng sản liên đoàn lấy chủ nghĩa cộng sản làm nền móng, lấy công-nông-binh liên hiệp làm đối tượng vận động cách mệnh để thực hành cách mệnh cộng sản trong xứ Đông Dương, làm cho xứ sở của chúng ta hoàn toàn độc lập, xóa bỏ nạn người bóc lột người, xây dựng chế độ Công-Nông chuyên chính tiến lên chủ nghĩa cộng sản trong toàn xứ Đông Dương.”

Mặc dù đều dương cao ngọn cờ chống đế quốc, phong kiến, xây dựng chủ nghĩa cộng sản ở Việt Nam nhưng ba tổ chức cộng sản trên đều hoạt động phân tán, chia rẽ đã ảnh hưởng xấu đến phong trào cách mạng Việt Nam lúc này, đặc biệt là sự tranh giành ảnh hưởng, đả kích lẫn nhau giữa Đông Dương cộng sản Đảng và An Nam cộng sản đảng Đây là những mâu thuẫn trước mắt cần giải quyết để đưa phong trào cách mạng Việt Nam đi lên Tình hình ấy đã phản ánh sự ấu trĩ và khuynh hướng biệt phái, tiểu tư sản trong phong trào công nhân và phong trào yêu nước

Những người cộng sản và những người yêu nước chân chính nhận ra cần phải sớm khắc phục tình trạng trên, hướng tới thành lập một đảng cộng sản thống nhất để lãnh đạo cách mạng Việt Nam

1.2 Hội nghị thành lập Đảng cộng sản Việt Nam (tháng 2-1930):

Đến cuối năm 1929, những người cách mạng Việt Nam trong các tổ chức cộng sản đã nhận thức được sự cần thiết và cấp bách phải thành lập một đảng cộng sản thống nhất, chấm dứt sự chia rẽ trong phong trào cộng sản ở Việt Nam

Ngày 27-10-1929, Quốc tế cộng sản gửi những người cộng sản Đông Dương tài liệu về việc thành lập một Đảng Cộng sản ở Đông Dương, yêu cầu tiến tới thành lập một Đảng Cộng sản duy nhất lãnh đạo phong trào ba nước Đông Dương và liên kết mật thiết với phong trào cộng sản quốc tế

Nhận được tin về sự chia rẽ của những người cộng sản ở Đông Dương, Lãnh tụ Nguyễn

Ái Quốc rời Thái Lan tới Trung Quốc, lấy tư cách là đại diện của Quốc tế cộng sản phụ trách phong trào cách mạng ở Đông Dương triệu tập đại diện của ba tổ chức cộng sản,

tổ chức Hội nghị hợp nhất Đảng, họp từ ngày 6-1-1930 đến ngày 7-2-1930 tại Cửu Long, Hương Cảng, Trung Quốc Tham dự hội nghị gồm có các đồng chí Trịnh Đình Cửu và Nguyễn Đức Cảnh, đại diện Đông Dương Cộng sản Đảng; các đồng chí Nguyễn Thiệu

và Châu Văn Liêm, đại diện An Nam Cộng sản Đảng, hội nghị tiến hành dưới sự chủ trì của đồng chí Nguyễn Ái Quốc, đại diện Quốc tế Cộng sản

Hình 1.2 Các đại biểu tham dự Hội nghị hợp nhất ba tổ chức cộng sản

Hội nghị thảo luận đề nghị của Nguyễn Ái Quốc bao gồm 5 điểm lớn như sau:

• Bỏ mọi thành kiến xung đột cũ, thành thật hợp tác để thống nhất các nhóm cộng sản ở Đông Dương;

• Định tên Đảng là Đảng Cộng sản Việt Nam;

• Thảo Chính cương và Điều lệ sơ lược của Đảng;

• Định kế hoạch thực hiện việc thống nhất trong nước;

• Cử ra một ban TW lâm thời gồm chin người, trong đó có hai đại biểu chi bộ Cộng sản Trung Quốc ở Đông Dương

Sau 5 ngày làm việc khẩn trương, các đại biểu đã hoàn toàn nhất trí tán thành với ý kiến của đồng chí Nguyễn Ái Quốc và thống nhất các tổ chức cộng sản thành một Đảng duy nhất lấy tên là Đảng Cộng sản Việt Nam Hội nghị đã thông qua Chính cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt, Điều lệ vắn tắt và Chương trình tóm tắt của Đảng Cộng sản Việt Nam

do đồng chí Nguyễn Ái Quốc soạn thảo Hội nghị còn thông qua Lời kêu gọi của đồng chí Nguyễn Ái Quốc thay mặt Quốc tế gửi quần chúng công, nông, binh, đồng bào và đồng chí trong cả nước nhân dịp thành lập Đảng

Hình 1.3 Chánh cương vắn tắt của Đảng - Nét chữ của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc

Ngày 24-2-1930, theo yêu cầu của Đông Dương Cộng sản liên đoàn, Ban chấp hành Trung ương lâm thời họp và ra Nghị quyết chấp nhận Đông Dương Cộng sản Liên đoàn gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam Như vậy đến ngày 24-2-1930, Đảng Cộng sản Việt Nam đã hoàn thành việc hợp nhất ba tổ chức cộng sản ở Việt Nam

Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản Việt Nam tháng 2 năm 1930 có ý nghĩa như Đại hội thành lập Đảng Hội nghị đã vạch ra một đường lối cách mạng và đường lối xây dựng Đảng đúng đắn, sáng tạo, phù hợp với điều kiện một nước thuộc địa nửa phong kiến Đường lối đúng đắn đó là điều kiện quan trọng nhất để ba tổ chức cộng sản nhanh chóng thống nhất ý chí và hành động, gánh vác sứ mệnh lịch sử giải phóng dân tộc, giải phóng gia cấp, giải phóng xã hội

Đảng cộng sản Việt Nam ra đời với đường lối chiến lược đúng đắn là sự cổ vũ to lớn cho phong trào cách mạng thời kì sôi sục Đường lối của Đảng được công bố đã trở thành tiếng kèn tập hợp lực lượng quần chúng chuẩn bị cho cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc

Chính cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt và Lời kêu gọi được Hội nghị hợp nhất thông qua là Cương lĩnh đầu tiên của Đảng

CHƯƠNG 2: TÌM HIỂU VỀ CƯƠNG LĨNH ĐẦU TIÊN CỦA ĐẢNG

2.1 Nội dung, giá trị, ý nghĩa của Cương lĩnh đầu tiên của Đảng

2.1.1 Nội dung Cương lĩnh

Chánh cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt của Đảng thể hiện cô đọng các luận điểm cách mạng cơ bản, đánh giá chính xác tính chất xã hội Việt Nam thuộc địa và chỉ rõ mâu thuẫn cơ bản, chủ yếu là giữa toàn thể dân tộc Việt Nam với đế quốc thực dân xâm lược; xác định đường lối phát triển, chiến lược, sách lược của cách mạng Việt Nam được thực hiện bằng sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo

a Nội dung Cương lĩnh thể hiện qua Chánh cương vắn tắt:

Chính cương vắn tắt của Đảng nhận định rằng Việt Nam là xứ thuộc địa, nửa phong kiến, Công nghiệp không phát triển “vì tư bản Pháp hết sức ngăn trở sức sinh sản, làm cho Công nghiệp bản xứ không thể nào mở mang được”

Kinh tế nông nghiệp chiếm ưu thế, “Nông nghiệp ngày một tập trung đã phát sinh ra lắm khủng hoảng, nông dân thất nghiệp nhiều” Tình hình đó đã đưa đến mâu thuẫn ngày càng kịch liệt giữa một bên là dân tộc ta trong đó có công nhân, nông dân và toàn thể dân tộc với một bên là đế quốc Pháp và bè lũ tay sai của chúng Đánh giá hai giai cấp tư sản và địa chủ là những đối tượng cần xóa bỏ, Đảng ta đã có sự phân biệt: “Tư bản bản xứ không có thế lực gì, ta không nên nói họ đi về phe đế quốc được, chỉ có bọn đại địa chủ mới có thế lực và đã đứng hẳn về phe đế quốc chủ nghĩa” Muốn giải quyết mâu thuẫn đó, nhân dân Việt Nam phải làm “tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản” Đây là một thể loại cách mạng vô sản ở các nược thuộc địa mà sinh thời Mác, Lê Nin và ngay cả Quốc tế cộng sản cũng chưa nói đến Sau này Đảng ta đã hoàn chỉnh tên gọi của cách mạng này là Cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân tiến lên chủ nghĩa xã hội