Tài liệu Các câu hỏi thường gặp về ống kính – Phần 1 pdf

Chỉ có vấn đề nhỏ với hệ thống ổn định hình ảnh IS khi lắp trên một số máy EOS cũ- Ống kính vẫn hoạt động nhưng IS có thể không bình thường, ảnh có thể vẫn bị rung khi bấm máy.. Các ống

Các câu hỏi thường gặp về

ống kính – Phần 1

V.1 Liệu có thể thay ống kính khi vẫn còn phim bên trong?

Tất nhiên là được, ta có thể thay ống kính bất kỳ lúc nào ta muốn Thân máy có lắp màn trập ngăn không cho ánh sáng tiếp xúc với mặt phim

Hiển nhiên là không nên thay ống kính khi bạn đang ở ngoài mưa hay trong cơn gió cát và cũng đừng chạm tay vào màn trập

V.2 Liệu có các vấn đề tương thích giữa các ống kính EF của Canon?

Về cơ bản thì không, bất kỳ ống kính ngàm EF nào cũng hoạt động tốt trên mọi hệ thống EOS

Chỉ có vấn đề nhỏ với hệ thống ổn định hình ảnh (IS) khi lắp trên một số máy EOS cũ- Ống kính vẫn hoạt động nhưng IS có thể không bình thường, ảnh có thể vẫn bị rung khi bấm máy Tuy nhiên chất lượng nói chung của cả bức ảnh không bị ảnh hưởng gì Các ống kính chỉ lấy nét tự động không dùng được trên các thân máy EF-M, một loại thân máy không lắp mạch điện tự động lấy nét và chỉ dùng các ống lấy nét bằng tay

Vấn đề tương thích chỉ nảy sinh khi có ống kính EF-S, vì nó khác các ống

EF Ống EF-S đánh dấu bằng một hình vuông trắng chỉ lắp được trên các thân máy EF-S

V.3 Vấn đề tương thích của các nhà sản xuất ống EF độc lập?

Đôi khi có Một số ống kính lai, đặc biệt là nhiều ống kính đời cũ của Sigma, không làm việc tốt trên vài thân máy đời mới như Elan 7/EOS 30/33 và máy số EOS 10D Triệu chứng hay gặp nhất là lúc gương phản chiếu lật lên, máy

bị treo luôn (khi ta nhấn nút chụp) sau đó bạn phải khởi động lại máy ảnh Giải pháp duy nhất là nhờ hãng mẹ nâng cấp ống kính cho bạn, khá rắc rối!

Chỉ có một hãng ít gặp các vấn đề về tương thích là Tamron Một số người phỏng đoán rằng có lẽ Tamron có giấy phép chính thức của Canon, tuy nhiên Canon tại Mỹ luôn luôn bác bỏ mọi khả năng cấp phép cho bất kỳ hãng ống kính nào Vì vậy, hoặc là Tamron gặp may hoặc là họ rất giỏi trong việc nghiên cứu các

hệ thống của Canon, chỉ biết là Tamron rất ít gặp các vấn đề về tương thích, nhưng

về lâu dài cũng chưa biết thế nào

Sigma thông báo một số ống kính cần nâng cấp để dùng cho các máy ảnh EOS mới:

24-70mm 3.5-5.6 aspherical UC

28-80mm 3.5-5.6 mini zoom macro aspherical

28-80mm 3.5-5.6 mini zoom macro aspherical HF

28-80mm 3.5-5.6 mini zoom macro II aspherical

300mm 4 APO tele macro

400mm 5.6 APO tele macro

Có thể dùng vòng nối để lắp ống FD lên máy EOS, nhưng điều này ít có giá trị, có quá nhiều nhược điểm

V.5 Liệu có thể dùng cá ống kính không phải của Canon trên máy EOS?Điều này phụ thuộc nhiều yếu tố Nhiều hãng sản xuất ống kính (Tamron,

Sigma và Tokina là ba hãng lớn nhất) thiết kế sản phẩm của mình cho dòng EOS Các ống này đương nhiên hoạt động tốt trên EOS, vấn đề chính chỉ liên quan đến các mạch điện như đã được đề cập

Nếu ta có một ống kính lai không lắp vừa trên thân EOS thì có thể biết ngay

là nó không làm việc được với EOS, tuy có thể dùng các ống nối nhưng kết quả đem lại ít khả quan Lấy nét tự động không làm việc, khẩu độ phải đặt ngay trên ống kính Vì vậy việc dùng các ống kính này chỉ có ít nhiều giá trị nếu ống kính là loại đặc biệt hiếm có hoặc ví tiền của bạn cực kỳ “hẻo”

V.6 Liệu có thể lắp ống kính dòng “L” lên một thân máy phổ thông?Đương nhiên được Bất kỳ thân máy EOS nào cũng tương thích với mọi

ống EF (hoặc tương đương)

Vấn đề chính ở đây là trọng lượng, các ống kính nặng có thể làm ngàm gắn luôn trong trạng thái “quá tải” Khi dùng ta nên chú ý để ống kính luôn ở phía trên thân máy, trọng lượng của thân máy không thể làm hỏng ngàm gắn Điều này phải

để tâm nhiều hơn nếu thân máy của bạn có ngàm gắn bằng nhựa Nếu ống kính quá lớn bạn nên loại chân máy gắn vào ống kính thay vì vào thân máy

Thân máy phổ thông không thể định thời chụp hoàn toàn bằng thay, tốc độ lấy nét (phụ thuộc cả tốc độ mô tơ của ống kính và tốc độ của máy tính trong thân máy) và tốc độ kéo phim không địch được với các máy chuyên nghiệp, tuy nhiên,

dùng ống kính “xịn” trên một thân máy dạng này là một ý tưởng hay, nếu không

có điều kiện bạn có thể thuê một ống kính “chuyên nghiệp”, một cách để nâng cao tay nghề hữu hiệu

Lắp ống kính xịn như 70-200 2.8L lên chiếc máy ảnh tý hon Rebel Ti trông

có vẻ hơi tức cười, nhưng như vậy còn tốt hơn nhiều bỏ ra cả đống tiền tậu một thân máy EOS 1V với một ống kính bình dân

V.7 Khẩu độ f/8 là một khẩu độ quan trọng?

Phần lớn các ống kính đều nét nhất ở đoạn giữa độ mở của nó Khi khẩu

mở lớn nhất chất lượng ảnh thường có vấn đề Giảm khẩu độ đi là cách làm hay, nhưng chớ lạm dụng, nếu khẩu độ giảm nhỏ quá mức, hiện tượng nhiễu xạ sẽ phát sinh làm giảm chất lượng ảnh Phần lớn các ống kính làm việc tốt nhất ở quãng f/8 hoặc f/11

Thường thì điểm nét nhất (đôi khi còn được gọi là “điểm thuần khiết” (sweet spot)) không như nhau với các ống kính khác nhau, muốn biết đích xác ta phải thử ống kính Hiệu ứng này khá rõ với các ống kính bình dân, nhưng trên các ống kính đắt tiền thường thì ảnh sắc nét trên cả quãng khẩu độ lớn

V.8 Thế nào là sự nhân tiêu cự (hay hệ số thu nhỏ) với máy số và máy APS?

Phim 35 mm có khung hình 24 x 36 mm, toàn bộ khung hình này dùng cho việc ghi lại ảnh

Sản xuất cảm biến ảnh cỡ 24x36 rất đắt tiền, trên các dòng máy tầm trung

và tầm thấp, kích thước cảm biến ảnh nhỏ hơn, tương tự phim APS chỉ có cỡ 16,7x30,2mm Khi chụp trên các máy này giống như khi ta dùng phim 35mm sau

đó cúp cắt đi phần ngoài rìa (ảnh hiện lên trên khung hình lọt trong khung phim 35mm sau đó phần rìa bị cắt bỏ)

Hệ số thu nhỏ này thường bị lẫn lộn với hệ số nhân tiêu cự, do bị cúp cắt bớt nên ống kính 50mm lắp trên máy phim APS hoạt động như ống 70mm lắp trên máy phim 35mm, không phải do tiêu cự bị thay đổi mà do sự cúp cắt hình ảnh Hệ

số thu nhỏ đôi khi được thể hiện dạng số 1.3x hoặc 1.6x

Nếu ta sử dụng ống kính chụp các vật ở xa, đây là một lợi thế, nhưng nếu chụp ở góc rộng, đây lại là yếu điểm vì ống kính góc rộng sẽ ít ấn tượng hơn nếu

bị cắt đi phần ngoài rìa

Một số ý kiến cho rằng hệ số này làm thay đổi định dạng tấm ảnh, thay đổi

cả việc dùng các ống kính vốn được thiết kế cho định dạng ảnh khác Điều này phần nào cũng đúng

Giả sử ta có ống kính 100mm Dùng trên máy 35mm ta có một góc thu hình nhất định Nếu gắn lên máy có hệ số thu nhỏ 1.6x, góc thu hình của ta sẽ nhỏ đi và góc này tương đương với góc thu hình của ống kính 160mm trên máy 35mm

V.9 Làm gì khi bụi vào ống kính?

Không may đây lại là vấn đề khá hay gặp Chỉ có một số ống L đắt tiền mới

có gioăng chống bụi Mọi ống kính khác đều có nhiều khe, kẽ và không khí cũng như bụi dễ dàng lọt vào Các ống kính đa tiêu cự càng hay bị mỗi khi ta điều chỉnh tiêu cự của nó Nếu có chút bụi trong ống kính thì cũng chưa có vấn đề gì Nhưng

sẽ đáng ngại nếu bạn thấy các vệt bẩn khi hướng ống kính ngược sáng Tháo ống kính và lau hết bụi bên trong là vô cùng phức tạp và tốn tiền, chẳng có gì đảm bảo

là các thấu kính được lắp lại như cũ Vì vậy trừ khi bụi ảnh hưởng rất nặng đến tấm ảnh, bạn không nên cố lau sạch các hạt bụi này

V.10 Nếu có một vết xước ở thấu kính ngoài cùng thì sao?

Những vết xước hoặc sứt sẹo rất nhỏ trên thấu kính ngoài cùng thường làm người ta hốt hoảng, nhưng thực sự, trong phần lớn trường hợp chụp, chúng không làm ảnh hưởng đến chất lượng tấm ảnh vì chúng nằm quá xa mặt cảm biến nên không thể canh nét thấy Tuy nhiên, chúng có thể gây loé, vì vậy nếu có thể ta nên

tô đen các vết sứt này Nếu các vết xước quá lớn (dài hơn vài mm) thì có thể gây

ra vấn đề, các vết xước nằm trên thấu kính phía sau còn gây phiền toái hơn nữa

V.11 Liệu có thể lắp ống nối để biến ống kính 50mm thành ống 100mm được không?

Có và không Một câu trả lời chính xác rất phức tạp, nhưng xu hướng là không thể Các ống nối (Canon gọi là các ống “extenders”) là các phụ kiện quang học để tạo sự tương thích giữa thân máy và ống kính Thực ra đây chỉ là các ống nối với vài ba thấu kính bên trong để làm tăng chiều dài tiêu cự của ống kính đang

dùng- thường gấp 1.4 đến 2 lần Ống 50mm với ống nối 1.4x (TC) cho ảnh giống ống kính 70mm, và với ống nối 2x cho ảnh giống ống 100mm Các ống nối này tương tự như một kính lúp vậy, chúng phóng to phần giữa ảnh và cắt đi phần ngoài rìa

Nhưng mọi giải pháp đều có hai mặt của nó, dùng ống nối ta gặp phải ba vấn đề:

- Các ống nối làm giảm lượng ánh sáng vào ảnh Ống 1.4x làm giảm ánh sáng tương đương 1 khẩu độ, ống 2x tương đương 2 khẩu Với các ống kính chậm điều này rất phiền toái Nếu dùng ống nối, ta có thể không lấy nét tự động được vì phần lớn các thân máy EOS (kể cả thân máy chuyên nghiệp) không thể lấy nét tự động (hoặc lấy không chính xác) với các ống kính chậm hơn f/5.6 Đôi khi các ống nối có các cực đấu điện “đánh lừa” thân máy, nhưng suy cho cùng lượng sáng vào máy không đủ sẽ làm hệ thống tự động lấy nét hoạt động không chính xác Việc lấy nét tay cũng rất khó nếu bạn nhìn qua một khung ngắm tối um, nhất là với ống kính chậm

- Các ống nối gây ra vấn đề về tương thích Canon chế tạo hai ống nối Extender EF 1.4x và Extender EF 2x chuyên dành cho vài ống kính tiêu cự dài đắt tiền Thấu kính ngoài cùng của các ống nối này thò ra ngoài nên không thể gắn lên phần lớn các ống EF khác, ta có thể xoay xoả bằng cách chêm vào giữa ống kính

và ống nối nhưng lại càng giảm lượng sáng đi vào cảm biến, mất luôn cả việc lấy nét ở vô cực Tamron và Kenko bán các ống nối không có phần thò ra thêm này

nên có thể lắp cho mọi ống kính EOS (nhưng nhớ là ống nối không làm việc tốt với các ống kính không phải tiêu cự dài) Các ống nối này có nhiều cấp chất lượng Nhóm chất lượng nhất (cũng đắt nhất như Kenko Teleplus Pro 300 DG chẳng hạn)

có chất lượng quang học khá tốt, tuy không được như các ống nối của Canon

- Mọi ống nối đều phần nào làm giảm chất lượng ảnh vì hai lý do: thứ nhất,

có nhiều thấu kính hơn giữa mặt cảm biến và đối tượng chụp, thứ hai, ta chỉ dùng được có phần ở giữa của ống kính mà thôi Ống nối 2x phóng to phần giữa ảnh nhiều hơn ống 1.4x, nên chất lượng quang kém hơn ống 1.4x Nếu dùng ống kính

L với ống nối chính hãng, ảnh ít bị mất chất lượng hơn Nếu xài ống đa tiêu cự bình dân với ống nối không chính hãng, ta sẽ thấy ảnh sau cùng mất chất thế nào Thực tế, ta có thể dùng phần mềm cắt bớt rìa ảnh, phóng to phần giữa ảnh lên, vừa

ít suy giảm chất lượng, vừa tiết kiệm kinh phí

Vậy câu trả lời sau cùng như sau: Nếu bạn có một ống kính “xịn”, xài ống nối “xịn” bạn có thể tăng được tiêu cự ống kính với chút mất mát về ánh sáng Nếu bạn chỉ có ống kính bình dân thì đừng tốn tiền mua ống nối!!

Danh sách tương thích của ống nối Canon:

Các ống nối Canon tương thích với mọi ống kính một tiêu cự Canon EF có chiều dài tiêu cự bằng hoặc dài hơn 135mm (trừ ống 135mm 2.8 SF) Các ống nối này cũng tương thích với một số ống kính đa tiêu cự dòng L sau đây:

70-200mm 2.8L

70-200mm 2.8L IS 70-200mm 4L

100-400mm 4.5-5.6L 400mm 4 DO

135mm 2L

180mm 3.5L Macro 200mm 1.8L

200mm 2.8L

300mm 2.8L IS 300mm 4L

300mm 4L IS

400mm 2.8L IS 400mm 5.6L

500mm 4L IS

600mm 4L IS

1200mm f/5.6L

Ta cũng có thể dùng ống nối Canon cho ống kính nghiêng TS của Canon nhưng các ống kính nghiêng có thể không báo cho thân máy về sự hiện diện của ống nối

Khi ống nối 1.4x được dùng trên thân máy nghiệp dư với các ống kính 400mm 5.6L, 400mm 5.6L, 500mm 4.5L, 1200mm 5.6L, với ống 180mm 3.5 Macro khi lấy nét gần hơn 0,8m hoặc ống nối 2x dùng kèm các ống kính 70-200mm 4L, 100-400mm 4.5-5.6L, 180mm 3.5L Macro, 300mm 4L IS, 300mm 4L, 400mm 4 DO, 400mm 5.6L, 500mm 4L, 500mm 4.5L, 600mm 4L, và 1200mm 5.6L thì ta có thể không lấy nét tự động được

100-Cả hai đời ống nối Canon 1.4x và 2x (kể cả phiên bản II) đều có gioăng chắn nước Ống 1.4x II có chất lượng quang học cao hơn hẳn đời trước, nhưng ống nối 2x II chỉ có chất lượng quang học cải tiến tí chút so với đời trước

V.12 Phải làm gì để chụp cận cảnh?

Chụp cận cảnh vô cùng vất vả nhưng đôi khi được đền đáp thoả đáng Những bức ảnh cận cảnh chi tiết có thể đem lại cho bạn cả một thế giới mới lạ Đây là lý do tại sao lĩnh vực ảnh này lại nhiều thách thức như vậy

Phần lớn ống kính không thể lấy nét ở khoảng cách đủ cho ra một bức ảnh cận cảnh đúng nghĩa, kể cả các ống kính có ghi ký hiệu “MACRO”

Chế độ cận cảnh (ký hiệu bằng một bông hoa) trên các thân máy không giúp gì nhiều cho chụp cận cảnh vì chúng chỉ làm mỗi một việc là chuyển các

chức năng của thân máy như chế độ đo sáng sang các thông số dễ chụp cận cảnh hơn mà thôi Chế độ này không thể thay cho các chức năng của ống kính được

Như đã đề cập, vùng ảnh rõ của các bức ảnh cận cảnh là cực kỳ cạn Giải pháp thông thường để mở rộng vùng ảnh rõ là khép khẩu nhỏ lại và đương nhiên giảm lượng ánh sáng, gây ra nhiều vấn đề khác

Thực tế, do khoảng cách từ đối tượng đến ống kính là rất nhỏ nên ánh sáng rất thiếu, càng thiếu hơn khi bạn khép khẩu nhỏ lại, đơn giản bởi chính ống kính của bạn che bớt ánh sáng tự nhiên Vì lý do này, đèn flash là phụ kiện thường thấy khi chụp cận cảnh, nhất là flash vòng (gắn thành vòng tròn quanh đầu ngoài của ống kính) Đèn flash vòng này thường có hai nửa (bán nguyệt), ta có thể điều chỉnh cường độ sáng của hai nửa khác nhau để tạo thành bóng đổ cho ảnh Nếu ít tiền bạn chỉ cần đơn giản là bọc đèn flash thường lại bằng vật liệu trong mờ để tán

xạ ánh sáng

Rắc rối ở chỗ, lấy nét tự động thường không làm việc tốt khi chụp cận cảnh, đặc biệt khi dùng ống nối Bạn nên dùng thân máy hỗ trợ lấy nét tay, phần nào nó còn giúp cho việc quan sát qua kính ngắm được rõ ràng hơn Việc chỉnh nét tinh tế đến mức nhiều nhiếp ảnh gia có kinh nghiệm không chỉnh nét bằng vòng chỉnh trên ống kính, mà lại di chuyển thân máy để lấy nét Ta có thể mua các đường ray (một hoặc hai thanh) chuyên dụng và di chuyển máy ảnh trên các ray đó để lấy nét theo kiểu này

Khi chụp cận cảnh mọi chuyển động dù nhỏ nhất cũng bị khuếch đại lên

Cứ thử hình dung bạn đang chụp một mạng nhện trong một buổi ban mai mù sương, những giọt nước đọng trên mạng nhện tựa như những quả cầu pha lê nho nhỏ vậy Chỉ một hơi thở nhẹ cũng đủ làm cho cái mạng nhện rung lên, chao đảo đến mức gây mờ trong ảnh Lúc này bạn phải cần một chân máy vì cầm máy bằng tay làm rung thân máy hơn nữa, có thể bạn phải đánh flash để “đóng băng” hình ảnh

Để chụp cận cảnh có 6 cách cơ bản sau:

- Mua một ống kính cận cảnh chuyên dụng, tỷ lệ phóng to 1:1

Phương án tốn kém nhất vì ống kính loại này không hề rẻ, nhưng lại là lựa chọn cho chất lượng tốt nhất Ống kính cận cảnh có nhiều tiêu cự khác nhau, từ 50mm đến 90, hoặc từ 100 đến 180mm Ưu thế của ống kính dài là bạn giữ được khoảng cách nhất định đến đối tượng Một ống 50 mm khó chụp một con bướm trong tự nhiên vì bạn phải tiến đến gần con bướm hơn, ống kính 180mm cho phép bạn giữ được khoảng cách an toàn để không làm con bướm bay mất, dĩ nhiên là ống 180mm khá đắt Tiêu cự 90/100 được coi là phù hợp cả về giá và ưu thế khoảng cách

Dòng EF có 6 ống kính cận cảnh 1:1 là:

EF 50mm f2.5 Macro (cho tỷ lệ 1:2 và cần đến ống nối Life Size Converter

EF để đạt 1:1)