Tài liệu Trồng Nhãn, Vải như thế nào cho tốt? doc

giá trị của nhãn vảiNhãn, vải là cây ăn quả đặc sản, có giá trị dinh dưỡng cao, được dùng để ăn tươi, chế biến làm nước giải khát, bánh kẹo, mứt, rượu.. Nếu vườn rộng có thể trồngnhiều c

S¸ch h−íng dÉn cho n«ng d©n miÒn nói

trång nh·n, v¶i nh− thÕ nµo cho tèt

mục lục

Giá trị của nhãn vải 3

Các giống nhãn 5

Các giống vải 6

Phương pháp nhân giống 7

Mật độ, thời vụ trồng 11

Chuẩn bị trồng cây 14

Làm cỏ xới xáo 21

Làm cỏ tủ gốc 22

Trồng xen 23

Thu hoạch quả 24

Hoá chất và thuốc bảo vệ thực vật 27

Bảo hộ lao động 30

An toàn lao động 31

Sâu hại nhãn vải 32

Bệnh hại nhãn vải 36

giá trị của nhãn vải

Nhãn, vải là cây ăn quả đặc sản, có giá trị dinh dưỡng cao, được dùng để ăn tươi, chế biến làm nước giải khát, bánh kẹo, mứt, rượu Long nhãn, vải ngoàigiá trị dinh dưỡng, còn là một loại thuốc quý, được dùng trong đông y điều trị bệnh mất ngủ, suy nhược thần kinh

Mật ong nhãn, vải ngoài giá trị dinh dưỡng cao còn được dùng trong đông y như một vị thuốc chữa bệnh đường ruột, đau dạ dày, an thần Gỗ nhãn, vải có

C¸c gièng nh·n

C¸c gièng nh·n cã n¨ng suÊt cao, phÈm chÊt tèt, cã gi¸ trÞ kinh tÕ cao, ®−îc ng−êi tiªu dïng −a chuéng lµ nh·n lång, nh·n h−¬ng chi, nh·n cïi, nh·n

®−êng phÌn NÕu diÖn tÝch trång c©y lín cã thÓ r¶i vô thu ho¹ch, t¨ng hiÖu qu¶ kinh tÕ b»ng trång c¸c gièng nh·n cïi chÝn sím (cuèi th¸ng 7 ®Çu th¸ng 8),nh·n lång chÝnh vô ( th¸ng 8) vµ nh·n h−¬ng chi chÝn muén (cuèi th¸ng 8 ®Çu th¸ng 9)

Các giống vải

Các giống vải có năng suất cao, phẩm chất tốt, có giá trị kinh tế cao, được người tiêu dùng ưa thích là vải thiều và vải trung Nếu vườn rộng có thể trồngnhiều cây, nên rải vụ thu hoạch để tăng hiệu quả kinh tế bằng cách trồng vải trung chín sớm (cuối tháng 5 đầu tháng 6), vải thiều chính vụ ( trong tháng 6)

phương pháp nhân giống

Nhãn, vải có thể nhân giống bằng phương pháp ghép, chiết và gieo hạt Tuy nhiên cây gieo hạt thường chậm cho quả ( 5-7 năm sau trồng ), cây cao ( 15m), năng suất không ổn định hay cách niên, chất lượng quả thấp Cây chiết có bộ rễ chùm, ăn nông, chịu hạn và hút dinh dưỡng kém trên đất đồi nênnăng suất cũng không cao

10-C©y nh·n ghÐp cã bé rÔ cäc, ¨n s©u, cã kh¶ n¨ng chÞu h¹n tèt, chèng chÞu víi ®iÒu kiÖn ngo¹i c¶nh kh¾c nghiÖt 10-C©y cã t¸n l¸ thÊp, sím cho qu¶, n¨ngsuÊt cao, chÊt l−îng tèt.

Canh tác trên đất dốc luôn đi đôi với việc chống xói mòn Có nhiều phương pháp có thể ngăn chặn đất bị rửa trôi, trong đó sử dụng các vật chắn bằng cọc,

gỗ, tre, phên và xếp tường đá được nhiều người sử dụng

Phương pháp chống xói mòn bằng mương chặn dòng chảy hoặc trồng cây phân xanh có tác dụng hạn chế đất bị rửa trôi, đồng thời có tác dụng cải tạo đất,

có thêm phân xanh cho cây trồng

mật độ, thời vụ trồng

Nhãn vải thường được trồng vào vụ xuân ( tháng 2,3,4 ) và vụ thu ( tháng 8,9).Mật độ trồng trung bình 8m x 8m ( cây cách cây 8m, hàng cách hàng 8m)tương ứng 156 cây/ha, những khu đất màu mỡ có thể trồng 10m x 10m ( cây cách cây 10m, hàng cách hàng 10m)

Khoảng cách trồng giữa cây ăn quả, cây trồng xen, cây phân xanh cần hợp lý để cây ăn quả phát triển, có khả năng cải tạo, làm mầu đất và thu nhập thêm

từ cây trồng xen Kích thước mương, bờ mương cần đủ để tác dụng giữ đất, chống xói mòn

Hố trồng có kích thước: rộng 0,8-1,0m; dài 0,8-1,0m, sâu 0,5-0,6m Khi đào nửa đất mặt để một bên, nửa đất đáy để một bên Mỗi hố bón lót 20-30 kg(cân) phân chuồng hoai mục; 1,0 kg (cân)lân; 0,2 kg (cân) vôi bột Số phân này được trộn đều với lớp đất mặt.

Cuốc xả miệng hố cho lớp đất mặt xuống đáy, miệng hố to có độ tơi xốp lớn giúp rễ cây phát triển, sau đó mới cho hỗn hợp đất phân xuống Vun đấtthành ụ cao so với bề mặt 0,2m, ụ cao có tác dụng chống sỏi đá cát trôi lấn khu vực cổ rễ cây, tiện chăm sóc bón phân

chuẩn bị trồng cây

Để cây trồng có tỷ lệ sống cao, cần khoét giữa ụ 1 hốc bằng cái xô nhỏ, đổ vào đó 1 xô nước, dùng cuốc đảo đất và nước thành hố bùn sánh đặc Cách làm

Đặt bầu cây vào hố bùn, mặt bầu ngang mặt đất, lấp đất lại, nén nhẹ xung quanh gốc cây, cắm cọc buộc cây cố định, tưới nhẹ Nếu nắng to cần che tủ chocây Trong tháng đầu tiên cây cần được tưới đủ ấm để mau hồi và bén rễ.

Để cây có tán lá thấp, hình mâm xôi, cần phải tạo hình Khi cây cao 0,5 - 0,7m thì bấm ngọn, cành cấp 1 xuất hiện chỉ để lại 3 cành theo 3 hướng, khicành dài 0,4 - 0,5m bấm ngọn tiếp, mỗi cầnh cấp 1 chỉ để 2 cành cấp 2, các cành này dài 0,3m thì bấm ngọn và để lại hai cành cấp 3 Như vậy ta sẽ có câyghép cao 6 - 7m, tán rộng 7 - 8m.

Bón phân sau m−a giúp giảm nhiều công lao động Phân NPK rải đều quanh tán cây và phủ bằng một lớp đất mỏng L−ợng phân bón cho cây nhỏ: 0,1 kg(1 lạng), cho cây to: 1,5 - 2 kg (cân) Bón 2 tháng 1 lần.

Có thể cho 50 - 70 kg (cân) lân Lâm Thao nung chảy vào bể phân chuồng 1,5 - 2m3, ngâm 20 ngày, sau đó pha nước phân đặc này với nước lã tưới chocây Tỷ lệ pha: 1 xô nước phân chuồng pha với 5 xô nước lã, bổ sung thêm vào mỗi xô nước phân loãng này 0,05 kg (nửa lạng) đạm và 0,05 kg (nửa lạng)kali Nước phân giúp cây có bộ rễ khoẻ, lớn nhanh, ra hoa trái tốt Tưới 2 tháng 1lần.

Có nhiều phương pháp bón phân cho cây Có thể hoà phân vào nước và tưới đều quanh tán Lượng pha 0,15 - 0,20 kg (một lạng rưỡi đến 2 lạng) NPKtrong 1 ôroa 20 lít nước ( 1 xô nước), với cây còn non chưa cho quả: 1 xô/cây; cây cho thu hoạch: 5 xô/cây Tưới 2 tháng 1 lần

Đào rãnh bón phân giúp cây sử dụng tối đa lượng phân bón Phân không bị rửa trôi, bay hơi, rãnh đào quanh tán cây, sâu 0,2m (20phân) (rộng 1 gang tay,sâu 1 gang tay) rải phân lấp đất và tưới nước Phương pháp này thường áp dụng bón cho cây vào vụ thu nuôi cành thu to khoẻ, sang năm cho vụ hoa quả

làm cỏ xới xáo

Việc xới xáo, làm cỏ xung quanh tán cây được làm thường xuyên Không nên xới xáo sát gốc hoặc phía trong tán cây, tranh làm đứt rễ hoặc sây sát rễ,tạo vết thương cho nấm bệnh trong đất xâm nhập gây hại

làm cỏ tủ gốc

Cỏ quanh gốc cây, trong tán lá nên cắt bằng liềm, sau đó tủ cỏ vòng quanh tán cây cách gốc 0,2 - 0,3m Cỏ tủ có tác động giữ ẩm cho cây ăn quả, chenắng cho đất, cỏ mục thành phân bón cho cây

trồng xen

Thời gian đầu mới trồng, đất còn trống, có thể tận dụng trồng xen đậu, đỗ, lạc, khoai sọ, dứa, chè, bí ngô để giữ đất và tăng thu nhập, không nên trồngxen ngô, mía vì hai cây này cao làm ảnh hưởng tới sinh trưởng của cây ăn quả Cây trồng xen chỉ nên trồng từ mép tán cây trở ra, không trồng ở trong táncây

thu ho¹ch qu¶

Thêi vô thu ho¹ch v¶i tËp trung trong th¸ng 6, nh·n: trong th¸ng 8 Khi h¸i qu¶ nªn dïng kÐo c¾t cµnh, c¾t phÇn cuèng mang chïm qu¶ Kh«ng nªn bÎ

Sau thu quả 1 tháng cần dọn vệ sinh vườn cây, thu gom rác rưởi, dọn cỏ Dùng kéo cắt cành cắt bỏ các cành sâu bệnh, cành là sát mặt đất, cành trong tánlá không vươn ra ánh sáng Cây sau cắt tỉa phải thông thoáng Tất cả rác rưởi, cành cắt tỉa gom lại và đốt.

Sau cắt tỉa 1 tuần (7 ngày) bón phân để thúc lộc thu L−ợng phân bón cho cây ch−a cho thu hoạch 1- 2 kg (cân) NPK/cây, cây cho thu hoạch 15-20 kg

hoá chất và thuốc bảo vệ thực vật

Thuốc trừ sâu, bệnh, phân bón, thuốc đậu hoa quả cần được mua ở các cửa hàng của Nhà nước, thuốc mua phải nguyên đai, nguyên bì, rõ tên thuốc vàcách sử dụng Tuyệt đối không mua của tư thương, tránh mua phải thuốc giả Nếu chưa rõ, trước khi mua và trước khi sử dụng phải hỏi cán bộ kỹ thuậtnông nghiệp

Bình phun thuốc rất đa dạng và nhiều loại: bình động cơ, bình nén khí, bình bơm tay Với số lượng cây trên vườn ít nên dùng bình nén khí hoặc bơm tay,

số cây nhiều nên dùng bình động cơ Để bình dùng được lâu, bền: sau khi phun xong phải rửa bình và úp xuống cho khô, sau đó tra dầu mỡ, bảo dưỡng vòiphun, tay khoá, cần phun, dây dẫn thuốc, pittông

Việc pha thuốc phải tuân thủ đúng hướng dẫn: đầu tiên đổ vào bình 3 lít nước sạch, sau đó cho thuốc vào ( lượng thuốc theo nồng độ ) và cho tiếp 7 lítnước, ngoáy đều, đậy chặt nắp bình và phun Thuốc pha xong phun ngay, không để sang hôm sau Để đong thuốc nước cho chính xác nên dùng ống đong

có vạch, lọ penicilin tương đương 10cc, xi lanh tiêm thuốc loại 5cc hoặc 10cc

bảo hộ lao động

Khi phun thuốc trừ sâu bệnh cần phải đội mũ, đeo kính bảo hộ, đeo khẩu trang, mặc áo bảo hộ lao động hoặc áo bạt, đi găng tay cao su, đi ủng để tránhngộ độc thuốc, bảo vệ sức khoẻ Việc trang bị và sử dụng bảo hộ lao động khi phun thuốc là yêu cầu thiết thực, cần phải tuân thủ

an toàn lao động

Trong quá trình phun thuốc cần chú ý lựa chiều gió, vòi phun để thuốc không bay vào mặt, vào người, tuyệt đối không được ăn, không được uống hoặc hútthuốc lá để tránh bị ngộ độc thuốc Sau khi phun xong cần rửa sạch bình bơm, chôn vỏ chai, bì thuốc sâu, tắm rửa bằng xà phòng, thay quần áo rồi mới ănuống

sâu hại nhãn vải

Bọ xít hại nhãn, vải thường chích hút trên hoa, quả non, lá non, làm hoa, quả non bị rụng, lá non bị héo Phòng trừ bằng phun Dipterex 90WP (0,3%),Supradice 40EC (0,2%) Sâu đục cuống quả vải thường làm cho quả bị rụng, phẩm chất kém Phun trừ bằng Sherpa 5EC (0,2%) 15 ngày 1 lần, kết thúc

Sâu đục thân cành làm cây suy yếu và chết Phòng trừ bằng bơm thuốc vào lỗ thoát phân và bịt lại bằng đất sét Thuốc có thể dùng Supracide 40EC(0,2%), Ofatox 50EC ( 0,2%), hoặc dùng gai mây, gai tre để bắt sâu.

Sâu đục ngọn thường làm cho cành non bị chết khô, phòng trừ bằng cách ngắt bỏ các cành bị sâu đục héo, phun thuốc Supracide 40EC (0,2%) khi cây phát

Dơi, dốc thường gây hại về đêm, chúng ăn quả và đập rụng quả Có thể dùng lưới hoăc chăng bắt, bọc các chùm quả bằng túi giấy, trùm lưới lên cây, tủcây xấu hổ hoặc dóc tre lên cây, có thể hun khói, dùng ánh sáng hoặc còi rú xua đuổi.

bệnh hại nhãn vải

Bệnh xém mép lá và khô đầu lá thường làm cho cây còi cọc, lá rụng, hoa quả kém Sử dụng Tilt 250EC (0,1%), Zinep 80WP (0,4%) phun cho các đợt lộc(lá non) của cây 2 lần, lần 1: khi cây phát lộc (ra lá non), lần 2: khi lộc rộ (nhiều lá non)

Bệnh sương mai hại hoa, quả non có thể gây dịch trên quy mô lớn, trong thời gian ngắn, làm mất mùa nhãn, vải Phòng trị bằng phun Ridomil (0,2%) hailần, lần1: khi cây ra giò hoa, lần 2 trước khi hoa nở một tuần Bệnh lở cổ rễ làm cho cây chết khô, phòng ngừa bằng tưới thuốc Bavistin (0,1%) vào cổ rễ,khơi nước đọng ở gốc cây, cắt tỉa thông thoáng tán cây.

• Dây tơ hồng thường ăn bám trên cây, làm cây ra hoa, quả kém Dùng câu liêm giật đứt dây, gây vết thương, sau đó phun thuốc CuSO4 (1,0%) (sunfat

đồng)

• Bệnh hủi do một loài virut gây bệnh Phòng trị bằng cắt bỏ các cành có triệu chứng bệnh Phun thuốc diệt trừ bọ xít, rày rệp truyền bệnh

Các loại rầy, rệp chích hút trên lá non, hoa, quả non làm cho lá héo, hoa quả rụng, xuất hiện nhiều ở vụ xuân hè Dùng thuốc Trebon 10EC (0,2%),Supracide 40EC (0,2%), Polytrin C 440 SCW( 0,2% )để diệt Phun 2 lần, lần 1: khi thấy rầy, rệp xuất hiện; lần 2: sau 7 ngày

ở độ tuổi trung bình 10 năm trở lên, cây nhãn, vải có thể cho thu 100-150 kg quả cây, giá trị khoảng 1,5 - 2 triệu đồng, tương đương 600-800 kg thóc.Nếu gia đình có 100-200 cây nhãn, vải hàng năm có thể thu được vài chục triệu đồng từ tiền bán quả.

Những thắc mắc cần giải đáp, những vấn đề chưa rõ, những thông tin tài liệu, sách vở, tranh ảnh, dụng cụ, vật tư, hoá chất liên quan đến trồng cây ănquả có thể tìm hiểu, trao đổi tại:

♦ Sở Giáo dục - Đào tạo Hà Giang

♦ Sở Nông nghiệp - Phát triển nông thôn Hà Giang

♦ Trung tâm khuyến nông Hà Giang

♦ Chi cục Bảo vệ thực vật tỉnh Hà Giang

♦ Phòng Nông nghiệp, trạm khuyến nông, trạm bảo vệ thực vật của các huyện thị

♦ Hội làm vườn, hội nông dân, hội phụ nữ huyện thị

♦ Viện nghiên cứu rau quả

Đỉa chỉ: Trâu Quỳ - Gia Lâm - Hà Nội ĐT: 04.8276254