Bai 18 Tuc ngu ve thien nhien va lao dong san xuat

=>câu tục ngữ dùng từ Hán Việt, làm cho cách diễn đạt có phần trang trọng; vần lưng, vần liền, ngắn gọn, nhấn mạnh tính chất quan trọng của vấn đề được nêu trong câu tục ngữ. Vấn đề[r]

Trang 1

Giáo viên: Lê Thị Tiến

Trang 2

VĂN HỌC DÂN GIAN

Truyện dân gian

Truyền thuyết

HỆ THỐNG CÁC THỂ LOẠI VĂN HỌC DÂN GIAN ĐÃ HỌC

Thơ ca dân gian

Truyện cổ tích Truyện ngụ ngôn Truyện cười

Tục ngữ

Ca dao

Trang 6

Tục ngữ là một thể loại thơ ca dân gian Nó được ví là kho

báu kinh nghiệm và trí tuệ dân gian, là “ Túi khôn vô tận”

Tục ngữ là thể loại triết lí nhưng cũng là “cây đời xanh tươi “ Vậy tục ngữ là gì ? Tục ngữ đúc kết được những kinh

nghiệm gì cho chúng ta Tiết học hôm nay cô cùng các em tìm hiểu những nội dung này

Tiết 73- Bài:

TỤC NGỮ VỀ THIÊN NHIÊN

VÀ LAO ĐỘNG SẢN XUẤT

Trang 7

Tiết 73- Bài: TỤC NGỮ VỀ THIÊN NHIÊN VÀ

LAO ĐỘNG SẢN XUẤT

I- Tìm hiểu chung:

đã sáng, Ngày tháng mười chưa cười

đã tối.

2 Mau sao thì nắng, vắng sao thì mưa.

3.Ráng mỡ gà, có nhà thì giữ 4.Tháng bảy kiến bò, chỉ lo lại lụt.

5.Tấc đất tấc vàng.

6.Nhất canh trì, nhị canh viên, tam canh điền.

7.Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống.

8.Nhất thì, nhì thục.

Trang 8

có nhịp điệu, hình ảnh thể hiện những kinh nghiệm của nhân dân về tự nhiên, lao

động sản xuất, con người và

xã hội.

Giải nghĩa từ khó:

=> Đọc các từ được chú thích SGK/ 4

Trang 9

1.Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng, Ngày tháng mười chưa cười đã tối.

Trang 10

2 Mau sao thì nắng, vắng sao thì mưa.

Trang 11

3.Ráng mỡ gà, có nhà thì giữ.

Trang 12

4.Tháng bảy kiến bò, chỉ lo lại lụt.

Trang 13

5.Tấc đất tấc vàng.

Trang 14

6.Nhất canh trì, nhị canh viên, tam canh điền.

Trang 15

7.Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống.

Trang 16

8.Nhất thì, nhì thục.

Trang 17

Mỗi nhóm gồm những câu nào? Gọi tên từng nhóm đó.

=>Có thể chia 4 câu tục ngữ này làm hai nhóm :

- Câu 1, 2,3,4: Những câu tục ngữ về thiên nhiên

- Câu 5,6,7,8: Những câu tục ngữ về lao động sản xuất.

Trang 18

Đọc lại câu 1 và trả lời các câu hỏi sau:

Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng,

Ngày tháng mười chưa cười đã tối.

Nhận xét gì về vần, phép đối và biện pháp nghệ thuật trong câu tục ngữ này Các yếu tác dụng gì trong biểu đạt?

-Vần lưng: năm- nằm; mười, cười

-Các cặp từ trái nghĩa: đêm ><ngày; sáng><tối

-Biện pháp nói quá: chưa nằm đã sáng; chưa cười đã tối

=> Các yếu tố này làm nổi bật đặc điểm của hai mùa trong năm

Câu tục ngữ đã nêu lên đặc điểm gì của thiên nhiên?

=>Tháng 5: đêmngắn, ngày dài;

=>Tháng 10: đêm dài , ngày ngắn.

Cơ sở nào để người xưa rút ra kinh nghiệm này?

=>Quan sát hiện tượng thiên nhiên này trong thực tế.

Kinh nghiệm này có giá trị như thế nào trong đời sống?

=> Câu tục ngữ giúp con người chủ động tính toán, sắp xếp thời gian, công việc, sức lao động, cả việc giữ gìn sức khỏe

Trang 19

Giúp con người chủ động

tính toán, sắp xếp thời gian,

công việc, sức lao động, cả

việc giữ gìn sức khỏe.

Trang 20

Trang 21

2 Nhiều sao thì nắng, vắng sao thì mưa.

Em có nhận xét gì về nghệ thuật dùng trong câu?

=>2 vế đối xứng với các cặp từ trái nghĩa (mau - vắng, mưa), vần lưng, vần liền.

nắng-Câu tục ngữ đã nêu lên đặc điểm gì của thiên nhiên?

=> Đêm trước nếu trời nhiều sao thì sẽ nắng vào ngày mai, ít sao thì trời sẽ mưa.

=> Giúp con người có ý thức biết nhìn sao để dự đoán thời tiết, sắp xếp công việc

Trang 22

Giúp con người có ý thức

biết nhìn sao để dự đoán thời

tiết, sắp xếp công việc

Trang 23

Trang 24

3 Ráng mỡ gà có nhà thì giữ.

sắp có bão lớn.

=> Ráng vàng xuất hiện phía chân trời là dấu hiệu sắp có bão

=> Giúp con người có ý thức chủ động giữ gìn nhà cửa, hoa màu khi có bão.

Trang 25

Trang 26

Trang 27

4 Tháng bảy kiến bò, chỉ lo lại lụt.

=>vần lưng, vần cách

=>Giúp con người có ý thức dự đoán lũ lụt từ một hiện

tượng tự nhiên để chủ động phòng chống.

Trang 28

Giúp con người có ý thức dự

đoán lũ lụt từ một hiện tượng

tự nhiên để chủ động phòng

chống.

Trang 29

Sưu tầm một số câu tục ngữ về thiên nhiên

- Ráng vàng thì nắng, ráng trắng thì mưa.

- Quạ tắm thì ráo, sáo tắm thì mưa.

- Mây xanh thì nắng, mây trắng thì mưa.

- Chuồn chuồn bay thấp thì mưa

Bay cao thì nắng bay vừa thì râm.

- Kiến đen tha trứng lên cao

Thế nào cũng có mưa rào thật to.

Mây kéo lên ngàn thì mưa như trút”

-Mống đông vồng tây, chẳng mưa dây cũng bão giật”

Trang 30

Trang 31

5 Tấc đất tấc vàng.

=>phép so sánh, từ ngữ so sánh đã được lược bỏ, cách nói trở nên hết sức ngắn gọn và cụ thể

Qua phép so sánh, câu tục ngữ đã nêu lên ý nghĩa?

đối với đời sống lao động sản xuất của con người

Bài học thực tế từ kinh nghiệm này là gì ?

=>Giúp con người có ý thức được giá trị của đất, tránh hiện tượng lãng phí đất đai.

Trang 32

Giúp con người có ý thức

được giá trị của đất, tránh

hiện tượng lãng phí đất đai.

Trang 33

Trang 34

6 Nhất canh trì, nhị canh viên, tam canh điền.

Cách dùng từ trong câu tục ngữ có gì đặc biệt? Điều đó có tác dụng gì?

=>câu tục ngữ dùng từ Hán Việt, làm cho cách diễn đạt có

phần trang trọng, nhấn mạnh tính chất quan trọng của vấn đề được nêu trong câu tục ngữ

Vấn đề được nêu lên trong câu tục ngữ là gì?

cho con người: nuôi cá-> làm vườn-> làm ruộng

Kinh nghiệm này giúp con người điều gì?

=>Giúp con người khai thác tốt điều kiện, hoàn cảnh tự nhiên

để tạo ra của cải, vật chất.

Trang 35

Giúp con người khai tốt điều

kiện, hoàn cảnh tự nhiên để

tạo ra của cải, vật chất.

Trang 36

Trang 37

7 Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống.

phần trang trọng, nhấn mạnh tính chất quan trọng của vấn đề được nêu trong câu tục ngữ

nhân dân ta

=>Giúp cho nông dân thấy được tầm quan trọng của từng

yếu tố trong quá trình canh tác lúa nước.

Trang 38

Giúp cho nông dân thấy

được tầm quan trọng của

từng yếu tố trong quá trình

canh tác lúa nước.

Trang 39

Trang 40

8 Nhất thì, nhì thục.

phần trang trọng; vần lưng, vần liền, ngắn gọn, nhấn mạnh tính chất quan trọng của vấn đề được nêu trong câu tục ngữ

đai, trong đó yếu tố thời vụ là hàng đầu

=>Giúp cho nông dân thấy được tầm quan trọng của từng

yếu tố thời vụ và đất đai để canh tác có hiệu quả cao.

Trang 41

Giúp cho nông dân thấy được

tầm quan trọng của yếu tố

thời vụ và yếu tố đất đai để

canh tác có hiệu quả cao.

Trang 42

Sưu tầm một số câu tục ngữ về lao động sản xuất

- Con trâu là đầu cơ nghiệp.

- Lúa chiêm lấp ló đầu bờ.

Hễ nghe tiếng sấm phất cờ mà lên

- “Đom đóm bay ra, trồng cà tra đỗ

- Tua rua, bằng mặt, cất bát cơm chăm”

- Đất thiếu trồng dừa, đất thừa trồng cau”

- Ăn kĩ no lâu, cày sâu tốt lúa”

- trời năng tốt dưa, trờimưa tốt lúa

- Năm trước được cau, năm sau được lúa

- Được mùa cau đau mùa lúa.

- Làm ruộng ăn cơm nằm,

Chăn tằm ăn cơm đứng”

Trang 43

Kinh nghiệm về các hiện

tượng thiên nhiên và lao động

sản xuất.

Nhắc lại hai nội dung chính của các câu tục ngữ vừa học

Trang 44

Trang 45

nghiệm quí báu về các hiện

tượng thiên nhiên và lao động

Định dạng
Số trang	46
Dung lượng	5,57 MB