- Học sinh mở rộng kiến thức về tác hại của thuốc lá đối với mọi người xung quanh, người thân trong gia đình, có tÝnh kiên trì nhẫn nại giúp người thân hạn chế, cai nghiện thuốc lá bằng [r]
Trang 1Chuyên đề thuốc lá
Thực hiện qua tiết 45
Văn bản: ễN DỊCH, THUỐC LÁ( Nguyễn Khắc Viện)
I MỤC TIấU
1 Kiến thức:
* Học sinh:
- Thấy được mối nguy hại ghờ gớm và toàn diện của tệ nghiện thuốc lỏ đối với sức khoẻ con người và đạo đức xó hội Từ đú cú những suy nghĩ và hành động tớch cực quyết tõm phũng chống, ngăn ngừa và hạn chế sử dụng thuốc lỏ
- Thấy được tớnh thuyết phục của việc kết hợp cỏc phương thức biểu đạt lập luận trong cỏch thuyết minh và lời kờu gọi mà tỏc giả lờn tiếng trong văn bản
- Học sinh mở rộng kiến thức về tỏc hại của thuốc lỏ đối với mọi người xung quanh,
người thõn trong gia đỡnh, cú tính kiờn trỡ nhẫn nại giỳp người thõn hạn chế, cai nghiện thuốc lỏ bằng nhiều cỏch
- Cỏc em cú kiến thức viết bài văn thuyết minh
- Đọc – Hiểu một văn bản nhật dụng đề cập đến một vấn đề xó hội bức thiết.
2 Kỹ năng:
- Kỹ năng thu thập thụng tin SGK, quan sỏt và trỡnh bày một vấn đề
- Kỹ năng ra quyết định khi vận dụng kiến thức vào thực tế
- Kỹ năng lắng nghe và hoạt động nhúm
- Rốn kỹ năng khai thỏc tranh, khai thỏc thụng tin
- Rốn kỹ năng vận dụng kiến thức liờn mụn để giải quyết cỏc vấn đề về sức khỏe, đạo đức, kinh tế Đặc biệt tuyờn truyền hiểu biết về tỏc hại của thuốc lỏ đến với mọi người
- Kỹ năng liờn kết cỏc kiến thức giữa cỏc phõn mụn
- Kỹ năng khỏi quỏt nội dung bài học bằng sơ đồ tư duy
3 Thỏi độ :
Qua tiết học:
- Giỏo dục học sinh biết làm chủ bản thõn: “Núi khụng với thuốc lỏ”
- Giỳp học sinh biết quý trọng sức khỏe và cú ý thức bảo vệ bản thõn, bảo vệ mọi người xung qanh và mụi trường
- Rốn ý thức, tinh thần tham gia mụn học
- Yờu thớch mụn Ngữ văn cũng như cỏc mụn khoa học khỏc
II CHUẨN kiến thức, kĩ năng
- Thấy được mối nguy hại ghờ gớm và toàn diện của tệ nghiện thuốc lỏ đối với sức khoẻ con người và đạo đức xó hội Từ đú cú những suy nghĩ và hành động tớch cực quyết tõm phũng chống, ngăn ngừa và hạn chế sử dụng thuốc lỏ
Kỹ năng thu thập thụng tin SGK, quan sỏt và trỡnh bày một vấn đề
- Kỹ năng ra quyết định khi vận dụng kiến thức vào thực tế
- Kỹ năng lắng nghe và hoạt động nhúm
- Rốn kỹ năng khai thỏc tranh, khai thỏc thụng tin
- Rốn kỹ năng vận dụng kiến thức liờn mụn
Trang 2III bảng mô tả và câu hỏi
( đã thể hiện trong giáo án)
IV định hớng hình thành và phát triển năng lực
1 Các năng lực chung:
- Năng lực thu thập thụng tin SGK, quan sỏt và trỡnh bày một vấn đề
- Năng lực ra quyết định khi vận dụng kiến thức vào thực tế
- Năng lực lắng nghe và hoạt động nhúm, khai thỏc tranh, khai thỏc thụng tin
2 Biểu hiện:
Tiếp thu, giải quyết vấn đề trờn lớp và tự giải quyết khi ở nhà
V phơng pháp dạy học
- Cỏc phương phỏp: Thuyết trỡnh, đàm thoại, trực quan
- Cỏc kĩ thuật dạy học: Thảo luận nhúm, sử dụng sơ đồ tư duy
VI Tổ chức các hoạt động dạy học:
* Hoạt động 1: Khởi động
Mục tiờu : Tạo tõm thế định hướng cho học sinh
Phương phỏp : Trực quan, thuyết trỡnh
Hs xem một đoạn video ngắn về vấn đề thuốc lỏ Gv nờu vấn đề để thu hỳt hs vào vấn
đề thuốc lỏ
* Hoạt động 2: Hỡnh thành kiến thức
- Trỡnh bày những hiểu biết
của em về tỏc giả Nguyễn
Khắc Viện.
Gọi HS nhận xột, bổ sung
GV bổ sung và nhấn mạnh bản
thõn Nguyễn Khắc Viện là một
bỏc sĩ nhiều kinh nghiệm tiếp
xỳc nhiều với bệnh nhõn, là
người một người tõm huyết với
nghề, là một nhà nghiờn cứu
nờn hơn ai hết ụng hiểu rừ
những tỏc hại ghờ gớm từ khúi
thuốc lỏ đối với đời sống con
người
GV hướng dẫn học sinh quan
sat chỳ thớch
Xỏc định thể loại, bố cục của
văn bản?
Hs quan sỏt sgk, trả lời
HS nhận xột, bổ sung
Hs quan sỏt vào sgk
Hs suy nghĩ, trả lời
I Đọc- Tỡm hiểu chung.
1 Tác giả
2.Tác phẩm:
* Xuất xứ: Trớch ô Từ
thuốc lỏ đến ma tỳy – Bệnh nghiện ằ
* Chỳ thớch
* Thể loại: Thuyết minh
một vấn đề khoa học xã hội
* Bố cục: 3 phần
- Mở bài : Từ đầu nặng
hơn cả AIDS: Cảnh báo về nạn dịch thuốc lá
- Thân bài: Tiếp đến con
đ-ờng phạm pháp: ảnh hưởng của thuốc lá
- Kết bài : Phần còn lại:
kiến nghị chống thuốc lá
Trang 3Gv hướng dẫn cách đọc, đọc
mẫu
Em đọc văn bản?
Khi nào người ta thường dùng
từ ôn dịch?
Vậy: Từ thuốc lá được ngăn
cách với ôn dịch bằng dấu
phẩy, cách đặt nhan đề như vậy
có ý nghĩa gì?
Gv nêu vấn đề: Tại sao vậy?
Hướng dẫn hs khai thác kiến
thức phần thứ nhất:
- Những tin tức nào về bệnh tật
được nêu ra trước lời cảnh báo
về thuốc lá ?
- Ở đây ta thấy Dịch hạch, thổ
tả và căn bệnh AIDS có điểm
gì giống nhau và khác nhau?
Vậy mà thuốc lá đe dọa sức
khỏe và tính mạng loài người
còn nặng hơn cả AIDS
- Em có nhận xét gì về lối dẫn
dắt đến lời cảnh báo trên? Tác
dụng của nó?
GV chuyển ý: Vì sao vậy?
- Em đọc câu nói của Trần
Hưng Đạo mà tác giả dẫn ra ở
đây?
- So sánh câu nói bàn về việc
đánh giặc của nhà quân sự
thiên tài Trần Hưng Đạo, với
vấn đề thuốc lá, em hiểu được
điều gì?
- Việc nêu câu nói nổi tiếng
của Trần Hưng Đạo có tác
dụng gì?
Hs đọc- nghe
Hs suy nghĩ, trả lời: Khi chửi rủa…cái sự xấu xa
Thuốc lá là đồ ôn dịch
Hs suy nghĩ, trả lời
- lây lan nhanh, nguy hiểm
- Dịch hạch, thổ tả: diệt
trừ được
- AIDS: Chưa có thuốc
chữa khỏi
Lối bắc cầu
Hs đọc
Hs suy nghĩ, trả lời:
Tằm ví với khói thuốc lá
Dâu ví như sức khỏe
Tăng sức thuyết phục
II Đọc, tìm hiểu chi tiết
Thuốc lá - kẻ ôn dịch
1 Cảnh báo về n¹n dÞch thuèc l¸
- Dịch hạch, thổ tả - hàng triệu người chết: đã diệt trừ được
- AIDS- chưa tìm ra giải pháp -> nguy hiểm
- Muốn khẳng định rằng:
Thuốc lá cùc k× nguy hiểm
2 Ảnh hưởng từ thuốc lá
*Với người hút.
Khói thuốc lá không gây chết người ngay nhưng cực
kì nguy hiểm( chết từ từ mà
không biết)
(gv có thể cho hs xem đoạn
Trang 4- Ngay sau đó, tác giả nêu ra
các chất từ khói thuốc lá gây
nguy hiểm tới sức khỏe con
người Đó là những chất nào?
Em hãy tóm tắt tác hại của từng
chất?
Gv cho hs xem clip: hậu quả
của thuốc lá
Với người trực tiếp hút, thuốc
lá gây tác hại như vậy Còn với
những người bên cạnh , không
trực tiếp hút thì sao?
Có người nói: Tôi hút, tôi bị
bệnh, mặc tôi!
- Em có tán thành với ý kiến
này không? Vì sao?
- Những ai dễ bị ảnh hưởng
nhất? Bị ảnh hưởng như thế
nào?
Gv cho hs xem một số hình
ảnh về tác hại của thuốc lá.
- Vậy em cảm nhận thế nào về
tác hại của thuốc lá với sức
khỏe của con người?
- Em ấn tượng nhất với câu văn
nào trong phần này?
Ảnh hưởng của thuốc lá
không chỉ với một cá nhân,
Hs suy nghĩ, trả lời
Hs xem
Hs suy nghĩ
Hs suy nghĩ, trả lời
Hs suy nghĩ: vợ, con, người làm việc cùng phòng
Bị: đau tim mạch, viêm phế quản Thai nhi nhiễm độc, đẻ non
Hs xem
Hs suy nghĩ, trả lời
Hs tự nêu( Có thể là câu:
Hút thuốc cạnh người đàn bà có thai quả là một tội ác)
video người 40 năm hút thuốc)
+ Hắc ín: tê liệt các lông
mao
+ Ô-xít các–bon: ngăn hồng
cầu tiếp cận ô-xy
+ Ni-cô-tin: làm các động
mạch co thắt lại
- Vì thuốc lá cũng gây tác hại tới cả những người bên cạnh hít phải mùi khói thuốc
{Hút trực tiếp: hút thuốc chủ động
Người bên cạnh: hút thuốc
bị động(thụ động)}
* Với người xung quanh:
- Đau tim mạch, viêm phế quản
- Thai nhi nhiễm độc, đẻ non
> rất nguy hiểm Không chỉ với một người mà còn với cả nhiều người.
Trang 5với một gia đỡnh mà cũn cả
với xó hội.
- Ngoài ảnh hưởng tới sức
khỏe, thuốc lỏ cũn gõy ảnh
hưởng tới những vấn đề nào
nữa?
Thảo luận nhóm:
Ngoài những tác hại nh tác giả
nêu, từ hiểu biết ngoài cuộc
sống,em hãy bổ sung thêm
thuốc lá còn gây ra những tác
hại nào nữa?
(Gv phát phiếu học tập)
Gv nghiệm thu kết quả
Hỳt thuốc lá, nhất là với trẻ
em cũn dễ sa vào nghiện ngập
ma tỳy.
- Gần cuối phần 2, tỏc giả so
sỏnh tỉ lệ hỳt thuốc ở nước ta
với cỏc nước Âu- Mĩ, việc so
sỏnh đú nhằm mục đớch gỡ?
Trước tỏc hại to lớn đú, tỏc giả
nờu ra ý kiến gỡ?
Gv hướng dẫn hs khai thỏc
kiến thức phần 3.
- Theo tỏc giả, ở cỏc nước phỏt
triển, họ đó cú những biện phỏp
gỡ để đối phú với nạn thuốc lỏ?
Hiệu quả ra sao?
- Thế cũn ở Việt Nam, tại sao
tỏc giả phải thốt lờn: Nghĩ mà
kinh!
Hs tìm, trả lời
Hs trao đổi nhau(nhúm)
Hs bổ sung cho bạn
Hs suy nghĩ, trả lời
Hs tỡm trong sgk
- Tốn kộm tiền bạc
- Tổn hao sức khỏe cộng đồng
- Mất nhiều ngày cụng lao động
- Đầu độc trẻ em, nờu gương xấu
- Dễ vi phạm phỏp luật
- Gõy vụ sinh
- Gõy cháy nổ
- Bự đắp chi phớ cho y tế lớn.
- ảnh hởng đến đạo đức, văn hóa
- Nước ta cũn nghốo, mà cũng bỏ ra chi phớ lớn Thật khụng thể chấp nhận
3 Kiến nghị của tỏc giả.
+ Ở cỏc nước phỏt triển:
- Cấm, phạt nặng(Bỉ) Tuyờn truyền Cấm quảng cỏo
- Giảm hẳn số người hỳt
+ Ở Việt Nam:
- VN đó nghốo, trong tỡnh trạng cũn cú nhiều bệnh
Trang 6- Vậy kiến nghị của tác giả là
gì?
- Em có đồng ý cần phải đứng
lên chống lại không? Vì sao?
- Ngoài các biện pháp trên, em
có thể đề xuất thêm những cách
nào để có thể chống lại, ngăn
ngừa nạn dịch này?
(Gv ph¸t phiÕu häc tËp
nhóm)
- Hãy kể cho các bạn nghe một
vài hoạt động cụ thể chúng ta
đang thực hiện chương trình
phòng chống tác hại của thuốc
lá mà em biết ngoài xã hội?
- Sau khi học xong bài này, so
với lúc chưa học, suy nghĩ của
em về thuốc lá có thay đổi gì
không? Vì sao?
- Nếu người thân em đang hút,
em sẽ làm gì?
Hs suy nghĩ, dựa vào sgk
Hs suy nghĩ, dựa vào sgk
Hs tự bày tỏ
Hs suy nghĩ, tự đề xuất (bổ sung cho nhau)
Hs tự bày tỏ
Hs tự bày tỏ
tật(do kí sinh trùng, vi trùng
gây ra), sốt rét, phong lao, ỉa chảy chưa thanh toán được
lại nhiễm thêm ôn dịch thuốc lá.
- Phải đứng lên chống lại, ngăn ngừa nạn ôn dịch này.
Ý kiến này đúng, nạn dịch thuốc lá rất nguy hiểm
VD:
- Ban hành luật phòng chống thuốc lá
- Đánh thuế cao trong tiêu thụ thuốc lá( thuế cao thì giá cao, việc mua để hút sẽ hạn chế đi)
- Tuyên truyền, cảnh báo tác hại của thuốc lá( trên vỏ bao, nơi công cộng, trên ti vi )
- Tuyên truyền trong các nhà trường
- Động viên khuyên nhủ người thân, bạn bè
- Bản thân mỗi chúng ta phải cố gắng( học tập nâng cao nhận thức, vận động tuyên truyền mình và mọi người)
Vd:
- Các biển đề cấm hút thuốc
ở : bệnh viện, nơi công cộng, trường học
- Hình ảnh truyên truyền trên vỏ bao thuốc
Vd:
Trang 7- Em hãy so sánh những ảnh
hưởng của thuốc lá và ma túy?
Thái độ của bản thân em trước
2 nạn dịch này?
Gv hướng dẫn hs khái quát
kiến thức
- Hãy nhận xét bố cục, lời văn,
cách lập luận của tác giả trong
bài viết?
- Văn bản cho ta thấy được
điều gì?
Lưu ý: Chúng ta vẫn có ngành
sản xuất thuốc lá Vì sao vậy?
Vì để đáp ứng nhu cầu của
những người đang hút Nhưng
sẽ thu hẹp sản xuất và tiến tới
giảm thiểu số người hút thuốc
Các đơn vị sản xuất đó sẽ
chuyển đổi sang sản xuất các
sản phẩm khác
Hs tự bày tỏ
Hs suy nghĩ, trả lời, bổ sung cho bạn
Hs suy nghĩ, trả lời, bổ sung cho bạn
- Phân tích tác hại cho họ hiểu
- Khuyên hạn chế hút và tiến tới bỏ thuốc
- Khi họ hút thì nhắc nhở nhẹ nhàng họ ra một chỗ
riêng để hút (Cần tế nhị)
III Tæng kÕt.
1 Nghệ thuật:
Bố cục hợp lí Lời văn ngắn gọn, rõ ràng, có cảm xúc Lập luận chặt chẽ(lí lẽ kết
hợ dẫn chứng) có sức thuyết phục cao
2 Nội dung:
- Thuốc lá rất là nguy hiểm Cần quyết tâm phòng chống
* Hoạt động 3 Thực hành
Bài tập 1 Em hãy viết một đoạn văn khoảng 4-5 câu nêu cảm nghĩ của mình về ôn dịch thuốc lá( Có thể là đoạn văn diễn dịch hoặc quy nạp )?
* Hoạt động 4 Ứng dụng
Bài tập 2 Em sẽ làm gì nếu người thân của em ở trong hai hoàn cảnh sau:
a, Đang có ý định hút thuốc
b, Đang hút thuốc
Bài tập 3 Hãy thực hiện một hoạt động tuyên truyền phòng chống tác hại của thuốc lá( Có thể là một khẩu hiệu, vẽ một bức tranh, viết một bài văn, thơ, truyện ngắn, vè )
* Hoạt động 5: Mở rộng, bổ sung
- Gv mở rộng, bổ sung kiến thức về tác hại và các biện pháp phòng chống trong quá
trình khai thác kiến thức
Bài tập 4: Thuốc lá là một vấn đề chỉ của một quốc gia hay của cả thế giới? Vì sao vậy? Còn những vấn đề nào cũng giống như thuốc lá?
( Khí hậu, ô nhiễm môi trường, )
Trang 8Bài tập 5 Cĩ một nhĩm bạn muốn tổ chức một cuộc thăm dị xã hội về vấn đề thuốc
lá
Các bạn xác lập kế hoạch như sau:
- Tổ chức nhĩm thực hiện: 5 bạn
- Thời gian thực hiện: 2 tuần( từ ngày đến ngày )
- Phạm vi thực hiện: Trong địa phương(xã)
- Số phiếu – số người được thăm dị: 100 phiếu - 100 người
- Đối tượng thăm dị: tuổi từ học sinh THCS trở lên
Câu hỏi thăm dị: Ví dụ:
- Bạn cĩ hút thuốc lá khơng?(ơ vuơng để điền dấu tích)
- Bạn hiểu thế nào về thuốc lá: A Khơng cĩ hại B Bình thường C Rất cĩ hại vv
( Các em hãy giúp nhĩm bạn trẻ này khoảng 5 - 10 câu hỏi để thăm dị )
- Kết quả thăm dị sẽ gửi về ban tuyên truyền măng non và ban y tế của địa phương ( bài tập này cĩ thể làm ở nhà)
- ChuÈn bÞ néi dung bµi míi:
Soạn bài “Câu ghép”
* Rút kinh nghiệm: ………
………
………