tay baïn b.Tính ngaén goïn: +Ñi trong khoâng gian c.Tính sinh động hấp dẫn: +Thiên đường trong nhà bạn -Ngôn ngữ báo chí phải kích thích sự tò mò hiểu biết của +Từ điện thoại đến ...trái[r]
Trang 1Tiết:49 Làm Văn: TRẢ BÀI VIẾT SỐ 3 Ngày soạn: 01 09 2015
I Mục tiêu cần đạt:
- Trả kết quả bài làm cho học sinh
- Nhận xét củng cố đánh giá về kiến thức làm văn của học sinh Trên cơ sở đó sửa các lỗi sai cho học sinh Hướng dẫn để học sinh tự nhận ra các lỗi sai của mình, rồi từ đó tiến hành sửa chữa rút kinh nghiệm cho chính bản thân mình, tiến hành làm lại bài viết hoàn chỉnh
II Chuẩn bị: - Gv: Tìm tài liệu, soạn đề, lập dàn ý Ra đề yêu cầu hs làm.
- Làm dàn ý theo yêu cầu của Gv
III Tiến trình lên lớp: 1 Ổn định lớp.
2 Kiểm tra vở soạn của hs.
3 Bài mới:
Gv yêu cầu học sinh nhắc lại yêu
cầu của đề bài
? Hãy đọc lại đề bài bài viết số 2
chúng ta làm vừa rồi ?
? Đề bài đó có định hướng cụ thể
không? Vấn đề cần nghị luận
trên đây là gì ?
? Đề bài trên có bao nhiêu luận
điểm, luận cứ? Luận điểm, luận
cứ nào là quan trọng nhất vì sao ?
? Để giải quyết đề bài trên ta cần
lấy dẫn chứng từ đâu ?
? Những câu sau thể hiện điều
gì ?
? Hãy xác định các luận điểm
luận cứ cho đề bài trên ?
Gv trên cơ sở trên hướng dẫn các
em sửa các lỗi sai của mình và
tiến hành viết thành bài văn
hoàn chỉnh
? Trong bài viết các em thường
I Phần một: Trắc nghiệm: (2.0 điểm)
Mỗi câu trả lời đúng của HS đạt được: 0,25 điểm
- Hoàn cảnh ra đời (1.0 điểm):
Năm 1831 Cao Bá Quát đậu cử nhân tại trường thi Hà Nội Sau đóông đã nhiều lần vào kinh đô Huế để dự thi hội nhưng không đỗ.Bài ca ngắn đi trên bãi cát được hình thành trong những lần C B Q
đi thi hội qua các tỉnh miền trung đầy cát và gió như Quảng Bình,Quảng Trị
- Ý nghĩa hình tượng bãi cát dài: (1.0 điểm)+ Đường đời rộng lớn mênh mông, không bằng phẳng, đầy giankhổ chông gai
+ Con đường đi đến công danh thật khó khăn, mệt mỏi, chán nản,bế tắc
=> Hình tượng bãi cát dài mang ý nghĩa ẩn dụ tượng trưng: cuộcđời nhiều khó khăn thử thách ngột ngạt mà con người trong XH xưaphải trải qua
Câu 2 Đề bài : Gợi ý:
1 Về kĩ năng :
- HS phải biết phân tích đề bài, vận dụng kiến thức đã học ở phầnđọc văn vào việc viết bài văn NLVH
- Lấy dẫn chứng trong bài Thương Vợ của TTX,
- Sử dụng phối kết hợp các thao tác lập luận đã học vào việc viếtbài văn nghị luận,
- Bài viết phải có bố cục rõ ràng, diễn đạt mạch lạc trôi chảy cócảm xúc,
- Bài viết không mắc các lỗi về diễn đạt, dùng từ, viết câu,
2 V ề n ộ i dung :
a ĐVĐ:
Trang 2gặp những khó khăn gì ?
? Có em nào có cách khắc phục
những khó khăn mà bạn vừa nêu
ra ?
Gv đọc những lỗi sai sau đó yêu
cầu các em đưa ra cách sửa
Gv đọc các phần đã đánh dấu rõ
các lỗi sai về kiến thức, về kĩ
năng lần lượt đọc các lỗi sai từ
đơn giản đến phức tạp Đặc biệt
dành nhiều thời gian cho các lỗi
sai về kĩ năng Khi đọc cần chú ý
không nêu tên học sinh, đặc biệt
là các em hay có tính mặc cảm
Gv yêu cầu hs nêu cách sửa và
chú ý cách sửa đơn giả mà hiệu
quả nhất, cho các em tự sửa bài
cho nhau Sau đó Gv định hướng
cách sửa và chốt lại ở những đơn
vị kiến thức quan trọng nhất
Thời gian còn lại Gv dành cho
việc viết bài, khuyến khính
những em viết chưa được tốt
bằng cách viết lại theo những gợi
IV Củng cố dặn dò:
Gv chốt lại vấn đề từ sau việc trả
bài:
- Các em cần nghiêm túc trong
việc đánh giá lại những mặt làm
được và chưa làm được của bản
thân mình trong bài làm
- Hướng khắc phục của bản thân
- Giới thiệu tác giả Trần Tế Xương (trong tổng thể nền VHVN),
- Giới thiệu về tác phẩm “Thương vợ”,
- Giới thiệu khái quát về chân dung, hình ảnh bà Tú qua lời thơ của ông tú.
b GQVĐ:
* Về nội dung:
- Hoàn cảnh làm ăn, gánh nặng cuộc sống đã chồng chất lên đôivai của bà Tú,
- Sự tần tảo sớm hôm bươn trải để lo kiếm sống nuôi chồng, nuôicon,
- Sự hi sinh to lớn của bà Tú đối với gia đình,
=> Bà Tú là một người phụ nữ đảm đang chịu thương, chịu khó,thương yêu chồng con hết mực Bà là điển hình cho người phụ nữViệt Nam
- Tình cảm của ông Tú đối với bà Tú: yêu thương, trân trọng, tri ơn,tri công, cảm thông sâu sắc với nỗi vất vả cực nhọc của bà Tú
- Ông Tú tự trách mình, trách thói đời ăn ở bạc bẽo bất công
* Về nghệ thuật:
- Vận dụng sáng tạo ngôn ngữ, hình ảnh của VHDG
- Sử dụng các biện pháp nghệ thuật đảo ngữ, lặp từ, liệt kê,
- Sử dụng sáng tạo các thành ngữ, sự phá cách trong thể thơ Đườngluật,
- Liên hệ với người phụ nữ Việt Nam hiện nay
d Viết bài cụ thể ( Học sinh viết lại bài trên cơ sở những gợi ý
- Một số bài viết đã biết cách trích dẫn dẫn chứng phong phú đadạng, sinh động có chọn lọc kĩ càng Diễn đạt trôi chảy, hành vănmạch lạc trong sáng
2 Tồn tại: Bên cạnh những bài làm tốt thì vẫn còn không ít các em
không xác định đúng yêu cầu đề ra,
- Cá biệt có những em không biết cách giải thích Hoặc không hiểuđược vấn đề nào cần phải giải thích & vấn đề nào không cần phảigiải thích
- Đặc biệt có một số em lầm lẫn giữa vấn đề học và hành với vấnđề lười biếng, dốt nát, mù chữ
Trang 3về vấn đề đó như thế nào.
- Những gì cần hết sức lưu ý khi
viết bài văn nghị luận
- Tất cả các em đều viết lại bài
theo những gợi ý trên và thể hiện
quan điểm, óc sáng tạo của cá
nhân
- Chuẩn bị ôn lại các bài đọc văn
bản đã học để làm bài trắc
nghiệm
III Lỗi sai và sửa sai:
1 Lỗi sai: Về kiến thức: - Không giải thích được nghĩa thực và
nghĩa tượng trưng về người Lữ Khách - Cao Bá Quát đã nhận ra sựtrì trệ lạc hậu của chế độ PK
- Không phân biệt được việc vận dụng kiến thức lý thuyết vào thựctiễn cuộc sống với việc học chay, học đối phó
- Không lấy được dẫn chứng, chỉ giải thích một cách vòng vo, diễnnôm đề bài
2 Lỗi sai về kĩ năng:
- Không biết cách viết bài văn nghị luận Có những em còn khôngbiết cách đặt vấn đề Lúng túng không biết nên giải thích vấn đềnào trước, vấn đề nào sau
- Có một vài em không biết cách trình bày quan điểm của bảnthân, hoặc trình bày phiến diện
- Cách viết câu, dùng từ tùy tiện Chưa biết cách liên hệ thực tiễn
Tiết 50 Đọc Văn:CHÍ PHÈO - Nam Cao Ngày soạn 05 09 2015
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:Giúp HS:
1 Kiến thức:
- Nắm được những nét cơ bản về tiểu sử, quan điểm nghệ thuật,các đề tài chính, tư tưởng chủ đạo và phong cách nghệ thuật của NC
2 Kĩ năng:
- Tóm lược hệ thống luận điểm của bài về tác giả văn học
B.CHUẨN BI BÀI HỌC: -Thầy:Thiết kế giáo án -Trò:Chuẩn bị bài:
II BẢNG MƠ TẢ CÁC MỨC ĐỘ ĐÁNH GIÁ CHỦ ĐỀ "TRUYỆN NGẮN HIỆN ĐẠI VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1930 - 1945" THEO ĐỊNH HƯỚNG NĂNG LỰC:
Vận dụng thấp Vận dụng cao
- Nêu thơng tin về tác
giả ( cuộc đời, con
- Vận dụng hiểu biết vềtác gỉa ( cuộc đời, conngười), hồn cảnh ra đờicủa tác phẩm để lí giảinội dung, nghệ thuật củabài thơ
- Vận dụng đặc điểmphong cách nghệ thuậtcủa nhà văn vào hoạtđộng tiếp cận và đọc hiểuvăn bản
- Hiểu được đặc điểm cơbản của truyện ngắn
- Vận dụng hiểu biết về
đề tài, cảm hứng, tìnhhuống… vào phân tích, lígiải nội dung và nghệthuật
- Từ đề tài, cảm hứng,tình huống truyện tự xácđịnh được con đườngphân tích một văn bảnmới cùng thể tài ( thểloại, đề tài)
- Phân tích được ý nghĩacủa thế giới hình tượngđối với việc thể hiện tìnhcảm, cảm xúc của nhân
- Biết đánh giá tâm trạng,tình cảm, tâm lí của nhânvật
- Khái quát hĩa về đờisống tâm hồn, nhân cáchcủa nhà văn
- Biết bình luận, đánh giáđúng đắn những ý kiến,nhận định về các truyệnngắn đã học
- Liên hệ với những giátrị sống hiện tại của bảnthân và những ngườixung quanh
Trang 4vật
- Giải thích được tâmtrạng của nhân vật trongtác phẩm, đoạn trích
- Biết cách tự nhận diện,phân tích và đánh giá vềthế giới hình tượng, tâmtrạng của nhân vật trongnhững truyện ngắn khác,tương tự, cùng thể loại
- Đánh giá giá trị nghệthuật của các tác phẩm - Khái quát giá trị, đĩnggĩp của các tác phẩm đới
với phát triển của VHhiện đại VN
- Tự phát hiện và đánhgiá giá trị nghệ thuật củanhững tác phẩm tương tựkhơng cĩ trong chươngtrình
- Đọc diễn cảm tồn bộtác phẩm ( thể hiện đượctình cảm, cảm xúc củanhà thơ trong tác phẩm)
- Đọc sáng tạo ( khơngchỉ thể hiện tình cảm,cảm xúc của tác giả màcịn bộc lộ những cảmnhận, cảm xúc, trảinghiệm riêng của bảnthân)
- Đọc nghệ thuật ( đọc cĩbiểu diễn)
- Viết bài phân tích, giớithiệu tác phẩm
- Sưu tầm những truyệnngắn hay, tương tự củatác giả và của giai đoạnvăn học này
C TỔ HOẠT ĐỘNG DAY HỌC: 1.Ổn định tổ chức:KT sĩ số
2.Kiểm tra bài cũ: Không ?
3.Bài học:
HOẠT ĐỘNG
THẦY-TRÒ
NỘI DUNG CẦN ĐẠT
? Nêu vài nét ngắn gọn về
tiểu sử Nam Cao?
Trước đây Nam Cao cũng tập viết thơ dưới
các bút danh như Nguyệt, Thúy Rư nhưng dần
Nam Cao cũng tìm đúng cái mạch văn của
mình mà khơi sâu Nam Cao mới thật sự là
Nam Cao chứ khơng phải là Nguyệt hay Thúy
Rư nào khác bằng tác phẩm Chí phèo
(Những trang dằn mình như lấy chính máu
mình mà viết Của Nam Cao)
Trước khi đến với văn xuơi Nam Cao cũng đã
sáng tác một số bài thơ Sau đây là một đoạn
thơ do ơng viết dưới bút danh Thúy Rư:
Tâm hồn tan tác làm trăm mảnh.
Phần 1:Tâc giả I.Vài nét về tiểu sử và con người:
1.Tiểu sử:
- Nam Cao(1917-1951) tên thật là Trần Hữu Tri,(bút danh NC là
ghép tên đầu huyện và tổng; cũng đã từng viết tập thơ dưới các bút
danh như Nguyệt, Thúy Rư)
- Làng Đại Hoàng,tổng Cao Đà,huyện Nam Sang, phủ Lý Nhân(Xã
Hoà Hậu,huyện Lý Nhân),tỉnh Hà Nam.
- Xuất thân trong một gia đình nông dân; gia đình nghèo đông người,
Trang 5Vương vấn theo ai bốn gĩc trời
Rồi để một chiều theo giĩ thổi
Bay lên thành một mảnh mây trơi
? Hãy cho biết những nét
chính về cuộc đời của tác giả
NC ?
? Cho biết những đặc điểm về
con người Nam Cao?
? NC có những quan điểm NT
như thế nào?
“Nghệ thuật không phải là
ánh trăng lừa dối ,không nên
là ánh trăng lừa dối.Nghệ
thuật có thể chỉ là tiếng kêu
đau khổ kia thoát ra từ những
kiếp lầm than”(Giăng Sáng)
-GV lấy dẫn chứng từ những
tác phẩm của NC để minh
hoạ cho những quan niệm NT
của ông
? Trước CM tháng Tám NC
tập trung đi sâu vào những đề
duy nhất NC được ăn học tử tế
- Các mốc lớn về cuộc đời:
(Học hết bậc Thành Chung ->Vào Sài Gòn kiếm sống và bắt đầu sáng tác-> Đau ốm trở về
quê -> Dạy học ở Hà Nội ->Trường bị đóng cửa-> Sống chật vật bằng nghề viết văn và làm gia sư)
+ Đầu 1943 tham gia nhóm Văn hoá cứu quốc ở Hà Nội->Về quê tham gia khởi nghĩa(8/1945)
+ 1946 làm phóng viên mặt trận có mặt trong đoàn quân Nam Tiến+ Mùa thu 1947 :lên Việt Bắc làm công tác báo chí tuyên truyềnphục vụ kháng chiến
+ 1950:Tham gia chiến dịch biên giới+ 11/1951:Bị giặc Pháp phục kích và sát hại
2 Con người:
- Bề ngoài lạnh lùng ít nói nhưng có đời sống nội tâm phong phú
- Luôn nghiêm khắc đấu tranh với bản thân để thoát khỏi lối sốngtầm thường nhỏ hẹp,vươn tới cuộc sống cao đẹp xứng đáng với danhhiệu con người
- Có tấm lòng đôn hậu chan chứa tình thương,đặc biệt có sự gắn bósâu nặng với quê hương và những người nông dân nghèo khổ bị ápbức và khinh miệt trong XH cũ -> Đây chính là yếu tố để ơng viết về người nơng dân
II.Sự nghiệp văn học:
1 Quan điểm nghệ thuật:
a Trước Cách mạng tháng Tám:
* Đối với tác phẩm văn chương:
- Văn chương phải phản ánh hiện thực: “Chao ôi, nghệ thuật không phải là ánh trăng lừa dối, không nên là ánh trăng lừa dối, nghệ thuật có thể chỉ là tiếng đau khổ kia thoát ra từ những kiếp sống lầm than” (sgkc/139) -> Văn học phải phản ánh chân thật cuộc sống
- Văn chương chân chính phải có nội dung nhân đạo sâu sắc: “Nó
phải chứa đựng được một cái gì lớn lao ,mạnh mẽ, vừa đau đớn ,lại vừa phấn khởi Nó ca tụng lòng thương, tình bác ái, sự công bình Nó làm cho người gần người hơn
- Một tác phẩm hiện thực phải có giá trị phổ quát “vượt lên trên tất
cả các bờ cõi và giới hạn”
-> Văn chương phải chứa đựng giá trị nhân đạo-> Quan diểm nghệ thuật hiện thực: Vị nhân sinh
* Đối với nhà văn:
“Hắn cĩ thể hi sinh thứ tình yêu vị kỉ đi; nhưng hắn khơng thể bỏ lịng thương; cĩ lẽ hắn nhu
nhược, hèn nhát, tầm thường, nhưng hắn vẫn cịn được là người; hắn là người chứ khơng thể là một thứ quái vật bị sai khiến bởi lịng tự ái Kẻ mạnh khơng phải là kẻ giẫm lên vai kẻ khác để thỏa mãn lịng ích kỉ Kẻ mạnh chính là kẻ giúp đỡ kẻ khác trên đơi vai mình.” (Đời thừa)
-> Nhà văn chân chính trước hết phải là con người chân chính, phải cĩ
tình thương, cĩ nhân cách “nhà văn muốn viết đẹp phải sống đẹp”
- “Sự cẩu thả trong bất cứ nghề gì cũng là một sự bất lương rồi Nhưng sự cẩu thả trong văn chương thì thật là đê tiện” (Đời thừa)
- Phải gắn mình vào cuộc sống: “Nhà văn chân chính là nhà văn
đứng trong lao khổ, mở hồn ra đón tất cả những vang động của cuộc đời”.
-> Người cầm bút phải cĩ lương tâm, cĩ trách nhiệm, khơng được cẩu
Trang 6tài nào?
? Với đề tài người trí thức
nghèo,NC có những tác phẩm
nào?
? Nhân vật chính thường là
những đối tượng nào?
? Giá trị nổi bật ở đề tài này
? Nêu những nét phong cách
nghệ thuật của nhà văn Nam
-> Nghề văn địi hỏi sự tìm tịi, sáng tạo cái mới, khơng được rập khuơn
¢ Tất cả đều là những quan điểm rất tiến bộ, mới mẻ
b Sau Cách mạng:
- Quan niệm:”Sống đã rồi hãy viết”,
- Đặt lợi ích CM, quốc gia, dân tộc lên trên lợi ích cá nhân: ”Góp
sức vào công việc không nghệ thuật lúc này là để sửa soạn cho tôi một nghệ thuật cao hơn”(Nhật Ký Ở rừng)
2 Các đề tài chính:
a Đề tài người trí thức nghèo:
- Tác phẩm chủ yếu: Sống mòn (tiểu thuyết),Mua nhà, Trăng sáng,
Đời thừa,Cười,Quên điều độ,Nước Mắt,Những truyện không muốn viết
- Nhân vật chính: Nhà văn nghèo,viên chức, những giáo khổ trường
tư Họ mang nhiều hoài bão cao đẹp,khao khát được phát triển nhâncách,được đóng góp cho XH,được khẳng định trước cuộc đời Nhưnghọ đã bị XH bất công,cuộc sống đói nghèo ghì sát đất.Những hoàibão ước mơ của họ bị vùi dập phũ phàng
- Giá trị nổi bật:
+ Phản ánh một cách chân thực thực trạng buồn thảm,cơ cực củanhững người trí thức tiểu tư sản nghèo đồng thời nhà văn cũng pháchoạ một bức tranh đen tối,u ám của XHVN trước CM tháng Tám+Thông qua những bi kịch tinh thần của người trí thức tiểu tư sảnnghèo,NC đã kết tội XH vô nhân đạo bóp nghẹt sự sống đẩy conngười vào tình trạng chết mòn,tàn phá tâm hồn và đẩy con người trởthành thù địch với con người
Đồng thời ,nhà văn thể hiện cuộc đấu tranh kiên trì của những ngườinày trước sự cám dỗ của lối sống ích kỷ,sự đầu độc của môi trườngdung tục để thực hiện lẽ sống nhân đạo,để vươn tới cuộc sống caođẹp
b Đề tài người nông dân nghèo
- TP tiêu biểu: Chí Phèo,Nửa đêm,Dì Hảo,Trẻ con không được ăn
thịt chó,Lão Hạc ,Điếu văn,Lang rận ,Mua danh
- Nội dung:
+ Bức tranh chân thực về nông thôn Việt Nam nghèo đói,
xơ xác,bần cùng trước CM tháng Tám+ Kết án đanh thép XH bất công tàn bạo đã khiến cho một bộ phậnnông dân nghèo bị bần cùng hoá,lưu manh hoá
+ Chỉ ra những thói hư tật xấu của người nông dân,phần do môitruờng,phần do chính họ gây ra(Trẻ con không được ăn thịt chó,Rửa hờn )
+ Phát hiện và khẳng định nhân phẩm,bản chất lương thiện củangười nông dân bị bần cùng, lưu manh hoá,bị XH vùi dập,cướp đi cảnhân hình lẫn nhân tính(Chí Phèo)
Trang 74 Củng cố ,dặn dò:
-NC là nhà văn hiện thực có
nhiều đóng góp cho sự hoàn
thiện của văn xuôi Tiếng
Việt ở 2 thể loại truyện ngắn
và tiểu thuyết,góp phần quan
trọng vào quá trình hiện đại
hoá văn học VN nửa sau thế
kỷ XX
-Tìm đọc TP của NC
-Chuẩn bị bài:Phong cách
ngôn ngữ báo chí
=>Trên cả hai đề tài:
+ NC có khả năng khái quát những quy luật chung của đời sống conngười,môi trường và tính cách
+ Luôn đau đớn,day dứt và trăn trở trước hiện thực XH làm chết dầnđời sống tinh thần của con người,trước tình trạng con người bị xóimòn về nhân phẩm,huỷ diệt về nhân tính
Sau CM tháng Tám:TP “Đôi mắt”được xem là tiêu biểu
3 Phong cách nghệ thuật:
- Là nhà văn có phong cách độc đáo: Cụ thể:
+ Đặc biệt quan tâm đến đời sống tinh thần -con người bên trong củacon người (con người cảm giác và tư tưởng, nguyên nhân của hành động)
+ Biệt tài phát hiện,ø miêu tả,phân tích tâm lý nhân vật
Đặc biệt thành công trong việc phân tích những trạng thái tâm lýphức tạp,lưỡng tính,dở tỉnh dở say,mấp mé ranh giới giữa thiện vàác, con người và con vật (Chí Phèo)
+ Rất thành công trong ngôn ngữ độc thoại và độc thoại nội tâm+ Kết cấu truyện thường theo mạch tâm lý linh hoạt,phóng túng mà
nhất quán chặt chẽ(Lão Hạc ,Chí Phèo)
+ Cốt truyện đơn giản,đề tài nhỏ nhặt,vụn vặt rất đời thường nhưngđặt ra những vấn đề rất quan trọng, sâu xa, có ý nghĩa triết học vềcuộc sống và con người,XH
+ Giọng điệu lời văn: Buồn thương, chua chát, dửng dưng, lạnh lùngmà đầy thương cảm,đằm thắm ,yêu thương
III.Ghi nhớ: (HS XS)
Rút kinh nghiệm:………
………
………
Tiết :51 + 52 Đọc Văn: CHÍ PHÈO - Nam Cao Ngày soạn: 09 09 2015
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:Giúp HS:
- Hiểu được bi kịch Chí Phèo, và tình cảnh khốn cùng của người nông dân trước Cách mạng cũng như sựđồng cảm, trân trọng của nhà văn
- Thấy được một số nét đặc sắc, độc đáo về nghệ thuật của truyện ngắn Nam Cao
1 Kiến thức:
- Hình tượng nhân vật Chí Phèo(biến đổi về nhân hình, nhân tính sau khi đi ở tù; nhất là tâm trạng và hành động của Chí từ sau khi gặp Thị Nở đến khi tự sát)
- Giá trị hiện thực, giá trị nhân đạo sâu sắc, mới mẻ của tác phẩm qua đoạn trích
- Xây dựng nhân vật điển hình, khắc họa nhân vật chủ yếu qua diễn biến tâm lí, dẫn truyện linh hoạt tự nhiên; ngôn ngữ giản dị, gần gũi,…
2 Kĩ năng: Tóm tắt tác phẩm và phân tích văn bản tác phẩm theo thể loại
B CHUẨN BỊ
1 Giáo viên:
a Dự kiến biện pháp tổ chức HS hoạt động cảm thụ tác phẩm:
- Tạo tâm thế tiếp nhận cho HS bằng việc khơi gợi cho các em nhớ lại giá trị những tác phẩm thuộc đề tài người nông dân của Nam Cao (Lão Hạc )và các tác giả khác như: Ngô Tất Tố(tiểu thuyết Tắt đèn).
- Tổ Chức HS đọc văn bản, phân chia bố cục, tìm hiểu nội dung chính của từng phần
b Phương tiện:- Sgk Ngữ văn lớp 11 tập 1 trang 146 đến trang 156.
Trang 82 Học sinh: - Ôn lại những tác phẩm về đề tài người nông dân đã học ở THCS.
- Đọc kĩ nguyên bản tác phẩm nhiều lần; Tự tóm lược được những nội dung quan trọng của tác phẩm
- Soạn bài theo nội dung các câu hỏi trong phần hướng dẫn học bài hoặc theo bố cục bài học
C HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC: 1 Ổn định tổ chức:KT sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ: -Trình bày những quan điểm nghệ thuật của NC?
3 Bài học:
HOẠT ĐỘNG THẦY-TRÒ NỘI DUNG CẦN ĐẠT
-Tên truyện Cái lò gạch cũ,Đôi lứa
xứng đôi và Chí Phèo có những ý
nghĩa nào ?
? Hãy tóm tắt tác phẩm Chí Phèo ?
? Cơ sở nào hình thành nên tác phẩm
Chí Phèo ?
-Hình ảnh làng Vũ Đại được miêu tả
như thế nào?
-Chỉ ra thành phần dân cư làng VĐ?
B Phần hai: TÁC PHẨM: CHÍ PHÈO (Nam Cao)
I Giới thiệu chung:
1 Tên tác phẩm:
- Cái lò gạch cũ: sự luẩn quẩn, bế tắc,(quy luật về h/t CP)
- Khi in thành sách NXB đổi thành:Đôi lứa xứng đôi: nhấnmạnh mối tình Chí Phèo – Thị Nở.(mối tình kì lạ)
- Đến 1946 tác giả mới đổi lại là Chí Phèo: nhấn mạnh nhânvật chính,
2 Tóm tắt tác phẩm: CP là một đứa con hoang bị bỏ rơi ngay từ khi vừa mới lọt lòng được một anh đi thả ống lươn mang về chuyền tay nhau nuôi -> năm 20t CP đi ở cho nhà BK, ông bá thường ghen với anh canh điền khỏe mạnh hay được bà ba kêu đấm lưng hay bóp chân gì đấy, chả hiểu vì sao 1 hôm hắn bị giải lên quan rồi phải đi ở tù 7, 8 năm gì đấy,… hắn về làng với bộ dạng khắc hẳn: cái đầu trọc lốc, cái răng cạo trắng hớn, 2 mắt,…hắn về hôm trước hôm sau đã ngồi uống rượu say khướt ở quán rượu, xách dao đến nhà BK để trả thù, để ăn vạ,… BK đã xử nhũn với hắn bằng bữa rượu và mấy đồng bạc Sau đó đã biến CP thành tay sai, công cụ đắc lực chuyên đi gieo rắc tai vạ cho dân làng, trong 1 đêm say rượu, hắn đã ăn nằm với TN – người đàn bà xấu xí lại dở hơi,…hắn nhớ lại quá khứ, hắn bỗng thèm lương thiện, khao khát lương thiện,… bị TN từ chối, cự tuyệt lôi rượu ra uống với ý định giết bà cô TN, nhưng khi đi hắn đã đến nhà BK, đòi lương thiện, giết BK và tự kết liễu cuộc đời mình.
3 Cơ sở của truyện: “Chí Phèo” là chuyện về người thật việc
thật ở làng Đại Hoàng – quê hương của tác giả
- Thành phần dân cư: “Chia làm năm bè bảy mối”.
+ Những người có vai vế ,chức quyền giàu có trong làng:Bá
Kiến,(4đời làm tổng lý) Đội Tảo, Tư Đạm, Bát Tùng
-> Vừa mâu thuẫn nhau,vừa đu lại với nhau để bóc lột con em-> Mâu thuẫn giai cấp gay gắt, âm thầm mà quyết liệt, khôngkhí tăm tối ngột ngạt
+ Lớp cùng đinh bị bóc lột,bị xô đẩy ,biến chất:Binh Chức,Năm Thọ, Chí Phèo -> Họ vừa là nạn nhân vừa là thủ phạmgieo đau khổ cho dân làng
+ Dân làng: È cổ làm nuôi bọn hào lý; chỉ nghĩ đến sự yên ổnHọ vô tình ,vô cảm trước CP,đẩy CP về phía những kẻ gây taihoạ cho dân làng
Nguyên nhân: Do cuộc sống đói nghèo, trình độ dân trí thấp,
Trang 9? Nguyên nhân?
? Việc khắc hoạ một làng VĐ như
thế có ý nghĩa gì?
? GV giới thiệu một cách ngắn gọn
về cuộc đời của CP,từ anh Chí trở
thành CP?
? Trước khi đi ở tù CP là một con
người như thế nào? Miêu tả như vậy
NC muốn thể hiện điều gì về nhân
vật này ?
? Quá trình lưu manh hóa của CP
diễn ra từ khi nào ?
? Tại sao CP vừa đi vừa chửi? Nhận
xét về ngôn ngữ kể,tả của NC?
? GV:+Có hề gì?Trời có của riêng
nhà nào?
Thật khó phân biệt đây là lời của tác
giả hay ý nghĩ của CP?
+ Rồi hắn chửi đờiLời tác giả
+ Chắc nó trừ mình ra? >Suy nghĩ
của dân làng
+ Tức thật,thế này thì tức thật!Tức
chết đi được mấtSuy nghĩ ,tâm trạng
của CP
+ A ha!Phải đấyVừa là tâm trạng
của Chí vừa là tâm trạng của nhà
văn
? CP đã gặp phải bi kịch nào? Em
suy nghĩ ntn về bi kịch đầu tiên này
của Chí ?
chủ yếu là do sự o ép, ức hiếp của bọn thống trị
=> Qua việc khắc hoạhình ảnh một làng Vũ Đại,NC đã táihiện một hiện thực điển hình của nông thôn Việt Nam thời kỳthực dân Pháp đô hộ mà mâu thuẩn giai cấp đã lên đến độcăng thẳng cần sớm giải quyết Đây là 1 hoàn cảnh điển hìnhđể nhà văn xây dựng những nhân vật điển hình
2 Hình ảnh nhân vật Chí Phèo:
a Cách giới thiệu về nhân vật CP
- Lai lịch của Chí Phèo :
- Xuất thân: Một đứa trẻ bị bỏ rơi: không cha, không mẹ,không người thân thích, không nhà, không cửa, không một tấcđất cắm dùi: bị bán, bị cho, lớn lên cày thuê cuốc mướn -> xuấtthân là một con người dưới đáy của xã hội
- Tính cách: + “Hiền như đất” (Thị Nở nhận xét).
+ “Mày thực thà quá” (lời bà ba vợ bá Kiến).
- Ước mơ: có một gia đình nho nhỏ, chồng cuốc mướn, càythuê, vợ dệt vải,…
- Lối sống lương thiện (làm mướn, làm thuê để nuôi thân)
=> NC phát hiện, ca ngợi phẩm chất tốt đẹp của người nôngdân lao động -> làm nổi bật sự tàn bạo, khốc liệt của xã hộiPKTD đương thời
b Quá tình lưu manh hóa của Chí Phèo :
* Tiếng chửi của CP:
- Đối tượng chửi: Trời -> Đời -> Làng Vũ Đại -> Những ngườikhông chửi nhau với hắn -> cái đứa đẻ ra CP: thu hẹp đốitượng 1 cách logic; từ trừu tượng đến cụ thể, từ chung đếnriêng Ta cảm thấy Chí không hoàn toàn mất hết lý trí mà cósự tỉnh táo, nhưng là tỉnh táo trong đau khổ cùng cực
+ Phản ứng đối với toàn bộ cuộc đời+ Bộc lộ tâm trạng bất mãn cao độ của con người bị làng xóm,
XH gạt ra khỏi cộng đồng+ Sự bất lực ,bế tắc ,sự cô đơn tột độ của Chí giữa mọi người
(Chỉ có 3 con chó dữ với một thằng say rượu)
- Nghệ thuật kể,tả,biểu hiện tâm lý của tác giả thật đặc sắc:+ Ngôn ngữ nửa trực tiếp, nửa gián tiếp, vừa kể ,tả một cáchkhách quan vừa như nhập vào CP kể và nghĩ
- Đặt chi tiết này mở đầu tác phẩm không đơn thuần nhấnmạnh bi kịch về 1 con người bị bỏ rơi, bị cự tuyệt quyền làmngười,… mà còn đặt ra một vấn đề có tính quy luật về hiệntượng con người
- > Chí rơi vào bi kịch ngay từ khi mới lọt lòng.
- Bá Kiến ghen: “Cho tất cả những thằng giai trẻ đi ở tù” Chí
bị đẩy vào tù -> XH mà pháp luật ở trong tay kẻ mạnh
- Đi biệt tích 7, 8 năm hắn về lớp này trông khác hẳn:
+ Trông đặc như thằng săng đá,+ Cái đầu thì trọc lốc, -> M/t chi tiết nhân dạng+ Cái răng cạo trắng hớn, của kẻ lưu manh
Trang 10? Ngoại hình của Chí được mt như
thế nào sau khi ở tù về ?
? Hành động của Chí sau khi ra tù là
gì? Hành động ấy có ý nghĩa như thế
nào?
? Nếu như ở trên CP bị rơi vào bi
kịch ngay từ khi mới lọt lòng còn ở
đây Chi lại rơi vào BK nào nữa ?
? Thị Nở được mt ntn? Giới thiệu vài
nét về nhân vật Thị Nở?
? Tâm trạng của CP diễn biến ra
sao?
? Em có nhận xét gì về diễn biến của
tâm trạng CP? Nghệ thuật miêu tả
của NC có gì độc đáo?
? Khi được TN cho cháo hành, thái
độ của CP được t/g thể hiện ntn ?
+ Cái mặt đen mà rất cơng cơng
- Hắn về hôm trước, hôm sau đã ngồi uống rượu thịt chó ởquán rượu đầu làng… tính cách bê tha, lưu manh côn đồ
- Đối diện với BK, (Chí đã bị BK biến thành tay sai, thành công cụ và thành con quỷ dữ của làng Vũ Đại)
+ Mục đích: ăn vạ, trả thù: “Tao chỉ liều chết,… rũ tù” (148)
+ Bị BK xử nhũn: “thoáng nhìn cụ đã hiểu ra cơ sự”; nhận là
họ hàng, giết gà mời cơm rượu và đãi Chí mấy đồng bạc-> Kết quả cái quyền trả thù của Chí cũng bị BK cướp nốt,biến Chí thành con quỷ dữ -> là biểu hiện của ý thức phảnkháng liều lĩnh, bế tắc và tuyệt vọng
Nỗi đau về con người bị tàn phá về thể xác, hủy diệt về tâmhồn Bị xã hội xua đuổi cự tuyệt quyền làm người
=> Chí Phèo là một hiện tượng có tính quy luật trong xã hộiđương thời Chí là sản phẩm của tình trạng bị đè nén, áp bức ởnông thôn trước CMTT
-> muốn được trả thù cũng bị cướp luôn.
* Mối tình Chí Phèo -Thị Nở:
- TN : người đàn bà ngoài 30 tuổi; Xấu xí, có mả hủi, dở hơi,
-> Nhấn mạnh nỗi bất hạnh của TN mà cũng là nỗi bất hạnhcủa CP
- Có tình người: Ở làng VĐ chỉ có thị coi Chí là người, là ngườiđầu tiên săn sóc cho Chí
- Tình yêu của TN giúp Chí thức tỉnh:
+ Hắn bâng khuâng như tỉnh dậy sau một cơn say dài,(149)+ Tiếng chim hót ngoài kia vui vẻ quá,(149)
+ Tiếng cười nói của những người đi chợ
+ Hắn buồn, nhớ lại những ước mơ xưa,(149)+ Hắn nhận thấy mình già mà vẫn cô độc: cô độc còn đáng sợhơn đói rét (150)
+ Hắn thấy sợ rượu
-> Lần đầu tiên sau bao ngày say rượu: CP đã đối mặt vớichính mình và ý thức rõ rệt về thân phận mình Bản chất lươngthiện đang trở lại trong con người Chí
Suy nghĩ của một người nông dân lương thiện
Nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật của NC rất tự nhiên tinhtế và hợp lý
- Khi được TN cho bát cháo hành:
+ Ngạc nhiên, “mắt ươn ướt”: vừa vui mừng, vừa buồn, vừa
muốn ăn năn vì đây là “lần đầu tiên CP được một người đàn bà
cho” -> Ý/n: Bát cháo tình nguyện, bát cháo đem cho,bát cháo
tình yêu, mở đầu cho hạnh phúc gia đình
+ Nhìn TN thấy thị có duyên Lần đầu tiên hắn nhận biết mộtcái duyên ở một người khác giới
+ Nhớ đến quá khứ tủi nhục bị bà Ba làm nhục (151)+ cảm nhận ra một chân lý giản dị: “Những người suốt đờikhông ăn cháo hành,…rất ngon” (150)
Trang 11? Từ chi tiết bát cháo hành nhà văn
thể hiện tình cảm gì đối với nhân
vật?
? Cho biết diễn biến tâm trạng ,hành
động của CP khi bị Thị Nở từ chối?
? Vì sao CP đã không đến nhà BK
như dự định ?
? Những câu nói của CP với BK thể
hiện điều gì?
? Hành động đâm BK và tự sát của
CP có ý nghĩa gì?
-> Bát cháo hành gợi mở trong hắn những tia sáng về sự sốngtốt đẹp, về tình yêu thương, sự quan tâm chăm sóc lẫn nhautrong cuộc sống
+ “Hắn thèm lương thiện,hắn muốn làm hoà với mọi người biết
bao ” -> tràn ngập niềm vui Đắng sau cái con quỷ dữ của
làng VĐ, Chí Phèo vẫn là một con người đáng thương+ Bản chất lương thiện đã trở về trong con người Chí
=> NC đã khẳng định chỉ có tình người mới cứu được con ngườithoát khỏi sự tha hóa -> Chiều sâu nhân đạo của nhà văn Ôngđã có công phát hiện và khẳng định bản chất tốt đẹp của ngườinông dân ngay cả khi bị cuộc đời vùi dập XH tàn phá hủy diệtcả thể xác lẫn tâm hồn Qua chi tiết (bát cháo hành) này NC cònthể hiện một tài năng miêu tả ,phân tích tâm lý nhân vật sắcsảo
* Cuộc trả thù và sự tự sát của Chí Phèo ở nhà Bá Kiến:
- Bị TN cự tuyệt, CP lấy rượu ra uống, càng uống càng tỉnh,xách dao, ban đầu định đến nhà Thị Nở để đâm chết cả nhà nó
nhưng Chí đã không đến TN mà đến nhà BK,Vì:
+ Hành động của người say(không theo dự định ban đầu)
+ CP lờ mờ hiểu ra nguyên nhân sâu xa của bi kịch bị từ chối
quyền làm người của mình là do BK(giống như lần đầu sau khi
ra tù CP đã vác dao đến nhà BK)
- Những câu nói của CP với BK:”Tao không đến đây xin 5hào”,”Tao muốn làm người lương thiện”
+ Không được! Ai cho tao lương thiện ” -> đòi nhân tính, đòiquyền làm người
+ Làm thế nào cho mất được, mặt này” -> đòi nhân hình,+ Tao không thể làm người lương thiện -> ý thức về sự bế tắc,tuyệt vọng của mình Bản chất tốt đẹp ,hướng thiện của conquỷ dữ
+ Chỉ có một cách… biết không! chỉ còn một cách -> h/đ trảthù quyết liệt, dứt khoát
Những câu nói hoàn toàn tỉnh táo
Tâm trạng cực kỳ phẫn uất bế tắc và khát khao cháy bỏng
- Hành động đâm chết BK và tự sát:
+ Hành động tất yếu(chính BK mới là kẻ thù của Chí)+ Chí coi niềm khao khát trở về cuộc sống luơng thiện cao hơntính mạng
+ Cái chết tố cáo XH thực dân nửa PK đã không chỉ đẩy ngườinông dân vào con đường lưu manh hoá,bần cùng hoá mà cònđẩy họ tới cái chết
+ Cái chết của CP còn chứng tỏ cảm quan hiện thực nhạy béncủa NC:Tình trạng xung đột giai cấp ở nông thôn Việt Nam đãhết sức gay gắt và chỉ có thể được giải quyết bằng những biệnpháp quyết liệt
(giới thiệu: c.Hình tượng nhân vật Bá Kiến:)
- Diện mạo bên ngoài:(NC rất ít nói đến ngoại hình mà chỉ tập
Trang 12? Hình tượng nhân vật BK có gì độc
đáo?
GV hướng dẫn HS luyện tập
Gợi ý bài tập 2 sgk/156
Truyện CP thành công lớn nhất là về nd – tt Tác
phẩm khai thác đề tài nd tương tự các nhà văn
cùng thời (NTT, NCH, ) nhưng NC viết về vấn
đề sâu và rộng hơn: người nd bị bọn địa chủ,
cường hào xô đẩy, tước đoạt cả nhân hình lẫn
nhân tính Truyện CP trình bày và thể hiện 1 tư
tưởng, 1 thái độ có ý nghĩa xh rộng lớn, lâu dài
và sâu sắc hơn.
Tp phản ánh bi kịch của CP tới 3 lần:
- Bk1: tuổi thơ bị bỏ rơi, 1 thanh niên hiền lành bị
đẩy vào tù,…
- Bk2: một nạn nhân bị tước đoạt cả nhân hình
lẫn nhân tính, bị mua chuộc dụ dỗ biến thành tay
sai.
- Bk3: kẻ lưu manh – con quỷ dữ của làng VĐ, bị
từ chối t/y, cự tuyệt quyền làm người, tự kết liễu
cuộc đời mình.
-> Tuy bị tha hóa, bị tước đoạt nhưng người nd
VN vẫn tiềm tàng bản chất lương thiện, k/v sống
lương thiện.
Truyện “CP” còn rất thành công về các mặt: tình
huống truyện, cốt truyện hấp dẫn; nhân vật được
khắc họa sinh động, diễn biến tâm lý đa dạng,
phong phú mang ý nghĩa độc đáo đặc sắc điển
hình; ngôn ngữ trần thuật, miêu tả biến hóa bất
ngờ, lôi cuốn.
trung vào miêu tả t/c của BK ?+ Tự hào với tiếng cười Tào Tháo+ Giọng quát rất sang; quát để thử giây thần kinh của mọingười
- NC dùng rất nhiều ngôn ngữ độc thoại cho nhân vật này vàcả ngôn ngữ kể của t/g để nói về những suy nghĩ, những âmmưu, phương châm chính sách cai trị của lão (mềm nắm, rắn buông;
nắm thằng có tóc ai nắm thằng trọc đầu; ngấm ngầm đẩy nó xuống sông rồi công khai với nó lên để nó đền ơn; dùng thằng đầu bò đầu bươu trị những thằng đầu bò đầu bướu; đập bàn đập ghế đòi cho được 5 đồng rồi quang trở lại 5 hào vì thương anh túng quá, )
-> Điển hình cho loại địa chủ cường hào ở nông thôn VN trướcCM: Xảo quyệt ,gian hùng, ọc lõi,
- Nhân cách ti tiện ,bỉ ổi, dâm đãng,ghen tuông, độc ác
- BK là nhân vật địa chủ cường hào được nhà văn xây dựng vớinhững nét riêng độc đáo
III.Củng cố và luyện tập:
1.Củng cố:(HS đọc Ghi nhớ) 2.Luyện tập tại lớp:
a.Bài 1:Những cái mới sáng tạo trong truyện Chí Phèo:
-Chủ đề tư tưởng sâu sắc,chứa chan tình cảm nhân đạo-Xây dựng hình tượng nhân vật điển hình vừa quen vừa lạ rất
độc đáo (Chí Phèo,Thị Nở,Bá Kiến)
-Nghệ thuật trần thuật linh hoạt,biến hoá-Ngôn ngữ phân tích tâm trạng,tâm lý nhân vật,đặc biệt làngười say,vừa say vừa tỉnh
b.Bài 2:Kiệt tác CP thể hiện ở sự hài hoà giữa giá trị hiện
thực,nhân đạo rất sâu với giá trị hoàn hảo bậc thầy
3.Hướng dẫn học ở nhà:
- Đọc lại TP,xem lại bài giảng
- Tiến hành phân tích ba bi kịch về nhân vật CP
- Nắm vững các quá trình thay đổi về t/c của nhân vật CP
- Chọn một tình huống ấn tượng và phân tích theo ý hiểu củabản thân mình
-Chuẩn bị bài:Thực hành về lựa chọn trật tự trong câu
Tiết: 53 Tiếng việt PHONG CÁCH NGÔN NGỮ BÁO CHÍ Ngày soạn: 28 09 2015
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT :
1 Kiến thức: Nắm được khái niệm, đặc trưng ngôn ngữ báo chí và phong cách ngôn ngữ báo chí; phân
biệt được ngôn ngữ báo chí với ngôn ngữ ở những văn bản khác được đăng tải trên báo
2 Tích hợp với văn học qua các bài đã học
3 Kĩ năng: Viết bản tin, phân tích một bài phóng sự báo chí
B CHUẨN BỊ: Đọc tài liệu, văn bản, soạn giáo án
Dựa vào hệ thống câu hỏi hướng dẫn học bài để soạn bài
C HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC :1 Ổn định lớp.
2 Kiểm tra bài cũ:
3 Bài mới:
Trang 13Hoạt động của thầy & trò Nội dung cần đạt
HĐ2 Gv yêu cầu HS tìm hiểu mục I 1 trong
sgk/129 và trả lời các câu hỏi sau:
Phong cách ng 2 là toàn bộ những đặc điểm về
cách thức diễn đạt tạo thành kiểu diễn đạt ở
một loại văn bản nhất định
? Bản tin trên có những đặc điểm gì? Thời gian,
địa điểm, sự kiện được thể hiện như thế nào ?
? Bản tin trên diễn đạt nội dung gì ? Hãy tóm
lược nội dung cơ bản của bản tin đó ?
? Một bản tin cần có những yêu cầu gì ?
? Ngôn ngữ của bản tin cần có những yêu cầu
gì?
Gv gọi hs đọc Vb tiếp theo sgk/130 tóm lược nội
dung cơ bản của Vb đó
? Vb đó đề cập đến nội dung chủ yếu nào ?
? Hãy thử so sánh Vb1 và Vb2 em thấy có điểm
gì giống và khác nhau ?
? Phóng sự cần có những yêu cầu gì ?
Gv gọi hs đọc Vb3 tiếp theo sgk/130 tóm lược
nội dung cơ bản của Vb đó
? Vb đó đề cập đến nội dung chủ yếu nào ?
? Hãy thử so sánh Vb1 ,Vb2 và Vb3 em thấy có
điểm gì giống và khác nhau ?
? Tiểu phẩm cần có những yêu cầu gì ?
HĐ3 Phân loại báo chí theo phương tiện: báo
viết(báo nhân dân, báo quân đội ); báo nói:Đài
tiếng nói VN; báo hình: đài phát thanh và truyền
hình; báo điện tử: báo trên mạng in-tơ-net
Định kì xuất bản: báo hàng ngày(nhật báo); báo
hàng tuần(tuần báo); báo hàng tháng(nguyệt
báo, nguyệt san),
Lĩnh vực hoạt động xã hội: báo văn nghệ, báo
khoa học và đời sống, báo pháp luật, báo thương
I Ngôn ngữ báo chí:
1 Tìm hiểu một số thể loại văn bản báo chí.
a Bản tin:
- Từ ngày 29 -> 31 - 3 - 07, tại HN TW Đoàn TNCS
HCM sẽ tổ chức tuyên dương và trao phần thưởng cho những thủ khoa năm 2006.
- Năm 2006 cả nước có 122 thủ khoa tốt nghiệp đại học trong đó có 98 thủ khoa trong kì thi tuyển sinh đại học và đạt HCV trong các kì thi Ô-lim-pích quốc tế và 24 thủ khoa tốt nghiệp đh
- Sau lễ tôn vinh, 50 người đại diện cho 122 thủ khoa sẽ tham gia các hoạt động văn hóa tại HN, gặp gỡ một số lãnh đạo chính phủ & giao lưu với thanh niên, sinh viên thủ đô.
=> Một bản tin cần có thời gian, địa điểm, sự kiệnchính xác nhằm cung cấp những tin tức mới chongười đọc
b Phóng sự:
- Phóng sự trên cung cấp cho ta biết tình hình xóa
xong nhà tạm cho đồng bào các dân tộc phía Bắc nước ta.
- Về thực chất phóng sự cũng là bản tin, nhưng đượcmở rộng phần tường thuật chi tiết sự kiện và miêutả bằng hình ảnh, để cung cấp cho người đọc mộtcái nhìn đầy đủ, sinh động và hấp dẫn
c Tiểu phẩm:
- Tiểu phẩm trên cung cấp cho chúng ta về sự lỏng
lẻo của luật pháp trong việc xây dựng nhà trái phép
- Tiểu phẩm là một hình thức báo chí tương đối tựdo(chọn đề tài, cách viết, sử dụng ngôn từ ) vàthường mang dấu ấn cá nhân của người viết Vớitiểu phẩm chính kiến của người viết thường ẩn sautiếng cười hài hước dí dỏm
2 Nhận xét chung về văn bản báo chí và ngôn ngữ báo chí:
a Về thể loại:
- Báo chí có nhiều thể loại;
+ Theo hình thức thể hiện: Báo viết, Báo nói,Báohình, Báo điện tử
+ Thời lượng xuất bản: Nhật báo, Tuần báo, Phụbáo; Nguyệt báo (nguyệt san); Quý báo
+ Chuyên đề và các lĩnh vực hoạt động: Báo vănnghệ; Báo khoa học và đời sống; Báo pháp luật;Báo Giáo dục và thời đại; Báo thời trang,…
+ Báo giành cho nghề nghiệp lứa tuổi, giới tính:Báo thiếu nhi; Báo thanh niên; Báo phụ nữ,…
Ngoài ra còn có các thể loại như: thư bạn đọc,
Trang 14mại, báo giáo dục & thời đại
Đối tượng độc giả: giới tính, lứa tuổi: báo nhi
đồng, báo thanh niên, báo phụ nữ, báo người cao
tuổi,
? Báo chí gồm những thể loại nào? Đặc điểm
của chúng thể hiện ra sao ?
? Báo chí tồn tại ở mấy dạng chủ yếu ?
? Ngôn ngữ của báo chí thể hiện ra sao ?
? Từ các vấn đề trên em hãy rút ra khái niệm về
ngôn ngữ báo chí ?
Tính thông tin sự kiện: phải cập nhật cụ thể,
chính xác, khách quan và có tác dụng hướng dãn
dư luận
Tính ngắn gọn: do thời lượng trên đài, trang có
hạn nên phải h/s ngắn gọn; Tính hấp dẫn
HĐ4 Gv yêu cầu hs lấy các bài báo đã chuẩn bị
đọc và xác định những thể loại văn báo chí
trong tờ báo đó
? Hãy cho biết trong tờ báo mà em đang đọc có
những thể loại văn bản nào ?
? Hãy phân biệt hai thể loại bản tin và phóng sự
trong tờ báo em đang đọc ?
? Từ việc đọc các bài báo trên em hãy chọn cho
mình một thể loại để viết về tình hình của lớp ?
phỏng vấn, quảng cáo, trao đổi ý kiến, bình luậnthời sự
b Về dạng văn bản:
- Báo chí tồn tại ở hai dạng chính: báo viết và báonói Ngoài ra còn có dạng báo hình kèm theo lờidiễn giải thuyết minh
- Quảng cáo: ng2 ngoa dụ, hấp dẫn có hình ảnh
- Phỏng vấn: ng2 linh hoạt chính xác, hấp dẫn
- Bình luận: thuật ngữ chuyên môn chính xác, cấutrúc chặt chẽ
- Hoàn thành các bài tập còn lại
2 Luyện tập: thực hiện phần luyện tập trong
sgk/131
III Hướng dẫn học bài:
- Nắm nội dung chính của bài học
- Phân biệt được ngôn ngữ báo chí và phong cáchngôn ngữ báo chí
- Hoàn thành các bài tập còn lại
- Căn cứ vào hệ thống câu hỏi hướng dẫn học bài
để soạn bài “Một số thể loại văn học: thơ, truyện”
Tiết: 54 Tiêng Việt:PHONG CÁCH NGÔN NGỮ BÁO CHÍ (TT) Ngày soạn: 10 10 2015
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp HS:
- Nhận diện một số thể loại báo chí chủ yếu, phân biệt các loại báo khác nhau,
- Nhận biết và phân biệt đặc trưng ngôn ngữ báo chí,
-Có kỹ năng viết một mẩu tin,phân tích một bài phóng sự báo chí
B CHUẨN BỊ BÀI HỌC: 1.Thầy:Thiết kế giáo án; 2.Trò:Chuẩn bị bài
C.HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC: 1 Ổn định tổ chức:KT sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ:-Ngôn ngữ báo chí là ngôn ngữ như thế nào?
Trang 153 Bài học:
HOẠT ĐỘNG THẦY-TRÒ NỘI DUNG CẦN ĐẠT
? Về từ vựng,ngôn ngữ báo chí có đặc
trưng gì?
-GV lấy ví dụ
-Ngôn ngữ báo chí có đặc trưng gì về
mặt ngữ pháp?
-Phong cách ngôn ngữ báo chí có sử
dụng các biện pháp tu từ không ?Vì
GV lấy ví dụ minh hoạ
-Các tiêu đề:+Hơn nửa thế giới trên
tay bạn
+Đi trong không gian
+Thiên đường trong nhà bạn
+Từ điện thoại đến trái tim
+Mua của người chán, bán cho người
cần
-Muốn viết một bài phóng sự báo chí
,trước hết cần phải xác định xem vấn
đề gì,hiện tượng nào đang được dư luận
quan tâm.Ví dụ:việc đi lại lộn xộn trên
đường phố,ảnh hưởng đến an toàn giao
thông,vấn đề ô nhiễm môi truờng
Tiếp theo là ghi chép về người
thực,việc thực,có địa điểm,thời gian cụ
thể và tiến hành chọn lọc một số chi
tiết tiêu biểu để miêu tả
4 Củng cố ,dặn dò:
-Các phương tiện diễn đạt và đặc trưng
II.Các phương tiện diễn đạt và đặc trưng của ngôn ngữ báo chí:
1.Các phương tiện diễn đạt:
c.Về các biện pháp tu từ:
- Không hạn chế các biện pháp tu từ từ vựng và cú pháp
- Ở báo nói:phát âm rõ ràng,khúc chiết
- Ở báo viết:chú ý đến khổ chữ,kiểu chữ phối hợp với màusắc hình ảnh -> điểm nhấn
2 Đặc trưng của ngôn ngữ báo chí:
a.Tính thông tin thời sự:
- Để đảm bảo chất lượng thông tin,ngôn ngữ phải chínhxác,nhất là những thông tin về địa điểm,thời gian,nhân vật,sựkiện
b.Tính ngắn gọn:
c.Tính sinh động hấp dẫn:
-Ngôn ngữ báo chí phải kích thích sự tò mò hiểu biết củangười đọc
II.Luyện tập:
1.Bài tập 1:
Chỉ một bản tin ngắn:An Giang đón nhận danh hiệu di tíchlịch sử cách mạng cấp quốc gia Ô Tà Sóc cũng thể hiện đượcđặc trưng của phong cách ngôn ngữ báo chí
-Tính thời sự:thời gian ,địa điểm,ý kiến(những vấn đề cầnthông tin).Mỗi chi tiết đều bảo đảm tính chính xác ,cập nhật-Tính ngắn gọn:Mỗi câu là một thông tin cần thiết
Trang 16của phong cách ngôn ngữ báo chí
-Chuẩn bị bài:Bản tin
hút được sự chú ý của độc giả(Lại thêm một dòng sông đen)-HS soạn đề cương và tập viết theo kết cấu của một bàiphóng sự thường gặp(thời gian,địa danh xảy ra sự kiện,ngườichứng kiến sự kiện,nguyên nhân dẫn tới thực trạng,nỗi lo củanhân dân địa phương và chính quyền,ý kiến đề nghị và khắcphục)
Tiết:55 Tiêng Việt:BẢN TIN Ngày soạn: 15 10 2015
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp HS
- Nắm được yêu cầu về nội dung,hình thức của bản tin và cách viết bản tin
-Viết được bản tin ngắn phản ánh các sự kiện trong nhà trường và môi trường XH gần gũi
- Có thái độ trung thực,thận trọng khi đưa tin
1 Kiến thức:
- Mục đích yêu cầu của viết bản tin,
- Cách viết bản tin thông thường về những sự kiện diễn ra trong đời sống
2 Kĩ năng:
- Phân tích đặc điểm của một số bản tin,
- Viết một bản tin đơn giản đúng quy cách về một sự việc hiện tượng trong nhà trường hoặc xã hội
B CHUẨN BỊ 1.Thầy:Thiết kế bài giảng 2.Trò:Chuẩn bị bài
C HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC: 1 Ổn định tổ chức:KT sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ:Nêu các đặc trưng của ngôn ngữ báo chí?
3 Bài học:
HOẠT ĐỘNG THẦY -TRÒ NỘI DUNG CẦN ĐẠT
HS đọc bản tin SGK
-GV hướng dẫn học sinh thảo luận
các câu hỏi SGK
? Bản tin trong sgk yêu cầu chúng ta
làm vấn đề gì ?
? Thế nào là bản tin?
? Cho biết các loại bản tin ?
* Tìm hiểu 1 bản tin:
-Câu 1: Thông báo kết quả kỳ thi Ô-lem-pích Toán quốc tếcủa đoàn học sinh VN
+Kết quả dự thi( xếp thứ tư)khẳng định trình độ của HS Việt
Nam,thành tựu của nền giáo dục nước ta trong việc bồi dưỡng nhân tài
-Câu 2:Vì sự kiện mới xảy ra vào ngày 16/7 và ngay sau 3ngày(19/7) đã được đưa tin
-Câu 3:Không.Vì như vậy sẽ vi phạm nguyên tắc ngắngọn,súc tích của bản tin
-Câu 4: Có tác dụng đảm bảo tính chính xác của báo chí nóichung,bản tin nói riêng,làm người đọc tin vào những tin tứcđã được thông báo
- Câu 5:Bản tin phải đảm bảo tính thời sự(đưa tin kịp thời nhanh chóng),tin phải có ý nghĩa XH,nội dung thông tin phải chânthực,chính xác
I Mục đích ,yêu cầu cơ bản của bản tin
- Bản tin là thể loại báo chí nhằm đưa tin kịp thời,chính xác
những sự kiện thời sự có ý nghĩa trong đời sống XH
- Tin vắn: là loại tin không có nhan đề,dung lượng ngắn(1-2 câu) chỉ thông báo vắn tắt các sự kiện
-Tin thường:Có độ dài trên dưới 300 chữ,có nhan đề,nêu sựkiện và kết quả chi tiết hơn
- Tin tường thuật:Phản ánh sự kiện một cách cụ thể,chi tiết
Trang 17-HS thảo luận các câu hỏi SGK,sau
đó trình bày.Gv sửa chữa bổ sung
-GV hướng dẫn HS thảo luận các câu
hỏi SGK.GV sửa chữa bổ sung
4.Củng cố ,dặn dò:
-Làm các bài tập SGK
từ đầu đến cuối
- Tin tổng hợp: Nhằm thông tin tổng hợp nhiều sự kiện xung quanh một hiện tượng nào đó có vấn đề đáng quan tâmvới sự tường thuật, mô tả cụ thể,chi tiết cácự kiện kèm theosự phân tích,lý giải nguyên nhân-kết quả và ý nghĩa củachúng
II.Cách viết bản tin:
1 Khai thác và lựa chọn tin:(Xem lại Mục I)
a Không phải bất kỳ sự kiện nào cũng có thể dùng để viếtbản tin
-Phải chọn những sự kiện có ý nghĩa XH nhất định để viếtbản tin
b.-Việc gì đã xảy ra?(Cuộc thi Ô-lem-pích Toán quốc tế lầnthứ 45)
-Việc xảy ra ở đâu?(A-ten,Hy lạp)-Việc xảy ra khi nào? (từ 14->16/7/2004)-Việc xảy ra như thế nào?(500 học sinh đến từ 85 quốcgia,trong đó đoàn VN có 6 thí sinh)
-Kết quả ra sao?(Đoàn VN xếp thứ tư )c.Chọn những sự kiện tiêu biểu,những chi tiết tiêu biểu cótác dụng làm sáng tỏ cho sự kiện tiêu biểu mà bản tin đã nêu
2.Viết bản tin:
a.Cách đặt tiêu đề bản tin:
-Về nội dung:+Tiêu đề của cả 2 bản tin đều hướng ngay vàothông tin quan trọng nhất mà 2 bản tin đã đề cập
+Đây đều là những vấn đề đang được XH quan tâm và sẽđược người đưa tin giải quyết trong phần nội dungCó tácdụng thu hút sự chú ý của bạn đọc
-Về hình thức kết cấu:Tiêu đề bản tin rất đa dạng,có khi lànội dung chủ yếu của bản tin(Đội tuyển Ô-lem -píchVN ),có khi là môït vấn đề đang cần làm sáng tỏ
(Ai giết tổng thống )có khi là nghệ thuật sử dụng từ đồngâm,đồng nghĩa trong những vấn đề mà XH đang quantâm(Hành là chính)
b.Cách mở đầu bản tin:
- Phần mở đầu đề là những thông tin khái quát quan trọngnhất của bản tin
+ Bản tin 1:Phần mở đầu gồm 2 câu đầu+ Bản tin 2: Câu đầu của bản tin
- Cả 2 phần mở đầu của 2 bản tin đều chứa đựng nội dungchính của sự kiện:
+ Bản tin 1:Đến ngày 17/7,tổng công ty hàng không ViệtNam đã đạt 22 ngàn chuyến bay an toàn
+ Bản tin 2:Trận bán kết cúp bóng đá quốc gia Nam Mỹ giữa
2 đội Bra-xin và U-ru-goay diễn ra rất căng thẳng
Ở bản tin 1 phần triển khai đi theo hướng giải thích nguyênnhân.Ở bản tin 2,phần giải thích lại đi theo lối tường thuật