Việc dạy các tiết toán luyện tập trong chương trình Toán lớp 3 nói riêng và trong chương trình toán ở bậc Tiểu học nói chung nhằm giúp học sinh vận dụng một cách thành thạo kiến thức đã [r]
Trang 1VẬN DỤNG HIỆU QUẢ PHƯƠNG PHÁP HỌC NHÓM TRONG CÁC TIẾT TOÁN LUYỆN TẬP LỚP 3
I Phần mở đầu
Đổi mới phương pháp dạy học là nhằm nâng cao chất lượng giáo dục Một trong những phương pháp đổi mới mang lại hiệu quả cao là phương pháp học theo nhóm Hiện nay, học theo nhóm vừa là một yêu cầu, vừa là một phương pháp học được khuyến khích áp dụng rộng rãi
Việc dạy các tiết toán luyện tập trong chương trình Toán lớp 3 nói riêng và trong chương trình toán ở bậc Tiểu học nói chung nhằm giúp học sinh vận dụng một cách thành thạo kiến thức đã học, rèn luyện và phát triển năng lực tư duy, rèn luyện phương pháp suy luận, và những năng lực, phẩm chất cần thiết Việc luyện tập toán cho học sinh trong các tiết luyện tập toán cũng cần đặt vấn đề rèn luyện kỹ năng tự học, tự nghiên cứu các vấn đề và bước đầu hình thành phương pháp học tập khoa học cho học sinh Để đạt được các mục tiêu trên thì việc tổ chức hoạt động nhóm trong các tiết luyện tập giữ vai trò rất quan trọng trong việc phối hợp với các phương pháp khác nhằm phát huy hiệu quả cao trong giờ luyện tập toán
Đó là lý do tôi chọn đề tài : “Vận dụng hiệu quả phương pháp học nhóm trong các tiết toán luyện tập lớp 3” để tìm hiểu và áp dụng vào dạy học
II Phần nội dung
1 Thực trạng
1.1 Thuận lợi
Ban Giám hiệu nhà trường quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi, chỉ đạo sát sao công tác dạy-học
Giáo viên được tập huấn, bồi dưỡng thường xuyên các chuyên đề về đổi mới phương pháp dạy học
1.2 Khó khăn
Đôi lúc giáo viên chưa mạnh dạn đổi mới phương pháp, chưa có nhiều kinh nghiệm trong việc tổ chức dạy học theo mô hình Vnen
Một số học sinh thiếu mạnh dạn, ít chủ động trong các hoạt động nhóm
2 Các biện pháp
2.1 Giúp học sinh nhận ra, củng cố lại kiến thức đã học trong nội dung các bài tập
Học sinh tự đọc (hoặc tự quan sát) để nhận ra dạng bài tương tự các kiến thức
đã học và tự thực hiện yêu cầu của bài tập Nếu học sinh chưa nhận ra mối quan hệ
Trang 2giữa bài tập đang làm và nội dung kiến thức đã học thì học sinh giúp nhau bằng các gợi ý, hướng dẫn để thiết lập mối quan hệ giữa yêu cầu của bài toán và nội dung kiến thức đã học
Ví dụ: Dạy bài “Luyện tập chung” – SGK/83
Mục tiêu: Biết tính giá trị biểu thức ở cả 3 dạng
Giáo viên đi đến từng nhóm, trực tiếp đặt câu hỏi hoặc hướng dẫn nhóm trưởng đặt câu hỏi để cả lớp nhận dạng tính giá trị biểu thức
Sau khi nhóm làm xong bài 1, giáo viên kiểm tra và hỏi: Em thực hiện tính giá trị biểu thức này theo thứ tự nào?/Vì sao em lại thực hiện tính biểu thức theo thứ tự như thế? với một học sinh trong nhóm, sau đó yêu cầu nhóm trưởng nhắc lại câu hỏi
của giáo viên để các thành viên còn lại trả lời
2.2 Giúp học sinh tự thực hành theo khả năng của mình
Không nên bắt học sinh phải chờ nhau trong quá trình giải các bài tập, học sinh làm xong có thể tự kiểm tra hoặc giáo viên kiểm tra để học sinh chuyển sang bài tập khác Hoặc học sinh hoàn thành nhiệm vụ trước có thể giúp dỡ học sinh chưa hoàn thành
Ví dụ: Cũng với ví dụ trên, hệ thống bài tập SGK có 5 bài, những học sinh làm nhanh bài 1 sẽ kiểm tra lẫn nhau rồi chuyển sang bài 2, hoặc chỉ có một em làm xong giáo viên kiểm tra rồi yêu cầu làm tiếp, nếu trong nhóm có em gặp khó khăn yêu cầu
em đó giúp đỡ bạn
2.3 Tạo ra sự hỗ trợ giúp đỡ nhau giữa các đối tượng học sinh
Để làm tốt nội dung này giáo viên cần sắp xếp lớp học một cách khoa học tạo mọi điều kiện thuận lợi để học sinh có thể trao đổi giúp đỡ nhau trong giờ học Các phương pháp cụ thể là: Tăng cường cho học sinh trao đổỉ ý kiến trong nhóm nhỏ, trong cả lớp về cách giải một bài tập có nội dung cần phải vận dụng một cách tổng hợp các kiến thức Nên khuyến khích học sinh nhận xét về cách giải của bạn và trình bày ý kiến của mình về cách giải bài tập mà cả lớp đang làm, tự rút ra kinh nghiệm để hoàn chỉnh cách giải của mình Sự hỗ trợ giữa các học sinh trong nhóm phải giúp học sinh tự tin vào khả năng của mình, tự rút kinh nghiệm về cách học và sửa chữa điều chỉnh nội dung kiến thức theo nhận thức của cá nhân để đảm bảo tính chính xác
2.4 Khuyến khích học sinh tự kiểm tra kết quả bài tập
Tập cho học sinh thói quen tự kiểm tra các kết quả bài tập Cho học sinh tự đánh giá bài làm của mình hoặc của bạn khuyến khích học sinh nêu những hạn chế trong bài làm của mình và của bạn và tự sửa bài
2.5 Tập cho học sinh thói quen tìm tòi để có nhiều cách giải khác nhau không thỏa mãn với các kết quả đạt được
Trang 3Đối với những học sinh hoàn thành nhanh các yêu cầu tiết học, giáo viên yêu cầu các em tìm cách giải khác hoặc ra thêm bài tập để các em tiếp tục thực hiện Như vậy, sẽ tránh được việc học sinh ngồi không mà gây ồn
2.6 Huy động cao nhất số lượng học sinh tham gia vào quá trình học tập
Việc tổ chức học sinh hoạt động theo nhóm là nhằm tạo điều kiện để học sinh
có cơ hội sử dụng các kiến thức mà học sinh được tiếp thu và rèn luyện, thông qua hoạt động nhóm học sinh được diễn tả các ý kiến, các khám phá của cá nhân Thông qua hoạt động nhóm cũng giúp học sinh nhút nhát có cơ hội thể hiện khả năng học tập của mình Do vậy, giáo viên cần tập cho học sinh cách hoạt động nhóm, cách đặt câu hỏi
2.7 Đánh giá hoạt động nhóm
Tổng kết đánh giá là bước cuối cùng của hoạt động thảo luận Sự đánh giá và kết luận của giáo viên cũng tác động không nhỏ đến chất lượng làm việc nhóm
Học sinh tự đánh giá kết quả làm việc của nhóm: Thực tế dù đã chia nhóm, phân công nhiệm vụ cho nhóm Nhưng nhiều học sinh với thói quen ỷ lại không tự giác tham gia thực hiện các nhiệm vụ mà các em cho là khó, chờ đợi sự giúp đỡ ở các bạn Vì vậy cần tập thói quen tự nhận xét các thành viên trong nhóm về những đóng góp của mỗi thành viên
Các nhóm đánh giá kết quả làm việc của nhau, đây là một cách tốt để kích thích thi đua
GV đánh giá, nhận xét kết quả làm việc của các nhóm Công việc này có thể tiến hành song song hoặc sau khi đã có sự đánh giá giữa các nhóm với nhau Đánh giá khả làm việc của nhóm: Các nhóm làm việc có khoa học hay không Những ai tích cực, những ai lười biếng hay làm chuyện riêng, cần rút kinh nghiệm gì,… Giáo viên nên nhận xét cụ thể, khách quan và tốt nhất nên tuyên dương tinh thần học tập của học sinh
Để tránh tình trạng ỷ lại, thụ động của một số học sinh, cần đánh giá kết quả không chỉ dựa trên thành tích chung của cả nhóm mà còn dựa trên sự đóng góp của từng thành viên trong nhóm, tinh thần hợp tác giữa các thành viên trong nhóm
3 Kết quả
Đề tài đã được thể nghiệm bằng hình thức chuyên đề của tổ, qua thực hiện đã đem lại một số kết quả như sau:
Học sinh phát huy tích cực tính tự học, sáng tạo, tính tự giác, tự quản, sự tự tin, hứng thú trong học tập Vận dụng phương pháp dạy học theo nhóm giúp các em phát huy tốt các kỹ năng như: kỹ năng giao tiếp, kỹ năng hợp tác, kỹ năng tự đánh giá lẫn nhau trong giờ học, đồng thời rèn luyện cho các em kỹ năng sống, kỹ năng sinh hoạt tập thể và kỹ năng làm việc theo nhóm
Trang 4Giáo viên đánh giá được mức độ hiểu bài của học sinh, tất cả các học sinh đều được các giáo viên hoặc bạn khác trong nhóm kiểm tra Cách học này, cũng tạo điều kiện để thành viên nhóm và giáo viên kịp thời giúp đỡ học sinh chưa hoàn thành ngay tại lớp
III Phần kết luận
Với nội dung đề tài này nhằm trao đổi thông tin về thực trạng và kinh nghiệm
tổ chức hoạt động học tập theo nhóm trong dạy học Phương pháp dạy học theo nhóm
có nhiều hiệu quả tích cực trong việc nâng cao chất lượng giảng dạy Để nâng cao hiệu quả mỗi tiết dạy, bản thân giáo viên cần có những biện pháp thiết thực khắc phục các hạn chế và phát huy ưu điểm của các phương pháp, hình thức, kĩ thuật dạy học
Trên đây là một số kinh nghiệm bản thân đã thực hiện nhằm “Vận dụng hiệu quả phương pháp học nhóm trong các tiết toán luyện tập lớp 3” Trong quá trình thực hiện và hoàn chỉnh, đề tài vẫn còn nhiều hạn chế và thiếu sót Rất mong các cấp lãnh đạo, đồng nghiệp góp ý bổ sung để đề tài có thêm nhiều biện pháp và vận dụng có hiệu quả trong dạy học
Xin chân thành cảm ơn!
Tân An, ngày 26 tháng 4 năm 2015
Ý kiến của tổ chuyên môn Người viết
Văn Thị Phương Hiếu