Đó là việc tiếp tục xây dựng một Nhà nước pháp quyền, một Nhà nước dân chủ, hợp pháp, một Nhà nước thực sự đại diện cho nhân dân, do toàn dân bầu cử ra và quản lý xă hội bằngpháp luật..
Trang 11 Tính cấp thiết của đề tài:
Xuất phát từ thực tiễn cách mạng Việt Nam; từ sự tiếp thu tinh hoa văn hoánhân loại và những thành quả về Nhà nước pháp quyền của nhiều quốc gia tiêntiến; vận dụng sáng tạo những kinh nghiệm và lý luận đó vào việc xây dựng Nhànước pháp quyền của dân, do dân và vì dân ở Việt Nam Có thể nói quá trình đitìm đường cứu nước của Bác hồ cũng là quḠtrình tìm kiếm một nhà nước mớiphù hợp với đất nước Việt Nam, với dân tộc Việt Nam, bởi lẽ trong mọi cuộc
cách mạng, vấn đề chính quyền nhà nước luôn luôn là vấn đề cơ bản.
Sau khi tìm được con đường cứu nước, Người đã tổ chức, lănh đạo nhândân ta giành lấy tự do độc lập cho Tổ quốc Ngay từ trước Cách mạng tháng Tám
1945, sau khi Nhật đảo chính Pháp, Hồ Chí Minh đã chủ trương “thành lập chínhquyền cách mạng” ở các căn cứ địa, các khu giải phóng lúc bấy giờ Đến đầutháng Tám 1945, mặc dù tình hình lúc đó hết sức khó khăn, Người đã kiên quyếttriệu tập Đại hội quốc dân ở Tân Trào, cử ra Uỷ ban dân tộc giải phóng Việt Nam
- một tổ chức tiền chính phủ ra đời đảm bảo tính hợp pháp của chính quyền mới.Trong phiên họp đầu tiên của Chính phủ, Hồ Chí Minh đề ra 6 nhiệm vụ cấpbách, trong đó nhiệm vụ thứ 3 là: “Phải có một hiến pháp dân chủ” và đề nghịsớm tổ chức tổng tuyển cử với chế độ phổ thông đầu phiếu Đó là việc tiếp tục
xây dựng một Nhà nước pháp quyền, một Nhà nước dân chủ, hợp pháp, một Nhà
nước thực sự đại diện cho nhân dân, do toàn dân bầu cử ra và quản lý xă hội bằngpháp luật Cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên trong cả nước được thực hiện ngày 6tháng 1 năm 1946 và đă bầu ra Quốc hội đầu tiên của nước Việt nam dân chủcộng hoà
Hiện nay, có nhiều nhân tố tác động đến xây dựng nhà nước pháp quyềnXHCN ở nước ta, cùng với xu thế toàn cầu hóa, hợp tác hóa, khu vực hóa đangdiễn ra mạnh mẽ Chính vì vậy, việc Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà
nước trong xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN ở Việt Nam làm cho nước ta
hòa nhập với xu thế của thời đại là hết sức cần thiết Do đó, qua mỗi thời kỳ, mỗigiai đoạn, Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Nhà nước pháp quyền của dân, dodân và vì dân vẫn mãi có ý nghĩa về lý luận và thực tiễn sâu sắc Ngày nay, trướcyêu cầu của sự nghiệp đổi mới và hội nhập, Đảng ta tiếp tục kế thừa tư tưởng củaNgười để xây dựng Nhà nước pháp quyền của nhân dân, do nhân dân và vì nhân
Trang 2dân là điều vô cùng cần thiết và đúng đắn Chính vì những lý do trên tôi đã lựa
chọn đề tài: “Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước trong xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN ở Việt Nam” để nghiên cứu
2 Mục tiêu của nghiên cứu:
Trên cở sở phân tích lý luận và thực trạng tiểu luận góp phần đưa ramột số phương pháp, giải pháp chủ yếu nhằm phát huy những thay đổi,những nhận thức mới, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước trongxây dựng nhà nước pháp quyền XHCN ở Việt Nam,
3 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu:
- Cơ sở lý luận: Tiểu luận dựa trên cơ sở lý luận của Chủ nghĩa
Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; các quan điểm, chủ trương, đường lối chínhsách của Đảng và Nhà nước Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước
trong xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN ở Việt Nam
- Phương pháp nghiên cứu: Tiểu luận sử dụng tổng hợp các phương
pháp nghiên cứu của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử để luậtgiải các nội dung đặt ra, trong đó chủ trọng các biện pháp: lịch sử lo-gic,phân tích, tổng hợp, so sánh, quy nạp – diễn dịch… để triển khai mục tiêu,nhiệm vụ đặt ra
4 Đối tượng nghiên cứu:
Tiểu luận nghiên cứu sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nướctrong xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN ở Việt Nam
5 Kết cấu của tiểu luận:
Ngoài phần mở đầu, tiêu luận gồm 3 chương:
- Chương 1: Tư tưởng hồ chí minh về nhà nước và đặc điểm nhà nướcpháp quyền ở Việt Nam
- Chương 2: Công cuộc xây dựng Nhà nướcc pháp quyền XHCNnước ta trong giai đoạn hiện nay
- Chương 3: Những phương hướng cơ bản xây dựng nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa ở nước ta
Trang 3CHƯƠNG I
TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ NHÀ NƯỚC VÀ ĐẶC ĐIỂM NHÀ
NƯỚC PHÁP QUYỀN Ở VIỆT NAM
Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm tới việc xây dựng Hiến pháp và pháp luật,khẳng định pháp luật của nước ta là ý chí chung của nhân dân, của dân tộc ViệtNam Người yêu cầu các cơ quan nhà nước, cán bộ viên chức nhà nước từ Trungương đến địa phương phải gương mẫu chấp hành pháp luật và Đảng cầm quyềncũng phải hoạt động trong khuôn khổ của Hiến pháp và pháp luật Người rất coitrọng việc đưa Hiến pháp và pháp luật vào thực hiện có hiệu quả trong cuộcsống
Hiến pháp đầu tiên (1946) của nước Việt Nam dân chủ cộng hoà đă thể hiện
tư tưởng này của Hồ Chí Minh Người yêu cầu Nhà nước ta phải là nhà nước có
bộ máy hành chính mạnh, có hiệu lực, điều hành bằng pháp luật; mọi quyền dânchủ phải được thể chế trong hiến pháp, trong các bộ luật và đßi hỏi công dân phảituân theo.Hồ Chí Minh đòi hỏi tính nghiêm túc không trừ một ai trong thi hànhpháp luật, nhất là cán bộ ngành tư pháp càng phải nêu cao tinh thần “Phụng công,thủ pháp, chí công vô tư” Người nói: “Về việc Chính phủ liêm khiết, th× Chínhphủ hiện thời đã cố gắng liêm khiết lắm Nhưng trong Chính phủ, từ Hồ ChíMinh cho đến những người làm việc ở các uỷ ban làng hiện đông lắm và phức tạplắm Dù sao Chính phủ cũng đă hết sức làm gương Và nếu làm gương khôngxong th× sẽ dùng pháp luật mà trị những kẻ ăn hối lộ- đã trị, đương trị và sẽ trịcho kỳ hết.”
Đặc biệt, trong tư tưởng trị nước của Hồ Chí Minh có sự kết hợp nhuầnnhuyễn giữa “pháp trị” và “đức trị” Người nói: “Không xử phạt là không đúng,song chút gì cũng trừng phạt là không đúng” “Nhà nước phải vừa giáo dục vừa
sử dụng pháp luật để cải tạo họ, giúp đỡ họ trở nên lương thiện”.Xây dựng và củng cố nhà nước pháp quyền, yêu cầu mọi người sống và làm việctuân thủ pháp luật là nội dung chủ đạo của tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước.Người nói: “ Pháp lụât của ta là pháp luật thật sự dân chủ, vì nó bảo vệ quyền tự
do, dân chủ rộng răi cho nhân dân lao động Nhân dân ta hiện nay có tự do, tự dotrong kỷ luật Mỗi người có tự do của mình, nhưng phải tôn trọng tự do của người
Trang 4khác Người nào sử dụng quyền tự do của mình quá mức mà phạm đến tự do củangười khác là phạm pháp”
Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước pháp quyền đă được phát triển trongquá trình hoạt động cách mạng của Người Người đã dành không ít tâm trí, nghịlực để xây dựng một Nhà nước kiểu mới - Nhà nước pháp quyền của dân, do dân
và vì dân Hồ Chí Minh nói: “Nhà nước của ta là Nhà nước của dân”, “Bao nhiêuquyền hạn đều là của dân”, "Vận mệnh quốc gia trong tay nhân dân."
Nội dung đầu tiên, cơ bản nhất về Nhà nước của dân trong tư tưởng HồChí Minh, là thực hiện quyền dân chủ của nhân dân Dân bầu ra chính quyền Nhànước ở Trung ương và chính quyền các cấp “Tất cả quyền bính trong nước là củatoàn thể nhân dân Việt Nam Việc nước là việc chung, mỗi một người con Rồngcháu Tiên, bất kỳ già trẻ, gái trai, giàu nghèo, nßi giống, tôn giáo đều phải gánhvác một phần” và bản thân Người đã hoạt động không mệt mỏi nhằm thức tỉnhtoàn dân tộc phát huy cao nhất sức mạnh của trí tuệ, tài năng và nghị lực vào sựnghiệp xây dựng và bảo vệ chủ quyền, sự thống nhất của dân tộc Việt Nam
Để nhân dân có thể kiểm tra, kiểm soát , Người yêu cầu cơ quan nhà nướcphải có cách tổ chức thuận tiện cho nhân dân thực hiện quyền của mình, tránh
“cửa quyền”, hách dịch, chống “lạm quyền”, “đứng trên dân”, “đè đầu cưỡi cổ,ứchiếp dân”, thực hiện quyền khiếu tố của nhân dân, đảm bảo quyền tự do dân chủcủa nhân dân Người thường nhắc nhở: Nạn lăng phí, tham ô, là do bệnh quanliêu, mệnh lệnh trong công tác của các cấp lănh đạo ở các cơ quan nhà nước gâyra Vì vậy, cần có cơ quan thanh tra nhà nước, chẳng những chống lăng phí tham
ô mà cßn chống bệnh quan liêu, mệnh lệnh để giúp đỡ các cơ quan nhà nước cảitiến công tác, giữ gìn kỷ luật, thực hành dân chủ, góp phần củng cố bộ máy nhànước “Đồng bào có oan ức, có thắc mắc mới khiếu nại Ta giải quyết tốt cáckhiếu nại, đồng bào thấy Đảng và Chính phủ quan tâm lo lắng đến họ, do đó mốiquan hệ giữa quần chúng nhân dân với Đảng và Chính phủ được củng cố tốthơn.”
Nhà nước do dân tức là mọi công việc xây dựng đất nước là tráchnhiệm của quần chúng nhân dân Do đó, phải phát huy vai trò của mặt trận, cácđoàn thể trong công tác quản lý Nhà nước và xă hội Do vậy, Nhà nước muốnđiều hành, quản lý xă hội có hiệu lực, hiệu quả, nhất định phải dựa vào dân, dựa
Trang 5vào sáng kiến và trí tuệ của dân “Đem tài dân, sức dân, của dân làm lợi chodân Chính phủ chỉ giúp kế hoạch cæ động.”
Nhà nước vì dân là Nhà nước phục vụ lợi ích của nhân dân, đảm bảo quyền
dân chủ rộng răi và có hiệu quả trong đời sống xă hội Nhà nước v× d©n cßn lànhà nước sống trong lßng dân, tạo sự công bằng cho dân, đặt lợi ích của Nhànước gắn chặt với lợi ích của quần chúng nhân dân Như vậy, Nhà nước ta do dânxây dựng, phải là Nhà nước hoạt động vì lợi ích của con người Con người ở đâytrước hết là nhân dân lao động nói chung, bao gồm công nhân, nông dân, trí thức
và các giai tầng xă hội khác trong cộng đồng dân tộc Việt Nam Các giai cấp,tầng lớp ấy là lực lượng của toàn dân tộc, là những người chung lưng đấu cật cho
sự nghiệp chấn hưng dân tộc, gắn vận mệnh của mình với vận mệnh dân tộc
Trang 6CHƯƠNG II CÔNG CUỘC XÂY DỰNG NHÀ NƯỚCC PHÁP QUYỀN XHCN
NƯỚC TA TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
Hiện nay chúng ta đang từng bước xây dựng Nhà nước pháp quyền ViệtNam xã hội chủ nghĩa (XHCN) của dân, do dân và v× dân Chỉ khi có một Nhànước như vậy mới có thể phát huy được quyền dân chủ của nhân dân, đảm bảoquyền sống, quyền được làm việc, được lao động, được học hành, được đảm bảo
an ninh trật tự, an toàn xă hội Nó ảnh hưởng tới sự lành mạnh của nền dân chủ,tới cuộc sống và số phận của từng người dân, tới chiều hướng phát triển của xăhội
Xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân và vì dân trên mọilĩnh vực của đời sống xă hội Trong Nhà nước đó, dân chủ đi đôi với kỷ cươngtrật tự, được thể chế hoá thành pháp luật, trong khuôn khổ của pháp luật Nhànước pháp quyền XHCN của dân, do dân và vì dân biểu hiện trực tiếp sức mạnhcủa hệ thống chính trị dưới sự lănh đạo của Đảng Cộng sản Để làm được nhữngđiều đó cần phải giải quyết tốt một số nội dung chủ yếu sau đây:
2.1 Đảm bảo mọi lợi ích và quyền hành đều thuộc về nhân dân.
Để đảm bảo mọi lợi ích và quyền hành đều thuộc về nhân dân, nhất thiếtphải giải quyết những vấn đề kinh tế - xã hội, phát triển sự nghiệp giáo dục, vănhoá, y tế… tất cả các yếu tố đó phải tiến hành đồng thời, nhưng phải ưu tiên chonhững vấn đề kinh tế, chăm lo tốt hơn đến cuộc sống hạnh phúc và mọi nhu cầuphong phú, đa dạng của con người Tất cả những điều đó phải dựa trên cơ sở của
sự phát triển kinh tế, nhất là khi đất nước cßn nghèo như hiện nay Bởi vậy, nếuthoát ly sự tăng trưởng kinh tế, đặt ra những yêu cầu quá cao đối với các lĩnh vựcvăn hoá – xã hội là không thực tế Nhưng cũng sẽ là sai lầm, nếu chỉ coi trọngphát triển kinh tế, lợi ích về văn hoá – xă hội của nhân dân Thực tiễn những nămqua cho thấy nếu không chú trọng xây dựng và phát triển giáo dục, văn hoá, y tế,phúc lợi công cộng, để cho những mặt này yếu kém và xuống cấp thấp chẳngnhững ảnh hưởng xấu tới việc chăm lo bồi dưỡng, phát huy nhân tố con người,
mà còn kìm hãm nguồn lực thóc kinh tế phát triển
Nhân dân là người sáng tạo ra lịch sử cho nên nhân dân là nguồn gốc của quyềnlực Trong xă hội XHCN, quyền lực Nhà nước được bắt nguồn từ nhân dân, của
Trang 7nhõn dõn, do nhõn dõn và vỡ nhõn dõn.Vỡ vậy, trong cụng cuộc đổi mới Nhà nướchiện nay, phải ra sức phỏt triển và hoàn thiện chế độ đại diện, làm cho nú thực sựthể hiện bản chất nhõn dõn của Nhà nước ta Một Nhà nước như vậy mới đảmbảo quyền con người sống trong hoà bình, độc lập, tự do; được quyền làm chủđất nước, làm chủ xă hội và làm chủ bản thõn ḿnh; được quyền cú cuộc sống ấm
no, bỡnh đẳng và hạnh phỳc Tụn trọng quyền của mỗi con người phải gắn vớinghĩa vụ và trỏch nhiệm của mỗi người trước đất nước và xă hội
Muốn đảm bảo mọi lợi ớch và quyền hành đều thuộc về nhõn dõn, phải kiờn quyếtđấu tranh chống lại những hiện tượng vi phạm phỏp luật mà nổi bật là thamnhũng và buụn lậu, xõm phạm cỏc quyền tự do, dõn chủ của cụng dõn; làm hànggiả, trốn – gian lận thuế… gõy tổn thất lớn cho Nhà nước và nhõn dõn Đú chớnh
là tõm tư, nguyện vọng và cũng là đòi hỏi của nhõn dõn đối với Nhà nước, thụngqua Nhà nước
2.2 Giải quyết mối quan hệ cụng dõn
Nhà nước là mối quan hệ chớnh trị cơ bản để xõy dựng Nhà nước phỏpquyền của dõn, do dõn và vỡ dõn Cơ sở để giải quyết mối quan hệ cụng dõn –Nhà nước trong Nhà nước phỏp quyền XHCN là vấn đề quyền và nghĩa vụ của tất
cả mọi người được phỏp luật ghi nhận và bảo vệ Trong đú Nhà nước phỏp quyền
cú nghĩa vụ tụn trọng giỏ trị cao nhất là con người; Nhà nước đề ra phỏp luật,đồng thời phải tuõn thủ phỏp luật và bảo đảm cho cụng dõn được chống lại chớnh
sự tuỳ tiện của Nhà nước Điều đú cú nghĩa là “Nhà nước phải tạo ra cho cụngdõn sự bảo đảm rằng người ta khụng bị đũi hỏi cỏi ngoài hoặc trờn những điềukiện quy định trong Hiến phỏp và phỏp luật” (2) Mặt khỏc, con người là mục tiờu
và giỏ trị cao nhất Do đú, Nhà nước phải đảm bảo cho cụng dõn sự an toàn phỏp
lí, được hưởng cỏc quyền và tự do cơ bản đú vi phạm, kể cả từ phớa cỏc cơ quanNhà nước và những người cú chức vụ Chớnh vì vậy, một mặt Nhà nước đề raphỏp luật; mặt khỏc, chớnh Nhà nước, cỏc cơ quan Nhà nước, những người cúchức vụ đều cú nghĩa vụ bắt buộc phải tuõn thủ triệt để phỏp luật, khụng cú một
tổ chức Nhà nước hoặc cụng chức nào được đặt mỡnh đứng ngoài phỏp luật, đứngtrờn phỏp luật Mọi người và mọi tổ chức hợp phỏp đều bình đẳng trước phỏpluật Cựng với nguyờn tắc này, Nhà nước ta tiến tới thực hiện nguyờn tắc khụngcấm, tất nhiờn phải trong khuụn khổ của nền đạo đức XHCN và tụn trọng lợi ớchcủa xă hội và của người khỏc Nguyờn tắc này bảo đảm một mặt chống lại biểu
Trang 8hiện lộng quyền, lạm quyền và mặt khác chống những hành vi tự do, vô chínhphủ.
Giải quyết mối quan hệ công dân – Nhà nước là xây dựng chế độ tráchnhiệm qua lại giữa Nhà nước và công dân (cá nhân), tức là giữa một bên là ngườiđại diện quyền lực Nhà nước và một bên vừa là chủ thể, vừa là khách thể củaquyền lực Nhà nước Ở đây, Nhà nước xác định cho mình, cho các cơ quan Nhànước và những người có chức vụ trách nhiệm pháp lÝ râ ràng về các hành vi của
họ Công dân được đảm bảo quyền và khả năng bắt buộc cơ quan Nhà nước vànhững người có chức vụ phải chấp hành pháp luật, thực thi trách nhiệm của mìnhđối với họ
Muốn giải quyết mối quan hệ giữa công dân và Nhà nước thì Nhà nướcphải đặt mục tiêu của mình là phục vụ lợi ích chính đáng của dân Hơn nữa, việccủa đất nước là việc của dân, cho nên muốn làm việc của dân, cho nên muốn làmviệc của đất nước thì phải tập hợp rộng răi, phát huy khả đầy đủ năng và trí tuệcủa toàn dân đó cùng lo việc nước Đồng thời phải xây dựng một cơ chế đÓ nhândân kiểm soát có hiệu quả đối với các cơ quan Nhà nước và nhân viên Nhà nước.Liên quan tới vấn đề này, phải từng bước hoàn thiện chế độ dân chủ đại diện,nhưng cần hết sức coi trọng việc phát huy quyền dân chủ trực tiếp của nhân dân,tạo thành thói quen tốt trong sinh hoạt xă hội
2.3 Xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN của dân,
do dân và vì dân phải dựa trên truyền thống, đặc điểm dân tộc, nhất là truyền thống chính trị của đất nước.
Trong hơn 10 thế kỷ Bắc thuộc tổ chức bộ máy Nhà nước và chế độ quanchức của các triều đại nước ta tuy chịu ảnh hưởng của Nho giáo và Phật giáo,nhưng chúng vẫn được cải biên cho phù hợp với đặc điÓm chính trị - xã hội ViệtNam và chịu ảnh hưởng của văn hoá bản địa từng tồn tại trước nó và cùng với nó.Suốt cả 10 thế kỷ ấy, ông cha ta đã đấu tranh chống Bắc thuộc, chống đồng hoá,giành độc lập dân tộc và giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc; đồng thời cũng biết tiếpthu có chọn lọc những thành tựu chính trị - văn hoá của phong kiến phương Bắc
để xây dựng Nhà nước độc lập tự chủ theo hình thức Nhà nước Trung ương tậpquyền Sự tiếp thu đó là một tất yếu lịch sử
Trang 9Trong suốt thời kỳ bị thực dân Pháp thống trị, dân tộc Việt Nam đã kiêncường đấu tranh nhằm giành độc lập dân tộc Các phong trào yêu nước vàonhững năm cuối của thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX (như phong trào Cần Vương docác sỹ phu phong kiến yêu nước lănh đạo nhằm tái dựng một Nhà nước quân chủ
an ninh; phong trào Đông Du của Phan Bội Châu nhằm xây dựng một chính thểnhư nước Nhật tư sản – quân chủ nghị viện; phong trào Đông Kinh Nghĩa Thụccủa Phan Chu Trinh nhằm thiết lập một quốc gia độc lập theo mô hình của Pháp -Cộng hoà đại nghị tư sản; phong trào của Việt Nam Quốc Dân Đảng theo gươngcủa Cách mạng Tân Hợi Trung Quốc…) đều nhằm giải phóng dân tộc và thiết lậpNhà nước theo mô h×nh dân chủ tư sản Mục tiêu của những phong trào đấutranh trên đều không cc̣n phù hợp với hoàn cảnh lịch sử đất nước nên bị thất bại.Thắng lợi vẻ vang của Cách mạng tháng Tám năm 1945 do Đảng Cộng sản ViệtNam và Chủ tịch Hồ Chí Minh lănh đạo đã đưa lịch sử dân tộc Việt Nam nóichung và lịch sử Nhà nước ta nói riêng bước sang một trang sử mới Dưới sự lănhđạo của Đảng, Nhà nước ta đã có những đóng góp to lớn trong quá trình Cáchmạng, xứng đáng là công cụ đắc lực của nhân dân trong công cuộc đấu tranhgiành và bảo vệ độc lập dân tộc, trong tæ chức và xây dựng cuộc sống mới, xăhội mới phù hợp với những truyền thống lịch sử và bản sắc dân tộc Việt Nam
Ngày nay, trong nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần vận hành theo cơchế thị trường với định hướng đi lên chủ nghĩa xă hội; việc mở cửa đối với bênngoài sau khi bình thường hoá quan hệ với Mỹ; những yêu cầu dân chủ hoá đờisống xă hội đang đòi hỏi bộ máy Nhà nước phải được đổi mới theo hướng xâydựng Nhà nước pháp quyền XHCN Việc xây dựng Nhà nước pháp quyền ViệtNam không phải là quay lưng lại với quá khứ vẻ vang, xây dựng lại từ đầu một
bộ máy Nhà nước theo một đường hướng khác, mà là kế thừa và nâng lên tầmcao mới những giá trị truyền thống của Nhà nước để xây dựng và từng bước hoànthiện Nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN
2.4 Xây dựng quyền lực Nhà nước của các công dân trên nền tảng một hệ thống pháp luật ngày càng hoàn thiện.
Tư tưởng về xây dựng quyền lực Nhà nước trong quan hệ xă hội của cáccông dân thực chất là giải quyết mối quan hệ giữa quyền lực với pháp luật Trong
đó pháp luật là cơ sở để duy trì quyền lực Nhà nước, bản thân Nhà nước vừa làcông cụ tổ chức của giai cấp, lại vừa là h×nh thức thực hiện quyền lực công khai
Trang 10Vì vậy, Nhà nước chỉ có thể biểu hiện ý chí phæ biến và quyền lực công khai củamình đối với xă hội, với mọi công dân thông qua pháp luật Xây dựng quyền lựcNhà nước trong quan hệ xă hội của các công dân là xây dựng một hệ thống phápluật trên nền dân chủ thực sự, xuất phát từ nhân dân và vì nhân dân Pháp luậtphải định hướng mọi công dân và tæ chức xă hội vươn tới cái chân, thiện, mỹ,vươn tới tự do đích thực của con người Để đạt được mục đích đó, pháp luật phảikhách quan, công bằng, bình đẳng và dân chủ, lấy quyền con người, giải phóngcon người làm trung tâm để xây dựng quyền lực Nhà nước Quyền lực Nhà nướcphải thuộc về nhân dân, phải thể hiện ý chí của nhân dân, là sự phản ánh kháchquan các nhu cầu xă hội, thúc đẩy tiến bộ xã hội Mặt khác, khi đặt ra các thiếtchế của mình trong khuôn khổ pháp luật, hoặc thiết lập cơ chế để kiểm tra tínhhợp pháp, hợp hiến của các đạo luật, các cơ quan quyền lực Nhà nước cũng phảilàm sao cho hệ thống pháp luật được xây dựng trên sự tự do và các quyền côngdân được bảo đảm Pháp luật XHCN thể hiện ý chí chung của xã hội, được bảođảm bằng sức mạnh cộng đồng Nhà nước tôn trọng pháp luật như một giá trị xăhội chung; đồng thời quyền lực Nhà nước là cơ sở, là tiền đề quan trọng nhất đểbảo đảm cho pháp luật có được bản chất pháp lý của nó Hệ thống pháp luật củaNhà nước luôn là chỗ dựa cho việc tổ chức và hoạt động của quyền lực làm giá
đỡ cho việc xác định các mục tiêu của quyền lực Nhà nước là vì con người, vì xãhội của các công dân Vì vậy, mọi thiết chế quyền lực Nhà nước phải thực sự bảođảm tính công bằng, bình đẳng và dân chủ của xă hội công dân Bảo đảm trênnguyên tắc mọi người đều bình đẳng trước pháp luật Xây dựng quyền lực Nhànước trong quan hệ với xă hội của các công dân là đã bảo đảm cho mỗi công dânđược hưởng những quyền tự do vốn có của họ và không thể bị tước bỏ Nhưng sự
tự do của mỗi công dân phải dẫn tới sự thống nhất của cả trật tự xă hội Sự thốngnhất đó chống lại mọi sự chiếm đoạt quyền lực Nhà nước bởi các cá nhân chuyênquyền đứng bên trên và bên ngoài dân, hoặc là loại bỏ sự vô trách nhiệm và bấtlực của những người cầm quyền
2.5 Nhà nước pháp quyền XHCN phải được tổ chức và vận hành theo nguyên tắc tập trung dân chủ dưới sự lănh đạo của Đảng Cộng Sản.
Tập trung dân chủ là nguyên tắc căn bản, là một yêu cầu tự nhiên và tấtyếu của việc xây dựng Nhà nước pháp quyền và nền dân chủ XHCN với tư cách
Trang 11là một chế độ chính trị Vì nếu không có dân chủ thông qua bàn bạc, thảo luận,tranh luận để chọn một giải pháp hợp lÝ nhất thì không thể tạo được sự thốngnhất thật sự Nhưng không có tập trung để chuyển sự thống nhất từ quan niệm,nhận thức sang hành động, thì không bao giờ dân chủ trở thành một giá trị hiệnthực, một kết quả thực tế được “vật chất hoá” mà con người có thể kiêm nghiệm,cảm nhận được một cách trực tiếp như cơm ăn, nước uống hàng ngày.
Điểm quan trọng của nguyên tắc tập trung dân chủ trong quản lý Nhà nướctheo tinh thần của Nhà nước pháp quyền là đề cao tinh thần tôn trọng pháp luật,hoạt động hợp hiến, hợp pháp, thực hiện sự bình đẳng của mọi tổ chức và cá nhântrước pháp luật, xác lập rành mạch quy chế, chức trách, bổn phận công chức
trước Nhà nước và xă hội Đó là cơ sở đÓ khẳng định rằng: “sự kết hợp đúng đắn tập trung và dân chủ là yếu tố quyết định sức mạnh và hiệu lực của bộ máy Nhà nước ta” Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước pháp quyền
XHCN là nhằm đảm bảo cho Nhà nước mang bản chất của giai cấp công nhân,thực sự là Nhà nước của dân, do dân, vì dân Hoạt động của Đảng thể hiện bảnchất cách mạng và khoa học của chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ ChíMinh Sự lănh đạo của Đảng tạo điều kiện phối hợp và phát huy sức mạnh tổnghợp của hệ thống chính trị, giúp Nhà nước hoàn thành thuận lợi mọi nhiệm vụcủa ḿnh Đảng lănh đạo Nhà nước được thể hiện bằng những phương thức khácnhau
2.6 Xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam phải phù hợp với những giá trị phổ biến tiến bộ của nhân loại.
Tư tưởng Nhà nước pháp quyền tư sản trong thời kỳ đầu cũng đã gắn liềnvới ý tưởng về tự do, công bằng, bình đẳng, bác ái… ngọn cờ tư tưởng giải phóng
đó đã tạo nên những động lực xă hội hết sức mạnh mẽ cho sự giải phóng xă hội,giải phóng giai cấp mà dù muốn hay không vẫn giữ nguyên giá trị Việc xâydựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN của dân, do dân, vì dân cũng vìnhững mục đích đó
Vượt lên trên các nhà tư tưởng tư sản, các nhà kinh điÓn của chủ nghĩa Mác –Lênin không chỉ dừng lại ở lĩnh vực tư tưởng về sự cần thiết của Nhà nước phápquyền mà cßn hành động cách mạng đó thực hiện hoá tư tưởng đó trong xã hội.Chủ nghĩa xă hội làm nền tảng kinh tế dựa trên chế độ sở hữu XHCN là biểu hiện
Trang 12cho việc xây dựng Nhà nước của dân, do dân và vì dân; đồng thời nó cũng là sựbiểu hiện thực tế của tự do, bình đẳng bác ái… của con người.
Kế thừa và phát huy những tư tưởng tiến bộ đó của nhân loại, Đảng ta cho rằngviệc xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN của dân, do dân, vì dânphải phù hợp với chế độ sở hữu, chế độ quản lý và chế độ phân phối của nền kinh
tế thị trường với định hướng XHCN Nhà nước pháp quyền XHCN của dân, dodân, vì dân phải phù hợp với tính chất xă hội hoá theo hướng phát huy cao độsáng kiến của cá nhân, tạo điều kiện cho mỗi cá nhân tự do sáng tạo trong mọihoạt động của mình Để làm được điều đó, Nhà nước có vai trò điều tiết kinh tế ởtầm vĩ mô, Nhà nước lo cho dân, tạo điều kiện đÓ nhân dân thực hiện mọi chứcnăng xã hội của ḿình Do vậy, chức năng xă hội của Nhà nước ngày càng được
mở rộng và đi vào chiều sâu