* Vẻ đẹp: 2,5 điểm + Vũ Nương: 1,5điểm - Ngay từ đầu nàng đã được giới thiệu là “tính đã thuỳ mị nết na lại thêm tư dung tốt đẹp...” 0,25 điểm - Là một người vợ đảm biết giữ gìn khuôn ph[r]
Trang 1UBND HUYỆN VĨNH LỘC
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
KỲ THI CHỌN ĐỘI TUYỂN HỌC SINH GIỎI LỚP 9
Năm học 2015 – 2016
ĐỀ THI MÔN: NGỮ VĂN Thời gian làm bài: 150 phút (Không kể thời gian giao đề)
(Đề thi gồm có 01 trang)
Câu 1 (2,0 điểm):
Mưa xuân Không phải mưa Đó là sự bâng khuâng gieo hạt xuống mặt đất nồng ấm, mặt đất lúc nào cũng phập phồng, như muốn thở dài vì bổi hổi, xốn xang… Hoa xoan rắc nhớ nhung xuống cỏ non ướt đẫm Đồi đất đỏ lấm tấm một thảm hoa trẩu trắng.
(Vũ Tú
Nam)
Xác định, phân tích giá trị các từ láy và biện pháp tu từ có trong đoạn văn trên để thấy được những cảm nhận của nhà văn Vũ Tú Nam về mưa xuân
Câu 2 (6,0 điểm) Đọc đoạn tin sau:
Cô là người con gái thứ 20 trong một gia đình có 22 người con Cô sinh thiếu tháng nên mọi người nghĩ cô khó mà sống được.
Nhưng cô vẫn sống khỏe mạnh Năm lên 4 tuổi, cô bị viêm phổi và sốt phát ban Sau trận ốm đó, cô bị liệt chân trái và phải chống gậy khi di chuyển Năm 9 tuổi, cô bỏ gậy và bắt đầu tự đi Đến năm 13 tuổi cô đã có thể đi lại một cách bình thường và cô quyết định trở thành một vận động viên điền kinh Cô tham gia vào một cuộc thi chạy và về cuối cùng Những năm sau đó cô đều tham dự tất cả các cuộc thi điền kinh, nhưng cũng đều về cuối Mọi người nói cô nên từ bỏ nhưng cô vẫn tiếp tục theo đuổi ước mơ trở thành một vận động viên điền kinh Và rồi cô đã chiến thắng trong một cuộc thi Từ đó trở đi cô luôn chiến thắng trong tất cả các cuộc thi mà cô tham gia Sau đó cô đã giành được ba huy chương vàng Olimpic.
Cô là Wilma Rudolph (Wilma Rudolph là nữ vận động viên người Mỹ).
Em hãy viết bài nghị luận ngắn trình bày suy nghĩ của em từ ý nghĩa đoạn tin trên?
Câu 3 (12 điểm): Hình ảnh người phụ nữ Việt Nam qua nhân vật Vũ Nương-
Chuyện người con gái Nam Xương của Nguyễn Dữ và Chị Dậu trong đoạn trích Tức nước vỡ bờ - (“Tắt đèn” ) của Ngô Tất Tố.
- Họ và tên thí sinh:……… … … ; Số báo danh:
Chú ý: Cán bộ coi thi không được giải thích gì thêm.
ĐỀ CHÍNH THỨC
Trang 2UBND HUYỆN VĨNH LỘC
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
KỲ THI CHỌN ĐỘI TUYỂN HỌC SINH GIỎI LỚP 9
Năm học 2015 – 2016
HƯỚNG DẪN CHẤM MÔN: NGỮ VĂN LỚP 9
( Gồm có 07 trang )
I Hướng dẫn chung
- Giáo viên cần nắm vững yêu cầu của hướng dẫn chấm để đánh giá tổng quát bài làm của học sinh, tránh trường hợp đếm ý cho điểm
- Do đặc trưng của bộ môn Ngữ văn nên giáo viên cần chủ động, linh hoạt trong việc vận dụng đáp án và thang điểm; khuyến khích những bài viết có ý tưởng riêng và giàu chất văn
- Giáo viên cần vận dụng đầy đủ các thang điểm Tránh tâm lí ngại cho điểm tối đa Cần quan niệm rằng một bài đạt điểm tối đa vẫn là một bài làm có thể còn những sơ suất nhỏ
- Điểm lẻ toàn bài tính đến 0,25 điểm
II Đáp án và thang điểm Câu 1: (2,0 điểm)
* Xác định được các từ láy và biện pháp tu từ có trong đoạn văn (0,5điểm).
+ Từ láy: bâng khuâng, phập phồng, bổi hổi, xốn xang, nhớ nhung, lấm tấm
+ Biện pháp tu từ:
- Nhân hóa: mưa xuân bâng khuâng gieo hạt; mặt đất phập phồng, bổi hổi, xốn xang; hoa xoan nhớ nhung
- So sánh: mặt đất như muốn thở dài
* Phân tích: (1,5điểm)
+ Mưa được cảm nhận như là sự bâng khuâng gieo hạt, những hạt mưa xuân từ bầu trời
xuống mặt đất một cách nhẹ nhàng, đem đến cho đất trời một sự nồng ấm (0,25điểm)
+ Mặt đất đón mưa được cảm nhận trong cái phập phồng, chờ đợi Có lẽ sự chờ
đón đó rất lâu rồi nên mặt đất thở dài, xốn xang, bổi hổi (0, 25điểm)
+ Hoa xoan rụng được cảm nhận như cây đang rắc nhớ nhung (0, 25điểm)
=> Một loạt từ láy nói về tâm trạng, cảm xúc con người kết hợp biện pháp tu từ so sánh, nhân hóa để diễn tả cảnh vật, thiên
nhiên đất trời lúc mưa xuân: làn mưa xuân nhẹ, mỏng, đáng yêu, đem đến hơi thở, sự sống cho thiên nhiên đất trời của mùa xuân Mưa xuân được cảm nhận hết sức tinh tế qua tâm hồn nhạy cảm
và tình yêu thiên nhiên của nhà văn Vũ Tú Nam (0,75điểm)
Câu 2 (6,0 điểm)
a Yêu cầu về kĩ năng: (0,5điểm)
- Bài làm phải được tổ chức thành bài làm văn hoàn chỉnh
- Biết vận dụng kĩ năng nghị luận xã hội
- Kết cấu chặt chẽ, luận điểm rõ ràng, luận cứ tiêu biểu, lập luận thuyết phục; hạn chế lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp
b Yêu cầu về kiến thức: (5,5điểm)
Trang 3Trên cơ sở những kiến thức đã được học về kiểu văn nghị luận và vốn hiểu biết, học sinh trình bày suy nghĩ về đoạn tin Học sinh có thể tổ chức bài làm theo nhiều cách khác nhau nhưng cần đáp ứng được những ý cơ bản sau:
1 Giải thích ý nghĩa của đoạn tin : (1,5điểm)
- Đoạn tin là một câu chuyện kì diệu về một nữ vận động viên nổi tiếng của Mỹ có tên là Wilma Rudolph Từ một đứa trẻ kém may mắn: sức khỏe yếu vì sinh thiếu tháng, lên 4 tuổi bị liệt chân trái vì bệnh tật, Wilma Rudolph đã kiên trì tập luyện
để có thể đi lại bình thường Lên 9 tuổi cô đã đi lại được và có ước mơ trở thành vận động viên điền kinh Sau nhiều lần thất bại (về cuối trong các cuộc thi) cô vẫn không nản lòng Sau nhiều năm cố gắng cô đã chiến thắng và giành được ba huy chương vàng Olimpic (0,5điểm)
- Câu chuyện của Wilma Rudolph gợi suy nghĩ về tấm gương những con người không bao giờ chịu đầu hàng số phận: Wilma Rudolph đã vượt lên hoàn cảnh bất hạnh của bản thân không chỉ để trở thành con người bình thường mà còn trở thành con người xuất chúng : (1,0 điểm)
2 Bàn luận, mở rộng vấn đề (3,0 điểm)
- Trong cuộc sống, có không ít người gặp phải hoàn cảnh bất hạnh (do bẩm sinh,
do tai nạn, bệnh tật…) Nhiều người trong số đó đã vươn lên không ngừng, tự khẳng định mình “tàn nhưng không phế”( dẫn chứng)(0,5 điểm)
- Câu chuyện của Wilma Rudolph và nhiều người khác gợi suy nghĩ:(1,0 điểm)
+ Sự khâm phục, ngưỡng mộ với những con người giàu ý chí, nghị lực trong cuộc sống
+ Không có khó khăn nào mà con người không thể vượt qua, điều quan trọng
là cần phải có ý chí nghị lực, có hoài bão ước mơ, có tình yêu với cuộc sống
- Trách nhiệm của mỗi người và toàn xã hội với họ: (0,75 điểm)
+ Cảm thông, tôn trọng chứ không xa lánh, ghẻ lạnh họ
+ Động viên, giúp đỡ, tạo điều kiện để họ phát huy khả năng
- Phê phán một bộ phận không nhỏ (nhất là thanh niên) sống không có nghị lực, ý chí, ước mơ hoài bão (0,75 điểm)
3 Liên hệ bản thân và rút ra bài học (1,0 điểm)
Câu 3 (12 điểm)
Yêu cầu về hình thức : Bố cục rõ ràng, trình bày sạch đẹp, diễn đạt lưu loát,
không sai chính tả Bài làm đúng thể loại (1,0 điểm)
- Yêu cầu về nội dung : (11,0 điểm)
1 Yêu cầu chung:
- Thấy được những nét chung và những đặc sắc riêng của hình tượng người phụ nữ Việt Nam qua một tác phẩm văn học trung đại Việt Nam đầu thế kỉ 16 của tác giả Nguyễn Dữ và một tác phẩm thuộc dòng văn học hiện thực phê phán trước Cách mạng tháng Tám của Ngô Tất Tố
- Không chỉ thấy nét riêng ở nội dung tư tưởng, mà cả ở cả bút pháp nghệ thuật của mỗi tác phẩm
2 Yêu cầu cụ thể:
A MỞ BÀI: (0,5 điểm)
- Giới thiệu về nhà văn Nguyễn Dữ với Chuyện người con gái Nam
Xương và tác giả Ngô Tất Tố với tiểu thuyết Tắt đèn.
Trang 4- Từ việc giới thiệu hai nhõn vật Vũ Nương và chị Dậu nờu vấn đề nghị luận: những điểm chung và những đặc sắc riờng của hỡnh tượng người phụ nữ Việt Nam qua 2 tỏc phẩm tiểu biểu cho hai thời kỡ khỏc nhau của văn học nước nhà
B THÂN BÀI: (10,0 điểm)
HS cú thể cú nhiều cỏch triển khai bài làm, nhưng cuối cựng cần hướng tới cỏc ý cơ bản sau:
1 Nột chung (6,0 điểm)
- Luận điểm 1: Vũ Nương và Chị Dậu là nhõn vật tiờu biểu cho hỡnh ảnh người phụ nữ Việt Nam trong xó hội cũ cú vẻ đẹp tõm hồn cao quý nhưng lại cú số
* Vẻ đẹp: (2,5 điểm)
+ Vũ Nương: (1,5điểm)
- Ngay từ đầu nàng đó được giới thiệu là “tớnh đó thuỳ mị nết na lại thờm tư dung tốt đẹp ” (0,25 điểm)
- Là một người vợ đảm biết giữ gỡn khuụn phộp, luụn yờu thương lo lắng và một lũng một dạ chung thuỷ với chồng (0,5 điểm) (dẫn chứng: ngày mới lấy chồng tuy Trương Sinh là người ớt học, cả ghen đối với vợ luụn phũng ngừa quỏ sức nhưng nàng luụn giữ gỡn khuụn phộp khụng để lỳc nào vợ chồng phải đến thất hũa ; tiễn chồng đi lớnh nàng núi những lời khiến mọi người ứa nước mắt vỡ cảm động trước tấm lũng mặn nồng tha thiết của một người vợ yờu chồng : khụng mong vinh hiển, chỉ mong bỡnh yờn trở về, đú là mơ ước hết sức giản dị của một người vợ, một người phụ nữ khao khỏt hạnh phỳc gia đỡnh, tỡnh thương chồng cũn thể hiện qua sự cảm thụng nhưng vất vả gian lao mà Trương Sinh đó phải chịu đựng nơi chiến trận ; khi xa chồng nàng luụn chỡm đắm trong nỗi buồn nhớ da diết, nàng cảm nhận được dũng thời gian trụi chảy chậm chạp với nỗi buồn nơi gúc bể chõn trời, bướm lượn đầy vườn mõy che kớn nỳi, đặc biệt là trũ chơi chiếc búng phần vỡ thương con nhưng cũng để khỏa lấp nỗi trống vắng trong lũng mỡnh)
- Là một người mẹ hiền, dõu thảo (0,5 điểm): Một mỡnh nuụi dạy con thơ vừa làm trũn phận sự của một nàng dõu ( với con- Chi tiết nàng chỉ búng mỡnh trờn vỏch và bảo đú là cha Đản cũng xuất phỏt từ tấm lũng của người mẹ : để con trai mỡnh bớt
đi cảm giỏc thiếu vắng tỡnh cảm của người cha ; với mẹ chồng nàng chăm súc lỳc
mẹ chồng ốm đau, lo ma chay chu tất khi mẹ chồng qua đời.)
- Là một con người cú tỡnh cú nghĩa, sống cú trước cú sau, trọng danh dự (0,25
nàng nhưng ở dưới thủy cung khi gặp Phan Lang, nghe Phan lang kể về gia đỡnh,
mộ phần của tổ tiờn, nàng ứa nước mắt Cảm ơn đức Linh Phi nờn khụng thể trở về trần gian Khi bị nghi oan, khụng thể minh oan được nàng tỡm đến cỏi chết để chứng minh cho sự trong sạch của mỡnh, dưới thủy cung nàng muốn được giải oan, nàng luụn khỏt khao phục hồi danh dự)
+ Chị Dậu trong đoạn trớch Tức nước vỡ bờ là một mẫu mực vừa gần gũi vừa cao
đẹp của người phụ nữ nụng thụn Việt Nam (1,0 điểm)
- Đảm đang, thỏo vỏt (0,25 điểm): một mỡnh chị phải gỏnh vỏc tất cả mọi việc trong nhà,từ chăm súc chồng con, lo chạy tiền nạp sưu cho chồng
- Dịu hiền, sống khiờm nhường, biết nhẫn nhục chịu đựng và rất giàu tỡnh yờu thương (0,5 điểm): Mọi lời núi của chị với chồng, cỏch mà chị chăm súc anh Dậu Chính sức mạnh của lòng thơng yêu đã giúp chị có một sức mạnh lạ lùng khi quật
Trang 5ngã hai tên tay sai: Hành động quyết liệt, dữ dội và sức mạnh bất ngờ của chị Dậu trực tiếp xuất phát từ động cơ bảo vệ anh Dậu, tức là của lòng yêu thơng Khi rón rén bng cháo cho chồng và theo dõi xem chồng ăn có ngon miệng không, hay khi run run van xin tha thiết , và khi nghiến răng quật ngã hai tên tay sai hung tợn , trớc sau , lúc nào chị Dậu cũng vì ngời chồng đau ốm Khối căm thù ngùn ngụt ở chị bùng ra nh núi lửa chính là một biêủ hiện, một trạng thái của lòng yêu thơng mãnh liệt của ngời phụ nữ lao động dờng nh sinh ra là để yêu thơng , nhờng nhịn , hi sinh
đó
- Chị là người thụng minh, dũng cảm (0,25 điểm) : phõn tớch cỏch ứng phú của chị
với tờn cai lệ, ban đầu bằng lớ lẽ và sau là hành động
* Số phận: (2,0 điểm)
+ Vũ Nương (1,0 điểm): Cuộc hụn nhõn của nàng vốn khụng bỡnh đẳng(nàng là
“con kẻ khú” cũn Trương Sinh là nhà giàu), nàng lấy phải một người chồng ớt học lại đa nghi, đối với vợ lỳc nào cũng phũng ngừa quỏ sức Lấy chồng chưa được bao lõu thỡ chồng đi lớnh, một mỡnh nàng gỏnh vỏc mọi việc trong gia đỡnh, sinh con, nuụi con, chăm súc mẹ chồng đau yếu Những tưởng khi chồng trở về nàng sẽ được đền bự xứng đỏng, nhưng khụng, nàng bị chồng nghi ngờ lũng chung thuỷ chỉ vỡ lời núi ngõy thơ của con trẻ (chỳ ý cỏc lời thoại của Vũ Nương: cố phõn trần với chồng, biện bạch cho mỡnh mà khụng được, đau khổ tuyệt vọng khi bị chồng mắng nhiếc, đỏnh đuổi đi, bị dồn vào bước đường cựng phải tự vẫn ở bến Hoàng Giang
để bảo toàn danh dự) Đoạn kết của truyện tuy mang màu sắc cổ tớch (kết thỳc cú hậu) nhưng vẫn khụng làm mờ đi bi kịch của Vũ Nương: nàng khụng thể trở về dương thế sống bờn cạnh chồng con được nữa
+ Chị Dậu (1,0 điểm): Trong đoạn trớch chị rơi vào tỡnh cảnh vụ cựng bi đỏt: mặc
dự chị phải bỏn cả con, cả chú, cả gỏnh khoai để đủ tiền nộp xuất sưu cho chồng, nhưng bọn hào lớ lại bắt nhà chị phải nộp cả suất sưu cho người em chồng đó chết
từ năm ngoỏi nờn anh Dậu vẫn là kẻ thiếu sưu, bọn chỳng xụng vào nó thuế, chắc chắn sẽ khụng buụng tha anh Mà anh Dậu lại đang ốm đau rề rề, tưởng như đó chết đờm qua, giờ mới tỉnh dậy
Luận điểm 2: Bức chõn dung Vũ Nương và Chị Dậu đó tụ đậm giỏ trị hiện thực
Cả hai nhà văn đều ngợi ca trõn trọng vẻ đẹp của người phụ nữ ; cú sự đồng cảm, xút thương đối với số phận bi kịch, đau đớn của họ; phờ phỏn xó hội bất cụng, tàn nhẫn Chớnh xó hội ấy đó đẩy người phụ nữ vào hoàn cảnh tối tăm, bất hạnh
Luận điểm 3: Cả 2 tỏc phẩm đều thể hiện bằng thể loại văn xuụi tự sự xỳc
2 Nột riờng: (3,0 điểm)
(Mỗi tỏc phẩm gắn với một giai đoạn lịch sử, một khuynh hướng sỏng tỏc, một
cỏ tớnh sỏng tạo…nờn cú những phỏt hiện, thể hiện riờng )
Luận điểm 1: Cả hai nhõn vật đều bất hạnh những mỗi người cú một nỗi khổ riờng gắn liền với thời đại (1,0 điểm)
+ Tỏc phẩm Chuyện người con gỏi Nam Xương ra đời vào đầu thế kỉ 16, đõy là
thời kỡ chế độ phong kiến Việt Nam bắt đầu khủng hoảng Cuộc đời của Vũ Nương gắn với những đặc điểm riờng của xó hội đương thời Nàng là nạn nhõn của chế độ nam quyền, của cuộc chiến tranh phong kiến phi nghĩa (0,5 điểm)
+ Cũn tỏc phẩm Tắt đốn lại ra đời vào những năm trước Cỏch mạng thỏng Tỏm, xó
hội Việt Nam đang trong thời kỡ thực dõn nửa phong kiến Vỡ vậy cuộc đời chị Dậu
Trang 6chớnh là cuộc đời của người phụ nữ nụng dõn một cổ hai chũng ỏp bức Chị là nạn nhân của chế độ su cao thuế nặng (0,5 điểm)
+ Vũ Nương xinh đẹp và cú nhiều phẩm chất đỏng quý nhưng cỏi chết của nàng thể hiện sự đầu hàng trước số phận, nàng khụng thể đứng lờn để bảo vệ mỡnh Nguyờn nhõn sõu xa là do XHPK đương thời nhưng cũng cú phần do Vũ Nương yếu đuối (0,5 điểm)
+ Chị Dậu có một sức sống mạnh mẽ, một tinh thần phản kháng tiềm tàng.Khi bị
đẩy tới bớc đờng cùng, chị đã vùng dậy chống trả quyết liệt, thể hiện một thái độ
bất khuất : Thà ngồi tù chứ không để chúng nó làm tình, làm tội mãi …Lời nói và
hành động của chị cho thấy chị không còn chịu cứ phải sống cúi đầu, mặc cho kẻ ác chà đạp Cõu chuyện chỉ dừng lại ở đấy nhưng người đọc vẫn cảm nhận được ở chị một tinh thần phản kháng tiềm tàng mà mãnh liệt (Cho dự sự phản khỏng của chị cũng khụng thể làm thay đổi được cuộc đời chị, bởi rào cản của xó hội, bởi chị chưa được ỏnh sỏng của Cỏch mạng soi đường (0,5 điểm)
Luận điểm 3: Sự khỏc nhau về nghệ thuật xõy dựng nhõn vật của hai nhà văn (1,0 điểm)
+ Tỏc giả Nguyễn Dữ đó khắc họa thành cụng nàng Vũ Nương bằng nghệ thuật đặc
sắc của thể loại truyện truyền kỡ; bằng việc xõy dựng tỡnh huống bất ngờ; bằng việc xõy dựng những chi tiết giàu ý nghĩa( chi tiết cỏi búng, chi tiết kỡ ảo cuối truyện) (0,5 điểm) + Nhà văn Ngụ Tất Tố lại xõy dựng nhõn vật Chị Dậu trong đoạn trớch bằng bỳt phỏp tiểu thuyết hiện đại : Khắc họa nhõn vật rừ nột qua ngụn ngữ, cử chỉ, hành động, qua ngũi bỳt miờu tả linh hoạt, sống động (0,5 điểm)
3 Đỏnh giỏ chung: (1,0 điểm)
Viết về người phụ nữ là đề tài quen thuộc( liờn hệ, so sỏnh), nhưng bằng tài năng và tấm lũng của mỡnh, Nguyễn Dữ và Ngụ Tất Tố đó cú những đúng gúp riờng, gúp phần làm phong phỳ thờm hỡnh ảnh người phụ nữ Việt Nam trong nền văn học nước nhà
C- KẾT BÀI: (0,5 điểm)
Khẳng định lại vấn đề